Trở về   Nước Nga trong tôi > Văn hóa Xô viết và Nga > Thi ca

Diễn đàn NuocNga.net
Nội quy diễn đàn
Trang chủ tin tức
Thông báo về kích hoạt tài khoản thành viên

Trả lời
 
Ðiều Chỉnh Xếp Bài
  #61  
Cũ 08-05-2008, 16:40
butgai's Avatar
butgai butgai is offline
Sủi cảo Nga - Пельмени
 
Tham gia: Mar 2008
Bài viết: 155
Cảm ơn: 189
Được cảm ơn 239 lần trong 81 bài đăng
Default

Trích:
hungmgmi viết Xem bài viết
Em thấy bài "Tôi yêu em" của bác Thúy Toàn dịch vẫn là đỉnh. Và các bản dịch sau, các dịch giả hình như là thiên về cố gắng "làm khác đi với bản dịch Thúy Toàn" nên đôi chỗ mất đi chất thơ, vần điệu. Tất nhiên, sự cố gắng đó là đáng trân trọng, nhưng hình như cái bóng của bác Thúy Toàn vẫn quá lớn, nên khi đọc các bản dịch khác, người đọc vẫn nhận ra:"A, câu này, ý này là của Thúy Toàn".
Đấy, em cũng rất sợ những bài Thúy Toàn đã dịch, vì rất khó "đánh tay lái" mà không "quệt" phải bác ấy: Từ ngữ rất hay, rất thơ mà lại luôn sát gốc. Vì thế, các phương án dịch khác, đúng như bác hungmgmi nói, chỉ là cố gắng (một cách tuyệt vọng) làm khác đi bản dịch Thúy Toàn.

Thực ra thì ý là ý của bài thơ gốc. Tất cả những ai dịch đúng thì đều có ý đó cả. Mà bác Thúy Toàn thì luôn dịch đúng và hay nên không né đi đâu được nữa. Người ta cứ cho rằg đó là lấy ý của Thúy Toàn. Trích Nina, Tykva: dịch sau khổ thế đấy

Em cũng đã rào đón rồi: vườn nhà ta, ta cứ leo trèo thôi, chứ khi dịch cũng cảm thấy không tự tin... thà rằng chưa đọc Thúy Toàn...

Thay đổi nội dung bởi: butgai, 08-05-2008 thời gian gửi bài 16:44
Trả lời kèm theo trích dẫn
Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn butgai cho bài viết trên:
hungmgmi (08-05-2008), phuongnn (10-05-2008)
  #62  
Cũ 08-05-2008, 18:32
Geobic's Avatar
Geobic Geobic is offline
Trứng cá hồi - Икра лососёвая
 
Tham gia: Nov 2007
Bài viết: 1,285
Cảm ơn: 2,238
Được cảm ơn 4,930 lần trong 1,126 bài đăng
Default

Trích:
butgai viết Xem bài viết
Đấy, em cũng rất sợ những bài Thúy Toàn đã dịch, vì rất khó "đánh tay lái" mà không "quệt" phải bác ấy: Từ ngữ rất hay, rất thơ mà lại luôn sát gốc. Vì thế, các phương án dịch khác, đúng như bác hungmgmi nói, chỉ là cố gắng (một cách tuyệt vọng) làm khác đi bản dịch Thúy Toàn.

Thực ra thì ý là ý của bài thơ gốc. Tất cả những ai dịch đúng thì đều có ý đó cả. Mà bác Thúy Toàn thì luôn dịch đúng và hay nên không né đi đâu được nữa. Người ta cứ cho rằg đó là lấy ý của Thúy Toàn. Trích Nina, Tykva: dịch sau khổ thế đấy

Em cũng đã rào đón rồi: vườn nhà ta, ta cứ leo trèo thôi, chứ khi dịch cũng cảm thấy không tự tin... thà rằng chưa đọc Thúy Toàn...
Geo không bao giờ tuyệt đối hóa ai, dù đó là dịch giả nổi tiếng. Nhà văn cũng có tác phẩm hay và dở, dịch giả cũng vậy thôi. Kể cả Thúy Toàn, bác ấy có nhiều bài dịch hay mà Geo cảm nhận khó có ai đạt được hoặc vượt được. Nhưng cũng có những bài bình thường, thậm chí dịch sai câu này câu nọ. Thiết nghĩ đó là chuyện bình thường.

Có những bài Geo đọc thấy có đến 2-3 phương án dịch đều hay, và không bị "vướng chân nhau". Do vậy, vẫn luôn luôn có đất cho những người đi sau trong lĩnh vực dịch thuật. Vả lại, nhiều khi chúng ta dịch chỉ để vui, để thử sức, để giao lưu, học tập... do vậy Geo nghĩ cứ dịch vô tư, thoảii mái. Có điều, nếu biết đã có những bản dịch trước thì cũng nên đọc để khi dịch tránh trùng lặp, để có được cái gì đó của mình. Điều đó có thể làm cho mình được vui hơn. Tốt hơn cả là dịch và không xem bản dịch của trước, nhưng sau đó vẫn cần đối chiếu, để loại đi những chỗ "giẫm chân nhau". Điều này thì ai cung biết, cũng hiểu như Bí và Nina: dịch sau thật khổ. Có câu thật đơn giản, thật sát mà hay thì người dịch trước đã "ẵm" mất rồi...

