Những mẩu chuyện về tiếng nói

[hungmgmi]

1. Anh bạn hungmgmi là một nhiếp ảnh gia, tạm gọi là có tiếng trong làng cầm máy. Sống ở Nga nhiều năm, anh không quay về HN, mà chọn TP.HCM làm nơi sống và làm việc. Dễ đến gần chục năm anh sống ở đó, vậy mà khi gặp lại, anh vẫn nói bằng một giọng Hà Nội chuẩn, không hề lai tạp âm sắc, phương ngữ Nam Bộ. Anh bảo: tớ ghét nhất là những ai pha tiếng. Rồi xem trên tivi, thấy những người Bắc như Phan Vũ, nhà thơ nay đã 83 tuổi, Phú Quang...dù sống ở TP.HCM lâu năm, mà tiếng của họ vẫn như của nguời Hà Nội đâu đó ngoài phố kia. Trong khi đó những cô người (tạm gọi là) đẹp như Th. M, H.N.H, Ph.T.V ...dù là dân Bắc, vào thành phố khi đã lớn rồi thì cùng sở hữu một giọng nói chẳng giống ai, chẳng ra Bắc, mà cũng chẳng ra Nam, như là một người cứ dùng dằng ngoài sân, nửa muốn vào nhà, nửa muốn quay nguợc trở ra.

2.Năm ngoái, có dịp đến ốp Rybak, một toà nhà cũ do Nam Tư xây dựng cho Liên xô ở phía Bắc Moskva, ngày trước là khách sạn, giờ thì dân Việt Nam mình thuê làm chỗ ở. Trong lúc vợ anh bạn làm bếp, mấy thằng rủ nhau ra chỗ thang máy hút thuốc. Thang máy không làm việc, lý do được anh bạn giải thích là "nó" do Nam Tư sản xuất, giờ hỏng không có thiết bị thay nên cứ để đó làm vì. Một chú bé con chừng 5, 6 tuổi cứ đứng vẩn vơ ở đó. Hỏi: Cháu đi đâu đấy?. Đáp rất tự tin: Cháu chờ bố cháu, mà răng chờ mại mà nỏ chộ ra. Một giọng Nghệ An thuần chất, như giọng nói của những em bé mà bản thân đã gặp đâu đó ở Đô Lương, Yên Thành, Hưng Nguyên...Hỏi tiếp: Cháu mới ở Việt Nam sang chơi à?. Đáp: Mô, cháu đẻ bên ni mà. Một lát, bố cháu ra, hỏi chuyện mới biết anh đang chuẩn bị đưa cháu đi khám bác sĩ. Anh chị là người Nghệ An sang đây làm ăn và sinh cháu bên này. Tầng 4 có nhiều người từ nhiều vùng miền khác nhau, Bắc có, Trung có, hàng ngày chạy đi chơi khắp nhưng cậu bé này lại chỉ nói giọng y hệt bố mẹ. Có lẽ ngày về nước, cậu bé sinh ở Moskva sẽ "hoà nhập cộng đồng" rất nhanh.

3. Cái chuyện cậu bé nói giọng Nghệ An bên Moskva kia tưởng đã là lạ, vì kể ra thì ai cũng thấy khá ngạc nhiên. Nhưng không. Cách đây cỡ 1 tuần, có dịp hỏi chuyện, kiểm tra hồ sơ thi đấu các cầu thủ đang dự giải U11 quốc gia thì thấy chuyện đó cũng chẳng là cái gì. Một số cầu thủ nhí của các đội bóng Tây Nguyên như Đắc Lắc, Gia Lai...dù sinh ra ở vùng đất Cao nguyên này vẫn nói giọng Nghệ An, Hà Tĩnh chuẩn không khác gì các bạn cùng trang lứa ở quê. Tức là dù có môi trường sống giao tiếp rộng lớn hơn (xã hội, truờng học) nhưng các em vẫn chỉ giữ tiếng nói của bố mẹ và ông bà (di dân vào đây sinh sống). Trong khi đó ở Hà Nội, nhiều gia đình bố mẹ đều là người miền Trung, giọng nói vẫn đầy âm sắc dấu nặng quê hương, nhưng con cái chỉ nói giọng Bắc. Có sự gì khác nhau ở đây?

