Vài nét chấm phá về đảo Phú Quốc - Штрихи к острову Фукуок

[Saomai]

Dmitri Tran viết

Không phải là nhà sinh vật học nhưng nói thêm 1 tí cho rõ suy luận của tôi khi viết như trong bài về PQ.

Trong tiếng Việt, theo quan niệm thường ngày, Cua là cua, Ghẹ là ghẹ (không tương ứng như Linh trưởng và Người), người Việt không nhầm. Cũng như trong tiếng Nga, Cua là Крабы, Ghẹ là Крабы-плавунцы, khi dịch ngược từ tiếng Nga hay các tiếng khác sang tiếng Việt cho các bài viết phổ thông, theo tôi, ta cần giữ ranh giới phân biệt đó.
- Trên trang web "Наша Природа - Все о животных и растениях" giải thích về Ghẹ: Семейство КРАБЫ-ПЛАВУНЦЫ (Portunidae). У видов семейство последние членики уплощены, ими крабы отталкиваются от воды, когда плавают.
(nguồn: http://ours-nature.ru/family/1038.html)
- Trên Viki tiếng Nga, có nhiều tài liệu tham khảo nghiêm túc cho từng ý kiến của bài, nói rõ: Carcinus maenas là loài dạng Cua (Giáp xác - SM) thuộc họ Portunidae... Chúng có màu rất thay đổi, nâu, xám và đỏ... Thông thường, khi bị ức chế rụng lông (khi bị chậm lột xác -- loài cua này không có lông bác ạ. Mà như mọi động vật Giáp xác khác, chúng trải qua các kỳ lột xác để tăng trưởng. Sau khi lột xác chúng trở thành cua bấy. Điều này trong sách sinh vật phổ thông có viết - SM) chúng có màu xanh lá cây.
Nguyên văn: "Carcinus maenas (лат.) — вид ракообразных из семейства Portunidae. Родом с северо-востока Атлантического океана и Балтийского моря; колонизировал схожие среды в Австралии, Южной Африки, Южной Америки и атлантические и тихоокеанские прибрежные участки Северной Америки.....
Окраска раков сильно варьируется, они могут быть коричневыми, серыми или красными[3]. Эта изменчивость в частности зависит от среды обитания. Обычно раки, которые задерживают линьку, становятся зелёными, редко красными...."
(nguồn: http://ru.wikipedia.org/wiki/Carcinus_maenas)
- Còn trên Viki tiếng Việt, viết khá sơ lược, không có tài liệu tham khảo, thì viết: "Họ Cua bơi hay họ Cua ghẹ (danh pháp khoa học: Portunidae) là một họ chứa các loài cua bơi trong bộ giáp xác mười chân. Nó bao gồm nhiều loài cua sống ven biển được nhiều người biết đến, chẳng hạn cua xanh châu Âu (Carcinus maenas)..." chỉ đề cập đến loại cua xanh ở châu Âu.
(nguồn: http://vi.wikipedia.org/wiki/Họ_Cua_bơi )

Cho nên, theo các nguồn trên, dùng "Cua xanh châu Âu" để chỉ Carcinus maenas là không hợp lý - chúng sống không chỉ ở châu Âu, và màu cũng chẳng cứ gì xanh!
Vì chúng là 1 loài của Ghẹ (Portunidae) nên trong cách nói thông thường, nên gọi chúng là ghẹ mà không là cua. Chúng phổ biến nhất trên thế giới, cả ở vùng châu Úc, ven Thái Bình Dương..., có nhiều màu sắc khác nhau (màu xanh lại không đặc trưng), nên tôi coi ghẹ của ta trong số đó. Ghẹ Phú Quốc tôi viết là 1 loại (không là loài theo phân loại trong sinh vật), như ta dùng từ "loại" khi nói: Gà nuôi vườn là một loại gà nhà nuôi thả tự do trong vườn...

@ Bác Trần: Lẽ ra SM không nói gì thêm nữa.