Dù nghĩ thế, nhưng Geo luôn biết có những bài đã được dịch quá hay rồi (hay không có nghĩa là dịch thật sát bản gốc), thì đó là những "đỉnh", khó ai vượt qua được. Ví dụ mấy bài của BV mà chúng ta mới bàn đến (Mùa lá rụng, Mùa hè rớt, Gửi Cornilov), Đợi anh về (Tố hữu), Gửi..., Tối yêu em..., Gửi mẹ nuôi, Một chút tên tôi đối với nàng, Chia tay nhưng ảnh hình em v.v.. của Thúy Toàn. Thực ra, trong dịch thuật, có được 1 bài như thế cũng đã là vinh dự lắm.
__________________
Sông núi đẹp đâu cũng là Tổ Quốc

Thay đổi nội dung bởi: Geobic, 08-05-2008 thời gian gửi bài 19:01
Trả lời kèm theo trích dẫn
Được cảm ơn bởi:
TrungDN (08-05-2008)
  #63  
Cũ 08-05-2008, 21:49
butgai's Avatar
butgai butgai is offline
Sủi cảo Nga - Пельмени
 
Tham gia: Mar 2008
Bài viết: 155
Cảm ơn: 189
Được cảm ơn 239 lần trong 81 bài đăng
Default

@Bác Geo: thực ra như đã nói thì em rất ít đọc thơ, chỉ thi thoảng đọc hồi còn là Sinh viên. Tất cả những gì em biết về các bảc dịch của bác Thúy Toàn thì hầu như đã được bác liệt kê rồi: Gửi..., Tối yêu em..., Gửi mẹ nuôi, Một chút tên tôi đối với nàng, Chia tay nhưng ảnh hình em v.v.. hihi. Có thể nhiều bài khác của bác ấy chưa hay nhưng vì em chưa đọc nên cũng không biết. Em vẫn thấy "sợ" bác ấy...

Hay mà chưa sát hoặc sát mà chưa hay thì đều còn có thể lách vào được. Vừa sát vừa thơ hay thì em ... né.

Em chỉ thấy dịch kiểu bác Thúy Toàn như mấy bài vừa nói thì ... rất dở: hết cửa cho những người dịch sau. Nếu muốn khác thì chỉ còn cách ...dịch sai. Vì tứ thơ và ngôn từ của bác ấy là từ bản gốc mà ra. Em không nói 100% là bác ấy dịch đúng và sát, nhưng 80-90% thì cũng đủ để các "tay lái lụa" chào thua rồi, kiểu gì cũng "va quệt". Có khi còn mang tiếng là "đạo thơ".

Còn dịch kiểu bác Bằng Việt có cái hay là nhiều cửa cho người dịch sau, cho dù có thể không qua mặt được bác ấy nhưng sẽ khuyến khích nhiều người "thử tay lái"...

Thay đổi nội dung bởi: butgai, 09-05-2008 thời gian gửi bài 16:59
Trả lời kèm theo trích dẫn
  #64  
Cũ 09-05-2008, 16:33
butgai's Avatar
butgai butgai is offline
Sủi cảo Nga - Пельмени
 
Tham gia: Mar 2008
Bài viết: 155
Cảm ơn: 189
Được cảm ơn 239 lần trong 81 bài đăng
Default

Bài này Butgai cháu cũng đọc lâu rồi, loáng thoáng nhưng chắc chắn không phải Thúy Toàn dịch, hình như là Hoàng Trung Thông. Butgai lại cố gắng "đánh tay lái" vậy. Hy vọng là không va quệt phải bác "xe xịn" nào

<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Не пой, красавица, при мне </font></font></b>

Не пой, красавица, при мне
Ты песен Грузии печальной:
Напоминают мне онe
Другую жизнь и берег дальный.

Увы! напоминают мне
Твои жестокие напевы
И степь, и ночь - и при луне
Черты далекой, бедной девы!..

Я призрак милый, роковой,
Тебя увидев, забываю;
Но ты поешь - и предо мной
Его я вновь воображаю.

Не пой, красавица, при мне
Ты песен Грузии печальной:
Напоминают мне онe
Другую жизнь и берег дальный.

(1828)
</td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Người đẹp ơi, với tôi, đừng hát nữa </font></font></b>

Người đẹp ơi, với tôi, đừng hát nữa
Bài hát buồn thương của xứ Gruzia
Khiến lòng tôi lại nhớ bến bờ xa
Và những ngày sống cuộc đời nào khác.

Ôi nghiệt ngã những khúc ca em hát
Càng làm tôi thêm xao xuyến bồi hồi
Đêm thảo nguyên trăng rọi xa xôi
Hình bóng xa, đáng thương người trinh nữ.

Những kỉ niệm thân thương xưa cũ
Lúc gặp em, tôi đã lãng quên rồi
Nhưng khi em hát lên- trước mắt tôi
Bóng hình kia lại bừng lên ánh lửa.

Người đẹp ơi, với tôi, đừng hát nữa
Bài hát buồn thương của xứ Gruzia
Khiến lòng tôi lại nhớ bến bờ xa
Và những ngày sống cuộc đời nào khác.

TTN
</td></tr></table>

Thay đổi nội dung bởi: butgai, 09-05-2008 thời gian gửi bài 16:41
Trả lời kèm theo trích dẫn
Được cảm ơn bởi:
@@@ (10-05-2008)
  #65  
Cũ 09-05-2008, 17:04
butgai's Avatar
butgai butgai is offline
Sủi cảo Nga - Пельмени
 
Tham gia: Mar 2008
Bài viết: 155
Cảm ơn: 189
Được cảm ơn 239 lần trong 81 bài đăng
Default

Bài này chính Pushkin cũng "ép vần" hay sao ấy:
Напоминают мне онe để vần với при мне ở câu đầu.

