Marina Tsvetaeva - Nữ sĩ không già

[Nina]

Tykva viết

Tớ tìm thấy bài thơ của Marina Svetaeva Мне нравится,... rồi, nhưng chưa có thfi giờ để nhập text. Hay là ai có thì cho xin luôn đi, để chúng mình cùng dịch và Nina chuyển lại Box Thi ca Nga cho tiện, nhỉ???

Có đây bà chị, chị thích nguyên bài của Marina Svetaeva hay chỉ bài hát trong phim?

Марина Цветаева
Мне нравится, что вы больны не мной

* * *
Мне нравится, что вы больны не мной,
Мне нравится, что я больна не вами,
Что никогда тяжелый шар земной
Не уплывет под нашими ногами.

Мне нравится, что можно быть смешной -
Распущенной - и не играть словами,
И не краснеть удушливой волной,
Слегка соприкоснувшись рукавами.

Мне нравится еще, что вы при мне
Спокойно обнимаете другую,
Не прочите мне в адовом огне
Гореть за то, что я не вас целую.

Что имя нежное мое, мой нежный, не
Упоминаете ни днем, ни ночью - всуе...
Что никогда в церковной тишине
Не пропоют над нами: аллилуйя!

Спасибо вам и сердцем и рукой
За то, что вы меня - не зная сами! -
Так любите: за мой ночной покой,
За редкость встреч закатными часами,

За наши не-гулянья под луной,
За солнце, не у нас над головами,-
За то, что вы больны - увы! - не мной,
За то, что я больна - увы! - не вами!

Чудное Мгновенье. Любовная лирика русских поэтов.
Москва: Художественная литература, 1988.

Còn trong phim thì chỉ có 8 câu đầu và 8 câu cuối thôi

Bài hát thì các bác có thể tải về nghe ở http://allapugacheva.ru/mp3/16/_170.mp3

[tykva]

Gửi người yêu dấu

Anh đau lòng có phải vì em đâu,
Em cũng thế, và em thích thế,
Em cũng thích trái đất này quay mãi
Mà chẳng thể nào trôi mất dưới chân mình

Em cũng thích cứ đầu bù tóc rối
Thiếu chỉnh tề một chút cũng chẳng sao
Không nói khéo cũng chẳng cần đỏ mặt
Khi vô tình để tay áo chạm nhau

Em càng thích anh ôm hôn ai đó khác
Trước mặt em, không giữ ý ngại ngần
Chính vì thế em cũng không phải chịu
Lửa thiêu địa ngục khi hôn kẻ khác anh

Anh dịu hiền, anh không cần phải nhắc
Tên em trong bề bộn lo toan...
Nhạc hôn lễ trước bàn thờ Chúa
Mỗi chúng ta tự nghe bên người khác của mình

Cảm ơn anh với tất cả tấm lòng
Dù vô tình vẫn yêu em hơn tất thảy
Cảm ơn anh khi màn đêm êm đềm chảy
Và những hẹn hò thưa thớt lúc hoàng hôn

Cảm ơn anh - bên em không đi dạo dưới trăng
Mặt trời cũng không soi chung cho hai đứa
Anh đau lòng, than ôi, nhưng chẳng vì em nữa
Em cũng vậy, than ôi, đau chẳng phải vì anh

[Nina]

Em cũng thử dịch mấy câu đầu, nhưng chưa ra gì cả . Khó ở chỗ, nói là

Мне нравится, что вы больны не мной,
Мне нравится, что я больна не вами,

nhưng thực ra đâu có thế!

Vâng, đây là bản dịch của em

Em rất vui vì anh không yêu em
Em rất vui vì em không yêu anh
Vì chẳng bao giờ trái đất này nặng trĩu
Lại trôi đi dưới gót chúng mình

Em rất vui vì em có thể nực cười
Chẳng cần chơi chữ, và có thể lả lơi
Và nếu như tay áo ta chạm khẽ
Thì em chẳng cần đỏ mặt đến nghẹn lời

Em rất vui vì khi em có mặt
Anh điềm tĩnh ôm một người khác đẹp xinh
Đừng rủa em phải cháy trong địa ngục
Vì người em hôn chẳng phải là anh.

Cả ngày lẫn đêm chẳng bao giờ anh nhắc
Tên em dịu dàng – thật vô ích quá mà
Và chẳng bao giờ trong nhà thờ yên tĩnh
Người ta hát mừng chúng mình “alleluia”

Cám ơn anh, bằng cả trái tim trọn vẹn
Vì dẫu chẳng ngờ, nhưng anh thật yêu em:
Anh chẳng quấy rầy sự yên tĩnh mỗi đêm
Ta chẳng cùng nhau đón hoàng hôn mấy tối

Vì ta không cùng đi dạo dưới trăng thanh
Vì mặt trời chẳng chiếu sáng đôi mình
Vì – thật tiếc rằng – anh không yêu em
Vì – thật tiếc rằng – em không yêu anh.

