Dịch từ Nga sang Việt - hỏi đáp và trao đổi

[USY]

Aleksandr Griboedov để lại cho chúng ta gần 10 vở kịch, khoảng trên hai chục bài thơ và rất nhiều bài báo, bức thư có giá trị về mặt tư tưởng và ngôn ngữ. Về âm nhạc, ông vừa chơi giỏi nhiều loại nhạc cụ, trước hết là dương cầm, đồng thời còn sáng tác nhiều khúc nhạc mà theo người thời bấy giờ đánh giá là có ngôn ngữ "tươi sáng, dễ nghe, giai điệu đẹp". Tuy nhiên do ông thường sáng tác ngẫu hứng và không ghi lại nốt nhạc nên phần lớn chúng đã bị thất truyền, kể cả 1 bản sonat rất hay mà vợ ông thường chơi sau này. Chỉ có hai bản valse còn lại đến nay (nhờ bạn bè của ông chuyển ngay tới nhà xuất bản âm nhạc khi ông vừa đưa cho họ xem) và vẫn được các nhạc sĩ biểu diễn. Hai bản nhạc này đều không có tên nên người ta thường gọi theo thể loại là điệu valse cung la trưởng và valse cung mi thứ (E-moll & As-dur) (về nhạc mình dốt lắm nên chỉ máy móc dịch ra thôi, xin các bác chỉnh sửa lại cho).
Nói chung Griboedov là con nhà quý tộc, được dạy dỗ và học hành một cách bài bản tất cả các môn văn chương nghệ thuật và khoa học tự nhiên, xã hội... Cộng thêm trí thông minh thiên bẩm và khả năng ngôn ngữ, cùng óc châm biếm sắc sảo, tinh thần ưa hoạt động, nên có thể nói ông là con người toàn diện trong mắt bạn bè, người thân và xã hội thượng lưu Nga nói chung thời bấy giờ. Ông có tư tưởng cách tân và cũng từng bị điều tra do có thiện cảm với "Những người Tháng Chạp" là một phong trào cách mạng khi đó ở Nga. Tuy nhiên tác phẩm xuất sắc nhất của ông vẫn là "Đau khổ vì trí tuệ", tác phẩm có tiếng vang lớn trên văn đàn Nga và được người đương thời và sau này đánh giá rất cao về tư tưởng nội dung và giá trị nghệ thuật. Tác phẩm này gắn liền với tên tuổi của ông, cũng như sự nghiệp ngoại giao dũng cảm của ông và mối tình với người vợ tuyệt vời của mình.
Bạn hỏi thêm về Griboedov, làm tôi chợt nhớ đến câu thơ của Tố Hữu, dù "vận vào" cho nhà thơ Nga cách đây gần hai thế kỷ có vẻ không "chỉnh" lắm, song cũng có phần nào tương đồng : "Trái tim anh chia ba phần tươi đỏ..." - ở đây nếu so sánh thì ông đã "dành cho Tổ Quốc phần nhiều", một phần cho sự nghiệp văn chương và một phần cho người vợ "thiên thần Ninobi" yêu dấu của ông.