Vladimir Putin của nước Nga

[SSX]

Chúng ta quay lại với kiến trúc sư trưởng cải tổ Anatoly Chubais.

Cho đến bây giờ, đã có khá nhiều nạn nhân của chiến dịch chống tham nhũng. Từ bộ QP, bộ nông nghiệp, bộ KH-GD, Roskosmos, Olympstroy, Skolkovo... và tiếp theo có thể là Rusnano! không ai có thể nói trước được. Đã 5 năm trôi qua kể từ khi thành lập và dòng vốn đầu tư được đổ vào Rusnano, như một hướng đầu tư hiệu quả vào công nghệ cao. Cũng đã đến lúc xem lại Rusnano làm được gì, có xứng đáng với số tiền đã bỏ ra hay không?

Như đã nói, Chubais và cái Rusnano công nghệ cao, vào lúc này đã không còn là đồn đại nữa rồi. Nguồn thì rất nhiều, vô cùng nhiều là khác, ví dụ, ta có thể tham khảo ở đây.

Có những đồn đại dai dẳng, lúc âm ỷ lúc lại rộ lên về Rusnano và Chubais, dân chúng bây giờ cũng rất nhanh nhạy, mỗi lúc người ta thấy một quan chức nào đó lên mặt báo than thở, hay những tin tức được xì ra như vô tình từ nguồn nào đó - là biết ngay đã có chuyện. Đúng là người ta mới đang kiểm tra, kiểm toán Rusnano, nhưng không chỉ là đồn đại vì đã có những kết quả sở bộ, và kiến trúc sư cải tổ Anatoly Chubais thông tuệ vượt mọi thời gian liệu có qua được cái đoạn khó này?

Chúng ta coi những gì đề cập trong này, nhất là số liệu – chưa phải là chính thức, mà là để có một hình dung. Hình dung cũng rất quan trọng. Ни денег, Ни инноваций; Không tiền, đố mày làm nên! Nhưng có thật Rusnano không tiền?

Rất có thể trong những năm qua, Rusnano đã đầu tư “không đúng hướng” đến 21,8 tỷ rub. Trong đó cái máy tính bảng là 3 tỷ rub.

Năm 2011, đích thân Chubai đã giới thiệu với TT Putin chiếc планшетник, công nghệ cao, trông nó mỏng nhẹ, màn hình rộng, dự kiến giá bán 12000 rub và sẽ phổ biến đại trà vào các trường học. Dĩ nhiên tiền sẽ từ ngân sách Liên bang.

планшетник Роснано

Nhưng!

Nhưng màn hình đen trắng hiển thị được text cùng ảnh đồ họa, có kết nối wi-fi, còn các tính năng khác rất hạn chế, không xem được file video, không có các ứng dụng nào khác. Thực chất đó là chiếc máy đọc sách điện tử mà người ta gọi là e-book hay e-ink. Còn giá! với cái giá 12000 rub, tương đương 8 triệu đồng VN tỷ giá hiện nay, người ta có thể mua được chiếc tablet-máy tính bảng mạnh hơn nhiều: màn hình 16 triệu màu, chip khỏe, có đủ các kết nối wi-fi, 3G, hiển thị internet, có kho phần mềm phong phú, chạy được hầu hết các loại ứng dụng, kể cả những game 3-D nặng nhất hiện nay.

Và 3 tỷ rub đầu tư nghiên cứu phát triển (R&D) - có cần R&D không? Khi mà cấu trúc máy tính bảng đã có thể coppy miễn phí trên mạng. Theo đồn đại Rusnano đã thuê các chuyên gia Anh làm R&D. Có chuyên gia Anh nào nghiên cứu phát triển máy tính bảng vào thời này nữa? Mà là Đài Loan, Trung Quốc, hay Hàn, Nhật chứ. Đành rằng đó là công nghệ cao, nhưng cạnh tranh rất khốc liệt, đổi mới thường xuyên, còn giá cả thì luôn luôn hạ xuống mỗi năm. Đó là nghiên cứu phát triển? hay là rửa tiền, là thất thoát lãng phí?

Cho đến bây giờ, 2 năm sau khi trình diễn, máy tính bảng Chubais vẫn chưa vào trường học.

Dự án công nghệ cao khác của Chubais cũng làm người ta bối rối. Đó là về các tấm pin mặt trời và cũng 3 tỷ rub khác đã bốc hơi theo nắng gió! Lại một R&D khác và sản phẩm thì không thể rẻ hơn người hàng xóm Trung Quốc. Thật không may, vào cái lúc kiến trúc sư trưởng Chubais đang say sưa với những viễn cảnh trên trời thì giá cả nhanh chóng tụt xuống đến 25 lần! Đó là tai nạn? Không hẳn như thế. Năm 2008, phương tây chính thức bước vào khủng hoảng, tuyên bố chấm dứt ưu đãi tài trợ năng lượng sạch, Và thế là hàng ế hàng tồn bị bán đổ bán tháo. Ngay cả ở Việt Nam, mấy năm trước dễ nhận ra hàng đàn tiếp thị công nghệ cao, năng lượng sạch pin mặt trời hay điện gió xúm xít vồ vập, túm lấy bất cứ ai có ý định xanh và sạch! Nay thì đã xẹp rồi.

Người ta biết thế, nên khi Rusnano đề nghị tiền để xây nhà máy, bộ Tài chính đã khước từ. Nhưng Rusnano không chịu từ bỏ, tự bỏ tiền đầu tư và sản phẩm cứ thế ùn ùn đổ ra như nấm sau mưa. Ế chỏng! và bây giờ là đề nghị tăng giá điện, nâng giá xăng để công nghệ xanh và sạch có thể bán được hàng.

Chubais đã ngoan cố không chịu dừng lại và mất mát có thể còn lớn hơn nhiều 3 tỷ rub. Nhiều hơn 3 tỷ rub khác từ ngân sách đã bốc hơi mất rồi. Đó là tai nạn hay là ngu xuẩn? Chubais cũng đã xẹp rồi.

Khi những vầng hào quanh đóng mác “công nghệ cao” tan biến, người ta mới giật mình nhìn lại. Ngay cả ở Mỹ cứ 10 dự án công nghệ cao thì có đến 7-8 thất bại, 2-3 còn lại trong trạng thái ngắc ngoải, sống được là nhờ tài trợ. Còn nếu để cạnh tranh sòng phẳng đúng nghĩa thị trường, nó sẽ chết. Không rõ nhà tây học Anatoly Chubais có biết điều đó không? Các quân đoàn 4 chân suốt bao nhiêu năm gào rú thị trường tự do bây giờ trốn tiệt đi đâu cả?