[tykva]

Бабушке


Продолговатый и твердый овал,
Черного платья раструбы...
Юная бабушка! - Кто целовал
Ваши надменные губы?

Руки, которые в залах дворца
Вальсы Шопена играли...
По сторонам ледяного лица -
Локоны в виде спирали.

Темный, прямой и взыскательный взгляд,
Взгляд, к обороне готовый.
Юные женщины так не глядят.
Юная бабушка, кто вы?

Сколько возможностей вы унесли,
И невозможностей - сколько? -
В ненасытимую прорву земли,
Двадцатилетняя полька!

День был невинен, и ветер был свеж,
Темные звезды погасли.
- Бабушка! - Этот жестокий мятеж
В сердце моем - не от вас ли?..

4 сентября 1914


Gửi bà


Mặt trái xoan thon thon nghiêm khắc
Váy áo sẫm đen xếp nếp suông...
Bà ơi, đôi môi bà kiêu hãnh
Biết ai đã từng đặt nụ hôn?

Tay bà từng biểu diễn nhạc Valse
Sopanh trong phòng lớn lâu đài...
Quanh gương mặt lặng như hóa đá -
Tóc xoăn cuốn từng lọn buông dài.

Mắt sẫm nghiêm nghị luôn nhìn thẳng
Cái nhìn quen tự bảo vệ mình,
Các cô gái trẻ không nhìn thế,
Bà ơi, ngày xưa bà là ai?


Bà đem theo mình vào lòng đất,
Bao khả năng, bao bất khả rồi?
Cô thiếu nữ Balan ngày ấy
Trẻ trung ở lứa tuổi hai mươi!


Ngày vô tội, trong lành gió nổi
Những vì sao mờ tối tắt rồi,
Bà ơi, một trái tim nổi loạn
Cháu thừa hưởng từ bà hẳn thôi?

4 - 9 - 1914

[Nina]

Cho em dịch với

Gửi bà

Khuôn mặt trái xoan nghiêm nghị
Nếp váy đen xõa nhẹ buông…
Đôi môi trẻ trung kiêu hãnh
Bà ơi, ai đã được hôn.

Đôi tay này trong cung điện
Dạo những điệu valse Sô panh
Và bao quanh khuôn mặt lạnh
Cong cong những lọn tóc xoăn

Ánh mắt thẳng thắn, sắc sảo
Sẵn sàng bảo vệ lấy mình
Thiếu nữ trẻ không nhìn vậy
Thời trẻ bà là ai đây?

Cô thiếu nữ Ba lan trẻ
Đã đem bao cơ hội đi
Và bao nhiêu điều không thể
Vào lòng đất khát sục sôi!

Ngày thơ ngây, gió trong lành
Những ngôi sao đêm đã tắt
Bà ơi! – bão trong tim cháu
Có phải bà đem đến không?

[Geobic]

Mối tình bí mật của nữ thi sĩ Nga Maria Svetaeva
(Bài của Vũ Việt)

Nữ thi sĩ nổi tiếng người Nga Maria Svetaeva (1892 – 1941) ngay từ thời trẻ đã nổi tiếng trong giới văn học và sân khấu Moskva như một người có tài tiên đoán, một nhà “nữ tiên tri”.

Nàng ban phát những lời tiên đoán một cách bất ngờ, hào phóng và chính xác. Một lần, trên bãi biển Krym, nàng nói với bạn mình, cũng là một nhà thơ Maks Voloshin: “Maks này, tôi sẽ lấy làm chồng người nào đoán được tôi thích loại đá quý gì”.

Thực tế đã xảy ra đúng như vậy. Ngay vào hôm đầu tiên làm quen với nhau, chàng trai Sergei Efron người Moskva đã tặng Svetaeva một viên đá quý nhỏ hình trái tim màu đỏ thắm mà về sau nàng đem theo suốt đời.

Sau khi về Moskva, Svetaeva và Efron làm lễ kết hôn. Ít lâu sau, họ sinh cô con gái đầu lòng và đặt tên là Adriana. Đôi vợ chồng trẻ dùng số tiền được thừa kế mua một ngôi nhà xinh xắn. Năm 1917, họ có cô con gái thứ hai đặt tên là Irina.