Đúng ra phải là они chứ nhỉ, hay tiếng Nga cổ nó thế? Em chưa thấy bao giờ
Trả lời kèm theo trích dẫn
  #66  
Cũ 09-05-2008, 17:51
Geobic's Avatar
Geobic Geobic is offline
Trứng cá hồi - Икра лососёвая
 
Tham gia: Nov 2007
Bài viết: 1,285
Cảm ơn: 2,238
Được cảm ơn 4,930 lần trong 1,126 bài đăng
Default

Trích:
butgai viết Xem bài viết
Bài này Butgai cháu cũng đọc lâu rồi, loáng thoáng nhưng chắc chắn không phải Thúy Toàn dịch, hình như là Hoàng Trung Thông. Butgai lại cố gắng "đánh tay lái" vậy. Hy vọng là không va quệt phải bác "xe xịn" nào

<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Не пой, красавица, при мне </font></font></b>

Не пой, красавица, при мне
Ты песен Грузии печальной:
Напоминают мне онe
Другую жизнь и берег дальный.

Увы! напоминают мне
Твои жестокие напевы
И степь, и ночь - и при луне
Черты далекой, бедной девы!..

Я призрак милый, роковой,
Тебя увидев, забываю;
Но ты поешь - и предо мной
Его я вновь воображаю.

Не пой, красавица, при мне
Ты песен Грузии печальной:
Напоминают мне онe
Другую жизнь и берег дальный.

(1828)
</td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Người đẹp ơi, với tôi, đừng hát nữa </font></font></b>

Người đẹp ơi, với tôi, đừng hát nữa
Bài hát buồn thương của xứ Gruzia
Khiến lòng tôi lại nhớ bến bờ xa
Và những ngày sống cuộc đời nào khác.

Ôi nghiệt ngã những khúc ca em hát
Càng làm tôi thêm xao xuyến bồi hồi
Đêm thảo nguyên trăng rọi xa xôi
Hình bóng xa, đáng thương người trinh nữ.

Những kỉ niệm thân thương xưa cũ
Lúc gặp em, tôi đã lãng quên rồi
Nhưng khi em hát lên- trước mắt tôi
Bóng hình kia lại bừng lên ánh lửa.

Người đẹp ơi, với tôi, đừng hát nữa
Bài hát buồn thương của xứ Gruzia
Khiến lòng tôi lại nhớ bến bờ xa
Và những ngày sống cuộc đời nào khác.

TTN
</td></tr></table>
Geo cảm thấy Butgai rất muốn thử sức với những bài thơ đã có những bản dịch rất hay rồi. Kể cả "Tôi yêu em", "Một chút tên tôi đối với nàng". Giờ thì "Người đẹp ơi nàng đừng hát nữa"... Geo chỉ muốn nói là điều đó có gì không như Butgai tự nhủ: Với những bài đã dịch hay và sát là "nhà em" MŨI NÉ! Puskin còn đến khoảng 800 bài chưa dịch sang tiếng Việt, và trong đó chắc chắn có không ít kiệt tác. Dịch "đống" đó hẳn là không sợ va quệt với ai trên đại lộ. Phần trên Geo có đưa lên 1 số bài đấy, còn lấy trên mạng xuống thì vô kể... Mong được đọc những bản dịch mới của Butgai, bản mà không sợ va quyệt với ai ấy.
__________________
Sông núi đẹp đâu cũng là Tổ Quốc
Trả lời kèm theo trích dẫn
Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn Geobic cho bài viết trên:
@@@ (10-05-2008), butgai (10-05-2008)
  #67  
Cũ 09-05-2008, 20:28
butgai's Avatar
butgai butgai is offline
Sủi cảo Nga - Пельмени
 
Tham gia: Mar 2008
Bài viết: 155
Cảm ơn: 189
Được cảm ơn 239 lần trong 81 bài đăng
Default

@bác Geobic: Em đã nói đây là vườn nhà mình, mình cứ leo trèo mà. Né có nghĩa là không so sánh, bình luận bác ạ... Thơ hay thì nhiều người thích, nhiều người dịch, âu cũng là lẽ tự nhiên.

Thực ra, em vẫn quan niệm là thơ hay là do tác giả chứ không phải do dịch giả. (có thể nhiều người không đồng tình với quan điểm này): Thơ thì quan trọng nhất là tứ thơ, mà tứ thì có sẵn trong bản gốc rồi, ai cảm nhận đúng ý tứ của bài thơ thì sẽ dịch đúng thôi. Người này dịch không đúng thì sẽ có người khác dịch đúng...

Thứ nhì là đến Ngôn từ, thì cũng vậy, cũng có sẵn trong bản gốc rồi, ai tìm đúng từ để chuyển ngữ và phù hợp với ngôn ngữ mẹ đẻ về vần điệu, niêm luật thơ thì đúng thôi. (Cái hay thì mỗi người một kiểu cảm nhận).

Làm thơ thật sự thì lúc nào có cảm hứng, bắt được một tứ thơ mới và lạ thì em làm thơ luôn. Còn vừa dịch vừa sáng tác thì em không muốn và không biết làm.

Em vẫn cho rằng dịch giống như chơi Lego, có một hình mẫu (bản gốc) và 1 lô các quân có sẵn (từ ngữ), người chơi chỉ sắp xếp các quân đó sao cho giống nhất với cái hình mẫu in trên vỏ hộp là ok. Dịch thơ không phải là sáng tác thơ dựa trên ý tưởng của 1 người nước ngoài... Nếu sáng tác, ta nên sáng tác trên ý tưởng của chính mình.

