VTV - Chương trình "Tình thầy trò Xô Việt" 11/2009 - Trang 12

Nhật Minh · #**221** 09-03-2010, 18:59

Trích:

Anh Già viết

Em thấy anh Khoa em giống như ca sỹ thần đồng nổi tiếng của Ý ngày xưa Robertino Loretti, lúc bé thì hát hay thế mà đến khi lớn lên, vỡ giọng ra lại trở thành ... một người bình thường

Cảm ơn bạn Anh Già vì sự nói thẳng... quá và sự so sánh thú vị giữa bác Trần Đăng Khoa và ca sĩ Robertino Loretti. Tôi cũng rất yêu giọng hát thần đồng Robertino. Tôi thì nhận ra tài năng của bác TĐK không chỉ mỗi có ở thơ thiếu nhi. Nhưng đánh giá hoặc khái quát về bác thì mình không đủ tầm.

hanoi · #**222** 09-03-2010, 19:31

Riêng cá nhân tôi thì thấy là anh Trần Đăng Khoa nói trên truyền hình rất hay, rất hoa văn. Tuy nhiên với tình cảm sâu đậm như vậy mà suốt 20 năm trời một vài lá thư gửi cho cô giáo Nina để giữ liên lạc cũng ko thể gửi nổi. Ngược lại cô giáo của anh Trần Đăng Khoa lại rất tuyệt vời khi nhắc đến học trò của mình, đây là một câu hỏi cần giải đáp về tính trung thực của những câu chuyện mà anh Trần Đăng Khoa kể cũng như lòng tri ân của anh đối với cô giáo của mình.

Chương trình có nhiều câu chuyện rất gượng ép, vì lý do chính trị, bắt buộc phải đưa vào gây phản ứng khác nhau từ giới ngoại đạo (những người chưa từng học ở LX và Đông Âu). Xem một vài phản ứng tại đây, ví dụ đây là phát biểu của một GS người Việt đang giảng dạy tại Seoul University Hàn Quốc:

Originally Posted by nxhoai View Post
Chuyện thầy trò Xô -Việt mình thấy có rất nhiều cái gợn, để cuối tuần rảnh rỗi mình sẽ phân tích cho thấy. Chỉ hỏi một đồng nghiệp lớn tuổi thì nhận được câu trả lời thế này:
- Bao nhiều năm chúng nó (PTS, TS hữu nghị Liên Xô, Đông Âu) đóng cửa tự khen nhau chưa chán, giờ còn định vác cả các thầy sang khen tiếp.

Một ví dụ điển hình là câu chuyện ở Kharkov dài lê thê, cuối cùng thay vì trò đi tìm thầy thì thầy lại tích cực đi tìm trò. Câu chuyện của bác Vũ khoan được đưa vào chương trình hết sức gượng ép vì ko có một tình tiết nào chứng tỏ tình cảm của cô trò bác rất sâu sắc. Câu chuyện về thầy Zashusky cũng rất vô lý vì bản thân thầy trong phóng sự không hề nhận ra một anh học trò nào khi được cho xem ảnh nhưng khi phát biểu thì một số học trò của thầy lại nổ rằng có dịp công tác ở Moskva lại ghé thăm thầy để lãnh hội kiến thức báo chí???
Nhìn tổng thể thì có tể kết luận chương trình thành công với những câu chuyện rất cảm động như câu chuyện của các cô gái và cô giáo tiếng Nga, câu chuyện kể của cô con gái thầy Nhikulin, chuyện về các chàng chiến sỹ yêu cô giáo tiếng Nga, nhưng để thuyết phục được những người ngoại đạo cần phải có những cái đầu cởi mở và tỉnh táo hơn nữa khi làm một chương trình mang ý nghĩa tri ân như thế này.

hdmt · #**223** 09-03-2010, 19:45

Một ví dụ điển hình là câu chuyện ở Kharkov dài lê thê, cuối cùng thay vì trò đi tìm thầy thì thầy lại tích cực đi tìm trò. Câu chuyện của bác Vũ khoan được đưa vào chương trình hết sức gượng ép vì ko có một tình tiết nào chứng tỏ tình cảm của cô trò bác rất sâu sắc. Câu chuyện về thầy Zashusky cũng rất vô lý vì bản thân thầy trong phóng sự không hề nhận ra một anh học trò nào khi được cho xem ảnh nhưng khi phát biểu thì một số học trò của thầy lại nổ rằng có dịp công tác ở Moskva lại ghé thăm thầy để lãnh hội kiến thức báo chí??? Bác nhận xét linh tinh, có thế nào đi nữa thì ai cũng công nhận là chương trình cảm động và thành công. Bác chắc người ngoại đạo hay mình nghĩ bác du học ở nước khác nên bác đưa ra nhận xét đầy ghen tị đấy. Dù có du học ở đâu thì phải công nhận thầy cô giáo Nga vẫn là những người đôn hậu và tốt bụng, còn mỗi người có thăm hỏi được các thầy cô không là tùy điều kiện chứ tấm lòng của những học sinh Việt nam thì bác không phải lo ! Bác spam vừa vừa thôi.

hanoi · #**224** 09-03-2010, 19:56

Chào HDMT chắc bạn ko hiểu ý tôi chăng? Tôi đã nói chương trình cần phải thuyết phục được người ngoại đạo (chiếm phần lớn) chứ ko chỉ riêng 50000 du học sinh chúng ta. Chúng ta ai cũng hiểu tình cảm của các thầy cô Nga và cũng như tình cảm của chúng ta dành cho nước Nga. Tuy nhiên dân số Vn với hơn 86 triệu, "chúng ta" rất tiếc chỉ là một phần rất nhỏ.

hdmt · #**225** 09-03-2010, 20:04

Mình hiểu nhưng I mean là chương trình như thế thuyết phục rồi chứ sao? trừ Hanoi la ko "bị" thuyết phục. Hanoi ko đọc comments của những người ngoại đạo à?

hanoi · #**226** 09-03-2010, 20:08

Có đấy HDMT, bạn có thể đọc một vài comments ở đường dẫn mà tôi nêu trên. Bên đó thì toàn người ngoại đạo thôi, nếu có ý thích thì mời HDMT sang đó tranh luận với ý kiến của anh nxhoai, ở bên này toàn người mình.

hdmt · #**227** 09-03-2010, 20:17

Người ngoại đạo ở trang bên này mới đọc chứ ở trang kia thì họ du học nươc khác họ phải chê bên này thì đọc làm gi???

Мужик · #**228** 09-03-2010, 21:00

Trích:

hanoi viết

Có đấy HDMT, bạn có thể đọc một vài comments ở đường dẫn mà tôi nêu trên. Bên đó thì toàn người ngoại đạo thôi, nếu có ý thích thì mời HDMT sang đó tranh luận với ý kiến của anh nxhoai, ở bên này toàn người mình.

Theo đường dẫn của bác hanoi em đã tạt qua bển. Ở bển em thấy cũng có những ý kiến khác nhau, nhiều người đã tranh luận với anh nxhoai.

Về một vấn đề, ngay trong gia đình nhỏ bé hiện nay (2 vợ chồng, 2 đứa con) nhiều khi còn mỗi người một ý, nói chi một chương trình cho hàng chục triệu người xem.

Em không có bình luận gì, chỉ kể lại những sự kiện xảy ra với chính em:

Trong khi đang em xem trực tiếp Chương trình tại TTHNQG thì nhận được khoảng chục tin nhắn của những người bạn chưa bao giờ sang Liên Xô nhưng biết em học ở LX về, với nội dung tương tự nhau: "Cậu có xem Chương trình không đấy? Cảm động quá nhỉ!"

Ngày hôm sau đến cơ quan hầu như ai gặp em cũng hỏi: "Hôm qua có xem không? Cảm động thật đấy!" (Cả toà nhà cơ quan hơn 500 người, có rất nhiều người du học nhưng chỉ có mình em học LX về).

Chủ nhật vừa qua về quê, sau Chương trình mấy tháng rồi mà em vẫn bị nhiều người trong làng giữ lại hỏi: "Hôm ấy có xem không? Cảm động ghê!"

hungmgmi · #**229** 09-03-2010, 21:54

Đi nhiều nơi, tôi cũng gặp các câu hỏi như bác Muzhik đã gặp.
Đơn giản là những người hỏi đều biết tôi học ở Liên xô về, và thấy tôi có vẻ yêu Nga. Đôi khi qua giọng hỏi, tôi cũng biết họ hỏi chỉ để mà hỏi. Và lần nào cũng vậy, đều nghe cái câu kết luận chung chung "Xúc động đấy chứ nhỉ?".
Cá nhân tôi thì thấy chương trình này không được như tôi mong đợi. Có vẻ những người làm chương trình không tìm được các nhân vật điển hình, hoàn cảnh điển hình...của hơn 5 vạn lưu học sinh.
Và họ không kiểm soát được chương trình, khiến nó bị trượt dài ra, lê thê không cần thiết.
Và nhiều cái sạn khác đã được chúng ta nhặt từ trang 5 topic này.
Làm Chương trình này, chắc chúng ta muốn đề cao truyền thông "tôn sư trọng đạo", "uống nước nhớ nguồn"...của người Việt Nam.
Thế mà trong Chương trình, có nhiều quá những trường hợp học trò về VN rồi, quên bẵng mất các thầy cô, chả viết thư từ thăm hỏi gì cả, trong khi việc đó quá dễ dàng trong thời đại ngày nay. Nay gặp lại, hay nhìn thấy lại trên tivi, mới bổi hồi bồi hồi xúc động tràn trề.
Hoặc trò không đi tìm thầy, mà thầy cứ lọ mọ đi tìm tung tích trò mình.

Mùi Hồng · #**230** 09-03-2010, 21:57

Trích:

hanoi viết

Chào HDMT chắc bạn ko hiểu ý tôi chăng? Tôi đã nói chương trình cần phải thuyết phục được người ngoại đạo (chiếm phần lớn) chứ ko chỉ riêng 50000 du học sinh chúng ta. Chúng ta ai cũng hiểu tình cảm của các thầy cô Nga và cũng như tình cảm của chúng ta dành cho nước Nga. Tuy nhiên dân số Vn với hơn 86 triệu, "chúng ta" rất tiếc chỉ là một phần rất nhỏ.

Hãy sống và làm dù chỉ là điều rất nhỏ, miễn là thỏa mãn được lương tâm mình và có ích cho nhân loại.
Tình cảm thì thay đổi theo thời gian, không ai, không điều gì ép (bắt) chúng ta phải sống theo tình cảm cả.
Đừng bao giờ nghĩ rằng 1 show TV phải thế này thế nọ. Không có show này chúng ta vẫn sống tốt, vẫn nhớ, vẫn vấn vương nước Nga.
Diễn đàn này có trước show TV đó rất lâu, bạn thấy đấy, chẳng cần 1 dòng quảng cáo.
Chúng ta là 1 phần rất nhỏ của 86 triệu. Vâng đúng là như vậy. Nhưng thế thì sao, tại sao chúng ta phải là phần lớn của 86 triệu chứ? Chúng ta là VN, tình cảm và sự tôn sùng nếu có đối với nước Nga xa xôi dù to lớn thế nào đi nữa cũng chỉ là 1 tình cảm trong hàng triệu triệu tình cảm mà mỗi chúng ta phải thể hiện hàng ngày mà!
Cội nguồn sẽ làm cho tình cảm trong sáng lớn mãi chứ không phải lời nói đâu bạn ạ.

Mùi Hồng · #**231** 09-03-2010, 22:18

Trích:

hungmgmi viết

Đi nhiều nơi, tôi cũng gặp các câu hỏi như bác Muzhik đã gặp.
Đơn giản là những người hỏi đều biết tôi học ở Liên xô về, và thấy tôi có vẻ yêu Nga. Đôi khi qua giọng hỏi, tôi cũng biết họ hỏi chỉ để mà hỏi. Và lần nào cũng vậy, đều nghe cái câu kết luận chung chung "Xúc động đấy chứ nhỉ?".
Cá nhân tôi thì thấy chương trình này không được như tôi mong đợi. Có vẻ những người làm chương trình không tìm được các nhân vật điển hình, hoàn cảnh điển hình...của hơn 5 vạn lưu học sinh.
Và họ không kiểm soát được chương trình, khiến nó bị trượt dài ra, lê thê không cần thiết.
Và nhiều cái sạn khác đã được chúng ta nhặt từ trang 6 topic này.
Làm Chương trình này, chắc chúng ta muốn đề cao truyền thông "tôn sư trọng đạo", "uống nước nhớ nguồn"...của người Việt Nam.
Thế mà trong Chương trình, có nhiều quá những trường hợp học trò về VN rồi, quên bẵng mất các thầy cô, chả viết thư từ thăm hỏi gì cả, trong khi việc đó quá dễ dàng trong thời đại ngày nay. Nay gặp lại, hay nhìn thấy lại trên tivi, mới bổi hồi bồi hồi xúc động tràn trề.
Hoặc trò không đi tìm thầy, mà thầy cứ lọ mọ đi tìm tung tích trò mình.

Cha này nói giỏi quá, ví von nữa. Thế bản thân mình thì hành xử làm sao?
Khi xem chương trình nào đó, nghĩa là mình chưa biết hết được nội dung, xem ---> cảm nhận (nếu thích)---> xem tiếp...v/v
Xem xong rồi thì lại tiếc, chưa đạt yêu cầu...., rồi còn chưa được như mong đợi! Vậy ông mong đợi điều gì?
Hic (3 lần). Hãy biết rằng cảm xúc trong cùng 1 tình huống là khác nhau với mỗi người. Hãy cảm nhận và sống tốt với lương tâm của chính mình.

masha90 · #**232** 09-03-2010, 22:59

@ Mùi Hồng.
Tôi không có ý kiến gì về những nhận xét và bình luận của bạn về chương trình TV nọ. Chỉ có điều tôi muốn nhắc bạn: cái đại từ "cha này" nghe không lọt tai đối với dân miền Bắc khi chưa phải là bạn thân.
Bạn vừa mới gọi thành viên hungmgmi là "cha này", thế rồi tôi lại thấy ở topic khác bạn lại gọi thành viên virus là "hắn". Tiếng Việt không thiếu đại từ xưng hô, bạn không nên bỗ bã như thế với những người chưa quen biết. Nếu bạn tiếp tục đà này thì chỉ thêm 1 chút xíu nữa là bạn sẽ vi phạm nội quy theo điều khoản "xúc phạm thành viên khác" đấy!

notforsale · #**233** 09-03-2010, 23:56

Tôi đồng ý với bác Hungmgmi. Nói chung tôi không thích bất kỳ một chương trình "gặp mặt", "tình cảm" ở TV (ít nhất là ở Việt Nam), không riêng gì chương trình "Gặp mặt thầy trò".