Svetaeva hân hoan viết cho một người bạn: “Cuộc gặp gỡ của chúng tôi là một điều kỳ diệu, chúng tôi quyết sẽ không bao giờ xa nhau”. Nhưng cuộc chia ly đầu tiên giữa hai người ngay sau Cách mạng Tháng Mười đã kéo dài suốt 3 năm trời đằng đẵng. Efron phải ra mặt trận, còn Svetaeva ở lại Moskva cùng hai cô con gái nhỏ.

Nàng đã phải chịu biết bao gian khổ và thiếu thốn trong những ngày đó: bé Irina bị chết, đâu đâu cũng là cảnh tàn phá, đói kém của những ngày Cách mạng còn trứng nước. Thêm vào đó, Efron lại bặt tin suốt hơn 2 năm trời. Lan truyền tin đồn là anh đã tử trận.

Nhưng vào tháng 7/1921, sau 3 năm xa cách và 2 năm bặt tin, Svetaeva nhận được thư chồng: “Trong suốt những năm xa cách vừa qua, anh cảm thấy em ngày nào, giờ nào cũng ở bên anh. Anh chỉ sống bằng niềm tin rằng chúng ta nhất định sẽ gặp nhau. Anh sẽ không sống nổi nếu thiếu vắng em”.
Svetaeva lập tức lên đường đến gặp Efron. Và từ đó, họ không bao giờ xa nhau nữa cho dù đó là quãng thời gian khó khăn sống lưu vong ở Paris (Pháp) hay những năm tháng gian khổ tại nước Nga. Đối với Svetaeva, Efron không những là người nàng yêu quý mà còn là người cần thiết nữa.

Trong cuộc đời đầy thăng trầm của nàng, chỉ có một thứ bất biến, không thay đổi – đó là Efron, là gia đình. Tại đây, nàng có thể tìm được nơi trú ẩn khỏi những cơn bão táp dữ dội của cuộc đời, nàng có thể bình tĩnh lại sau những cuộc phiêu lưu tình ái mãnh liệt nhưng ngắn ngủi mà nàng không ngại miêu tả trong các tác phẩm thơ của nàng.

Về phần Efron, anh cũng tỏ ra xứng đáng với tình yêu của Svetaeva. Anh không những tỏ ra độ lượng trước những cuộc phiêu lưu tình ái mà anh biết rõ không phải là bản chất của nàng. Anh còn nhẫn nại dung hòa với tính tình khó chịu của nàng mà ngay cả những người nhiệt thành hâm mộ tài năng nàng cũng không thể chịu đựng nổi.

Anh không bao giờ thốt ra lời than phiền về những chuyện rắc rối trong gia đình: anh biết rõ nàng vụng về trong công việc nội trợ. Anh hiểu rõ nàng, hiểu rõ những trăn trở trong sự nghiệp làm thơ của nàng.

Có thể nói, họ là sự bổ sung cần thiết cho nhau. Chắc hẳn vì vậy mà số phận đã ưu ái họ: họ may mắn được sống suốt đời bên nhau để rồi cùng lần lượt qua đời vào tháng 8/1941.

Nhiều bạn bè của gia đình khẳng định hai vợ chồng nàng hết sức chân thành với nhau. Họ không giấu diếm nhau một chuyện gì. Giữa họ không hề có bí mật riêng tư. Có lẽ, chỉ trừ một bí mật duy nhất.

Một lần, để an ủi chồng về cái chết của bé gái thứ hai Irina, Svetaeva hứa với anh: “Chúng ta nhất định sẽ có con trai”. Và nàng đã thực hiện được lời hứa ấy. Tháng 2/1925, nàng sinh hạ bé trai Georgi.

“Thật đáng tiếc là anh không được nhìn thấy bé trai kháu khỉnh của chúng tôi. - Efron tế nhị viết cho một người bạn thân của mình - Cháu không giống tôi lắm, nhưng giống Svetaeva như đúc”.

Nhưng những người thân của Svetaeva thì hiểu rõ nội tình hơn. Tất cả đều nhất trí khẳng định bố của bé Georgi không phải là Efron mà là Konstantin Rodzevich, người mà trước đó ít lâu đã gắn bó cùng Svetaeva bằng một cuộc tình “duy nhất, thật sự và khó khăn, không xứng đáng với những người trí thức” – theo cách nói về sau của bạn bè Svetaeva.

Rodzevich là ai? Đó là một người chẳng có gì đặc biệt cả về vẻ ngoài lẫn địa vị xã hội. Vào lúc đó, Rodzevich chỉ giữ một chức vụ khiêm nhường là thư ký và thủ quỹ của một hội kiều dân Nga. Người giới thiệu anh với Svetaeva lại chính là Efron, chồng nàng. Và không hiểu sao anh đã chinh phục được trái tim Svetaeva.