Cho nên, từ "thử sức " có lẽ là không phù hợp vì cái bài ấy em đọc cảm thấy thế và chuyển ra ngôn ngữ mẹ đẻ theo cách hiểu của em. Có thể sai mà cũng có thể đúng. Ấy là nói về dịch.
Còn sức hiểu tiếng Nga của em đến đâu thì em biết chắc từ hàng chục năm nay rồi, có gì mà phải thử nữa. Em chỉ đang cố gắng ôn luyện để đỡ quên cho khỏi phí thôi ạ.

Cái box thi ca này theo em hiểu là chỗ để mọi người trao đổi thông tin, cách hiểu, cách chuyển ngữ của mình về thơ Nga chứ không phải chỗ để so tài. Tranh luận để học hỏi và tiến bộ, đó là phương châm và mục đích của em khi post những bài dịch của mình ở đây.

Văn mình, vợ người mà! Biết đâu mình thấy hay, thấy thế là đúng, nhưng người khác thấy dở, thấy sai thì sao. Và thực sự em đã học hỏi được nhiều điều qua những bài "mổ xẻ" của bác khi nói về 'Gửi Kornilov" hôm trước hoặc của bác USY góp ý bằng PM cho em một số chỗ khi em dịch Đợi anh về hôm qua. Em luôn mong có những bài góp ý như vậy...

Và mong trên NNN luôn luôn có những phương án dịch khác nhau cho 1 bài thơ, để học hỏi lẫn nhau, để thấy cuộc sống thật đa dạng đến bất ngờ với những phương án mà ta không thể nghĩ tới. Kể cả những bài đó đã được những "cây đa cấy đề" dịch rồi.

Lịch sử và các luận chứng khoa học người ta còn phải sửa lại cả trong sách giáo khoa nữa là cách hiểu một bài thơ không phải là tiếng mẹ đẻ...

Em tin rằng nếu vào thời đại các cụ Tố Hữu, Hoàng Trung Thông..., bác Bằng Việt, Thúy Toàn, Thái Bá Tân... mà có diễn đàn thuận tiện thế này để trao đổi, bình luận, góp ý cho nhau thì chúng ta có thể đã được hưởng những tuyệt tác không ngờ nữa...

Có lẽ ta nên tập trung vào các bản dịch, phân tích ngôn từ, ngữ pháp và những thông tin liên quan đến bài thơ để góp phần hiểu và dịch đúng hơn bác nhỉ.

Còn các bác "tay lái lụa-xe xịn" khác dịch thế nào kệ các bác ấy, ta học được gì thì học, không thì thôi, bác nhé!

Thay đổi nội dung bởi: butgai, 09-05-2008 thời gian gửi bài 23:41
Trả lời kèm theo trích dẫn
  #68  
Cũ 09-05-2008, 23:18
Geobic's Avatar
Geobic Geobic is offline
Trứng cá hồi - Икра лососёвая
 
Tham gia: Nov 2007
Bài viết: 1,285
Cảm ơn: 2,238
Được cảm ơn 4,930 lần trong 1,126 bài đăng
Default

Trích:
butgai viết Xem bài viết
@bác Geobic: Em đã nói đây là vườn nhà mình, mình cứ leo trèo mà. Né có nghĩa là không có ý định so sánh bác ạ... Thơ hay thì nhiều người thích, nhiều người dịch, âu cũng là lẽ tự nhiên. Em cũng thích bài đó thì dịch vậy thôi .
..................
Còn làm thơ thật sự thì lúc nào có cảm hứng, bắt được một tứ thơ mới và lạ thì em làm thơ luôn. Còn vừa dịch vừa sáng tác thì em không biết làm.
Cũng có thể Geo hiểu nhầm ý câu sau đây của Butgai:

“@Bác Geo: thực ra như đã nói thì em rất ít đọc thơ, chỉ thi thoảng đọc hồi còn là Sinh viên. Tất cả những gì em biết về các bảc dịch của bác Thúy Toàn thì hầu như đã được bác liệt kê rồi: Gửi..., Tối yêu em..., Gửi mẹ nuôi, Một chút tên tôi đối với nàng, Chia tay nhưng ảnh hình em v.v.. hihi. Có thể nhiều bài khác của bác ấy chưa hay nhưng vì em chưa đọc nên cũng không biết. Em vẫn thấy "sợ" bác ấy...

Hay mà chưa sát hoặc sát mà chưa hay thì đều còn có thể lách vào được. Vừa sát vừa thơ hay thì em ... né.”

Geo cứ nghĩ chữ “NÉ” này có nghĩa la "Mũi Né" cơ đấy, hóa ra nó lại có nghĩa là "không có ý định so sánh" ư?

Việc Bútgai bảo khi dịch chỉ biết dịch, không biết "vừa dịch vừa sáng tác". Thực ra Geo cho rằng gần như những bản dịch hay đều có yếu tố sáng tác trong đó, có nghĩa là có sự đồng sáng tạo của dịch giả. Bản dịch thơ không bao giờ giữ được đúng phẩm chất của bản gốc, vì thế người xưa đã nói "dịch là phản". Điều ấy bao giờ cũng đúng. Ngay việc Butgai bảo "thơ hay là do tác giả chứ không phải do dịch giả", gần có nghĩa là bản gốc phải hay hơn bản dịch, điều này Geo hơi nghi ngờ. Ngay trong thi ca Việt Nam thôi, Geo cứ nghĩ là bản chữ nôm Chinh Phụ Ngâm của Phan Huy ích nếu không hay hơn thì cũng phải bằng bản gốc chữ Hán của Đặng Trần Côn...

Câu "Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai" trong bản dịch của Thúy Toàn là "đồng sáng tạo" với tác giả. Trong bản gốc không có "ngọn lửa" nào cả! Về câu này Butgai đã dịch sát hơn Thúy Toàn. Còn "hay" thì lại là chuyện khác.