Tôi nghĩ tình cảm phải chân thật, phải tự nhiên, còn các chương trình thì thường mang tính "kịch" có kịch bản, và "đông người xem", không thích hợp cho cái gọi là "tình cảm chân thật" (ít nhất là về mặt bối cảnh), tình cảm riêng tư mà trên sân khấu thường phải thể hiện bằng "ôm hôn", "câu từ cảm động"...., nhiều khi sự thân thiết thể hiện bằng những ngôn từ bình dị (mà thường không thích hợp khi lên TV hoặc người ta nghĩ không thích hợp, vì vậy thường bị gò ép).

Tôi thích xem sự bộc lộ "ngẫu hứng", như topic "Ngày xưa ơi", "Luộc lại con gà".... trong NNN hơn.

LyMisaD88 · #**234** 10-03-2010, 09:50

Ý kiến của riêng tôi là không thể có chương trình nào hoàn hảo, mà nếu cái gì đã hoàn hảo quá thì nó cũng mất đi cái hay ít nhất là về khía cạnh nào đó. Điều quan trọng là Chương trình đã đọng lại trong chúng ta những tình cảm sâu nặng về tình thầy trò, tình cảm của những người yêu mến Liên Xô, yêu mến nước Nga.
Do hoàn cảnh nên nhiều người sau khi học tập, công tác ở Liên Xô về nước không biết được Thầy, Cô mình bây giờ thế nào, tôi cũng vậy.
Do đó, mọi cố gắng của VTV để lần đầu tiên thực hiện được chương trình này là rất đáng trân trọng.
Những "hạt sạn" trong một chương trình kéo dài 4 tiếng đồng hồ là điều đương nhiên.
Hy vọng chương trình lần sau sẽ tốt hơn.

ninh · #**235** 18-01-2011, 14:01

Đồng chí Nguyễn Ngọc Thiện ( http://diendan.nuocnga.net/showpost....&postcount=196 ), Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh Thừa Thiên Huế vừa trúng cử vào BCH TW ĐCS VN.
Chúc mừng !

trung_mbdc · #**236** 26-02-2013, 23:08

Thầy trò Giucôpski xuyên Việt.