4. Đến chuyện này mới thấy lạ. Cách đây 2 tuần, Hungmgmi cùng gia đình đi nghỉ ở đảo Quan Lạn, ngoài khơi vịnh Bái Tử Long. Đảo Quan Lạn thuộc huyện đảo Vân Đồn của tỉnh Quảng Ninh. Dưới triều Trần, đây là một thương cảng sầm uất trên bến dưới thuyền. Trên đảo Quan Lạn có đền thờ Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư dựng cách đây 8, 9 thế kỷ. Đảo Quan Lạn mấy năm gần đây trở thành một điểm đến mới của những ai thích du lịch sạch. Cách đất liền 40 phút tàu cao tốc, đảo vẫn chưa có điện lưới, và bãi biển Minh Châu ở đây thì sạch sẽ và đẹp tuyệt vời. Bãi cát trắng mịn thoai thoải, nuớc biển xanh trong vắt, lội gần ngập đầu vẫn nhìn thấy bàn chân. Điều ngạc nhiên nhất là dân đảo toàn nói giọng...Thanh Hoá. Bụng bảo dạ: sao dân Thanh Hoá ra đây làm ăn đông thế. Thắc mắc đó cũng được các bạn sinh viên nghỉ cùng khách sạn bàn tán râm ran. Đem thắc mắc đó hỏi anh Trang, chủ khách sạn thì nhận được một nụ cười:Giọng Nga Sơn, Thanh Hoá đó chú. Hỏi chuyện, được biết gia đình anh cư ngụ lâu đời trên đảo, và được nghe các cụ nói lại là tổ tiên ngày xưa ra khai phá đảo này (trên 1000 năm truớc) là người Thanh Hoá, mạn Nga Sơn. Điều đó có nghĩa là giọng nói quê hương Bắc Trung bộ đã được lưu truyền nguyên vẹn trên hòn đảo vùng Đông Bắc Tổ quốc ta đã trên 10 thế kỷ, qua biết bao biến thiên thăng trầm của lịch sử.
Còn nhiều mẩu chuyện nữa muốn kể về giọng nói, nhưng thôi, gõ đã mỏi tay. Mong được nghe những câu chuyện mới của các bác trong NNN

[DUA HAU]

Mình thì không nghĩ rằng giữ mãi giọng nói quê hương mình là một điều gì đó hay. Bởi giọng nói của mỗi vùng miền của VN khác nhau khá xa. Nếu nói ở một nơi đông người chưa chắc gì tất cả mọi người hiểu hết.

Mình đã từng có đứa bạn dân Quảng Bình vào Sài gòn học. Khi nó đi chợ là hay gặp rắc rối. Những món đồ ở chợ, từ rau cá cho tới đồ gia dụng có tên gọi khác quê nó. Thêm vào đó giọng nói của nó nặng rất khó nghe. Vì thế khi nó muốn mua món đồ gì đó nó nói theo ý của nó thì người bán hàng thường không biết nó muốn gì thành ra họ cứ hỏi tới lui mãi, nó trả lời tới lui mãi cũng ngại. Sau đó nó bảo giờ đi chợ mua gì nó cứ chỉ thẳng vào món đồ đó cho chắc ăn. Một thời gian nó cũng bắt đầu sửa giọng nói của nó cho nhẹ bớt và dùng các từ ngữ theo người sài gòn.

Như thế trong trường hợp này bắt chước là hay chứ sao. Ở một địa phương mà dân nhập cư đa phần như đất Sài gòn. Nếu anh mà cứ giữ khư khư tất cả những gì của quê mình coi bộ khó hòa nhập vào cộng đồng. Nên cũng phải phiên phiến đi. Mình nghĩ không bỗng dưng mà người nào đó họ thay đổi điều gì. Phải có lí do của nó. Nếu như họ làm điều gì đó mà người khác khen hay khen đẹp thì làm sao mà họ lại từ bỏ điều đó. Tất cả cái gì của quê hương mình chưa chắc đã hay, chưa chắc đã đúng. Đi một ngày đàng học một sàng khôn mà. Nếu thấy điều gì đó tốt hơn, hay hơn thì mình học hỏi là điều nên. Giọng nói của mình nặng quá làm cho mọi người khó nghe thì sửa lại cho nhẹ nghe hay hơn và mọi người dễ nghe hơn, tại sao không sửa. Mình phát âm sai sao không học sửa lại cho đúng...

Lúc trước tôi có làm ở một công ty đa quốc gia. Sếp tôi là người nước ngoài nhưng ông học tiếng Việt và nói rất giỏi. Ông ấy thích các món ăn của VN như cá kho tộ, thịt chó, cháo rắn, nói chung ông xem như là dân " nằm vùng" tại VN mới rành các món ăn như thế. Rồi trong một chuyến đi công tác các tỉnh miền Bắc và miền trung về. Ông kể lại rằng miền Bắc thì không vấn đề gì. Còn khi ông tới Nghệ An, ông nói " tôi không biết những người ở đó cóphải đang nói tiếng VN không nữa, bởi tôi không thể nào nghe được họ nói gì" Điều đó có làm các bạn suy nghĩ không. ( Tôi hoàn toàn không có ý bôi bác vùng miền đâu nhé!)