Ngay trong bài Đợi anh về, Geo cũng thấy Butgai có những "sáng tác" về ngôn từ, nhiều chữ không có trong bản gốc (những chữ gạch chân dưới đây chẳng hạn). Nhưng dịch thơ là thế, không bao giờ thiếu sáng tạo mà có bản dịch tốt được. Đây chí là suy nghĩ và nhận xét riêng của Geo, nghĩ cho mình thôi.

<table><tr><td valign="top">
Жди меня, и я вернусь,
Всем смертям назло.
Кто не ждал меня, тот пусть
Скажет: - Повезло.
Не понять, не ждавшим им,
Как среди огня
Ожиданием своим
Ты спасла меня.
Как я выжил, будем знать
Только мы с тобой,-
Просто ты умела ждать,
Как никто другой.

</td><td valign="top">
Đợi anh về em nhé,
Thần chết sẽ bỏ qua.
Mặc ai không chờ ta,
Sẽ nói anh may mắn.
Không hiểu sự thần thánh
Của lòng em đợi chờ
Giữa lửa đạn kẻ thù
Đã cho anh sự sống
Chỉ hai ta hiểu thấu
Sao anh sống trở về:
Đơn giản vì đợi chờ
Vì riêng em đã đợi

</td></tr></table>
__________________
Sông núi đẹp đâu cũng là Tổ Quốc

Thay đổi nội dung bởi: Geobic, 09-05-2008 thời gian gửi bài 23:37 Lý do: bố sung
Trả lời kèm theo trích dẫn
Được cảm ơn bởi:
@@@ (10-05-2008)
  #69  
Cũ 09-05-2008, 23:27
Nina Nina is offline
Kvas Nga - Квас
 
Tham gia: Nov 2007
Đến từ: TPHCM
Bài viết: 6,416
Cảm ơn: 5,003
Được cảm ơn 8,268 lần trong 3,723 bài đăng
Default

Hé hé, bác Geobic lạc đề nhé

Thật ra em có cảm giác mấy bài thơ ngắn của Pushkin mà bác đã post trong box này rất khó dịch. Vì theo em hiểu - đó thường là những epygram? - những thông điệp hết sức ngắn gọn, súc tích và ý nghĩa. Em thì tự thấy mình không có khả năng ấy, em vốn hay dài dòng nhiều chuyện mà ...
Trả lời kèm theo trích dẫn
  #70  
Cũ 09-05-2008, 23:48
butgai's Avatar
butgai butgai is offline
Sủi cảo Nga - Пельмени
 
Tham gia: Mar 2008
Bài viết: 155
Cảm ơn: 189
Được cảm ơn 239 lần trong 81 bài đăng
Default

Em có chỉnh sửa và nói rõ hơn ý của mình trong bài post lần trước đấy các bác ợ....

Việc thêm từ này từ nọ là nhiều khi do ... bí vần đấy bác Geo ạ, em hoàn toàn không muốn "sáng tác" từ nào trong bản dịch đâu. Nhưng chắc bác cũng đồng ý với em là khó có thể đạt 100% cả về từ ngữ, cả về ý tư, cả về vần điệu, bằng trắc... khi chuyển ngữ 1 bài thơ. Càng hạn chế thêm thắt, thay thế càng tốt thôi

Nếu bác gợi ý cho em được từ tương đương mà cùng vần để em chỉnh sửa thì tốt quá. Hị hị....

Thay đổi nội dung bởi: butgai, 09-05-2008 thời gian gửi bài 23:52
Trả lời kèm theo trích dẫn
  #71  
Cũ 10-05-2008, 00:01
butgai's Avatar
butgai butgai is offline
Sủi cảo Nga - Пельмени
 
Tham gia: Mar 2008
Bài viết: 155
Cảm ơn: 189
Được cảm ơn 239 lần trong 81 bài đăng
Default

Bác Geo ơi, em thì hiểu từ Liubov cuat tiếng Nga là Ngọn lửa tình, là tình, là tình yêu, là mối tình, lửa tình....

Sao bác lại bảo là không có ngọn lửa????
Khi câu 2 có chữ tăt thì người ta sẽ nghĩ đến ngọn lửa tình đầu tiên trong các phương án dịch

Nếu Thúy Toàn không dùng mất phương án tốt nhất là Ngọn lửa tình rồi thì em đã để câu đầu là Tôi yêu em, lửa tình còn, có lẽ ... Dịch sau khổ thế đấy...

Còn từ Ogon trong bối cảnh này em cũng hiểu là lửa đạn, bác thì hiểu là không có đạn ... Ở chiến trường, khi người ta hô "Ogon", thì em sẽ hiểu đó là mệnh lệnh "Bắn", mà bắn thì ra ... đạn
Có người có thể hiểu là: Sự chờ đợi của em đã cứu anh thoát khỏi ... một đám cháy! Thì đó cũng là cách hiểu của họ thôi. Họ có quyền dịch như vậy... chứ không hề sáng tác gì cả

Đó không phải là sáng tác mà là cách hiểu hoặc/và sự lựa chọn các phương án của từ ngữ mà thôi


Còn quan điểm về đồng sáng tác của em cũng hơi khác của bác: những người đồng sáng tác phải có bàn bạc và thống nhất với nhau những điểm cơ bản của 1 tác phẩm. Không phải là một người thêm mắm thêm muối vào tác phẩm của người (đã chết) khác, không hề có sự đồng ý của tác giả dù là bằng ngôn ngữ khác. Điều này đúng với cả khi chuyển thể một tiểu thuyết thành một kịch bản phim, từ ngôn ngữ văn học thành ngôn ngữ điện ảnh...