“Thiên thần của tôi ơi. Hãy đi cùng tôi. Mi đi trước. Ta theo ngươi - Ангел мой. Пойдешь со мной. Ты вперед. Я за тобой”. Câu khẩu chú dễ thương này của bà giáo Vera mỗi khi bước xuống xe đã theo chúng tôi suốt hành trình xuyên Việt đầy thú vị và những kỷ niệm khó quên.
Ngày 8.1.2010, sau khi đón được các thầy cô ở sân bay Tân Sơn Nhất, chúng tôi rất mừng khi thấy mọi người đều khỏe mạnh và vui vẻ. Đó là điều bất ngờ thú vị đầu tiên – không ai trong chúng tôi có thể hình dung các thầy cô của mình ở tuổi “xưa nay hiếm” lại khỏe mạnh như thế. Người lớn tuổi nhất là ông Kostenko – 82 tuổi, sau đến bà Alla – 71 tuổi và người trẻ nhất là bà Vera – 65 tuổi. Ai có thể ngờ được, sau đó hai ngày, tại một đơn vị không quân, chúng tôi được chứng kiến bà Alla to, nặng trên 80 kg, đã trên 70 tuổi lại trèo được lên thang máy bay chiến đấu Su-30 hiện đại nhất Việt nam cao hơn 3 m để chụp ảnh. Chúng tôi như cất được gánh nặng vì theo kế hoạch đã bố trí bác sĩ theo đoàn những ngày ở Việt nam.
Câu khẩu chú của bà Vera được giải thích như sau: khi sinh ra, mỗi người đều được một thiên thần bảo trợ mọi lúc mọi nơi. Vì vậy trước khi làm gì nên đọc khẩu chú để được thuận buồm xuôi gió. Và vẫn như xưa, tôi lại lật vấn đề (ставить вопрос ребром): thế những người làm điều ác có được thiên thần bảo trợ không? – tất nhiên khi đó thiên thần sẽ bỏ đi, bà Alla trả lời cũng cùng một cách nói. Và cứ như vậy, suốt dọc đường về khách sạn Tân Sơn Nhất, bằng những câu tục ngạn ngữ Nga, tôi làm sống dậy những kỷ niệm về bao nhiêu trò quậy phá của chúng tôi thời đó.
Các thầy cô rất ngạc nhiên và nhận xét: các học trò của mình còn nói tiếng Nga rất tốt và hầu như không quên nhiều sau ngần ấy năm xa cách. Khi tôi nói đó là nhờ công lao dạy dỗ của các thầy cô từ thời đó thì họ chỉ công nhận một phần – họ đặt nền móng kiến thức ban đầu cho chúng tôi, còn lại là cuộc sống – trường đời đem lại.
Thực tâm mà nói, mời được các thầy cô giáo sang thăm Việt nam là tâm nguyện của biết bao thế hệ học viên Học viện kỹ thuật không quân Giucôpski. Từ những người đã học ở đó từ những năm 1956 đến người tốt nghiệp gần nhất vào năm 1991 đều có chung một nguyện vọng như vậy. Vì nhiều nguyên nhân khác nhau khách quan và chủ quan đến nay giấc mơ mới thành hiện thực.
Theo chương trình tối hôm đó các thầy cô sẽ thăm nhà máy A41 và tham dự buổi giao lưu với các cựu học viên Giucôpski khu vực phía Nam ở khách sạn Park Royal do nhà máy A41 tài trợ. Những hình ảnh thầy cô cảm động khi gặp lại các trò yêu của mình sẽ được lặp lại trên mỗi bước đường trong hành trình xuyên Việt. Những khuôn mặt tươi cười, sung sướng của các thầy cô ngập chìm trong những bó hoa tươi thắm do học trò tặng. Trong buổi thăm và tiếp xúc với lãnh đạo nhà máy A41, mà ba trong năm người chủ chốt – giám đốc và hai phó giám đốc – đều tốt nghiệp Học viện Giucôpski, chủ nhà và khách chỉ toàn nói bằng tiếng Nga. Ban đầu tôi còn phải dịch một số lời phát biểu, về sau tình cảm chan hòa, mọi người chuyện trò vui vẻ trực tiếp nên vai trò của phiên dịch cũng không còn cần cần thiết nữa.
Lần sang Việt nam này ông Kostenko mang theo một số huy hiệu của nhà du hành vũ trụ đầu tiên trên thế giới Gagarin. Với tính cách luôn luôn vui vẻ, hài hước vốn có ông đưa ra Chứng chỉ công nhận ông là người của Hiệp hội các nhà du hành vũ trụ Nga, được tặng huy chương vì đã có đóng góp to lớn vào công cuộc phát triển ngành Hàng không vũ trụ của Tổ quốc. Và thay mặt Hiệp hội trao tặng các kỹ sư Giucôpski huy hiệu Gagarin. Theo lời ông, đây là huy hiệu được đặt riêng để trao tặng những người có thành tích trong việc phát triển ngành hàng không vũ trụ, không bán trên thị trường. Trong lời giới thiệu, ông đề nghị sửa đại tá nghỉ hưu thành đại tá dự bị và luôn cho rằng tôi vẫn còn “trẻ”. Ông còn nói rằng: nếu được, ông sẵn sàng đổi quân hàm đại tá thành quân hàm trung úy cùng với tuổi trẻ, nhưng xin được giữ lại các huân huy chương và danh hiệu được phong tặng. Trong những cái nháy mắt hóm hỉnh của ông luôn ánh lên niềm tự hào mình vẫn đang “phong độ”, đủ sức lo cho hai “Madam” cùng đi. Ngoài huy hiệu, ông Kostenko còn mang theo đĩa CD và các bức ảnh ông lưu giữ được về 13 khóa học viên Việt nam đã qua tay ông. Đây chính là tư liệu rất quý mà trong số chúng tôi ít người còn lưu giữ được, hoặc có chăng chỉ là những ảnh của khóa mình mà thôi. Và đây cũng là “bảo bối” giúp ông nhận ra rất nhiều người trong số chúng tôi. Có thể ông không nhớ tên từng người, nhưng ông có thể chỉ đúng từng người có mặt trong buổi giao lưu với người trong những tấm ảnh cũ cách đây hàng chục năm. Có những trường hợp mà người thực không nhận ra mình trong ảnh, nhưng qua những kỷ niệm, tình huống được kể lại, mọi người đều công nhận ông đúng. Và cứ như vậy rất nhiều kỷ niệm cũ lại trỗi dậy, làm hài lòng cả những người trong cuộc lẫn những người xung quanh. Qua đây thấy rằng các thầy cô yêu quý chúng tôi biết nhường nào và đã chuẩn bị công phu để gặp lại những học trò của mình.
Ngày hôm sau, 9.1.2010, đoàn đi thăm thành phố Hồ Chí Minh. Những người tháp tùng đoàn gồm có tôi – Khuất Duy Trung, Triệu Thế Chung và hai bác Nguyễn Kim Khôi, Lê Văn Oanh. Trên đường đi các thầy cô cứ phát âm nhiều lần tên của hai chúng tôi cho khỏi nhầm lẫn. Về sau tôi đề nghị gọi tôi là Trung – phiên dịch (Чунг - переводчик), còn Chung – anh chàng điển trai (Тьунг - красавчик). Mọi người cười ồ lên và vui vẻ đồng ý. Thật ra chúng tôi đều cao ráo, điển trai như nhau, nhưng anh bạn kia có phần nhỉnh hơn.
Chúng tôi đưa đoàn vào thăm Dinh Thống nhất. Những câu chuyện lịch sử được ôn lại theo lời kể của cô hướng dẫn viên. Ngay sau câu chuyện đầu tiên, bà Vera đã ghé tai tôi nói nhỏ: các cô gái Việt nam rất xinh đẹp, họ trẻ trung, tươi tắn như những bông hoa trong vườn ấy. Và yêu cầu tôi dịch lại cho cô hướng dẫn viên nghe. Tôi chưa kịp nói gì thì đã có tiếng ông Kostenko thì thầm: tôi cũng nhận thấy thế! Cả đoàn cười vang trong khi tôi dịch lại cho cô hướng dẫn viên nghe. Ngoài những câu chuyện lịch sử, điều gây ấn tượng với đoàn lại là phần giới thiệu về kiến trúc của Dinh Thống nhất. Khi nghe tôi nói trong Dinh không bật điều hòa nhiệt độ nhưng vẫn mát, mọi người rất ngạc nhiên vì ngoài trời đang nắng nóng. Một mặt cảm thấy tự hào về ngành kiến trúc nước nhà, nhưng mặt khác tôi lại đâm lo, vì vốn tiếng Nga về mảng kiến trúc, phong thủy của tôi không được phong phú lắm. Những khái niệm về long mạch, huyệt đất, thế đất, yểm bùa, thầy địa lý v.v... làm tôi lúng túng. Nhưng chính vì thế mà câu chuyện lại trở nên tự nhiên sôi nổi khi các thầy cô cùng tham gia giải nghĩa những khái niệm đó. Từ Phủ đầu rồng đến hồ Con rùa, câu chuyện cứ cuốn đi trong bầu không khí vui vẻ thân mật như những buổi học tiếng Nga thủa nào.
Khi ra ngoài bãi cỏ đoàn gặp festival của một số trường trung học tổ chức tại đây, tôi sực nhớ hôm nay là ngày Học sinh, sinh viên Việt nam. Chi tiết này làm các thầy cô rất chú ý, khi nghe kể về ý nghĩa của ngày này. Bà Vera thôi cười (bà hay cười vì vui tính và và vốn dĩ bà có khuôn mặt và nụ cười rất đẹp, rất đặc trưng của Nga, mọi người đều nói bà trẻ hơn tuổi thật đến 15 năm), còn bà Alla thì lấy khăn chấm mắt khi nghe về tấm gương hy sinh của liệt sĩ Trần Văn Ơn.
Trên đường đi thăm bến Nhà rồng, đoàn dừng lại ở gần tượng đài Bác Hồ trước UBND thành phố để chụp ảnh lưu niệm. Bà Alla có mối quan tâm đặc biệt đến Bác Hồ nên tìm hiểu rất kỹ từng chi tiết về những công trình mang tên Bác. Trong khi chụp ảnh, một chi tiết làm tôi băn khoăn là bà Vera rất thích chụp ảnh riêng sau khi đã chụp chung cả đoàn. Bà rất ngạc nhiên khi tôi giới thiệu cây hoa giấy bốn màu và không tin đó là cây thật. Khi nghe kể ở Hội hoa xuân còn có cây hoa giấy tám màu thì bà giơ hai tay lên trời.
Ở khu di tích bến Nhà rồng mọi người bắt gặp một đoàn trẻ em khuyết tật cùng các anh chị tình nguyện viên đang tham quan. Ông Kostenko liền nắm lấy xe lăn giúp đưa các em lên mấy bậc tam cấp của bảo tàng. Mọi người cùng góp sức với ông. Người khác có thể không biết, nhưng tôi biết rất rõ, ông có người cháu nội, đã 29 tuổi, hồi nhỏ bị cái mụn to trên đầu. Khi bác sĩ làm tiểu phẫu đã chạm phải dây thần kinh khiến cháu ông không đi lại được, phải ngồi xe lăn. Mọi người rất ái ngại khi một ông già 82 tuổi giúp khiêng xe lăn, nhưng ông nói ở nhà đã quen. Khi các em khuyết tật cám ơn, tôi nói điều này với người phụ trách và tất cả rất cảm động.
Trong phát biểu trả lời phỏng vấn của phóng viên Đài truyền hình thành phố Hồ Chí Minh HTV tại khu di tích này (họ theo chúng tôi từ đầu) bà Vera đã kể về người cha thân yêu của mình với những tình cảm sâu nặng về Việt nam. Khi còn nhỏ - bà kể - có lần tôi hỏi cha: Cha ơi, Việt nam là đất nước hòa bình, nhỏ bé như vậy làm sao chịu được những đòn tấn công dã man của đế quốc Mỹ to lớn như vậy? Cha tôi, khi đó là phi công chiến đấu, đại tướng – phó tham mưu trưởng lực lượng không quân chiến lược tầm xa, anh hùng Liên xô, từng được các nước Đồng minh công nhận là một trong những hoa tiêu giỏi nhất trong Thế chiến thứ hai, nói rằng – con yêu, rồi con sẽ thấy, Việt nam nhất định sẽ thắng Mỹ. Và sự thực đúng như vậy.
Bà Alla khẳng định chân lý “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ đúng với Việt nam mà với toàn thế giới, và nó thấm vào từng gia đình, cá nhân ở mọi lúc mọi nơi. Bà thắp hương trước tượng Bác và cúi đầu lạy thành kính theo cách người phương Đông. Và điều này được bà thực hiện ở mọi nơi có đặt tượng Bác.
Ngày hôm đó đoàn còn thăm Bảo tàng chứng tích chiến tranh, nơi mà Chung - anh bạn điển trai coi là sân sau nhà mình vì các mẫu vật trưng bày về không quân ở đây đều lưu dấu sự giúp đỡ của nhà máy A42, nơi anh bạn này đang công tác.
Buổi chiều, thành phần tháp tùng đoàn đi thăm chợ Bến thành có sự thay đổi. Bác Kim Khôi, trưởng Ban liên lạc, rất tâm lý khi bố trí vợ bác là Vũ Hồng Nương cùng một nữ phiên dịch – chị Đường, đã sinh sống ở Nga hơn 10 năm, đi thay mình, và anh bạn điển trai được nghỉ lấy sức cho cuộc đón tiếp ngày hôm sau ở tại nhà máy A42 của mình. Tôi và bác Oanh vẫn theo đoàn. Quà từ Việt nam thì các thầy cô đã nhận được nhiều qua các thế hệ học viên Việt nam, nhưng tự tay mua bán, trả giá tại chỗ - cảm giác tiền trao cháo múc – luôn đem lại những điều thú vị. Người Nga rất quý trọng công sức lao động. Đồng tiền kiếm được bằng mồ hôi nước mắt họ chi tiêu rất đúng mục đích. Ở bên Nga, chúng tôi đã từng ngạc nhiên khi thấy có người đi quá một bến xe buýt, không kịp xuống, chỉ vì chờ lấy lại 1 côpếch tiền vé. Khi chúng tôi đưa biếu các thầy cô ít tiền để chi tiêu lặt vặt, mọi người đều từ chối và nói họ đều mang theo tiền của mình. Phải khó khăn và khéo léo lắm tôi mới thuyết phục được các thầy cô nhận món tiền do Hội quyên góp được. Điều này rất tế nhị vì chúng ta biết rất rõ người Nga có lòng tự trọng cao, luôn coi mình là người có ích cho xã hội, không muốn dựa dẫm vào người khác. Tôi phải nói rằng hãy coi món tiền nhỏ này (2 triệu VND) như tiền mua vé vào tham quan chợ, thử cảm giác tiền trao cháo múc – các thầy cô mới miễn cưỡng cầm. Sau này, trong quá trình tháp tùng đoàn đi từ Nam ra Bắc, tôi tìm hiểu được cuộc sống của các thầy cô cũng chật vật lắm. Nghỉ hưu, họ vẫn tiếp tục làm việc ở trường theo hợp đồng, ngoài ra còn phải làm thêm nữa để kiếm tiền. Sau khi hướng dẫn cách phân biệt mệnh giá tiền, cách mua bán, trả giá v.v... chúng tôi vào chợ. Lúc đầu còn bỡ ngỡ, ngại ngùng trước những lời mời chào tíu tít. Sau quen dần, mọi người cũng hỏi thử, và trả giá. Nhưng khi mua áo sơ mi lụa ở cửa hàng của công ty, có giá niêm yết, không thể trả giá thì mọi người thấy tự tin và thoải mái hơn. Sau khi tất cả đã lựa được món đồ ưng ý, bà Alla liền hỏi đùa: chúng tôi mua nhiều phải tính theo giá sỉ. Mấy cô bán hàng đua nhau giải thích, còn bà Alla thì kín đáo mỉm cười và nheo mắt về phía tôi. Khó nhất cho tôi là khi bà Alla hỏi: tại sao khi trả giá tôi lại nói: bớt chút để làm duyên. Khi dịch sang tiếng Nga thì tôi bí. Cái duyên bán hàng của người con gái nằm trong cái duyên dáng nói chung của con gái Việt nam. Như người khác nói: bớt chút để lấy hên (may mắn) thì dễ dịch, nhưng bớt chút để làm duyên thì quả thật bí lắm. Nghĩ sao nói vậy, tôi cứ như vậy mà giải thích, thế mà bà Alla cũng hiểu ra và cười, khen khéo đi chợ. Thực ra bà có kiến thứ rất rộng, chỉ cần nghe qua ý là bà có thể đưa ra nhiều phương án trả lời khác nhau.