Cái câu bác trích dẫn của Nga "Carcinus maenas (лат.) — вид ракообразных из семейства Portunidae. Родом с северо-востока Атлантического океана и Балтийского моря; колонизировал схожие среды в Австралии, Южной Африки, Южной Америки и атлантические и тихоокеанские прибрежные участки Северной Америки.....
Окраска раков сильно варьируется, они могут быть коричневыми, серыми или красными[3]. Эта изменчивость в частности зависит от среды обитания. Обычно раки, которые задерживают линьку, становятся зелёными, редко красными..." SM cũng đã đọc nó nên mới biết loài này không hề phân bố ở Đông Nam Á, thậm chí nó cũng không hề có mặt ở ven Thái Bình Dương của Trung Quốc, Hàn Quốc, Triều Tiên, Philippin, Nhật Bản và Nga. Câu bác dịch "ven Thái Bình Dương" thì còn thiếu 1 chi tiết quan trọng là "тихоокеанские прибрежные участки Северной Америки" - nghĩa là vùng duyên hải Thái Bình Dương của Bắc Mỹ. Còn màu sắc thì đối với cấp loài không quan trọng, nhiều loại Giáp xác đổi màu khi sống trong môi trường khác, hoặc trong các giai đoạn khác nhau của đời sống. Tên gọi của các nước cũng không đáng quan tâm, vì mỗi nước gọi mỗi khác (chẳng cần phê bình nước khác họ thường gọi con đó là gì, tên gọi "cua bờ" hay "cua lục" là theo cách gọi của người Nga đấy). Riêng tên khoa học thì chỉ có một: Carcinus maenas. Hình dạng của nó thì SM đã dẫn ra đến 3 ảnh trong post trước rồi.


Cua Carcinus maenas


Ghẹ

Muốn cua phải gọi là cua, ghẹ phải gọi là ghẹ (đúng là "người Việt không nhầm" như bác viết), thì ít nhất người nói/viết điều đó cần biết phân biệt những con đó. Còn với những người không biết thì tất cả cua, cáy, còng, đam, rạm, dã tràng, ghẹ, cà ra... đều có thể gọi là cua hết, vì chúng thuộc cùng 1 phụ bộ. Với người Việt thì bộ phận để phân biệt cua với ghẹ chính là đôi chân cuối cùng của con vật, ai cũng biết vậy: Nếu là chân thường dùng để đi lại, đào bới - thì là CUA, mà chân chèo (rộng, dẹt, dùng để để bơi) - thì là GHẸ.. Nếu được mời ăn món Carcinus maenas thì đảm bảo với bác dân quen ăn hải sản người Việt không ai gọi nó là ghẹ cả.

Loài (như hình trên) sở dĩ trong mọi ngôn ngữ trên TG đều gọi là cua (crab, краб) là vì nó không có đôi chân chèo đó.

”Краб береговой, или зеленый - Carcinus maenas - с широким головогрудным щитком, ширина карапакса около 6 см в ширину. Брюшко подвернуто под головогрудь. Задняя пара грудных ножек приспособлена не для плавания, как у других плавающих крабов, а для копания. Обычен по берегам Северного мо¬ря, в Балтийском доходит до мыса Дартер-Орт. Во время отлива закапывается. Быстро бегает боком. Плавает плохо. Питается мелкими животными. Поврежденную ногу мгновенно отбрасывает, а на ее месте отрастает новая. http://www.apus.ru/site.xp/049048050...052053049.html

”Carcinus maenas - không có mái chèo bơi có nghĩa là chân thứ năm của con cua là một chân và không phải là một hình dạng mái chèo giúp nó bơi.” - điều này ai cũng có thể tra hình ảnh của con này trên Google.

Tiếc là những gì SM viết không có ý nghĩa gì đối với bác. SM xin dừng mọi tranh luận của mình ở đây. Thank tất cả các bác đã quan tâm.