Tôi là một người sinh ra ở miền Thanh Hóa nhưng tôi lớn lên ở miền Nam. Tôi cũng không biết mình đang nói theo giọng nào nữa. Có lẽ không đặc trưng của vùng nào hết. Người đối diện hầu như không biết tôi quê ở đâu nếu tôi không nói ra. Tuy nhiên đó không có gì quan trọng cả. Quan trọng là tôi nói họ nghe và hiểu hết và ngược lại tôi cũng có thế hiểu hết các vùng miền khác nhau nói ( Vì tôi chơi với các bạn tới tự nhiều vùng miền). Thế là ok. Cha mẹ tôi gặp người quê vào vẫn " mô tê răng rứa" nhưng nói chuyện với người không phải " quê choa" thì thôi, bớt bớt lại mấy từ đó. Nói sao cho mình đừng có "quê" quá để cho hòa đồng với bà con lối xóm.

Tóm lại là " nhập gia tùy tục", ở đâu theo đó cho dễ sống và " đi một ngày đàng học một sàng khôn". Đi ra đời thấy gì hay, đúng thì học ( và điều này rất khó nhé, không phải ai cũng làm được đâu!). Cái gì của mình mà cảm thấy bất lợi, chưa được hay thì sửa ( và điều này lại là cũng rất khó, không phải ai cũng làm được).

[hungmgmi]

Mỗi vùng miền có một giọng nói khác nhau, thậm chí trong cùng một huyện, cách nhau có một dòng sông mà giọng nói đã khác nhau rồi. Người ta giải thích một cách dân dã là do uống nguồn nước khác nhau. Vùng An Khánh, Hoài Đức, trước ở Hà Tây, nay đã là Hà Nội, người dân ở đây nói giọng rất nặng, nghe như tiếng miền Trung. Người dân An Khánh ra thủ đô nhiều, chủ yếu sống bằng nghề bán cây cảnh dạo trên các tuyến đường. Họ rất ngạc nhiên khi nghe hungmgmi "phủ đầu" mỗi khi muốn mua cây cảnh của họ:"Anh (chị) là dân An Khánh chứ gì? Tôi cũng dân An Khánh đây, bán rẻ cho nhau đi". Họ hỏi luôn, sao chú lại biết tôi là dân An Khánh, thế chú ở chỗ nào, chỗ gần khu công nghiệp hay chỗ Viện...đại loại thế.
Kể mấy mẩu chuyện trên, không phải nói rằng tiếng vùng miền nào hay hơn, hay là nói rằng nên khăng khăng giữ giọng mẹ đẻ khi đến vùng đất mới. Cái này tuỳ theo suy nghĩ (quyết định có thay đổi hay không) và khả năng (bắt chước) của mỗi người. Có người miền Trung ra HN đã mấy chục năm, như nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên chẳng hạn, giọng anh vẫn đặc âm sắc quê anh, nhưng ngôn ngữ thì sử dụng "tiếng phổ thông", nên ai nghe cũng dễ hiểu. Anh xuất hiện nhiều trên tivi, tại các cuộc hội thảo, tại các buổi giao lưu thơ ca...nhưng chẳng ai bảo là anh nói khó nghe. Cũng xuất phát từ miền Trung ra HN học đại học, nhưng MC Diệp Chi của Rung chuông vàng lại có khả năng thay đổi giọng nói siêu phàm, tôi nghe giọng cô dẫn chương trình tuyệt nhiên cứ ngỡ cô là người sinh ra và lớn lên ở Hà Thành. Còn biên tập viên Hoài Anh của Thời sự VTV1 lại có giọng phát âm được khen là giọng Nam Bộ chuẩn, trong khi cô lại là người từ miền Bắc chuyển vào.
Theo các bác, có những yếu tố gì ảnh hưởng đến giọng nói của mỗi vùng, miền? Trong một tỉnh, thí dụ Nghệ An, điều kiện sống như nhau, tại sao dân Diễn Châu, Quỳnh Lưu lại nói khác dân Nghi Lộc chuyên trị nói không có dấu (mà giai thoại cà có cuống hay cà có đuôi là một ví dụ) Tại sao trong cùng một huyện, có hiện tượng các xã lại nói tiếng khác nhau? Các bác ai có biết cuốn sách hay tư liệu nào phân tích về giọng nói của người Việt ta, xin giới thiệu với.

