Viết về Thăng Long-Hà Nội - Nguyễn Hữu Hùng

[Siren]

Tôi tự nhủ: phải bắt bằng được đôi cá này. Nhưng thật đáng tiếc: sự kiên trì và quyết tâm của con người đôi khi cũng phải thất bại trước sự khôn ngoan, sự hết lòng bảo vệ con của chúng. Mặc cho tôi chọc tức, quấy phá đàn con; cá bố mẹ chỉ dùng cái mõm đây mồi, dẫn đàn con bơi dần ra phía giữa ao, rồi biến mất trong làn nước trong xanh.
Bám đuổi theo đôi cá quả từ lúc trời vừa sáng tỏ đến lúc Mặt Trời đứng bóng, tôi không thu được bất cứ một kết quả nào, ngoài sự tiếc nuối. Tôi ngán ngẩm, cuốn cần câu ra về, trong đầu ngổn ngang những tính toán.
Chiều tối, chú Biên về quê đã lên. Tôi tìm gặp chú và kể lại trường hợp tổ cá tôi câu hai ngày vừa rồi. Chú bảo:
- Khó đấy! Cái giống cá quả biết cõng con đi trốn là không dễ bắt đâu!
Chiều hôm sau, tôi dẫn chú Biên ra hồ tìm lại tổ cá mà tôi câu không thành. Cả hai chú cháu đi đi lại lại quanh hồ; căng mắt ra quan sát, nhưng không tài nào phát hiện ra nơi chúng cất giấu đàn con đâu nữa. Với kinh nghiệm tích lũy được qua nhiều năm câu cá tổ, chú bảo:
- Về thôi cháu! Hai tuần nữa, khi con của chúng bằng hạt chanh; có tài thánh, cũng không giấu nổi đàn con đông đúc của chúng.
Hai tuần sau, chúng tôi trở lại hồ. Quả như lời phán của chú Biên: Vợ chồng cá quả đã dẫn đàn con trở về nơi tổ cũ. Cá con có lưng, đuôi màu đen; thân màu vàng sẫm, bụng màu trắng; chen nhau nhô đầu lên mặt nước để thở; để lại những bọt không khí li ti trên khắp mặt nước của hồ. Chú Biên bảo:
- Cái giống cá quả cũng có nhà, có tổ. Trong suốt thời gian chăn dắt đàn con, dù có dẫn đàn con đi ăn xa đến đâu đi chăng nữa; tối, chúng lại dẫn đàn con quay về tổ. Nếu chỗ làm tổ sạch sẽ; không bị con người quấy phá, rình rập thì những kỳ đẻ tiếp theo, thậm chí cả những năm sau nữa; chúng đều nhớ quay về địa điểm cũ, nơi chúng đã làm tổ.
Tổ rồng rồng vẫn còn đông đúc, có tới hàng ngàn con; chứng tỏ cá bố mẹ bảo vệ đàn con rất chu đáo. Chiêu đầu tiên, chú Biên dùng sách câu bóng để lừa cho cá bố mẹ đớp nhầm mồi. Trổ hết tài nhử mồi câu, giống như con nhái bơi thật; nhưng cá bố mẹ không có bất cứ một phản ứng nào. Chiêu tiếp theo, chú câu nhấp; giả làm con gián nước cũng không kết quả. Chiêu cuối cùng, chú Biên bảo tôi cùng câu chọc tức và câu phá đàn. Hai chiếc cần câu vây lấy đàn cá con. Bị hai con mồi quây lại, quấy phá; chúng nháo nhác tìm đường chay trốn. Đột nhiên, tôi thấy đàn rồng rồng tụ tập lại, bơi trật tự theo hình mũi tên, hướng ra phía giữa hồ. Cá bố bơi trước, cá mẹ bơi chặn hậu. Đàn con bám sát trên lưng. Bất chấp sự cản phá của hai con mồi giả là tôi và chú Biên; chúng lặn xuống sâu, rồi biến mất trong làn nước trong xanh. Chú Biên thốt lên:
- Cá bố mẹ cõng con chạy mất rồi!
Một lúc sau, thấy đàn rồng rồng nổi lên giữa hồ. Chú Biên và tôi cố sức vút cần câu, nhưng cũng không tới.
Chú bàn với tôi: chú ở lại theo dõi và dồn đàn cá vào gần bờ; tôi về nhà, bắt lấy vài con cá săn sắt.
Làm cái gì chứ bắt săn sắt là món nghề của tôi. Trở về nhà, chỉ một loáng, tôi đã làm xong cần câu cá săn sắt. Vác dao ra vườn rau sau nhà máy đào giun đất. Khoảng mười lăm phút sau, tôi dã tóm được hai con săn sắt đực to: vây, mình trạm trổ đầy hoa văn màu xanh cánh trả và màu tím than, màu đỏ sặc sỡ. Tôi nhốt chúng vào túi nylon đổ đầy nước, rồi mang ra hồ.
Chú Biên đã khôn khéo dồn tổ rồng rồng vào góc hồ, nơi có bè rau muống rậm rạp. Núp dưới làn rau muống; cá bố mẹ luôn luôn phải bận rộn với việc canh chừng bọn cá săn sắt. Từ mọi phía, bọn cá săn sắt nhâu nhâu, tìm cơ hội tấn công vào đàn cá con. Đây là dịp tốt để chú Biên thực hiện chiêu cuối cùng của mình. Chú mắc lưỡi câu vào lưng cá săn sắt, khẽ thả xuống giữa tổ rồng rồng. Bị che phủ những cánh lá của bè rau muống; cá mẹ không phân biệt được thật giả, lao vào tấn công ngay con săn sắt mồi. Một tiếng “bụp” rất to, nước bắn tung tóe vào tận bờ. Ngọn cần câu cong vút. Tiếng quật đuôi của con quả bị mắc câu vào nước ùm ùm, làm chao đảo cả bè rau muống. Con quả mẹ bị tóm nặng tới gần hai cân. Đàn rồng rồng tản ra mọi phía, tách ra rồi nhập lại; nhập lại rồi tách ra. Chú Biên bảo, con bố còn đứng ở xa nên đàn con mới nháo nhác lên như vậy. Nghĩ cũng thương thật! Nếu bắt nốt con bố, chắc chắn đàn rồng rồng sẽ bị bọn cá săn sắt tiêu diệt hoàn toàn trong năm mười phút. Tôi bàn với chú Biên: tha cho con bố để nó nuôi đàn con khôn lớn; sang năm hãy bắt. Chú Biên đồng ý ngay. Hai chú cháu sang hồ bên câu cá ăn bóng để đủ phần chia đôi.