Quay trở lại với từ ngữ:
Từ kẻ thù thì là chủ quan nhưng em đã cân nhắc và nghĩ là chấp nhận được. Bản thân Simonov chắc cũng lường trước tình huống là rất nhiều người lính chết ở chiến trường không phải do lửa đạn của kẻ thù mà do quân ta bắn nhầm nên ông không đưa chữ kẻ thù vào...

Về chữ Thần thánh thì em đã giải thích là vì ... chính cụ Tố Hữu rồi

Cái sự liên tưởng và "sáng tác" tan giặc anh lại về... của cụ Tố Hữu thì em thấy hơi xa: Về là về thôi. Có khi bị thương người ta cho về hay ... nhớ em quá mà đào ngũ về chứ giặc chưa hề tan... Đại loại là cách hiểu của cụ ấy là khi người lính từ mặt trận trở về thì nghĩa là giặc đã tan, em thì hiểu khác ... chứ không nên nâng tầm lên thành sáng tác.

Tuy nhiên, về bản dịch Đợi anh về của Tố Hữu, không nên đặt nặng vấn đề nguyên tác, bởi cụ dịch qua bản tiếng Pháp, tam sao thất bản rồi. Có khi lỗi tại "thằng" Pháp nào đó dịch phóng tác cũng nên.

Đó là có thể một bài thơ hay đối với thế hệ những người đã cầm súng chiến đấu. Cá nhân em, và một số bạn trẻ thế hệ em thì thấy nó hơi ... cải lương. Có lẽ vì bọn em không được (bị) sống trong những ngày tháng hào hùng, bi thương giống như bối cảnh của bài thơ ở Nga. Đọc để hiểu về những năm tháng đó thôi, chứ không thấy hay, không đồng cảm về chiến tranh, có chăng là cảm nhận về tình yêu...

Thay đổi nội dung bởi: butgai, 10-05-2008 thời gian gửi bài 12:49
Trả lời kèm theo trích dẫn
  #72  
Cũ 10-05-2008, 00:05
Geobic's Avatar
Geobic Geobic is offline
Trứng cá hồi - Икра лососёвая
 
Tham gia: Nov 2007
Bài viết: 1,285
Cảm ơn: 2,238
Được cảm ơn 4,930 lần trong 1,126 bài đăng
Default

Trích:
butgai viết Xem bài viết
Em có chỉnh sửa và nói rõ hơn ý của mình trong bài post lần trước đấy các bác ợ....

Việc thêm từ này từ nọ là nhiều khi do ... bí vần đấy bác Geo ạ, em hoàn toàn không muốn "sáng tác" từ nào trong bản dịch đâu. Nhưng chắc bác cũng đồng ý với em là khó có thể đạt 100% cả về từ ngữ, cả về ý tư, cả về vần điệu, bằng trắc... khi chuyển ngữ 1 bài thơ. Càng hạn chế thêm thắt, thay thế càng tốt thôi

Nếu bác gợi ý cho em được từ tương đương mà cùng vần để em chỉnh sửa thì tốt quá. Hị hị....
@ Butgai: geo nói rõ thêm ý mình: Geo không phê phán, mà chỉ muốn nói, giữ khư khư mọi con chữ của nguyên tác thì gần như không thành thơ được. Do vậy bao giờ cũng cần sáng tạo. Có trường hợp bí quá, Geo cũng từng "sáng tác" thêm hẳn 1 câu trong 1 bản dịch đấy. Ma 1 câu những 8 chữ cơ. Biết như thế là không nên, nhưng rồi thấy mọi người cũng chấp nhận, chẳng ai phản đối gì, và Geo cũng im "re", cho đến hôm nay mới tiết lộ.

Chữ "liubob" chỉ là "tình yêu", còn "ngọn lửa tình" là "tình yêu mãnh liệt, nồng cháy". Thực ta, trong bài "Tôi yêu em" Puskin viết không có một hình ảnh nào, còn "Ngọn lửa tình" chính là hình ảnh mà Thúy Toàn đã đưa vào bài dịch.

"Ogon" là lửa đạn thì được, nhưng chữ "kẻ thù" thì rõ ràng là "sáng tạo" của Bútgai rồi. Nhưng Geo đã nói, sáng tạo như thế vẫn còn là quá ít.

@ Nina: Đúng là có 1 bài ngắn, dịch không khéo không còn là thơ. BẢn dịch của RBD cô đọng nhất (không thể cô đọng hơn!):

Nước sâu
Dòng chậm,
Miệng ngậm
Người khôn


Nhưng bảo đó là thơ thì nhiều người đâm hoang mang ??

Tuy nhiên Geo pót lần trước có đến gần chục bài, "hầu như" không có người hưởng ứng...
__________________
Sông núi đẹp đâu cũng là Tổ Quốc

Thay đổi nội dung bởi: Geobic, 10-05-2008 thời gian gửi bài 00:17
Trả lời kèm theo trích dẫn
Được cảm ơn bởi:
butgai (10-05-2008)
  #73  
Cũ 10-05-2008, 10:47
butgai's Avatar
butgai butgai is offline
Sủi cảo Nga - Пельмени
 
Tham gia: Mar 2008
Bài viết: 155
Cảm ơn: 189
Được cảm ơn 239 lần trong 81 bài đăng
Default

Em rất mừng vì cuối cùng thì em và bác Geo cũng đã thống nhất được một quan điểm chung là:

1. Khi dịch thơ thì càng ít thêm thắt ngôn từ của mình vào càng tốt, trong trường hợp bí vần quá thì nên chọn những từ ít ảnh hưởng nhất đến nội dung (kia, đó, này, nọ....) rồi tiếp nữa là những từ mà gần nghĩa nhất đối với từ gốc trong nguyên tác...
2. Vì các sự thêm thắt chẳng qua là bí vần, hoặc là do cách hiểu, do đó không nên gọi nó là sáng tác.
3. Dịch trước hết là phải đúng, sau đó mới đến hay. Vừa đúng vừa hay là ... đỉnh


Em đang định hôm nào mời bác offline một bữa rượu để trao đổi học hỏi đây, chứ không thì cư dân NNN phát ...choáng vì em với bác tranh luận từ chủ đề OB, nhảy sang Pushkin rồi kéo nhau vào Simonov...., mà lại toàn nói chuyện râu ria, đôi khi lạc đề ....

