Những mẩu chuyện về tiếng nói

[hungmgmi]

1. Anh bạn hungmgmi là một nhiếp ảnh gia, tạm gọi là có tiếng trong làng cầm máy. Sống ở Nga nhiều năm, anh không quay về HN, mà chọn TP.HCM làm nơi sống và làm việc. Dễ đến gần chục năm anh sống ở đó, vậy mà khi gặp lại, anh vẫn nói bằng một giọng Hà Nội chuẩn, không hề lai tạp âm sắc, phương ngữ Nam Bộ. Anh bảo: tớ ghét nhất là những ai pha tiếng. Rồi xem trên tivi, thấy những người Bắc như Phan Vũ, nhà thơ nay đã 83 tuổi, Phú Quang...dù sống ở TP.HCM lâu năm, mà tiếng của họ vẫn như của nguời Hà Nội đâu đó ngoài phố kia. Trong khi đó những cô người (tạm gọi là) đẹp như Th. M, H.N.H, Ph.T.V ...dù là dân Bắc, vào thành phố khi đã lớn rồi thì cùng sở hữu một giọng nói chẳng giống ai, chẳng ra Bắc, mà cũng chẳng ra Nam, như là một người cứ dùng dằng ngoài sân, nửa muốn vào nhà, nửa muốn quay nguợc trở ra.

2.Năm ngoái, có dịp đến ốp Rybak, một toà nhà cũ do Nam Tư xây dựng cho Liên xô ở phía Bắc Moskva, ngày trước là khách sạn, giờ thì dân Việt Nam mình thuê làm chỗ ở. Trong lúc vợ anh bạn làm bếp, mấy thằng rủ nhau ra chỗ thang máy hút thuốc. Thang máy không làm việc, lý do được anh bạn giải thích là "nó" do Nam Tư sản xuất, giờ hỏng không có thiết bị thay nên cứ để đó làm vì. Một chú bé con chừng 5, 6 tuổi cứ đứng vẩn vơ ở đó. Hỏi: Cháu đi đâu đấy?. Đáp rất tự tin: Cháu chờ bố cháu, mà răng chờ mại mà nỏ chộ ra. Một giọng Nghệ An thuần chất, như giọng nói của những em bé mà bản thân đã gặp đâu đó ở Đô Lương, Yên Thành, Hưng Nguyên...Hỏi tiếp: Cháu mới ở Việt Nam sang chơi à?. Đáp: Mô, cháu đẻ bên ni mà. Một lát, bố cháu ra, hỏi chuyện mới biết anh đang chuẩn bị đưa cháu đi khám bác sĩ. Anh chị là người Nghệ An sang đây làm ăn và sinh cháu bên này. Tầng 4 có nhiều người từ nhiều vùng miền khác nhau, Bắc có, Trung có, hàng ngày chạy đi chơi khắp nhưng cậu bé này lại chỉ nói giọng y hệt bố mẹ. Có lẽ ngày về nước, cậu bé sinh ở Moskva sẽ "hoà nhập cộng đồng" rất nhanh.

3. Cái chuyện cậu bé nói giọng Nghệ An bên Moskva kia tưởng đã là lạ, vì kể ra thì ai cũng thấy khá ngạc nhiên. Nhưng không. Cách đây cỡ 1 tuần, có dịp hỏi chuyện, kiểm tra hồ sơ thi đấu các cầu thủ đang dự giải U11 quốc gia thì thấy chuyện đó cũng chẳng là cái gì. Một số cầu thủ nhí của các đội bóng Tây Nguyên như Đắc Lắc, Gia Lai...dù sinh ra ở vùng đất Cao nguyên này vẫn nói giọng Nghệ An, Hà Tĩnh chuẩn không khác gì các bạn cùng trang lứa ở quê. Tức là dù có môi trường sống giao tiếp rộng lớn hơn (xã hội, truờng học) nhưng các em vẫn chỉ giữ tiếng nói của bố mẹ và ông bà (di dân vào đây sinh sống). Trong khi đó ở Hà Nội, nhiều gia đình bố mẹ đều là người miền Trung, giọng nói vẫn đầy âm sắc dấu nặng quê hương, nhưng con cái chỉ nói giọng Bắc. Có sự gì khác nhau ở đây?

4. Đến chuyện này mới thấy lạ. Cách đây 2 tuần, Hungmgmi cùng gia đình đi nghỉ ở đảo Quan Lạn, ngoài khơi vịnh Bái Tử Long. Đảo Quan Lạn thuộc huyện đảo Vân Đồn của tỉnh Quảng Ninh. Dưới triều Trần, đây là một thương cảng sầm uất trên bến dưới thuyền. Trên đảo Quan Lạn có đền thờ Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư dựng cách đây 8, 9 thế kỷ. Đảo Quan Lạn mấy năm gần đây trở thành một điểm đến mới của những ai thích du lịch sạch. Cách đất liền 40 phút tàu cao tốc, đảo vẫn chưa có điện lưới, và bãi biển Minh Châu ở đây thì sạch sẽ và đẹp tuyệt vời. Bãi cát trắng mịn thoai thoải, nuớc biển xanh trong vắt, lội gần ngập đầu vẫn nhìn thấy bàn chân. Điều ngạc nhiên nhất là dân đảo toàn nói giọng...Thanh Hoá. Bụng bảo dạ: sao dân Thanh Hoá ra đây làm ăn đông thế. Thắc mắc đó cũng được các bạn sinh viên nghỉ cùng khách sạn bàn tán râm ran. Đem thắc mắc đó hỏi anh Trang, chủ khách sạn thì nhận được một nụ cười:Giọng Nga Sơn, Thanh Hoá đó chú. Hỏi chuyện, được biết gia đình anh cư ngụ lâu đời trên đảo, và được nghe các cụ nói lại là tổ tiên ngày xưa ra khai phá đảo này (trên 1000 năm truớc) là người Thanh Hoá, mạn Nga Sơn. Điều đó có nghĩa là giọng nói quê hương Bắc Trung bộ đã được lưu truyền nguyên vẹn trên hòn đảo vùng Đông Bắc Tổ quốc ta đã trên 10 thế kỷ, qua biết bao biến thiên thăng trầm của lịch sử.
Còn nhiều mẩu chuyện nữa muốn kể về giọng nói, nhưng thôi, gõ đã mỏi tay. Mong được nghe những câu chuyện mới của các bác trong NNN