Chiều tối, sau khi tham quan Bảo tàng không quân phía Nam, đoàn vào thăm và dự cơm thân mật với chỉ huy lãnh đạo Sư đoàn không quân B70 và các kỹ sư Giucôpski đang công tác tại đây. Buổi đón tiếp diễn ra trang trọng nhưng không kém phần thân mật. Khách và chủ coi nhau như người trong nhà, vì như lời bà Alla nói Học viện Giucôpski nay đã liên kết với Học viện Gagarin (nơi các phi công của Sư đoàn theo học) thành một Học viện thống nhất mang tên Giucôpski và Gagarin. Những câu chuyện về thành phố Ngôi sao, nơi đào tạo các nhà du hành vũ trụ được ông Kostenko kể rất hào hứng. Các phi công vũ trụ đều tốt nghiệp Học viện Giucôpski, và ông là người học cùng thời với họ. Sau do tai nạn xe hơi bị gãy chân nên ông buộc phải rời khỏi hàng ngũ các phi công vũ trụ dự khóa. Kể về cuộc đời quân ngũ của mình, ông nói thêm đã làm lính tàu ngầm 4 năm, lính thiết giáp, pháo, lính dù đều qua cả. Sau khi bị tai nạn, ông về làm chỉ huy phi đội bảo đảm bay cho các đội máy bay diễu binh, bay biểu diễn. Được vài năm thì chuyển về làm trưởng các khóa học viên quốc tế ở Học viện Giucôpski.
Trong số các món quà do Sư đoàn tặng, bà Alla quý nhất chiếc đĩa VCD về truyền thống của Sư đoàn. Bà nói sẽ dùng nó làm tư liệu giảng dạy. Khi tôi nói thuyết minh trong đĩa bằng tiếng Việt, bà bảo không sao, có khi lại tốt hơn vì hiện đang có 3 học viên Việt nam theo học tại Học viện. Họ sẽ phải dịch ra tiếng Nga và bà sẽ coi đó là kết quả thi của họ. Và hỏi đùa tôi có vui lòng hiệu đính bản dịch của các học viên đó không nếu bà nhờ. Tất nhiên là tôi không dám chối từ, nhưng thừa biết với kinh nghiệm và kiến thức của mình, bà thiếu gì cách để thẩm tra kết quả.
Trong bữa cơm do bếp Sư đoàn nấu, mọi người ăn rất ngon miệng và khi biết những cô nhân viên khéo tay đa số là vợ phi công, bà Alla đề nghị cho gặp họ. Bà khen ngợi tài nấu nướng và đề nghị nâng ly chúc mừng những người phụ nữ xinh đẹp khéo tay, luôn là hậu phương, là tổ ấm cho các phi công của Sư đoàn. Bà còn đề nghị được chụp ảnh chung với họ bằng chính máy ảnh của mình.
7 giờ sáng ngày 10.1.2010, đích thân Hồ Đức Hải, giám đốc nhà máy A42 lên đón đoàn tại khách sạn Tân Sơn Nhất, mời đoàn đi thưởng thức phở 24, sau đó về tham quan nhà máy A42 ở Biên hòa. Thành phần tháp tùng đoàn theo hành trình xuyên Việt gồm ba cặp vợ chồng Khuất Duy Trung – Lê Thị Phương Lan, Triệu Thế Chung – Lê Thị Anh Thư, Nguyễn Kim Khôi – Vũ Hồng Nương, đi trên ba xe – 1 xe bảy chỗ của A42, 2 xe bốn chỗ của Chung và bác Kim Khôi. Cùng ăn sáng với đoàn ở quán phở 24 trên đường Nguyễn Văn Trỗi còn có gia đình giám đốc nhà máy A41 Võ Tá Quế. Đây là một điều may mắn vì theo kế hoạch ban đầu, sau khi giao lưu với đoàn, giám đốc A41 sẽ đi công tác xa. Nhưng sau kế hoạch thay đổi lại, và giám đốc A42 mời luôn gia đình giám đốc A41 cùng đoàn về thăm Biên hòa.
Vì là ngày chủ nhật nên nhà máy A42 và trung đoàn C35 không làm việc, nhưng do chuẩn bị chu đáo từ trước nên ngay từ cổng gác đã có người đón. Chỉ huy trung đoàn đón đoàn một cách thân mật và giản dị, theo tác phong con nhà lính. Cả đoàn đều thoải mái chuyện trò, sau đó đoàn đi chụp ảnh lưu niệm cùng với máy bay trưng bày và máy bay thật của đơn vị. Sau khi được phép bà Alla đã mạnh dạn trèo lên thang của máy bay Su-30 để chụp ảnh. Tôi và bác Khôi trèo bên cạnh để đỡ và rất lo. Cũng may là mọi sự đều suôn sẻ. Đây là đơn vị tôi công tác thường xuyên nên được anh em giúp đỡ nhiều, tạo điều kiện thuận lợi cho đoàn. Do thời gian có hạn nên đoàn đi tiếp sang thăm nhà máy A42. Ngay cổng vào nhà máy đoàn đã gặp chiếc máy bay trực thăng vũ trang Mi-24 với đầy đủ vũ khí trưng bày và mọi người thích thú chụp ảnh lưu niệm tại đây. Trong khoảng một giờ đoàn đã tham quan cơ sở sản xuất của nhà máy và mọi người được mời về phòng khách của giám đốc. Vì hôm trước toàn thể các cựu học viên Giucôpski ở khu vực sân bay Biên hòa đã tham gia giao lưu với các thầy cô ở Sài gòn nên buổi tiếp ở nhà máy A42 diễn ra ngắn gọn và chân tình.
Trong chương trình đón tiếp nhà máy A42 mời đoàn thưởng thức cơm miệt vườn tại vườn bưởi Năm Huệ ở làng bưởi Tân Triều, Biên hòa nổi tiếng. Các thầy cô rất ấn tượng với phong cảnh vườn cây, sông nước của miền Đông Nam bộ. Vườn bưởi nằm ngay bên bờ sông Đồng nai, gió mát nhè nhẹ, hương bưởi ngào ngạt, lục bình trôi lững lờ trên sông. Mọi người thích thú chụp ảnh chung với makét trái bưởi to tướng, tìm hiểu và nếm thử rượu bưởi. Thấy mọi người thích thú, giám đốc A42 liền thay các loại rượu chuẩn bị trước bằng toàn rượu bưởi của nhà vườn tự làm. Tất cả vỗ tay rào rào hưởng ứng. Bữa cơm miệt vườn sông nước được tổ chức ngay trên một chiếc thuyền to, đã cải tạo lại cho phù hợp. Thuyền được neo kỹ trong con kênh, lên xuống theo thủy triều từ ngoài sông. Các câu chuyện tiếu lâm, kỷ niệm vui được mọi người thi nhau kể làm bữa ăn ngày càng vui nhộn. Rượu bưởi thơm dịu cùng các món ăn dân dã của địa phương làm mọi người quên đi thời gian. Là người được Ban liên lạc giao trọng trách tháp tùng đoàn đến tận Hà nội, tôi miễn cưỡng đứng lên nâng ly chúc mọi người, đại ý như sau: đại gia đình chúng ta là những người trong ngành không quân, ai cũng mong số lần cất cánh bằng đúng số lần hạ cánh an toàn. Chúng ta đã bay lên trong niềm hân hoan hội ngộ, đã cùng vui vẻ quên đi cả thời gian, nay đã đến lúc hạ cánh trở về mặt đất thân yêu. Chúc cả làng hạ cánh an toàn, u ra! Tất cả hưởng ứng nhiệt liệt, nhưng sau nó trầm đi một chút rồi lại ào lên sôi nổi, bà Vera năn nỉ: Trung, thêm 10 phút thôi. Kẻ đi, người ở bịn rịn, luyến tiếc chia tay.
Tạm biệt Biên hòa, đoàn nhằm hướng Mũi né lên đường. Thành phần tháp tùng đoàn được bổ sung thêm một sĩ quan bảo vệ trẻ của A42 tên là Huân, kiêm quay phim vì nhóm của HTV chỉ theo đoàn đến hết Biên hòa. Từ đây chúng tôi phải tự xoay sở lấy bằng các loại máy ảnh và máy quay của thành viên trong đoàn. Các thầy cô được bố trí mỗi người ngồi ở một xe. Để thuận tiện khi đi đường, bác Khôi và Chung đều mặc quân phục chỉnh tề, và điều này đã thực sự giúp ích khi xe của Chung bị cảnh sát giao thông chặn lại vì chạy quá tốc độ. Khi biết xe của bộ đội đang chở thầy cô giáo, họ linh động chỉ nhắc nhở và cho đi tiếp. Đây cũng là chủ đề được mọi người bình luận nhiều nhất trên đường và khi ở Mũi né. Dọc đường đi, tôi bị khản tiếng do nói nhiều trong mấy ngày qua nên anh bạn điển trai được dịp trổ tài. Đi cùng xe chúng tôi là bà Vera, hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác, anh bạn điển trai làm bà cười suốt dọc đường. Từ các vạt sắn, rừng cao su, ruộng mía, vạt thanh long v.v... đều làm bà Vera ngạc nhiên. Chúng tôi thay nhau nói (tôi ít hơn), và cũng qua các câu chuyện bà Vera thỉnh thoảng lại sửa cho chúng tôi những từ, khái niệm chưa chuẩn.
Đoàn tới Mũi né khoảng gần 5 giờ chiều. Dọc hai bên đường vào khu nhà nghỉ, hàng quán san sát, các khách nghỉ đi dạo bộ - đa số là người nước ngoài. Nhìn chung cảnh quan rất hữu tình, gây hứng thú không chỉ cho các thầy cô mà cả chúng tôi nữa. Đặc biệt ở đây có rất nhiều biển hiệu ghi bằng tiếng Nga, kể cả thực đơn. Sau này hỏi ra mới biết luồng khách Nga sang đây du lịch, chủ yếu từ vùng Viễn đông, thậm chí có nhà hàng là của người Nga đầu tư. Các nhân viên ở đây một số người đã và đang học tiếng Nga. Khi nghe kể về điều này các thầy cô rất ngạc nhiên thích thú. Thậm chí bà Vera còn vui vẻ góp ý nên đầu tư vào lĩnh vực nào trong du lịch. Khi mời mọi người uống nước dừa, tôi kể về công dụng của các bộ phận trái dừa, cây dừa. Ở nước ngoài, chủ yếu biết về cây dừa qua hình ảnh cây dừa có dáng đẹp, nước dừa ngon và bổ. Khi nghe giới thiệu, trong chiến tranh, các bác sĩ của ta đã dùng nước dừa thay huyết thanh ngọt, tiếp nước cho thương binh thì bà Alla vô cùng khâm phục. Bà Vera bắt lấy ý tưởng về dầu dừa làm mỹ phẩm khi nghe nói các cô gái Việt nam dùng dầu dừa để chải tóc. Ông Kostenko thì quan tâm đến than gáo dừa dùng để điều trị bệnh nhiễm phóng xạ. Nói chung, về cây dừa Việt nam có thể nói mãi không hết chuyện, kể cả về bài hát nổi tiếng “Dáng đứng Bến tre” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý, về con châu chấu kết bằng lá dừa, kèn lá dừa cho trẻ con chơi, thậm chí cọng lá dừa dùng để làm cần câu tôm v.v... Qua mối quan tâm của các thầy cô giáo ta cũng có thể biết được phần nào tính cách của từng người.
Nhà nghỉ của công ty Tiến Đạt thuộc hàng ba sao, nằm ngay mép biển, có hồ bơi nước ngọt và bãi biển tự nhiên. Ông Kostenko và bà Alla rất hăng hái trong việc bơi lội, nhất là bơi biển, còn bà Vera có ý không thích lắm. Mặc dù đến Mũi né đã muộn, nhưng sau khi nhận phòng, mọi người đã đi ngay ra biển. Gió mạnh, sóng cũng không nhỏ, chúng tôi phải thuyết phục hồi lâu mọi người mới tiếc rẻ, rời bãi biển, vào bơi trong hồ yên tĩnh hơn. Bữa tối cả đoàn ăn ở ngoài bãi biển. Bác Khôi đưa ra chủ đề tên gọi cá Việt nam. Bác chơi chữ, lấy ngay ví dụ món cá mú để làm ví dụ. Lúc đầu mọi người nghe giới thiệu rất chăm chú, sau biết là bác chơi chữ nên ai cũng tranh nhau nói và bình luận. Tiếng Việt có dấu và cách phát âm khác nhau thì mọi người đều biết từ trước, nhưng trong ví dụ của mình, bác Khôi đã khéo léo chọn từ và đặc biệt nhất là cách diễn đạt. Trong bối cảnh nghỉ ngơi thực sự, vui vẻ thoải mái, không phải ràng buộc bởi các quy tắc lịch sự, thì một chút trào phúng cộng với rượu vang trắng và cá mú hấp đã làm cho bữa ăn sôi nổi. Nâng ly rượu, đồng thanh hô: hai, ba, dzô, kèm theo những tiếng cười sảng khoái, chúng tôi làm cho các bàn bên phải nhìn sang, mỉm cười đầy ngạc nhiên và tò mò. Ông Kostenko tìm hiểu rất kỹ về chiếc bàn ăn to, nặng, đúc bằng xi măng, lát gạch men có hoa văn đẹp. Theo lời ông thì chiếc bàn này rất phù hợp với vườn nhà ông. Vừa bền, chắc, dễ lau chùi vệ sinh, có thể để ngoài trời, không sợ mưa nắng, và nhất là chịu được nước biển thì không còn gì phải lo lắng nữa, vấn đề là bằng cách nào có thể mua và vận chuyển về bên Nga. Ông đề xuất phương án mang từng tấm nhỏ về, sau ghép lại, nhưng lại tiếc các hoa văn sẽ không nguyên vẹn. Lần này thì chúng tôi đều bị ông cho đi tàu suốt. Khi mọi người hăng hái đề xuất các giải pháp vận chuyển thì ông kết luận, bàn rất đẹp, không phải vì ông không muốn mua mà chỉ vì vấn đề vận chuyển thôi, và giơ ngón tay 1 - 0. Đêm rất đẹp, mọi người chia tay về ngủ để sáng mai tắm biển sớm.
Bình minh ở Mũi né rất đẹp, ánh mặt trời lọt qua kẽ lá dừa, nhảy múa trên mặt hồ bơi. Gió nhẹ, biển lặng. Khi tôi ra biển đã thấy cặp vợ chồng anh bạn điển trai đang bơi từ lúc nào. Nhìn kỹ một chút đã thấy ông Kostenko đang chạy bộ dọc bờ cát. Dáng người ông vẫn gọn gàng, chắc khỏe như năm xưa ở biển Đen. Nhìn ông chạy và bơi không ai dám bảo ông đã 82 tuổi. Chúng tôi bơi ra và ông lại biểu diễn cách nằm ngửa nổi trên mặt nước, điều mà hồi đi nghỉ ở biển Đen chúng tôi tập mãi không được. Lần này thì chúng tôi đã làm được như ông. Chúng tôi đang chụp ảnh thì bà Alla ra tới. Sau khi chụp chung vài kiểu thì bà xuống bơi. Bà bơi nhẹ nhàng và có phương pháp, nói như vậy, vì chúng tôi đều có nhận xét chung – phong cách của bà rất quý phái kể cả khi đi đứng, giao tiếp, cách ăn, cách chào hỏi và cả khi bơi. Bà có kiểu chào nhún chân rất điệu và dễ thương. Anh bạn điển trai bảo có khi bà đã từng sang Pháp và Ấn độ nên rất có phong cách. Khi chúng tôi hỏi thăm, bà Alla nói đã gọi bà Vera đi tắm biển, nhưng bà Vera đang ngủ say. Bà Alla nói vì còn trẻ nên bà Vera đã đặt mình là ngủ quên cả trời đất, hơn nữa vì đi nghỉ thoải mái nên ai cũng ăn ngủ tốt. Tôi dẫn câu tục ngữ Việt nam: Ăn được ngủ được là Tiên. Kém ăn, khó ngủ thêm phiền thêm lo. Vậy là các ông giáo bà giáo sắp thành Tiên thành Phật rồi. Nghe xong ông Kostenko và bà Alla đều cười rất vui.
Sau bữa sáng chúng tôi ngỏ ý sẽ đưa mọi người đi tham quan bến cá và đồi cát đỏ. Vì theo kế hoạch ban đầu, sáng hôm này là nghỉ tự do, 12 giờ đoàn sẽ xuất phát đi Nha trang. Khi mọi người đồng ý, chúng tôi liền khởi hành. Dừng chân để chụp ảnh ở bến cá, phong cảnh rất đẹp, có cháu gái chừng 11 tuổi đến mời đoàn mua đồ lưu niệm. Khi biết là có người Nga, cháu liền tặng luôn cho các ông bà giáo mỗi người mội con ốc bé. Cháu nói bằng tiếng Nga bập bẹ: thấy bà Vera rất đẹp nên tặng (Мадам красивая). Bà Vera vô cùng cảm động và thích thú, bà Alla lấy kẹo đưa cho bé, trong khi đó bác Nương thay mặt đoàn mua tặng mỗi ông bà một con rùa bằng ốc. Con rùa này lúc lắc được đầu và chân làm mọi người rất thích thú với món quà tặng dễ thương. Bà Vera nâng niu món quà và nhờ chụp ảnh chú rùa xinh xắn này. Ở khu đồi cát khi nghe nói phải leo hết 2-3 km mới thấy hết được vẻ đẹp của khu đồi thì mọi người đều tiếc rẻ. Cát rất khó leo, các thầy cô đều lớn tuổi và nặng (nhất là bà Vera yếu), vả lại tôi muốn để dành sức còn đi tiếp đến Nha trang nên khuyên mọi người chỉ leo một đoạn để chụp ảnh thôi, thời gian còn lại của buổi sáng không nhiều.