[LyMisaD88]

Tôi thấy bác nào cũng có ý kiến đúng. Còn tôi lại thấy thế này: Ở cùng một vùng đất, ngay trong một xã mà các làng nói âm điệu khác nhau, tinh ý thì phát hiện được. Tôi có hỏi thì những người già cả giải thích là do nguồn nước khác nhau, chỉ thế thôi, giá mà có một ai đó bỏ công nghiên cứu sâu về nét văn hóa này thì rất thú vị đấy nhỉ.
Bác Hungmgmi ơi, ở nước khác chắc cũng có nhưng rõ nhất là tôi thấy ở Liên Xô họ cũng có hiện tượng ấy đó thôi. Lúc còn học bên đó, tôi thấy có một số thầy giáo giảng bài phát âm cũng không chuẩn(Xin các Ông Giáo, Bà Giáo bỏ quá cho), đại loại như ở ta có vùng phát âm N và L vậy. Lúc nói "gơvarit" chẳng hạn, thầy thường xuyên phát âm thành "hơvarit", sau này để ý tôi thấy thậm chí ông cựu Tổng Bí thư Goobachôp cũng phát âm như thế. Đó là những người sống ở một vùng khá rộng lớn ở miền Nam nước Nga.
Còn về âm điệu, ngữ điệu thì chắc ở đâu nó cũng có những sự khác nhau. Hồi ở bên đó tôi cũng có đi về Ukr...hay Belar...thăm bạn bè, nói chuyện trên taxi, ông lái xe nói ngay: "Mày nói giọng Mat..." , sau đó tôi mới hiểu cùng học tiếng Nga, nói tiếng Nga nhưng có ảnh hưởng âm điệu của Thầy giáo, Cô giáo.
Còn ở ta, tôi thấy hiện tượng này: Bố mẹ là người miền Trung, con cái sinh ra và lớn lên ở Hà Nội hoặc TP Hồ Chí Minh chẳng hạn, chắc chắn nó sẽ nói theo giọng nói ở vùng đó rồi, không có chuyện nói theo giọng bố mẹ đâu. Tương tự như vậy, bố mẹ quê Hà Nội vào định cư ở Huế, các cháu sinh ra và lớn lên ở Huế thì các cháu cũng nói giọng Huế mà thôi. Trường hợp cháu bé Việt mà bác gặp ở Nga thì lại khác, vì môi trường giao tiếp của cháu thuần nhất trong gia đình bố mẹ là Nghệ An, ngoài XH nếu đi học nó sẽ nói tiếng Nga giọng Mat..., còn giọng miền Nam, hoặc Bắc có thể có nhưng không ảnh hưởng nhiều đến cháu.
Tôi thấy người ta khi đã lớn mà vì điều kiện công tác, mưu sinh...sống ở vùng khác có giọng nói khác thì rất ít thay đổi về giọng nói hay ngữ điệu, nhưng có lẽ để hòa đồng với môi trường sống, giao tiếp hàng ngày nên có một số người không bỏ được ngữ điệu gốc nhưng lại nói bằng ngữ điệu của nơi trú quán, vậy nên mới sản sinh ra giọng nói nửa Nam, nửa Bắc lơ lớ rất khó nghe.
Vấn đề ngôn ngữ, âm điệu giọng nói nó sâu xa lắm nên không dám lạm bàn, chỉ nêu hiện tượng trao đổi cho vui thôi. Theo tôi, dù ở đâu thì ta vẫn giữ âm điệu giọng nói của mình, nhưng khi ở vùng khác thì những từ quá địa phương, chẳng hạn như "Đi mô rứa"(Đi đâu vậy, đi đâu đó, đi đâu thế) "đi đàng ngái mỏi cẳng"(đường xa đi mỏi chân)... thì cần thay đổi phổ thông hóa để nhiều người hiểu là được.