Người ta chỉ biết rằng đó là tình yêu từ cái nhìn đầu tiên và đến từ cả hai phía. Riêng Svetaeva thì nàng không chỉ yêu say đắm Rodzevich mà còn trông chờ nhiều ở mối tình ấy nữa. “Tôi muốn có con trai với anh ấy. - Về sau nàng viết như vậy trong một bức thư - Tôi vừa sợ lại vừa khao khát đứa con này”.

Tuy nhiên, cuộc tình “thật sự và khó khăn” ấy chỉ kéo dài vẻn vẹn hơn 3 tháng. Về sau, Rodzevich giải thích nguyên nhân chia tay nhau là do anh ưa thích một mối tình êm ả và bình lặng hơn.

Anh quyết định kết hôn với một phụ nữ khác. Svetaeva không vì thế mà giận hờn, nàng tặng cô dâu một món quà cưới độc đáo – đó là một tập thơ nhỏ mà nàng sáng tác trong những ngày tình yêu giữa nàng và Rodzevich nồng cháy nhất. Ít lâu sau nàng sinh bé trai Georgi.

Svetaeva không nói với một ai về chuyện cha đứa bé. Cả Rodzevich cũng không đòi hỏi nàng phải nói rõ. Về sau, anh giải thích: “Lúc đó, tôi không muốn gánh bất kỳ một trách nhiệm nào. Tôi nghĩ Sveteva đã sai lầm khi để lại tình trạng mơ hồ ấy. Nhưng nàng không chịu nói sự thật với tôi. Tôi liền lấy một quyết định dễ dàng đối với tôi là thầm tự khẳng định rằng bé Georgi là con của Efron”.

Quyết định đó khiến mọi người đều vừa lòng. Svetaeva và Efron lên đường sang Paris. Còn Rodzevich thì sống phần đời còn lại sôi nổi và đầy ý nghĩa: anh chiến đấu ở Tây Ban Nha trong hàng ngũ các chiến binh quốc tế chống phát xít rồi khi nước Pháp bị quân đội Hitler chiếm đóng thì anh tham gia phong trào kháng chiến tại đây…

Nhưng khi về già và nhìn lại cuộc đời sôi nổi đã trải qua, anh chợt hiểu quãng thời gian 3 tháng ngắn ngủi gắn bó anh với Svetaeva mới là quãng thời gian đẹp nhất và quan trọng nhất trong cuộc đời anh.

Anh thừa nhận: “Chính là do sự yếu đuối của tôi mà tình yêu của chúng tôi không thành. Vào lúc đó, tôi lang thang ngơ ngác giữa cuộc đời, tôi không thể đem lại cho nàng những gì mà nàng chờ đợi. Nàng đã kéo tôi vươn lên những đỉnh cao mà tự tôi không thể vươn tới được. Nàng đã tạo cho tôi quá nhiều thuận lợi. Tất cả những thứ đó giờ đây mới kết tinh lại. Giờ đây, tôi yêu nàng còn mãnh liệt hơn và sâu nặng hơn”.

[hungmgmi]

Tờ SuperStyle của Nga số mới nhất chọn đăng ảnh nữ sĩ Marina Svetâeva ra bìa, trong ruột có đăng một bài về nữ sĩ này, mời các bác cùng đọc:
http://www.superstyle.ru/24sep2007/tsvetaeva

Matxcơva sắp có tượng đài Marina Tsvetaeva

Tòa thị chính thủ đô Matxcơva vừa thông báo đến cuối tháng 10 này, các công việc xây dựng tượng đài nữ nhà thơ, nhà văn và nhà viết kịch Marina Tsvetaeva sẽ được hoàn tất để kịp khánh thành nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh của bà.

Hãng tin Inter Fax cho biết tượng đài M.Tsvetaeva được dựng lên cách không xa Bảo tàng mang tên bà tại ngõ Borisoglebski. Một nhóm sáng tạo bao gồm nhà điêu khắc Nina Matveeva, các kiến trúc sư ưu tú S.Buritski và A.Dubovski đã vượt qua các tác giả khác để chiến thắng trong cuộc thi sáng tác mẫu tượng đài Tsvetaeva do Bộ Văn hóa Nga tổ chức.

Marina Tsvetaeva bộc lộ năng khiếu thơ ca từ rất sớm. Sau nhiều bi kịch trong cuộc đời và trải qua nhiều phiêu bạt, bà đã tự sát vào tháng 8/1941 tại Elabuga. Mãi đến năm 1965, tài năng của Tsvetaeva mới được đông đảo bạn đọc Xô-viết biết đến.