trung_mbdc · #**237** 26-02-2013, 23:11

Thày trò Giucopski xuyên Việt
(tiếp theo)
Đoàn rời Mũi né đúng kế hoạch, chúng tôi cứ nhằm đường mới ven biển mà đi. Đường mới rất tốt, xe chạy nhanh. Hai bên đường có trồng những bụi hoa đẹp và bãi cỏ xanh rất nên thơ. Xung quanh toàn đồi cát như sa mạc, phía xa nữa là biển xanh ngắt. Xe chạy qua khu vực Bàu sen, bà Vera, đi cùng xe với tôi, lại được một phen trầm trồ về loại hoa mà bà ưa thích. Khi xe qua khỏi đoạn nước khoáng Vĩnh hảo, đi sát mép biển vùng Cà ná thì bà Vera hết lời khen ngợi phong cảnh ở Việt nam không nơi nào có. Bà đã đi du lịch nhiều nước trên thế giới nên so sánh rất thật lòng. Khi đoàn nghỉ ăn trưa ở Cà ná thì cả ba thầy cô giáo tranh nhau kể những gì mình thấy dọc đường (chúng tôi bố trí mỗi người ngồi một xe).
Suốt hành trình từ Sài gòn đi Nha trang chúng tôi liên tục nhận các cuộc gọi từ khắp nơi hỏi thăm sức khỏe của các thầy cô, tình hình đi đường. Dọc đường chúng tôi giới thiệu về cách làm muối biển, các ruộng nho và hành tỏi ở Phan Rang, khu Ba tháp Chàm đang được trùng tu, các ao tôm, vườn xoài ở vùng Cam ranh. Khi đi qua bán đảo Cam ranh, nghe kể về Việt nam xuất khẩu cát trắng bà Vera rất tò mò. Tôi nói ở Việt nam có nghệ nhân làm tranh bằng cát màu tự nhiên không dùng hóa chất làm bà Vera càng ngạc nhiên hơn nữa. Bằng chứng thật hiển nhiên cát đỏ, vàng ở Mũi né, cát trắng tinh ở Cam ranh và ở nhiều nơi khác nữa. Tranh bằng đá quý bà đã biết, nhưng bằng cát thì rất hiếm. Tượng đài chiến sĩ hải quân Xô viết khánh thành cách đây không lâu cũng làm cho câu chuyện của chúng tôi trên xe càng thêm sôi nổi. Xe chạy theo đường mới từ Cam ranh về Nha trang dọc theo bờ biển, sau mỗi khúc cua lại mở ra khung cảnh mới. Tôi đề nghị mọi người dừng xe tạm nghỉ một chút ở bãi xe bên đường để chụp ảnh. Mọi người rất vui, thi nhau chụp chung và chụp riêng. Ông Kostenko ví đường dọc biển ngoằn ngoèo như đường lên núi tới nhà nghỉ Thung lũng đẹp (Красная поляна) ở biển Đen. Xe đi tiếp qua khu tổ chức thi Hoa hậu thế giới, mọi người đều công nhận với cảnh đẹp thế này thì đây là nơi tổ chức lý tưởng.
Hơn 5 giờ chiều, đoàn xe đi vào cổng Trung tâm nhiệt đới Việt – Nga. Các học viên Giucôpski ở đây đã quân phục chỉnh tề, với nụ cười trên môi và hoa tươi thắm, xếp hàng đón đoàn. Các thầy cô hơi lúng túng vì bất ngờ, nhưng sau đó mọi chuyện trở nên thân mật như trong gia đình, và ai cũng thấy thoải mái hơn. Tối hôm đó đoàn giao lưu với học viên Giucôpski ở khu vực Nha trang. Lúc đầu bác Minh, học cùng khóa với bác Khôi, đọc lời chào mừng đoàn rất hoành tráng. Sau đó Ban giám hiệu trường sĩ quan chỉ huy kỹ thuật không quân (SQCHKTKQ) Nha trang cũng phát biểu và mọi người cùng hát những bài ca yêu thích bằng tiếng Nga. Tôi rất bất ngờ khi biết khóa các bác Khôi, Minh đều là hạt giống văn nghệ của học viện Giucôpski năm xưa. Trong lần đi chơi ở công viên, đang mặc quân phục, các bác đã từng xung phong lên sân khấu, biểu diễn những bài hát Nga, sau đó lặng lẽ rút nhanh trong tiếng hoan hô của khán giả yêu cầu hát lại.
Sáng hôm sau, ngày 12.1.2010, đoàn đi thăm Trường SQCHKTKQ. Trong buổi tiếp thân mật, hiệu trưởng nhà trường đã tặng ông Kostenko huy hiệu phi công Việt nam, làm ông rất cảm động. Ngoài ra mỗi thành viên trong đoàn còn được tặng huy hiệu kỷ niệm 50 năm ngày thành lập trường. Trong nắng sớm rực rỡ, đoàn chụp ảnh lưu niệm cùng với toàn thể ban giám hiệu nhà trường, học viên Giucôpski và thầy cô giáo dạy Nga văn của trường. Đây là một trong những bức ảnh đẹp nhất của đoàn chụp trên nền chiếc máy bay L-39 – biểu tượng của nhà trường.
Sau khi rời trường, đoàn đi thăm tháp Bà Pônaga. Một điều may mắn là hôm đó trên tháp có đội múa của người Chăm. Sau khi trao đổi, chúng tôi mời họ biểu diễn cho đoàn xem. Các cô gái Chăm duyên dáng trong tà áo dài dân tộc màu hồng trình bày những điệu múa đặc sắc hòa theo nhịp trống. Họ mời các bà giáo vào múa chung, bà Vera ngại ngùng đứng ngoài, trong khi bà Alla bước vào múa chung với các cô gái. Bà múa khá dẻo, dáng vóc to cao của bà nổi bật giữa đám con gái yểu điệu thướt tha. Khách tham quan xúm quanh đông nghẹt, vỗ tay hưởng ứng rào rào. Đến điệu múa đội bình lấy nước thì bà Alla bước ra ngoài, cười rất tươi và thích thú. Những tấm ảnh chụp bà Alla múa ở đây và khi bà đứng trên máy bay Su-30 ở Biên hòa được bà đặc biệt nâng niu. Để hồi phục sức khỏe và giới thiệu cảnh quan núi rừng Nha trang, chúng tôi mời đoàn đi tắm bùn. Vì có thông báo trước trong chương trình nên mọi người rất háo hức. Cảnh vật thật tươi đẹp, không gian yên tĩnh, lảnh lót tiếng chim, hoa nở khắp nơi, tiếng nước chảy róc rách, xa phía dưới là dòng sông Cái chảy hiền hòa. Mọi người tản ra theo loại hình tắm bùn, mát xa, tắm khoáng tự chọn. Điểm tập kết cuối cùng sẽ là hồ khoáng nóng, ở đó có thể nằm nghỉ, bơi lội, có cả kem và các loại nước giải khát. Khách du lịch nước ngoài khá đông, trong đó không ít người nói tiếng Nga. Tôi lại có việc làm khi nhân viên phục vụ nhờ dịch những lời nhận xét của người Nga về chất lượng dịch vụ. Nhân viên ở đây cũng có người nói tiếng Nga, nhưng khi đọc chữ viết tay thì họ gặp khó khăn. Tôi vui vẻ giúp với hai phương án: dịch theo nghĩa bóng – lịch sự và theo nghĩa đen – chính xác. Kèm theo có hỏi qua bà Vera về nội dung nhận xét. Nhân viên ở đây rất cầu thị, họ nhờ tôi dịch cả hai phương án, và cảm ơn chân thành. Bữa trưa được tổ chức nhanh gọn, và đơn giản. Đây là chủ ý của tôi đã được bác Khôi thông qua, lý do là đoàn dự cơm chiêu đãi nhiều bữa rồi, và tối nay Trung tâm nhiệt đới Việt – Nga do giám đốc là Trần Thanh Quang – học viên Giucôpski mời cơm. Trước khi ra về, đoàn chụp ảnh lưu niệm khu tắm bùn. Chúng tôi in tặng mỗi thành viên trong đoàn một kiểu ảnh trên tranh lụa có lịch 2010. Các thầy cô giáo rất thích món quà này. Bà Vera nói: chuyến đi này như trong chuyện cổ tích, chỉ có một lần trong đời, bà sẽ treo tấm lịch-ảnh này trong phòng khách để khoe với mọi người. Tôi liền trả lời: các thầy cô cứ yên tâm, khi nào hết ngày trên tấm lịch - ảnh này, chúng ta sẽ gặp nhau và làm lại lịch mới. Mọi người đều cười vui vẻ tràn đầy niềm hy vọng.
Buổi chiều đoàn đi dạo bờ biển Nha trang thì có điều thú vị bất ngờ. Hai cựu học viên Giucôpski là Hồ Quang Vinh và Vũ Hồng Quang kết hợp công tác bay từ Hà nội vào gặp đoàn. Thầy trò gặp nhau vui khôn xiết. Điều đặc biệt là Vinh mang theo mấy tấm ảnh cũ còn lưu giữ được. Đây là những tấm ảnh quý và hiếm, trong đó chụp Vinh ở giữa ông Kostenko và bà Vera, nhân dịp Tết Việt nam. Vinh ghi chú ở dưới là bố, mẹ và tôi. Mà đúng như vậy, xem ảnh ai cũng công nhận đây là gia đình hạnh phúc. Lần này Vinh cũng đòi chụp lại cảnh ba người cùng nhau, mọi người đều cười vui khi tôi nói: con trai gì mà đầu bạc bằng bố. Ở mép nước ông Kostenko đòi xuống bơi, tôi phải can mãi vì lúc đó đã muộn, gần 6 giờ chiều, sóng rất mạnh. Thế là chúng tôi xắn quần, tay xách dép đi bộ dọc theo mép sóng cứ như thời niên thiếu. Ông Kostenko bị sóng tạt ướt cả quần, nên cố ý xoay người để che khi gặp lại hai bà giáo. Trong bữa tối, giám đốc Trung tâm nhiệt đới Việt – Nga và các học viên Giucôpski ở Nha trang tặng các thầy cô những bức tranh lụa thêu hình bông sen có con chuồn chuồn. Mọi người rất thú vị với món quà, ông Kôstenko nói vui: chuồn chuồn của hai mađam rất đẹp, nhưng của tôi là chuồn chuồn chiến đấu. Quả thật trên bức tranh của ông là con chuồn chuồn lửa đỏ chói, còn của hai bà có màu xanh và vàng. Trong mọi tình huống ông Kôstenko luôn có những nhận xét hóm hỉnh và tinh tế. Sau bữa ăn bà Vera mời vợ chồng tôi về phòng mình uống trà theo kiểu Nga. Chúng tôi định từ chối vì mệt nhưng sau thấy bà Vera nhiệt tình nên cùng về phòng của bà. Bà Vera vui vẻ pha trà có hai cháu gái – phiên dịch của Trung tâm phụ giúp. Bà Alla và ông Kostenko cũng sang cùng uống trà. Khi mở hộp kẹo sôcôla và bánh quy, bà Vera mới bật mí - hôm nay là kỷ niệm ngày cưới của bà. Mọi người ngạc nhiên và thi nhau chúc bà luôn trẻ đẹp. Hai cháu gái dù nói tiếng Nga chưa giỏi cũng rất ngạc nhiên và hỏi về những kỷ niệm của bà Vera hồi đó. Sau những bữa chiêu đãi nhộn nhịp, buổi uống trà trong không khí gia đình như thế này rất ấm cúng, giúp mọi người phần nào hiểu rõ nhau hơn.
Theo kế hoạch ban đầu, vợ chồng tôi sẽ tháp tùng đoàn đi tiếp ra Đà nẵng, Huế và Hà nội. Nhưng do bị đau lưng nên tôi đề nghị bác Khôi giao cho vợ chồng Triệu Chung cùng với tôi tháp tùng đoàn đi tiếp ra Bắc. Quyết định này rất có hiệu quả khi Trần Quang Hoàn phó giám đốc nhà máy A32 ở khu vực Đà nẵng thông báo với tôi không thể cùng với đoàn đi Huế được vì lý do công tác.
Sáng 13.1.2010 đoàn chia tay vợ chồng bác Kim Khôi và khởi hành đi sân bay Cam ranh. Theo tiễn đoàn đến tận sân bay có hai người của trường SQCHKTKQ Nha trang là các đồng chí Thụ và Hưng. Chúng tôi làm thủ tục nhanh chóng và chia tay với Thụ và Hưng. Mọi chuyện diễn ra suôn sẻ, không ai để ý có đám mây to xuất hiện và lớn dần. Bà Vera nói hôm nay thế nào cũng mưa vì bà cảm thấy thế. Chúng tôi trấn an bà và cũng là tự trấn an mình là mưa ở đây rất mau tạnh, không ảnh hưởng đến chuyến bay. Gió mạnh dần, mưa ào tới và đúng như dự đoán, chỉ kéo dài khoảng 30 phút. Đất cát khô nhanh, mọi người có vẻ phấn chấn, Hoàn từ Đà nẵng gọi điện vào liên tục hỏi giờ máy bay cất cánh để tổ chức đón tiếp. Theo kế hoạch, trưa hôm đó Hoàn sẽ đón đoàn về khách sạn nghỉ, chiều sẽ đi thăm Hội an. Riêng vợ chồng tôi sẽ dự cơm trưa cùng với đoàn công tác đi Bêlarut năm 2008 của nhà máy A32. Chính vì vậy mà trong thời gian chờ máy bay ở sân bay Cam ranh, điện thoại từ Đà nẵng gọi vào liên tục. Mọi người ở Cam ranh và Đà nẵng đều sốt ruột khi biết máy bay bị trục trặc kỹ thuật, ông Kostenko vẫn nói đùa: sao họ không mời chúng ta giúp nhỉ, đây có mấy kỹ sư hàng không đang sốt ruột và sẵn lòng giúp đỡ. Cũng may là có anh bạn điển trai giúp tôi trong suốt quá trình từ làm thủ tục bay đến trò chuyện cùng các thầy cô trong khi chờ đợi. Tôi lấy giấy bút nhờ các thầy cô viết cảm tưởng về chuyến đi, ba người tranh luận sôi nổi, sau ông Kostenko được đề nghị chờ bên ngoài trong khi hai bà viết. Đây cũng là một cách rút ngắn thời gian chờ đợi. Phải công nhận rằng người Nga có tính kiên trì chờ đợi đáng khâm phục, không làm mếch lòng chủ nhà, có lẽ do thời bao cấp được rèn luyện xếp hàng quá nhiều chăng! Chúng tôi cùng ông Kostenko ôn lại kỷ niệm về cảnh chờ đợi máy bay ở sân bay Adler, Xôtri trong những kỳ nghỉ ở biển Đen. Cũng cảnh chậm máy bay, ngủ vạ vật ở sân bay suốt đêm. Từ đó câu chuyện lại lan sang các kỷ niệm khác. Hai bà giáo thấy vui cũng tham gia câu chuyện. Những buổi thi bơi lội, trò chơi vận động, hát hò văn nghệ, khiêu vũ, cách làm quen với các cô gái, nấu ăn trong khi đi picnich v.v... của chúng tôi thời đó làm các bà giáo rất ngạc nhiên. Các bà nói đến tận bây giờ mới hiểu tại sao sau mỗi kỳ đi nghỉ cùng ông Kostenko về, tiếng Nga của chúng tôi lại tiến bộ vượt bậc như thế. Tôi trả lời: tất cả đều là nhờ được tôi luyện trong lò của ông Kostenko (школа Костенко) mà ra. Các bà giáo tròn mắt khâm phục, còn ông Kostenko nhún vai mỉm cười tự hào sung sướng: tôi chỉ dạy họ những gì cần thiết! Thời gian cứ thế trôi đi. Bữa liên hoan đón vợ chồng tôi của đoàn Bêlarut phải tiến hành mà không có khách vì chiều anh em còn phải đi làm. Qua điện thoại anh em nhà máy nâng ly chúc đoàn mau cất cánh thuận buồm xuôi gió. Lời chúc của họ quả là linh nghiệm, đến gần 13 giờ máy bay chúng tôi cất cánh trong tiếng thở phào nhẹ nhõm của bao người.
Đón đoàn ở sân bay Đà nẵng có Hoàn cùng một bác sĩ của nhà máy. Mặc dù đã được thông báo từ trước về sức khỏe của các thầy cô giáo rất tốt, nhưng Hoàn vẫn cẩn thận đưa bác sĩ theo đoàn với lý do thời tiết ngoài Đà nẵng bắt đầu lạnh, có mưa, sợ các thầy cô không quen. Khi nghe giới thiệu như vậy các thầy cô rất cảm động. Vì máy bay chậm, tôi đề nghị Hoàn đưa đoàn đi Hội an luôn, và giải phóng cho bác sĩ về nhà máy. Tháp tùng đoàn ra đến Đà nẵng, tôi nghĩ mình sẽ nhàn hơn, có thể nghỉ ngơi chút ít cho đỡ mệt vì Hoàn nói tiếng Nga rất tốt. Dọc đường đi Hội an vừa giới thiệu phong cảnh dọc đường Hoàn vừa kể chuyện tiếu lâm và ôn những kỷ niệm xưa. Ông Kostenko lại có dịp tự hào về những gì đã truyền cho lũ học trò quậy phá của mình năm xưa. Trong tiếng Nga tên gọi thân mật của bà Vera là Veruntrich, và bà rất thích khi được gọi như vậy. Tôi tiết lộ điều này với Hoàn và anh chàng này không bỏ lỡ dịp may, liên tục gọi bà Vera bằng tên Veruntrich làm bà này cười đỏ mặt sung sướng. Bà để tay lên ngực, ngước mắt lên mơ màng và nói: mỗi khi nghe gọi tên Veruntrich là tim tôi lại tan chảy ra thành nước. Quả thật cách nói chuyện của Hoàn rất có duyên và tự nhiên. Hoàn gọi các thầy cô bằng cha mẹ và xưng con thân mật như người trong nhà. Thật ra hôm đó chờ chúng tôi lâu quá, anh chàng này có uống tí chút nên nói tiếng Nga rất dẻo. Các thầy cô giáo cứ cười suốt dọc đường, quên hết những nỗi buồn phiền khi bị chậm máy bay. Đến nỗi bà Alla phải thốt lên: chưa bao giờ chúng tôi vui và cười nhiều như thế này, ông Kostenko, ông đã truyền cho họ những bí quyết gì thế? Ông Kostenko nhún vai cười tủm: đó là bí mật của chúng tôi.