[jryeti]

em xin phép đc góp ý kiến
chuyện giọng vùng miền thì mỗi người 1 cách giải quyết, có thể linh hoạt để cho giao tiếp trong cuộc sống dễ dàng hơn.
Nhưng tiếng chuẩn của nước ta là phương ngữ Hà Nội, vậy tại sao trên kênh thời sự lại có phát thanh viên nói phương ngữ Sài Gòn. Điều này thật nghịch lý, các bác tưởng tượng đài truyền hình Nga cũng có 1 phát thanh viên phát âm /g/=/h/ hay /ts/=/ch/ thì sẽ như thế nào ? Việc này thày giáo em cũng nói là đi lại nguyên tắc về ngôn ngữ chuẩn quốc gia, cũng có nhiều ý kiến phàn nàn rồi mà tình hình vẫn thế có những bạn lưu học sinh nước ngoài học tiếng Việt rất băn khoăn khi ở trường họ nghe 1 thứ tiếng Việt, khi về nhà xem tivi lại là 1 thứ tiếng Việt khác, từ đó rối loạn phương hướng không biết cách phát âm nào là chuẩn, không biết dùng từ nào chuẩn mực.
Theo em biết thì phát âm /g/ thành /h/ ở Nga có khoảng 20% dân. Hiện tượng này thường ở các vùng giáp với U crai na.

[mosautumn]

Các bác giọng HN chuẩn thì ko cần phải thay đổi, đi đâu nói gì người ta cũng hiểu. Còn những người khác nói giọng địa phương rất khó nghe, đặc biệt là dân miền trung, điều nay ảnh hưởng nhiều đến giao tiếp, sinh hoạt và thậm chí cơ hội trong nghề nghiệp, mưu sinh nữa. Vì thế người ta thay đổi giọng là điều dễ hiểu. Miễn sao về quê họ nói bằng giọng quê mình là được. Khắc khe quá trong vấn đề đó làm gì.
Mà có nhiều người do không thay đổi giọng được nên vẫn giữ như cũ, chứ ko phải là ko muốn đổi. Những người ngoài Bắc mà đổi giọng nói tiếng Nam nghe tức cười sao ý.
Mấy anh SV và NCS ngoài bắc trong Ốp tôi mê điếu đổ giọng Nam nhẹ nhàng của cô bạn tôi. Giọng miền Nam thật dịu dàng nhẹ nhàng...

[jryeti]

thực ra giọng Hà Nội gốc rất thanh và nhẹ
nhưng giờ hiếm mà nghe được thấy
chắc do lai tạp + mọi người cũng bốp chát nhiều nữa

[htienkenzo]

hungmgmi viết

Theo các bác, có những yếu tố gì ảnh hưởng đến giọng nói của mỗi vùng, miền? Trong một tỉnh, thí dụ Nghệ An, điều kiện sống như nhau, tại sao dân Diễn Châu, Quỳnh Lưu lại nói khác dân Nghi Lộc chuyên trị nói không có dấu (mà giai thoại cà có cuống hay cà có đuôi là một ví dụ) Tại sao trong cùng một huyện, có hiện tượng các xã lại nói tiếng khác nhau? Các bác ai có biết cuốn sách hay tư liệu nào phân tích về giọng nói của người Việt ta, xin giới thiệu với.

Chào bác hungmgmi!
Vấn đề bác quan tâm về phương ngữ ở Việt Nam, tôi thấy ở trong cuốn :TIẾNG VIỆT - mấy vấn đề ngữ âm , ngữ pháp , ngữ nghĩa của Nhà Ngôn ngữ học Cao Xuân Hạo đấy bác ạ!
Tôi có cuốn sách này năm 2003. Bây giờ chắc vẫn còn ở Nhà Sách (hệ thống FAHASA). Có nhiều vấn đề trong cuốn sách ấy, nhưng tôi chỉ quan tâm kỹ vài mục thôi! Bởi, chuyên ngành của mình không phải là Ngôn ngữ học. Cũng bởi tôi muốn học tốt "Tiếng Việt" ấy mà !

[htienkenzo]