Hay em có ý kiến là bác Hungmgmi (hay bác nào phụ trách Box này nhỉ) tổ chức buổi offline cho Box Thica ở Hanoi đi!

Em vừa nghe thông báo trên TV tối qua: Chiều nay, vào lúc 14h30, trên HTV (TH Hanoi) sẽ có buổi phát hình về trao đổi xung quanh Bài thơ Đợi anh về, bác nào quan tâm thì theo dõi nhé...

Thay đổi nội dung bởi: butgai, 10-05-2008 thời gian gửi bài 11:39
Trả lời kèm theo trích dẫn
Được cảm ơn bởi:
Geobic (10-05-2008)
  #74  
Cũ 10-05-2008, 15:20
Geobic's Avatar
Geobic Geobic is offline
Trứng cá hồi - Икра лососёвая
 
Tham gia: Nov 2007
Bài viết: 1,285
Cảm ơn: 2,238
Được cảm ơn 4,930 lần trong 1,126 bài đăng
Default

Trích:
butgai viết Xem bài viết
Bài này thì dịch rất dễ bị đụng hàng vì từ ngữ nó quá rõ ràng, khó tìm được từ thay thế. Nhà cháu dịch mà cứ như lái xe giữa Hà nội giờ tan tầm vậy: tránh bên nọ, né bên kia mà có khi vẫn va quệt

<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Я вас любил</font></font></b>

Я вас любил: любовь еще, быть может,
В душе моей угасла не совсем;
Но пусть она вас больше не тревожит;
Я не хочу печалить вас ничем.

Я вас любил безмолвно, безнадежно,
То робостью, то ревностью томим;
Я вас любил так искренно, так нежно,
Как дай вам бог любимой быть другим.

1829
</td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> Tôi yêu em </font></font></b>

Tôi yêu em: tình vẫn còn, có lẽ,
trong hồn tôi chưa hẳn đã lụi tàn;
Nhưng không để tình đó bận lòng em,
Tôi chẳng muốn làm em thêm sầu muộn.

Tôi yêu em trong âm thầm, tuyệt vọng,
Lúc rụt rè, khi hùng hổ ghen tuông,
Tôi đã yêu em dịu nhẹ, chân thành,
Cầu cho em được ai yêu như thế.

</td></tr></table>
Geo chỉ lưu ý một chút: Trong bản gốc tiếng Nga, đây là bài thơ gieo vần rất chuẩn mực.
__________________
Sông núi đẹp đâu cũng là Tổ Quốc
Trả lời kèm theo trích dẫn
Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn Geobic cho bài viết trên:
@@@ (10-05-2008), hungmgmi (10-05-2008)
  #75  
Cũ 10-05-2008, 15:44
butgai's Avatar
butgai butgai is offline
Sủi cảo Nga - Пельмени
 
Tham gia: Mar 2008
Bài viết: 155
Cảm ơn: 189
Được cảm ơn 239 lần trong 81 bài đăng
Default

@bac Geo: быть может không vần hẳn với тревожит đâu bác
Nhưng nó cũng vẫn ok như kiểu cuộc đời tuy không vần hẳn với con người nhưng vẫn được sử dụng trong thơ Việt. Hoặc thậm chí kiểu tình em với đan xen ... cũng vẫn ok
Trả lời kèm theo trích dẫn
  #76  
Cũ 10-05-2008, 16:07
Geobic's Avatar
Geobic Geobic is offline
Trứng cá hồi - Икра лососёвая
 
Tham gia: Nov 2007
Bài viết: 1,285
Cảm ơn: 2,238
Được cảm ơn 4,930 lần trong 1,126 bài đăng
Default

Mấy cặp chữ "người" - "đời", "em" - "xen" nói chung cũng được chấp nhận là có vần (tương đối).

Nhưng cả bài "Đợi anh về" do Butgai dịch, Geo tìm không ra một cặp chữ nào vần được như thế, nên mới xin "lưu ý một chút".

Cũng có thể là do Geo có thói quen "mổ xẻ", và ngược lại rất thích được mổ xẻ. Vì mỗi lần có ai góp ý, Geo đều thấy được tặng một điều gì đó thật tốt đẹp.