Đoàn đến Hội an đã hơn ba giờ chiều, rất may trời khô ráo, không mưa. Chúng tôi thuê người hướng dẫn du lịch trong 2 giờ đi 5 điểm tham quan. Có chi tiết bất ngờ xảy ra. Khi chúng tôi thuê mỗi người một xe xích lô đi tham quan, ông Kostenko nhất định không chịu lên xe. Ông bảo: tôi còn trẻ khỏe, không cần ngồi xe. Sau nghe tôi giải thích thời gian tham quan ít, đi bằng xích lô sẽ thú vị hơn và tất cả mọi người cùng đi thì ông lại tỏ ra rất thích thú, lấy máy ảnh ra chụp lia lịa. Các bà giáo thì khỏi phải nói, ngồi trên xích lô cứ ngoái sang nhau nói chuyện và cười suốt. Trên đường đi tôi giải thích cho Hoàn về phản ứng của ông Kostenko. Ông Kostenko có đứa cháu trai bị liệt phải ngồi xe lăn, ông không thích điều đó, mặt khác ông không muốn mình bị coi là già yếu phải ngồi xe trong khi mọi người đi bộ được. Hoàn có vẻ suy nghĩ nhiều về điều này.
Ở Hội an khách du lịch rất đông, trong đó nhiều người đi du lịch kiểu ba lô. Đoàn đi tham quan Hội quán Phúc kiến, chùa Cầu, nhà cổ, bảo tàng văn hóa Sa huỳnh. Trong quá trình tham quan tôi và anh bạn điển trai phải tham gia phiên dịch cùng với Hoàn vì mọi người thỉnh thoảng lại tản ra chụp ảnh và có những câu hỏi riêng. Khi nghe tôi kể về nhang vòng có gắn những miếng giấy ghi điều ước, ông Kostenko hỏi lại với ánh mắt đầy hy vọng: những điều ước có linh nghịêm không vì ông muốn ước cho cháu mình khỏi bệnh? Tôi giải thích: mỗi vòng nhang cháy hết trong khoảng 1 tháng và theo truyền thuyết thì điều ước có linh nghiệm. Ông Kostenko liền đưa tiền nhờ thắp cho cháu ông một vòng nhang, tôi nhờ người viết hộ ông lời ước để gắn kèm. Bà Alla cùng vợ tôi vào bàn thờ mười hai bà mụ để khấn vái cầu may. Khi tham quan nhà cổ, bà Alla mua ngay bộ khăn trải bàn và mười hai khăn thêu tay rất đẹp mà không trả giá. Ông chủ nhà giới thiệu rất nhiệt tình và mời đoàn uống trà. Mọi người đều khen trà ngon và thơm. Chúng tôi chụp ảnh lưu niệm bên chùa Cầu vì đây là địa điểm nổi tiếng nhất của Hội an. Trong quá trình tham quan anh bạn điển trai được phân công chụp ảnh tự do mọi hoạt động của đoàn. Sau này về chúng tôi tuyển lựa được khá nhiều ảnh đẹp, sinh động – anh bạn này kể ra cũng có khiếu về mặt này.
Đoàn về đến Đà nẵng đã hơn sáu giờ. Chúng tôi nhận phòng, thay trang phục và sau 30 phút lên xe đi dự giao lưu với các học viên Giucôpski ở khu vực Đà nẵng. Trong số học viên Giucopski ở đây có một bác tay đã run, mang theo một số ảnh cũ, tự giới thiệu đã 80 tuổi. Khi biết ông Kostenko hôm nay tròn 82 tuổi, hai người liền ôm nhau thân thiết trong tiếng vỗ tay của mọi người. Sau lời chào mừng, mọi người nâng ly rượu chúc mừng sinh nhật ông Kostenko. Ông Kostenko có mang theo chai rượu Beluga từ Nga sang để dùng cho dịp này. Các bà giáo tặng hộp kẹo sôcôla. Trong bữa ăn, qua những tấm ảnh cũ mang theo, mọi người hỏi thăm về những thầy cô giáo cũ của học viện. Các thầy cô kể về những nơi đã tham quan, các cuộc đón tiếp trước đó. Buổi giao lưu diễn ra trong bầu không khí thân mật ấm cúng, mặc cho ngoài trời đang mưa lạnh. Khi về lại khách sạn, tôi liên lạc với số anh em của nhà máy A32 và mời mọi người đi uống trà Cung đình – một nét đặc sắc của Đà nẵng trong tối se lạnh này. Tối hôm đó, mưa đã tạnh, các thầy cô được anh bạn điển trai chụp cho mấy kiểu ảnh bên bờ sông Hàn, phía xa là chiếc cầu quay nổi tiếng của Đà nẵng. Trong quán trà chúng tôi gọi cho mỗi người một tách. Gọi là trà Cung đình cho hay, thực ra đó chính là một tách hỗn hợp các dược liệu có nắp đậy. Tách này kiểu cổ, giống như trong phim cổ trang của Trung quốc. Chỉ việc chế nước sôi vào hãm khoảng 15-20 phút là uống được. Ai muốn uống ngọt hơn thì cho thêm mấy viên đường phèn. Uống cạn thì chế thêm nước sôi, cứ như thế tiếp tục, có thể ăn cả thảo dược – là các loại trái cây, củ, rễ sấy khô, có sao tẩm đặc biệt. Vào ngày khô ráo, ngồi ở lầu bát giác, trong khu vườn có khung cảnh hữu tình, tiếng nhạc êm dịu thì hương vị của tách trà sẽ hay hơn rất nhiều. Vào đêm lạnh và muộn thế này, chúng tôi ngồi trong nhà nên hiệu quả của tách trà giảm bớt đi phần nào thi vị. Hôm nay bàn trà được bày thêm mứt gừng, các loại bánh đậu xanh nhân đậu đen và bánh đậu đen nhân đậu xanh, hạt hướng dương. Sau khi giới thiệu về trà Cung đình và cách thưởng thức, tôi tuyên bố đây là một cách mừng sinh nhật ông Kostenko của riêng chúng tôi, không đâu có. Các thầy cô đều công nhận là lần đầu tiên được dự sinh nhật kiểu này. Mọi người vừa học cách uống trà vừa cười vui vẻ vì tôi hướng dẫn cách thưởng thức phải đúng điệu, như trong phim. Sau ngụm trà đầu tiên, cuộc phỏng vấn diễn ra sôi nổi. Vợ tôi vốn là dược sĩ, ít nói nhưng lần này tham gia như chuyên gia tư vấn, mô tả về tên gọi, công dụng của các loại dược liệu. Mọi người nghe chăm chú và lần lượt nhấm thử. Chờ cho mọi người bàn tán hồi lâu, tôi mới đưa ra so sánh: trà Cung đình cũng giống như nước trái cây khô ở bên Nga. Chỉ khác là bên Nga các loại trái cây khô theo công thức được nấu như chè Việt nam, còn trà Cung đình thì hãm trực tiếp bằng nước sôi và uống khi còn nóng. Anh bạn điển trai ghé tai ông Kostenko thì thầm: trong tách trà của ông có nửa liều Viagra. Ông Kostenko cũng không vừa, đáp lại ngay: thảo nào, nãy giờ tôi không sao đứng dậy được. Bà Vera hỏi nhiều về công dụng trẻ lâu, làm đẹp da và kể so sánh về một số công dụng của các loại trái cây bên Nga. Chúng tôi về đến khách sạn đã gần 11 giờ đêm.
Sáng hôm sau, 14.01.2010, khi chúng tôi lên ăn sáng ở tầng 9 của khách sạn đã thấy Hoàn đang chờ cùng với vợ và hai con trai. Khi Hoàn giới thiệu, hai cậu con trai lớn tướng của Hoàn vẫn khoanh tay chào các ông bà rất lễ phép như chào ông bà nội vậy. Các thầy cô chụp ảnh chung với cả nhà Hoàn như đại gia đình lớn. Hoàn nói sẽ mang ảnh này đi khoe với hội ở Hà nội. Sau bữa sáng, nhà máy A32 đưa ba thầy cô sang mấy tiệm gần đó để mua tặng áo lụa cho các thầy cô. Đây cũng là ý kiến góp ý của tôi khi Hoàn hỏi nên tặng các thầy cô quà gì. Đúng ra khi đi chợ Bến Thành ở Sài gòn các thầy cô không tìm được áo lụa tơ tằm ưng ý.
Đoàn khởi hành đi Huế không có Hoàn tháp tùng vì bận công việc, thay vào đó chúng tôi được bổ sung thêm anh bạn Thuận, phiên dịch chính của nhà máy, rất có kinh nghiệm trong các chuyến tham quan cố đô Huế. Trên đường đi, Thuận giới thiệu thành phố Đà nẵng đang phát triển nhanh, có nhiều công trình đặc sắc. Ví như chiếc cầu quay là điểm độc đáo trong kiến trúc. Ở bên Nga có các cầu mở lên về đêm ở thành phố Lêningrat, nhưng cầu quay thì chưa có. Tôi có kể cho mọi người nghe ý tưởng của một cậu bé 14 tuổi người Lêningrat về làm cầu quay đã từng được giải thưởng sáng tạo trẻ của Liên xô. Cậu ta tận dụng lực đẩy của dòng nước sông Nêva để quay cầu, còn ở Đà nẵng sử dụng động cơ điện để quay. Khi xe chạy dọc đường Nguyễn Tất Thành – con đường được coi là đẹp nhất Đà nẵng, vẫn còn đó dấu vết tàn phá của cơn bão gần đây. Vỉa hè bị phá hỏng, thậm chí một con tàu bị sóng đánh dạt vào bờ vẫn còn nằm nguyên, không đưa trở lại biển được. Xe đi qua hầm Hải vân, mọi người lại có dịp kể chuyện về hệ thống tàu điện ngầm của Matxcơva. Khi ra khỏi hầm, trước mắt mọi người mở ra khoảng không bao la tuyệt đẹp, cả đoàn thốt lên những tiếng trầm trồ về phong cảnh Lăng Cô. Đoàn định dừng lại chụp ảnh, nhưng vì đang trên làn đường cấm dừng nên mọi người chỉ chụp được quang cảnh trong khi xe đang chạy. Chuyến đi Huế lần này đoàn không gặp may, qua khỏi Lăng Cô một đoạn trời cứ mưa suốt cho đến tận Huế.
Đoàn nghỉ tại khách sạn Vĩ dạ, nhìn ra sông Hương thơ mộng. Lúc này trời đã tạnh mưa, phong cảnh sông Hương thanh bình với bến thuyền của thôn Vĩ dạ ấm cúng lạ. Xa xa cầu Tràng tiền vắt qua sông Hương với những vòm cong đặc trưng của riêng mình. Chuyến tham quan cố đô Huế bắt đầu lúc 13 giờ. Hành trình gồm có các điểm tham quan như Thành nội, chùa Thiên mụ, lăng Khải định. Anh bạn Thuận tỏ ra khá thông thạo khi hướng dẫn và thuyết minh cho đoàn những điểm đặc trưng của cố đô Huế. Khi giải thích về tên gọi chùa Thiên Mụ, Thuận nói tiếng “Mụ” ở đây không phải là bà mụ đỡ đẻ như nhiều người vẫn nghĩ, mà chỉ người phụ nữ theo cách nói của người miền Trung. Chỗ này hơi khó giải thích bằng tiếng Nga, vì bà Mụ đỡ đẻ và người phụ nữ (bà) không trùng âm. Tôi có liên hệ tên gọi Phnôm Pênh – thủ đô của Cămpuchia, cũng có nguồn gốc tương tự như chùa Thiên Mụ. Phnôm tiếng Khơme là đồi, Pênh là tên bà Pênh. Phnôm Pênh là đồi bà Pênh – người phụ nữ trong truyền thuyết của người Khơme. Từ trên chùa Thiên Mụ nhìn xuống sông Hương thơ mộng, những con thuyền thong thả ngược xuôi, trong đó có những chiếc thuyền rồng đưa du khách ngắm cảnh, các thầy cô giáo rất thích thú và hỏi trong chương trình có ghi đi thuyền trên sông nghe hò Huế. Tôi khẳng định chắc chắn có và tối nay cả đoàn sẽ đi. Mọi người ồ lên vui vẻ.
Sau bữa tối, khoảng 8 giờ, nhà thuyền đã cho người lên đón đoàn. Trên đường đi, tôi đề nghị Thuận giới thiệu về thôn Vĩ dạ, về Đập Đá ... những địa danh nổi tiếng của Huế trong các bài hát, thơ ca, điệu hò từ ngàn đời nay. Thuận lấy làm ngạc nhiên, nhìn tôi có ý hỏi. Khi nghe tôi giải thích đây là những điểm du lịch và địa danh có trong các điệu hò xứ Huế, giới thiệu bây giờ vừa hay hơn, chút nữa xuống thuyền, đông người, ồn ào tiếng nhạc làm sao giải thích cho hết được cái hay của hò Huế, thì Thuận nhất trí ngay. Đêm sông Hương se lạnh, lung linh trong ánh đèn đôi bờ. Thuyền rồng là hai chiếc thuyền ghép lại, có khán phòng nhỏ, xung quanh là vách kính. Thuyền được máy đẩy ngược dòng, sau tắt máy thả trôi tới gần cầu Tràng tiền thì lại chạy ngược dòng. Cứ như vậy trong khoảng một giờ đồng hồ - suất diễn. Khách ngồi ở mấy hàng ghế nhựa, tôi lo lắng bảo anh bạn điển trai kiểm tra kỹ kẻo ghế yếu, mấy thầy cô mà bị té thì gay. Các ca sĩ xinh đẹp biểu diễn ở khoảng trống trước các hàng ghế. Trong số năm ca sĩ, cô mặc áo dài màu tím Huế có dáng vẻ trẻ trung nhất. Bà Alla hỏi về những tiếng đệm nhịp lách cách phát ra từ những chiếc tách trong tay các cô gái. Ông Kostenko mải lo chụp ảnh các ca sĩ. Khi anh bạn điển trai hỏi ông thích cô nào nhất, ông liền trả lời thích cả năm cô. Điệu hò Giã gạo do hai ca sĩ một nam và một nữ hò đối đáp rất hay. Vẻ mặt của nam ca sĩ này rất hài hước, ngồ ngộ, nên trong lời hò đối đáp hiệu quả mang lại thật không ngờ. Tiếng vỗ tay tán thưởng vang lên liên tục. Chúng tôi dịch lại lời câu hò, tất nhiên trong tiếng ồn ào, không thể lột tả được hết cái tinh túy, trào phúng của câu hò, nhưng cũng làm các thầy cô giáo vỗ tay khen ngợi. Tiếng máy nổ âm thầm đưa dần thuyền về bến, nhà thuyền mời mọi người thả đèn hoa đăng cầu may. Anh bạn điển trai nhanh nhẹn mua luôn mười cái, chia cho mọi người. Đèn hoa đăng hình bông sen, làm bằng giấy, gắn một mẩu nến cháy lấp lóa. Theo phong tục, sau khi nghe hò Huế trên sông, mọi người nói điều ước của mình và thả đèn xuống sông Hương. Điều ước sẽ thành hiện thực tùy vào tâm linh của mỗi người. Tôi giải thích điều này cho các thầy cô giáo nghe và mọi người đều thả đèn. Anh bạn điển trai nhanh tay chụp liền mấy kiểu ảnh. Thuyền cập bến, mọi người vẫn ngoái nhìn vệt sáng của đèn hoa đăng lấp lánh trôi xa dần.
Trên đường về lại khách sạn Vĩ dạ, mọi người sôi nổi nói cảm tưởng của mình. Bà Vera nói: thật không bao giờ có thể tưởng tượng có một buổi tối đi thuyền thú vị như vậy, tôi sẽ kể cho nhiều người nghe và họ sẽ không thể tin nổi. Bà Alla cười suốt và liên tục cảm ơn chúng tôi về buổi tối có một không hai này. Ông Kostenko mở máy ảnh của mình ra khoe và khen tất cả các cô gái đều xinh đẹp và hát hay múa giỏi. Anh bạn Thuận nói chưa bao giờ gặp đoàn khách vui vẻ đến thế.
(còn tiếp)