LyMisaD88 viết

Tôi thấy bác nào cũng có ý kiến đúng. Còn tôi lại thấy thế này: Ở cùng một vùng đất, ngay trong một xã mà các làng nói âm điệu khác nhau, tinh ý thì phát hiện được. Tôi có hỏi thì những người già cả giải thích là do nguồn nước khác nhau, chỉ thế thôi, giá mà có một ai đó bỏ công nghiên cứu sâu về nét văn hóa này thì rất thú vị đấy nhỉ.
Bác Hungmgmi ơi, ở nước khác chắc cũng có nhưng rõ nhất là tôi thấy ở Liên Xô họ cũng có hiện tượng ấy đó thôi. Lúc còn học bên đó, tôi thấy có một số thầy giáo giảng bài phát âm cũng không chuẩn(Xin các Ông Giáo, Bà Giáo bỏ quá cho), đại loại như ở ta có vùng phát âm N và L vậy. Lúc nói "gơvarit" chẳng hạn, thầy thường xuyên phát âm thành "hơvarit", sau này để ý tôi thấy thậm chí ông cựu Tổng Bí thư Goobachôp cũng phát âm như thế. Đó là những người sống ở một vùng khá rộng lớn ở miền Nam nước Nga.
Còn về âm điệu, ngữ điệu thì chắc ở đâu nó cũng có những sự khác nhau. Hồi ở bên đó tôi cũng có đi về Ukr...hay Belar...thăm bạn bè, nói chuyện trên taxi, ông lái xe nói ngay: "Mày nói giọng Mat..." , sau đó tôi mới hiểu cùng học tiếng Nga, nói tiếng Nga nhưng có ảnh hưởng âm điệu của Thầy giáo, Cô giáo.
Còn ở ta, tôi thấy hiện tượng này: Bố mẹ là người miền Trung, con cái sinh ra và lớn lên ở Hà Nội hoặc TP Hồ Chí Minh chẳng hạn, chắc chắn nó sẽ nói theo giọng nói ở vùng đó rồi, không có chuyện nói theo giọng bố mẹ đâu. Tương tự như vậy, bố mẹ quê Hà Nội vào định cư ở Huế, các cháu sinh ra và lớn lên ở Huế thì các cháu cũng nói giọng Huế mà thôi. Trường hợp cháu bé Việt mà bác gặp ở Nga thì lại khác, vì môi trường giao tiếp của cháu thuần nhất trong gia đình bố mẹ là Nghệ An, ngoài XH nếu đi học nó sẽ nói tiếng Nga giọng Mat..., còn giọng miền Nam, hoặc Bắc có thể có nhưng không ảnh hưởng nhiều đến cháu.
Tôi thấy người ta khi đã lớn mà vì điều kiện công tác, mưu sinh...sống ở vùng khác có giọng nói khác thì rất ít thay đổi về giọng nói hay ngữ điệu, nhưng có lẽ để hòa đồng với môi trường sống, giao tiếp hàng ngày nên có một số người không bỏ được ngữ điệu gốc nhưng lại nói bằng ngữ điệu của nơi trú quán, vậy nên mới sản sinh ra giọng nói nửa Nam, nửa Bắc lơ lớ rất khó nghe.
Vấn đề ngôn ngữ, âm điệu giọng nói nó sâu xa lắm nên không dám lạm bàn, chỉ nêu hiện tượng trao đổi cho vui thôi. Theo tôi, dù ở đâu thì ta vẫn giữ âm điệu giọng nói của mình, nhưng khi ở vùng khác thì những từ quá địa phương, chẳng hạn như "Đi mô rứa"(Đi đâu vậy, đi đâu đó, đi đâu thế) "đi đàng ngái mỏi cẳng"(đường xa đi mỏi chân)... thì cần thay đổi phổ thông hóa để nhiều người hiểu là được.

Các bác cho tôi góp chuyện với!
Quê ngoại của tôi ở Hà Nội, quê nội ở Quảng Ngãi và tôi được sinh ra ở tp. Hải Phòng. Sau đó, Ba Mẹ tôi vào Sài Gòn công tác và tôi lớn lên và trưởng thành ở trong này.
Tôi có may mắn được đi khắp mọi miền đất nước. Và chính điều đó làm cho tôi có khả năng nghe và hiểu được phương ngữ của các vùng, miền. Ở trong này, tôi nói “giọng miền Nam” chung chung. Ra 1 chút thì tôi cũng nói được “giọng miền Trung” chung chung. Và, ra Hà Nội, Hải Phòng thì tôi lại nói “giọng miền Bắc” chung chung.
Tôi nhớ hồi năm 1991, tôi có ra Hải Phòng sống và làm việc khoảng 1 năm. Khi tôi hỏi mua Sữa tươi, hay cà phê sữa là bà hàng nước ở Lạch Tray lại chửi um lên! Tôi phải giải thích và bà ấy cũng giải thích. Sau đó thì tôi mới biết Cà phê Nâu, Màu… ấy chứ! Hay khi ở Hà Nội, tôi mua “Cọ” thì cô bán hàng lại đỏ mặt và cho rằng tôi khiếm nhã! Sau đó tôi mới biết là “bút vẽ”!... . Di chuyển vào vùng Thanh-Nghệ-Tĩnh hay Khu 5,Khu 6 (Bình-Trị-Thiên, Nam-Ngãi-Bình Phú-Khánh Hòa, Ninh-Bình Thuận) cũng thế! Nghe mỏi cả tai! Nhưng rồi cũng hiểu và mình có được “phản xạ có điều kiện”. Khi xuống “dưới” miền Tây, họ nói “rảnh rỗi” là “hưỡn”, “con đường” là “lộ”, “phà” là “bắc”… .Và khi ấy mình phải thích nghi thôi!
Như khi nói chuyện, giao tiếp với bạn bè, đồng nghiệp, tôi dùng “giọng Nam”. Còn khi nói chuyện với Mẹ tôi thì tôi lại dùng “giọng Bắc”. Nói chung, tùy theo ngữ cảnh, nhân vật mà mình tiếp xúc, tôi có thể chủ động chọn cho mình 1 giọng nói mà mình cảm thấy “phù hợp” cho cả 2!
Còn tiếng Nga, tôi chỉ có khả năng nghe tiếng Nga bằng...giọng Việt. Còn giọng Nga thì... bó tay! Huống chi, làm sao phân biệt tiếng Nga bằng giọng Mat, giọng Len... ! Tôi cũng có ông thầy Toán cao cấp nói tiếng Anh bằng... giọng Pháp! Nghe cũng thú vị!