Khi nhận xét về bài của USY dịch "Gửi Cornilov", Bútgai cũng có đề cập đến vấn đề vần điệu mà: "Thỉnh thoảng mới thấy có câu vần vần với nhau một tí, cũng chưa nắm bắt được bác sử dụng niêm luật nào".
__________________
Sông núi đẹp đâu cũng là Tổ Quốc

Thay đổi nội dung bởi: Geobic, 10-05-2008 thời gian gửi bài 17:56
Trả lời kèm theo trích dẫn
Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn Geobic cho bài viết trên:
@@@ (10-05-2008), butgai (10-05-2008)
  #77  
Cũ 10-05-2008, 16:14
Geobic's Avatar
Geobic Geobic is offline
Trứng cá hồi - Икра лососёвая
 
Tham gia: Nov 2007
Bài viết: 1,285
Cảm ơn: 2,238
Được cảm ơn 4,930 lần trong 1,126 bài đăng
Default

Trích:
butgai viết Xem bài viết
@bac Geo: быть может không vần hẳn với тревожит đâu bác
Nhưng nó cũng vẫn ok như kiểu cuộc đời tuy không vần hẳn với con người nhưng vẫn được sử dụng trong thơ Việt. Hoặc thậm chí kiểu tình em với đan xen ... cũng vẫn ok
Vần chuẩn mực, theo Geo hiểu, bắt buộc:

Hoặc: chữ cuối câu 2 và câu 4 vần nhau.
Hoặc: chữ cuối câu 2 và câu 3 vần nhau.


Còn các câu còn lại nếu vần được thì quá tốt, nhưng nếu không thì người ta cũng không lấy làm trọng. Xét như thế, nên Geo mới cho là bài của Puskin đã gieo vần chặt chẽ:

Я вас любил: любовь еще, быть может,
В душе моей угасла не совсем;
Но пусть она вас больше не тревожит;
Я не хочу печалить вас ничем.

Я вас любил безмолвно, безнадежно,
То робостью, то ревностью томим;
Я вас любил так искренно, так нежно,
Как дай вам бог любимой быть другим.
__________________
Sông núi đẹp đâu cũng là Tổ Quốc

Thay đổi nội dung bởi: Geobic, 10-05-2008 thời gian gửi bài 16:22
Trả lời kèm theo trích dẫn
Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn Geobic cho bài viết trên:
butgai (10-05-2008), hungmgmi (10-05-2008)
  #78  
Cũ 10-05-2008, 17:58
Nina Nina is offline
Kvas Nga - Квас
 
Tham gia: Nov 2007
Đến từ: TPHCM
Bài viết: 6,416
Cảm ơn: 5,003
Được cảm ơn 8,268 lần trong 3,723 bài đăng
Default

Em nhiệt liệt phê bình bác butgai có tư tưởng ... ăn mảnh! Bác tổ chức offline box Thi ca ở Hà Nội thì hóa ra bác ... coi thường em chắc? Bác cho rằng em không xứng đáng tham gia chắc? Em mà ra ngoài Hà Nội thì bác cứ liều liệu đấy

Nói thế thôi, các bác muốn gặp nhau offline mini thì cứ gặp, quyền của các bác mà vui vẻ là chính ấy mà. Nhưng các bác cẩn thận kẻo offline nhiêu quá rồi chả ai chịu online viết bài nữa là không ổn đâu nhé!

Còn nói chung về dịch thơ thì em chả có phương pháp luận hay tư tưởng chỉ đạo gì đâu, miễn đọc lên nghe thấy hơi hơi xuôi tai là được rồi. Chứ còn vần điệu của mấy ông tác giả thì ... sợ lắm các bác ạ, các bác cứ xem thử cái bài quái quỷ gì của cái nhà anh Zeiev mà bác USY gửi trong topic Olga Berggoltz thì biết, em thì em không dại mà dịch bài ấy đâu.
Trả lời kèm theo trích dẫn
  #79  
Cũ 10-05-2008, 21:34
Nina Nina is offline
Kvas Nga - Квас
 
Tham gia: Nov 2007
Đến từ: TPHCM
Bài viết: 6,416
Cảm ơn: 5,003
Được cảm ơn 8,268 lần trong 3,723 bài đăng
Default

Trích:
butgai viết Xem bài viết
Bài này chính Pushkin cũng "ép vần" hay sao ấy:
Напоминают мне онe để vần với при мне ở câu đầu.

Đúng ra phải là они chứ nhỉ, hay tiếng Nga cổ nó thế? Em chưa thấy bao giờ
Pushkin không hề "ép vần" bác butgai ạ. Em thấy trong từ điển Dal có viết

Trích:
Толковый словарь живого великорусского языка Владимира Даля viết
Он, они, оно, местоимение личное третьего лица; мн. они м. и ср. оне ж. Что он, что она — одна сатана, муж и жена. Оны, сев. оне вост. вм. они.
Trả lời kèm theo trích dẫn
Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn Nina cho bài viết trên:
butgai (10-05-2008), Geobic (10-05-2008)
  #80  
Cũ 10-05-2008, 21:46
Nina Nina is offline
Kvas Nga - Квас
 
Tham gia: Nov 2007
Đến từ: TPHCM
Bài viết: 6,416
Cảm ơn: 5,003
Được cảm ơn 8,268 lần trong 3,723 bài đăng
Default

Thực ra mấy hôm nay em quá bận, nên chả dám nghĩ đến chuyện dịch thơ. Tuy nhiên em có cảm giác, các bài thơ mà có ... nhiều điển tích Hy Lạp, La Mã chẳng hạn, thì dịch khá mệt, vì lại còn phải chú thích nữa
Trả lời kèm theo trích dẫn
Trả lời

Bookmarks


Quyền sử dụng ở diễn đàn
Bạnkhông có quyền mở chủ đề mới.
Bạn không có quyền trả lời trong chủ đề này.
Bạn không có quyền gửi file đính kèm.
Bạn không có quyền sửa chữa bài viết.

BB code is Mở
Smilies đang Mở
[IMG] đang Mở
HTML đang Tắt

Chuyển đến


Giờ Hà Nội. Hiện tại là 05:59.


Powered by: vBulletin v3.8.5 & Copyright © 2026, Jelsoft Enterprises Ltd.
VBulletin ® is registered by www.nuocnga.net license.