trung_mbdc · #**238** 26-02-2013, 23:13

Thầy trò Giucopski xuyên Việt
(tiếp theo)
Sáng ngày 15.1.2010, sau khi ăn sáng, đoàn khởi hành đi sân bay Phú bài. Chia tay anh bạn Thuận và người lái xe bằng những lời tốt đẹp nhất, chúng tôi gọi điện cảm ơn anh Trí – giám đốc nhà máy A32 và Hoàn – phó giám đốc nhà máy A32, gửi lời cám ơn tới mọi người ở Đà nẵng. Ở sân bay vợ chồng tôi tặng mỗi thầy cô một đèn lồng và một đĩa VCD hò Huế làm kỷ niệm. Ấn tượng về buổi tối đi đò sông Hương lại được mọi người bàn luận sôi sổi trong khi chờ lên máy bay. Điện thoại từ khắp nơi gọi tới dồn dập, mọi người lo đoàn lại bị chậm giờ như ở sân bay Cam ranh. Lần này chúng tôi gặp may, máy bay cất cánh đúng giờ. Trên máy bay, ông Kostenko ngồi giữa, bà Vera ngồi gần lối đi, chúng tôi ngồi ngay phía sau. Lúc đầu chúng tôi không để ý, chỉ nghe tiếng nói chuyện ở hàng ghế trên. Sau thấy câu chuyện lan sang hàng ghế bên kia lối đi, mà lúc thì bằng tiếng Nga, lúc bằng tiếng Anh có xen cả tiếng Pháp. Chúng tôi nhìn lên thấy bà Vera đang duyên dáng sử dụng chiếc quạt lụa như một bảo bối, tiếp chuyện một ông khách ở bên kia lối đi. Lúc đầu hai người nói bằng tiếng Anh, sau khi biết bà Vera là người Nga thì có một bà ngồi hàng sau đi cùng đoàn nhận làm phiên dịch từ tiếng Pháp sang tiếng Nga và ngược lại. Anh bạn điển trai từng ở Pháp ba năm nên nghe được hết. Ông khách đề nghị ông Kostenko quay sang nói chuyện với bà Alla, để ông tiếp chuyện làm quen với bà Vera. Bà khách phiên dịch gặp khó khăn trong tiếng Nga nên anh bạn điển trai được dịp trổ tài. Bà Vera giới thiệu chúng tôi và có vẻ ngầm tự hào vì đã có các quý ông trẻ đẹp tháp tùng, lại giỏi cả tiếng Pháp. Điều này thể hiện rất rõ khi xuống sân bay Nội bài, chúng tôi bắt gặp ánh mắt đầy khâm phục của ông khách nọ khi có Võ Vinh trong trang phục pilot ra tận cầu thang máy bay đón đoàn và khi vào nhà ga lại có cả một phái đoàn học viên Giucôpski quân phục chỉnh tề ôm hoa đón chào các thầy cô.
Phải nói rằng ưu thế của các học viên Giucôpski được thể hiện rất rõ trong khu vực nhà ga. Đoàn được tạo mọi điều kiện thuận lợi trong việc làm các thủ tục nhanh chóng khi đến và khi đi sau này. Trong số những người ra đón đoàn, khóa 77-82 của chúng tôi là đông nhất gồm: Cao Quý Bảo, Vũ Hội An, Hồ Quang Vinh, Nguyễn Quốc Bình, Lê Ngọc Lâm. Vũ Hồng Quang bận họp không ra đón được. Hoàn đang ở Đà nẵng, Hồ Quang Thái và Phạm Hùng Thắng ở xa, đều không tập trung được. Bác Huỳnh Tùng, bác Cơ, bác Việt, chú Đoàn - Viện kỹ thuật KQ và một số người khác tôi không nhớ hết, đều hồ hởi hỏi thăm sức khỏe các thầy cô, người tặng hoa, kẻ xách hành lý, người chụp ảnh cứ rộn tiếng cười nói cả một khu vực nhà ga. Đoàn đi bốn xe về khách sạn Bảo sơn. Nhiệm vụ của chúng tôi tháp tùng các thầy cô ra Hà nội đã hoàn thành. Từ nay Chi hội Giucôpski phía Bắc sẽ đảm nhiệm mọi việc. Theo kế hoạch, các thầy cô giáo nghỉ tại khách sạn Bảo sơn theo chương trình của VTV. Hai cặp tháp tùng là vợ chồng tôi và vợ chồng anh bạn điển trai sẽ nghỉ ở nhà khách của quân chủng PKKQ tận Bạch mai. Điều này có lợi về mặt kinh phí (khách sạn Bảo sơn thuộc hàng 4 sao, tiền nghỉ một ngày đêm ở đây là 75 đôla), nhưng bất tiện về mặt tổ chức, đi lại. Mọi người đang bàn tính thì chú Đoàn, trưởng phòng MBĐC VKT KQ đứng ra mời bốn anh chị nghỉ tại khách sạn Bảo sơn trong ba ngày. Như vậy là vẹn cả ba bề. Bác Tùng đề nghị chúng tôi, mặc dù đã hoàn thành trách nhiệm tháp tùng các thầy cô, nhưng trong thời gian ở Hà nội vẫn theo sát đoàn và giúp đỡ mọi vấn đề nảy sinh. Trong những ngày đoàn ở Hà nội, luôn có một xe 15 chỗ túc trực và người của Giucôpski phía Bắc đưa đón đoàn. Chúng tôi điện vào Sài gòn báo cáo bác Kim Khôi và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của bác và mọi người trong đó.
Theo chương trình của VTV, chiều hôm đó đoàn đi thăm Văn miếu – Quốc tử giám. Lịch sử và truyền thuyết về Văn miếu – Quốc tử giám được bác Vàng, người của VTV, kể rất hay. Vì đoàn đông, trên mười người, lại hay dừng để chụp ảnh, nên nhiều lúc tôi lại phải thuyết minh bổ sung cho những người nghe không kịp. Thực ra, tôi đâu dám múa rìu qua mắt thợ, chỉ nói lại và bổ sung những điều mình biết cho các thầy cô của mình như về Khuê văn các, hồ Vọng nguyệt, bia tiến sĩ v.v.... Nhưng những người nghe không kịp cũng xúm lại cùng nghe, nên bác Vàng bảo: chú nói được đấy, cứ mạnh dạn giúp anh một tay, vì đoàn đông quá, quản không xuể. Trong quá trình tham quan để ý sẽ thấy người của VTV tranh thủ quay tư liệu.
Tối hôm đó, như đã bàn trước, khóa 77-82 chúng tôi mời các thầy cô giáo ăn cơm, dự sinh nhật của Bình. Bà Vera kêu mệt không đi được, mặc dù sinh nhật tổ chức ở ngay nhà hàng kề bên khách sạn Bảo sơn. Tôi có dịp trêu Bình: chăm sóc các thầy cô thế nào mà vừa nhận bàn giao xong, đã có người bị mệt. Ngoài khóa 77-82 còn có vợ chồng anh bạn điển trai, Lưu Ngọc Anh – công ty VAXUCO, Vinh pilot cùng dự. Mọi người đến dự đều đưa vợ đi cùng nên không khí rất vui vẻ ấm cúng. Đích thân ông Kostenko gắn huy hiệu Gagarin cho từng người. Riêng Bình nhận được huy hiệu màu bạc khác với màu vàng của mọi người. Ông nói đây là sự ưu ái đặc biệt dành cho người tròn tuổi 50. Mọi người đố nhau qua những tấm ảnh cũ phai màu thời gian xem ai nhớ những kỷ niệm thời đang học. Các bà vợ được dịp trêu các phu quân của mình khi nghe kể về một thời sôi nổi ở trường cũ. Tối hôm đó, chúng tôi chia nhau mang giúp hoa của các thầy cô về từng phòng. Tôi mang theo cả phần ăn tối cho bà Vera. Các phòng của thầy cô giáo đều tràn ngập trong hoa.
Sáng ngày 16.1.2010, theo kế hoạch, khoảng 10 giờ 30 là Chi hội Giucôpski phía Bắc tổ chức giao lưu với các thầy cô ở Quân chủng Phòng không-Không quân. Địa điểm là Viện kỹ thuật PK-KQ. Từ sáng, chúng tôi đưa các thầy cô đi tham quan Hà nội, gồm Lăng Bác, chùa Một cột, bảo tàng Hồ Chí Minh, hồ Hoàn kiếm, Cung văn hóa hữu nghị Việt - Xô. Mặc dù đi sớm, nhưng khi biết vào Lăng Bác phải xếp hàng khá lâu, Võ Vinh bèn gọi điện liên hệ trước. Nhờ có người trong ban quản lý nên chúng tôi được ưu tiên vào trước. Các thầy cô đều thỏa mãn được ước nguyện sang Việt nam vào thăm Lăng Bác. Ở những nơi tham quan các thầy cô đều chụp ảnh lưu niệm. Khi đoàn về tham quan hồ Hoàn kiếm, qua cầu Thê húc, vào đền Ngọc sơn, anh Việt đi tháp tùng đoàn đều thuyết minh về sự tích vua Lê trả kiếm cho rùa, về các cụ rùa có mấy trăm tuổi v.v....
Buổi tiếp đón các thầy cô ở Viện kỹ thuật PK-KQ rất hoành tráng. Trên tường quanh hội trường treo các panô ảnh kỷ niệm của các thế hệ học viên Giucôpski. Chương trình ca nhạc mở màn bằng những bài hát Nga quen thuộc, các học viên Giucôpski năm xưa, nay đầu đã bạc trắng vẫn say sưa hát những bài ca yêu thích. Không khí sôi nổi, hào hùng tràn ngập khán phòng. Đã lâu lắm mới có buổi họp mặt đông vui như thế này của các thế hệ học viên Giucôpski. Những bài phát biểu cháy bỏng tình cảm thầy trò, những kỷ niệm không bao giờ quên, lòng biết ơn vô bờ bến đối với những người thầy đã từng dạy dỗ chúng ta nên người. Có người phụ nữ thay mặt chồng mình đã mất, đến dự buổi giao lưu. Những lời phát biểu của các thầy cô chìm ngập trong tiếng vỗ tay vang dội. Mọi người ken vai nhau cùng chụp ảnh lưu niệm với các thầy cô. Trong bữa liên hoan, xen trong những lời chúc nhau hạnh phúc, là các tiết mục hát tự do. Đích thân thiếu tướng Võ Tuấn - Tham mưu trưởng quân chủng PK-KQ, cầm micro hát bài Chiều hải cảng để chào mừng các thầy cô. Bà Alla cũng lên sân khấu cùng hát với mọi người. Trong buổi liên hoan tôi rất vui khi được gặp lại nhiều các bác, các anh và bạn bè cùng lứa thời còn học bên Nga cũng như trong công tác sau này.
Ngay sau buổi liên hoan, đoàn sang thăm Viện kỹ thuật PK-KQ. Ở đây đoàn nhận lời chúc mừng của ba thế hệ Viện trưởng: bác Huỳnh Tùng, bác Nguyễn Hồng và Vũ Hồng Quang – đương kim Viện trưởng – khóa 77-82. Những bó hoa và quà lưu niệm được trao, ly rượu thắm đầy tình nghĩa và bác Nguyễn Hồng đã hát tặng các thầy cô một bài hát Nga. Tiếp đó đoàn đi thăm Bảo tàng PK-KQ. Lúc này, Lưu Ngọc Anh mới thể hiện vai trò phiên dịch của mình khi thuyết minh cho các thầy cô về lịch sử của Quân chủng PK-KQ.
Buổi chiều, các thầy cô gặp những người trong Ban biên tập chương trình Thầy trò Xô Việt của VTV để thống nhất, tập dượt cho buổi truyền hình trực tiếp tối hôm sau. Thời gian phát biểu cho mỗi thầy cô được biên tập viên Thu Hằng của VTV quy định chỉ có 2 phút, nên mọi người phải tập dượt vài lần. Cuối cùng mọi việc cũng xong. Tối đến, Lưu Ngọc Anh mời các thầy cô và vợ chồng tôi đi ăn cơm Việt nam ở Tràng tiền (vợ chồng anh bạn điển trai có kế hoạch khác). Đây cũng là buổi thăm Hà nội về đêm, vì ngoài đêm nay khó có dịp thư thả ngắm nhìn Hà nội thanh bình, các tối khác đều bận kín lịch. Một lát sau thì vợ chồng Hồ Vinh đến cùng vui. Vinh đưa tặng các thầy cô mấy tấm ảnh chụp hôm ở Nha trang. Mọi người rất vui và đòi Vinh phải ghi lời đề tặng cho đúng cách.
Sáng ngày 17.1.2010 các thầy cô sẽ đi gặp bộ trưởng giáo dục và đào tạo, sau đó đi thăm Hà nội. Bình và anh Việt sẽ đi tháp tùng đoàn. Vợ chồng tôi xin vắng mặt để thăm gia đình, hẹn các thầy cô sẽ gặp lại vào buổi tối ở Trung tâm hội nghị quốc gia Mỹ đình. Nhưng tối hôm đó, chúng tôi chỉ gặp được thầy cô từ xa, qua màn hình ở sân khấu. Đêm hôm đó mọi người về rất muộn.
Sáng ngày 18.1.2010, trong khi ăn sáng, vợ chồng tôi và vợ chồng anh bạn điển trai chào tạm biệt các thầy cô. Theo kế hoạch của VTV các thầy cô sẽ đi Hạ long hai ngày, có anh Việt và Bình tháp tùng. Chúng tôi quay vào Sài gòn. Thầy trò ôm nhau bịn rịn, hẹn gửi thư và ảnh, chúc nhau thượng lộ bình an, mong sẽ có ngày gặp lại ở Matxcơva.
Về đến Sài gòn, qua điện thoại, được biết chuyến đi Hạ long của các thầy cô rất mỹ mãn. Hôm sau khi mọi người đang trên đường ra sân bay, chúng tôi gọi điện hỏi thăm, các thầy cô rất vui và nhờ chuyển lời cám ơn tới tất cả mọi người về chuyến đi đáng nhớ này.
Đến bây giờ, khi xem lại những bức ảnh chụp trong chuyến hành trình xuyên Việt của thầy và trò, trong tôi vẫn tràn đầy những cảm xúc về những ngày tuyệt diệu được ở bên các thầy cô. Mong sao điều kỳ diệu này sẽ còn lặp lại nữa. Bên tai tôi vẫn văng vẳng câu khẩu chú dễ thương của bà Vera: “Thiên thần của tôi ơi. Hãy đi cùng tôi. Mi đi trước. Ta theo ngươi - Ангел мой. Пойдешь со мной. Ты вперед. Я за тобой”.