[hungmgmi]

Tôi đã từng xem một chương trình tivi, trong đó các bạn nước ngoài học tiếng Việt tại SG và sinh sống trong đó nói giọng đặc tiếng miền Nam.
Một anh bạn tôi học ở Kharkov năm thứ hai lên chơi với anh em ở Mát làm mọi người hết sức ngạc nhiên vì anh nói tiếng Nga theo giọng... Ucraina. Trong khi đó những người khác ở Kiev hay Odessa không bị ảnh hưởng mấy. Có lẽ đây là do khả năng bắt chước của anh bạn tôi chăng?
Tôi là dân Hà Tĩnh, học ở Mát, và tôi vẫn cứ tin mình nói tiếng Nga theo giọng...Hà Tĩnh

[Geobic]

Có lần Geo vào Sài Gòn, hỏi mua 1 chai rượu nhưng không thể nói sao cho bà bán hàng hiểu được. Đến lúc biết không thể diễn đạt bằng ngôn ngữ được nữa, Geo chỉ vào chai rượu quốc lủi, thì bà hàng và mọi người cười hết sức vui vẻ, và họ phát âm mà bây giờ Geo nhớ lại, mang máng thôi, là "rưởu"., với ngữ âm mà chắc là không bao giờ Geo bắt chước được.

Vậy đó, không nói được theo cách mà mọi người dân nơi mình đang sống vẫn nói thì có ngày uống nước lã!

Như mọi người biết, Geo thường đi công tác nhiều nơi. Có lần đến miền tây Quảng Bình, người ta nói với nhau mình không hiểu gì cả. Nhưng khi hoc nói chuyện với mình, họ nói khác đi và mình hiểu được. Nhiều nơii khác cũng có tình trạng tương tự. Trong trường hợp này, người dân ở tại địa phương mình cũng phải "hy sinh" phương ngữ, cốt để người đối thoại với mình hiểu được. Điều đó thật quan trọng.

Lại một ngày khác của thời xa vắng... Nhà tranh vách cót tập thể... Chuột nhiều, nhảy rầm rầm, nhảy múa loạn xạ, ... nhất là đêm. Để được yên, Geo bèn kêu tiếng mèo. Quả nhiên chuột biến khỏi khu vực, tất nhiên chúng dồn đến chỗ khác trong khu nhà 12 gian... Một lúc sau, Geo nghe tiếng của một ông hàng xóm, thắc mắc: "Quái, có con mèo nhà nào kêu, tiếng lạ..." Bấm bụng, không dám cười, và mãi sau này Geo cũng chưa bao giờ nhận mình là tiểu hổ!

[NISH532006]

Nói về cách phát âm, cho NISH tôi góp một chuyện vui :
Tại một quầy nhậu ở Sài Thành, anh miền Trung đến nói : Cho xin xị rượu đi! anh miền Bắc nói : Bác nói thế người ta không hiểu đâu, phải nói là Cho xin xị diệu! anh miền Nam nghe thế, phản ứng : Các huynh nói chật hết chơn, cái này phải gọi là gụ.

[htienkenzo]

NISH532006 viết

Nói về cách phát âm, cho NISH tôi góp một chuyện vui :
Tại một quầy nhậu ở Sài Thành, anh miền Trung đến nói : Cho xin xị rượu đi! anh miền Bắc nói : Bác nói thế người ta không hiểu đâu, phải nói là Cho xin xị diệu! anh miền Nam nghe thế, phản ứng : Các huynh nói chật hết chơn, cái này phải gọi là gụ.

Cho tôi điều chỉnh 1 chut nhé!
"Các guynh nói chậc hết chơng, cái này phải gọi là gụ."