Khuất Duy Trung 26.1.2010

trung_mbdc · #**239** 03-03-2013, 21:35

ВСТРЕЧА С ВЬЕТНАМСКИМИ ВЫПУСКНИКАМИ

В 2010 году преподаватели нашей кафедры и сотрудники специального факультета былы приглашены во Вьетнам.
Вьетнамские выпускники российских военных вузов в Ханое организовали встречу с преподавателями русского языка в прямом эфире вьетнамского телевидения. Были приглашены преподаватели из Москвы, Санк-Петербурга, Донецка, Харькова и других городов России.
Академию Жуковского представляли наши ветераны, которые работали с вьетнамскими офицерами, - полковник в отставке, на протяжении многих лет курироваший слушателей из Вьетнама, Виктор Иванович Костенко, старшие преподаватели Алла Андреевна Парфёнова и Вера Сергеевна Науменко.
Восточная поговорка гласит: "Когда есть плоды, не забывай тех, кто для тебя выращивал их!".
Встреча была необыкновенно теплой и дружественной. Она состоялась в конференц-центре "Ми Динь".
С конца 50-ых годов военно-служащие Вьетнамской народной армии получали высшее военное образование в Академии Жуковского. Это и авиационные инженеры, и руководящий состав, и адъюнктура, откуда вышли кандидаты и доктора технических наук.
Выпускники нашей академии, успешно выполняя свой долг, занимали ведущие должности военных авиационных инженеров на родине и внесли огромный вклад в становление и развитие войск ПВО и ВВС ВНА. И сейчас, после службы в ВС Вьетнама, они активно участвуют в развитии экономики своей страны как высококвалифицированные специалисты.
Выпускники Академии Жуковского помнят бескорыстную помощь, оказанную во время учебы руководством, военнослужащими и сотрудниками академии. В их сердцах навсегда осталось чувство глубокой благодарности к российским преподавателям. В памяти нескольких поколений вьетнамских выпускников Военно-воздушной инженерной академии имени профессора Н.Е Жуковского остались незабываемые вспоминания о России, о Москве, о русском народе. Все выпускники хорошо говорят по-русски и гордятся своей профессиональной подготовкой.
В знак благодарности выпускниками была организована поездка по Вьетнаму. В Ханое мы посетили Мавзолей Хо Ши Мина, Государственный ханойский университет Суан Тху, первый университет во Вьетнаме "Куок Ты Зам", встречались с вице-министром высшего образования Нгуен Тхен Ньяном. На Юге нам показали город Хо Ши Мин, где мы побывали во Дворце Единств, в Музее реликвий войн.
Вьетнамские выпускники Военно-воздушной инженерной академии имени профессора Н.Е Жуковского от всей души передают привет и благодарят руководство академии, профессоров, преподавателей и сотрудников нашей академии за все, сделанное для них.

В.КОСТЕНКО, А.ПАРФЁНОВА, В.НАУМЕНКО.

trung_mbdc · #**240** 03-03-2013, 21:38

Giucốpsư (Жуковцы)

Chúng tôi, những kỹ sư tốt nghiệp Học viện kỹ thuật không quân mang tên ông tổ ngành hàng không Nikolai Êgorovich Giucopski (ВВИА им. Н.Е Жуковского – Военно-воздушная инженерная академия имени Николая Егоровича Жуковского) ở Matxcơva 1977-1982, mỗi năm vào dịp tháng 11 lại tìm mọi cách tụ họp nhau lại, ôn về một thời trai trẻ đầy kỷ niệm vui buồn về những người thầy đã từng dạy dỗ mình nên người trong những năm xa Tổ quốc.
Những người thầy tuyệt vời này, chúng tôi không biết dùng từ ngữ nào để tỏ hết được lòng biết ơn đối với họ, chỉ biết mượn lời trong bài học đầu tiên ở Việt nam về nước Nga – những người thầy Xô viết ở đất nước của Lê nin, đã để lại trong chúng tôi biết bao nhiêu kỷ niệm ngoài những kiến thức chuyên môn.

I. Ông trưởng khóa Kostenko.

Mùa hè năm đó, 1977, sau 10 ngày đi tàu hỏa xuyên qua Trung quốc, Nga, đoàn chúng tôi đến ga Iaroxlapski (Ярославский). Ra đón chúng tôi là đại tá, nguyên phi công vũ trụ dự bị, Kostenko. Chúng tôi rất ngạc nhiên vì một vị đại tá hoành tráng lại xông xáo, nhiệt tình tay xách nách mang hộ chúng tôi đồ đạc lên xe ô tô. Chúng tôi còn bị say tàu, người cứ lảo đảo, khó khăn lắm mới đưa được đồ đạc lên xe. Ở Việt nam làm gì có chuyện đại tá xách đồ cho chiến sĩ (mười anh em chúng tôi lúc đó toàn là binh nhất – mới 17-20 tuổi).
Sáng hôm sau, chúng tôi còn đang ngái ngủ, thì được gọi dậy để nhận văn phòng phẩm (sách vở, giấy, bút v.v…). Lại một ngạc nhiên nữa. Đích thân đại tá đứng trong thang máy, chặn cửa thang máy bằng chồng vở, gọi chúng tôi ra bê vào phòng. Việc này không phải chỉ một lần, mà sau này ông Kostenko đều làm như thế. Ông thường đích thân, chở bằng xe riêng các văn phòng phẩm cho chúng tôi, thay vì phải vào trường để nhận như các khóa khác. Mà trường cách chỗ chúng tôi ở khoảng hai cây số. Mãi về sau này, khi các giảng viên và học viên trong trường trêu rằng ông chiều chúng tôi quá. Ông chỉ nhún vai, cười và bảo: Nên thế (Так надо). Quả thật, chúng tôi, mặc dù gây ra cho ông rất nhiều chuyện phiền phức, nhưng cũng không phụ lòng ông trong học tập. Cứ nhìn cách ông ngượng nghịu vừa cười vừa cầm lá cờ thi đua luân lưu (вымпел соцсоревнования) lên trao lại cho Đoàn chủ tịch vào những buổi tổng kết của Khoa quốc tế và nói: Lần nào tôi cũng phải mang lên rồi lại nhận về. Trong mắt ông ánh lên niềm tự hào, khiến bao đồng nghiệp khác phải ghen tị. Đúng vậy, suốt 5 năm học lá cờ thi đua này không năm nào rời khỏi bàn làm việc của ông.
Tất cả mọi yêu cầu của chúng tôi trong học tập đều được ông đáp ứng kịp thời và đầy đủ. Kể cả việc sưu tầm những tài liệu khó nhất (ngay cả học viên Nga cũng không tìm được).
Ông chăm sóc chúng tôi, không như vị chỉ huy, mà như người cha chăm đàn con vậy. Hướng dẫn từng tí một, từ cách mang mặc quân phục, cả thường phục, cách vào nhà ăn, nên chọn món gì cho hợp khẩu vị. Đi mua thực phẩm nên chọn lựa như thế nào. Hay nhất là cách chọn dưa hấu mà ông bày cho chúng tôi. Ở bên Nga hồi đó, dưa hấu bán bên đường, người ta (đàn ông) thường vỗ vào quả dưa, nhấc thử xem nặng nhẹ, bóp bằng hai tay xem mềm hay cứng và quyết định mua. Nhưng ông thì khác, chỉ cần nhấc lên, gang tay đo thử là biết dưa chín (đỏ) hay không. Bí quyết là ở chỗ, theo ông có công thức hẳn hoi, tính tỉ lệ trọng lượng quả dưa và chu vi của nó là ra, chính xác 95%.
Những lần đưa chúng tôi đi tham quan, thực tập, nghỉ hè, nghỉ đông ở các thành phố khác đều được ông lo liệu chu đáo từ trước. Ông dạy chúng tôi từ cách làm quen với các cô gái, bản thân ông là người rất vui tính và hóm hỉnh. Những chuyện cười tiếu lâm mà ông kể làm ai cũng phải vui lây. Sau này khi tiếng Nga đã khá hơn, chúng tôi cũng kể những chuyện hài hước của mình làm ông ngạc nhiên và bảo: Phải thế chứ. Tình tiết kiệm được ông kể như sau: Khi đầu tháng, tiền ăn còn nhiều (70 rup/tháng) học viên vào nhà ăn thường theo quy tắc bàn tay phải – lấy tay che giá tiền bên phải, chỉ gọi món mình thích, cuối tháng, tiền còn ít – lấy tay che tên món ăn bên trái, chỉ gọi món rẻ nhất. Hoặc chuyện “Thuyết bánh rơi – Теория будтербродов”: bánh mì kẹp bơ hoặc thịt, giò v.v… khi rơi bao giờ mặt có bơ cũng chạm đất trước – tại sao? Mới nghe tưởng chuyện cười đời thường, nhưng ngẫm ra mới thấy hàm ý sâu xa. Đã là học viên ít tiền, ăn bánh mì kẹp bơ thì phải cẩn thận, đừng đánh rơi. Vì khi rơi, nếu bánh mì chạm đất thì còn tạm phủi để ăn tiếp, còn bơ dính đất thì khỏi ăn.
Ông rất khuyến khích chúng tôi tập thể thao. Chỉ cho chúng tôi những nơi có thể trượt tuyết trong rừng, lo cho chúng tôi mượn được ván trượt của trường, nơi có thể bơi lội thỏa thích về mùa hè. Điều làm cho ông ngạc nhiên nhất là khi đi nghỉ ở biển, cả mười anh em đều biết bơi. Chúng tôi đều biết chơi cầu lông, bóng bàn, bóng chuyền, bóng đá, một số anh em biết chơi cờ vua, giải ô chữ v.v.. Ông luôn lấy làm tự hào về điều đó mỗi khi có ai hỏi.
Điều mà mãi 23 năm sau, khi gặp lại ông ở Matxcơva, tôi mới được nghe ông thổ lộ: Khóa các anh là những người giỏi nhất, không chỉ trong số các học viên quốc tế, mà cả những học viên Nga từ trước đến sau này, trong thời gian ông làm việc ở trường. Trong suốt 5 năm học, không có ai bị điểm 3, có 1 huy chương vàng (toàn điểm 5), 3 bằng đỏ (không quá 10 điểm 4 trong số hơn 70 môn thi và kiểm tra lấy điểm) trong số 10 người.
Chúng tôi, hai người đứng đầu (Hồ Quang Thái – huy chương vàng, Khuất Duy Trung – bằng đỏ), được vinh dự thay mặt khoa Quốc tế đi dự tiệc chiêu đãi tại điện Kremli nhân dịp Bộ Quốc phòng và Hải quân Liên xô tôn vinh những học viên xuất sắc nhất tốt nghiệp trong năm của toàn Liên bang. Và cũng là những người có cấp bậc quân hàm thấp nhất – trung sĩ. Một điều thú vị là tôi và đồng chí Thái – là những người “dài” nhất và “ngắn” nhất của đoàn (nói theo cách người Nga có nghĩa là cao và thấp). Trên đường đi cũng như trong tàu điện ngầm, mọi người nhìn chúng tôi không dấu được sự tò mò và ngạc nhiên. Hai người lính Việt nam bé nhỏ, quân hàm thấp lại đeo trám trắng (Học việc cao cấp) của trường Giucopski.
Năm 2004, khi có dịp công tác tại trường cũ, tôi đã tìm mọi cách để liên lạc với ông và các thầy cô giáo cũ. Thật may cho tôi đã được gặp lại ông. Vẫn khỏe mạnh, nhanh nhẹn và hoạt bát. Như các đồng nghiệp nói về ông – luôn năng động, không chịu ngồi yên. Mặc dù đã nghỉ hưu, nhưng ông vẫn tham gia công tác (theo hợp đồng) trong nhà trường. Tôi đã chủ động đề nghị ông đứng ra tổ chức buổi gặp mặt những thầy cô giáo cũ hiện còn sống ở Matxcơva, tôi hoàn chịu chi phí. Nhưng ông nói hiện nay chỉ còn mình ông và cô giáo Alla dạy môn Nga văn còn làm việc ở trường, những người khác kẻ mất, người còn nhưng khó liên lạc, vì năm đó nếu họ còn sống thì cũng rất lớn tuổi. Có người đã mất như giáo sư-tiến sĩ Vônmir. Hoàn cảnh gia đình của ông cũng không phải hàng khá giả gì. Con trai lớn (trạc tuổi chúng tôi), làm trong không quân, đã giải ngũ vì lý do sức khỏe. Cháu nội hơn 20 tuôi, bị bệnh từ nhỏ. Thu nhập cả gia đình trong mong chủ yếu vào tiền hưu trí của ông và tiền làm hợp đồng hiện nay. Ông không nói, nhưng qua đồng nghiệp tôi biết thu nhập của ông hàng tháng không quá 400 USD. Trong khi, như mọi người đã biết, giá cả sinh hoạt ở Matxcơva không rẻ chút nào.
Chúng tôi rất mong được gặp lại ông tại Việt nam. Qua chương trình “Thầy trò Xô-Việt” của Đài truyền hình Việt nam, chúng tôi xin nhờ chuyển lời cám ơn tới ông và những người thầy mà chúng tôi hằng kính trọng nhất.

Có 5 thành viên gửi lời cảm ơn hdmt cho bài viết trên:
Dang Thi Kim Dung (09-03-2010), hanoi (09-03-2010), Hoa May (09-03-2010), Mùi Hồng (09-03-2010), vietdung88 (11-03-2010)

Có 4 thành viên gửi lời cảm ơn Мужик cho bài viết trên:
Dang Thi Kim Dung (10-03-2010), hdmt (10-03-2010), Mùi Hồng (09-03-2010), vietdung88 (11-03-2010)

Có 4 thành viên gửi lời cảm ơn masha90 cho bài viết trên:
Dang Thi Kim Dung (10-03-2010), Мужик (10-03-2010), Hoa May (09-03-2010), vietdung88 (11-03-2010)

Có 3 thành viên gửi lời cảm ơn notforsale cho bài viết trên:
hungmgmi (10-03-2010), Nina (10-03-2010), USY (10-03-2010)

Có 7 thành viên gửi lời cảm ơn LyMisaD88 cho bài viết trên:
Dang Thi Kim Dung (10-03-2010), dangnt (10-03-2010), hdmt (12-03-2010), Hoa May (10-03-2010), Mùi Hồng (10-03-2010), thanhha_svmos (10-03-2010), vietdung88 (11-03-2010)

Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn ninh cho bài viết trên:
Cartograph (18-01-2011), LyMisaD88 (18-01-2011)

Có 4 thành viên gửi lời cảm ơn trung_mbdc cho bài viết trên:
Dang Thi Kim Dung (04-03-2013), Мужик (07-03-2013), hot dog (12-03-2013), Nhật Minh (04-03-2013)

Có 3 thành viên gửi lời cảm ơn trung_mbdc cho bài viết trên:
Dang Thi Kim Dung (04-03-2013), Мужик (07-03-2013), hot dog (12-03-2013)

Có 5 thành viên gửi lời cảm ơn trung_mbdc cho bài viết trên:
Dang Thi Kim Dung (04-03-2013), Мужик (07-03-2013), hot dog (12-03-2013), hungmgmi (27-02-2013), LyMisaD88 (27-02-2013)

Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn trung_mbdc cho bài viết trên:
Dang Thi Kim Dung (04-03-2013), Мужик (07-03-2013)