[daquen]

Em xin góp chuyện về giọng nói:

Tàu dừng tại Ga thuộc Bình Định, một ông cụ người xứ Nghệ hỏi cô gái người xứ Nẫu:
- Ga ni đi mô O?
Cô gái vội trả lời:
- Thưa bớc, cháu không biết tiếng phớp .

[gps]

daquen viết

Em xin góp chuyện về giọng nói:

Tàu dừng tại Ga thuộc Bình Định, một ông cụ người xứ Nghệ hỏi cô gái người xứ Nẫu:
- Ga ni đi mô O?
Cô gái vội trả lời:
- Thưa bớc, cháu không biết tiếng phớp .

Hè hè, hổng phải tiếng Bình Định rồi, giọng đó là giọng Quảng Nôm.
Bình Định nè.
Thưa béc, chéo khong biếc tiếng phép.

Sorry bà con xứ Quảng Nam, Bình Định.

[htienkenzo]

Các các cho tôi tham gia chỗ này 1 tí!
Chắc các bác cũng đã biết: Trong "Chiến tranh và Hòa bình", Lev Tolstoy đã cho chúng ta thấy dân Nga gọi hoàng đế Napoleon Bonapart là "Napoleon Bua-na-pac" theo đúng tiếng Pháp bằng giọng đảo Corse-quê hương của Napoleon, các bác "nhẩy" !

[micha53]

Sợ nhất là các cô phát thanh viên đọc kiểu:
NNN = nờ nờ nờ ( chẳng hề sai mà sao thấy kì )

[gps]

micha53 viết

Sợ nhất là các cô phát thanh viên đọc kiểu:
NNN = nờ nờ nờ ( chẳng hề sai mà sao thấy kì )

Sai hay không em không dám nói nhưng ít nhất phải nhất quán. Các phát thanh viên thường nói vê kép, vê kép, vê kép chấm xxxx chấm o rờ gờ. Muốn nói rờ gờ thì phải nói vờ kép mới đúng chứ?

Người ta đã không phân biệt được tên của chữ cái và âm của chữ cái. Nhất là chữ G, các phát thanh viên miền Bắc toàn đọc là gờ. Liệu gờ có phải là chuẩn, dù xét về mặt âm. Gờ + a = ga thì ổn rồi, nhưng gờ + i = gi (phát âm là ji, không phải ghi) thì sao.

Có ai đọc thuốc nổ tờ nờ tờ (TNT), hay chất dẻo pờ vờ cờ (PVC) đâu, tại sao lại cứ phải gờ, có ai đi mua cái tờ vờ (TV) về coi đâu sao trên tờ vờ các cô cứ bảo gờ 7 (G7) nhưng lại đớp liu tê ô (WTO). Em thấy Việt Nam ta rất sính chuẩn, cái gì cũng có chuẩn, đại học cũng chuẩn quốc tế, quốc gia; sao không có GS - TS nào làm cái chuẩn phát âm trên TV, trên đài cho nó chuẩn nhể.

[gps]

gờ + i = gi

nhờ mod sửa giúp, tìm mãi chẳng thấy edit button ở chỗ nào, khổ thía.

[htienkenzo]

micha53 viết

Sợ nhất là các cô phát thanh viên đọc kiểu:
NNN = nờ nờ nờ ( chẳng hề sai mà sao thấy kì )

Bác ạ!
Vấn đề này, Nhà Ngôn ngữ học Cao Xuân Hạo cũng có 1 bài viết hay lắm! Hôm nào rảnh rỗi, tôi sẽ đánh máy để chia sẻ với các bác nhé!

Cụ thể là bài : "È lé bờ mờ"
Trên bản tin thời sự về Hoa Kỳ, cô phát thanh viên đài VTV khi đọc đến "...bang ALABAMA..." , cô ấy bỗng... đổi giọng theo "hệ thống âm vị tiếng Anh" bèn đọc là ... bang È Lé Bờ Mờ... ! Nghe chối không chịu được! Bác Hạo cũng "ân hận" khi tham gia điều chỉnh cách phát âm chữ cái tiếng Việt cho học sinh: A, BÊ, XÊ, DÊ, ĐÊ... thành A , BỜ, CỜ, DỜ, ĐỜ... .Thế nên, bây giờ các bác mới thấy cách phát âm... "loạn xà ngầu"! :

Vd: Các quốc gia Es En Giê (SNG), các nước công nghiệp hàng đầu Gờ 7(G7), U Es Đê(US$).... Rồi nào là... Việt Nam đồng(!). Cứ làm như có nhiều quốc gia dùng "Đồng" vậy!