(Theo Newsru.com)

[rung_bach_duong]

Có một bài thơ của Marina Ivanovna Tsvetaeva do bạn Ngố Tàu dịch mà mình rất thích. Mình muốn xem bản gốc tiếng Nga nhưng vẫn chưa tìm ra. Nhờ các bác giúp sức. Bản tiếng Việt như sau:

MỚI HÔM QUA...

Mới hôm qua anh còn nhìn mắt em
Thế mà nay liếc nhìn đi đâu đó!
Mới hôm qua ngơ ngác như chim non
Còn hôm nay sơn ca đều thành quạ!

Anh thông minh, linh hoạt, hiểu biết nhiều
Còn em chậm chạp, dại khờ, ngớ ngẩn.
Muôn đời nay phụ nữ vẫn thường kêu:
“Anh yêu ơi, em đã làm anh giận?!”

Với phụ nữ nước mắt như nước sông
Máu - nước lã, tắm mình trong trong nước mắt!
Còn tình yêu như gì ghẻ, con chồng
Anh đừng đợi lòng thương hay luật pháp.

Những con tàu mang đi những người thương
Mang họ đi cả một con đường trắng…
Khắp mọi nơi tiếng rên rỉ bên đường:
“Anh yêu ơi, em đã làm anh giận?”

Mới hôm qua còn nằm lên đầu gối!
So sánh mình với hoàng đế Trung Hoa!
Thế mà giờ hai bàn tay buông nới
Đời rơi như đồng xu gỉ vứt ra.

Kẻ giết người đem xử theo pháp luật
Không dễ thương, mạnh dạn - đứng một mình
Em sẽ nói với anh vào địa ngục:
“Anh yêu ơi, em đã làm gì anh?”

Em hỏi ghế rồi em đi hỏi giường:
“Vì điều chi mà bắt tôi chịu đựng?”
“Vì với cô người ta không còn thương
Thương người khác” - ghế và giường lên tiếng.

Sống phải bùng như ngọn lửa trong đêm
Anh bỏ em - về thảo nguyên giá lạnh!
Anh dạy em rồi làm thế với em
Hỏi tại sao em đã làm anh giận?

Em hiểu ra, anh không phải nói nhiều!
Đã không còn tình nhân - mắt lại sáng
Ở nơi mà đã từ bỏ Tình yêu
Thì Cái chết - người coi vườn tiếp quản.

Chẳng cần rung cây táo ở trong vườn!
Đến thời hạn qủa chín cây rụng xuống…
Tha thứ cho em tất cả nhé người thương
Vì những gì em đã làm anh giận!
14-7-1920.

[USY]

МАРИНА ЦВЕТАЕВА

Вчера еще в глаза глядел,
А нынче - всё косится в сторону!
Вчера еще до птиц сидел,-
Всё жаворонки нынче - вороны!

Я глупая, а ты умен,
Живой, а я остолбенелая.
О, вопль женщин всех времен:
"Мой милый, что тебе я сделала?!"

И слезы ей - вода, и кровь -
Вода,- в крови, в слезах умылася!
Не мать, а мачеха - Любовь:
Не ждите ни суда, ни милости.

Увозят милых корабли,
Уводит их дорога белая...
И стон стоит вдоль всей земли:
"Мой милый, что тебе я сделала?"

Вчера еще - в ногах лежал!
Равнял с Китайскою державою!
Враз обе рученьки разжал,-
Жизнь выпала - копейкой ржавою!

Детоубийцей на суду
Стою - немилая, несмелая.
Я и в аду тебе скажу:
"Мой милый, что тебе я сделала?"

Спрошу я стул, спрошу кровать:
"За что, за что терплю и бедствую?"
"Отцеловал - колесовать:
Другую целовать",- ответствуют.

Жить приучил в самом огне,
Сам бросил - в степь заледенелую!
Вот что ты, милый, сделал мне!
Мой милый, что тебе - я сделала?

Всё ведаю - не прекословь!
Вновь зрячая - уж не любовница!
Где отступается Любовь,
Там подступает Смерть-садовница.

Самo - что дерево трясти! -
В срок яблоко спадает спелое...
- За всё, за всё меня прости,
Мой милый,- что тебе я сделала!

[Đan Thi]

Bi kịch và khúc khải hoàn của nữ thi sĩ Marina Tsvetaeva
Elena Nikulina
Đan Thi Moscow dịch



© Photo: ru.wikipedia.org

Ngày 8 tháng Mười ghi dấu kỷ niệm 120 năm ngày sinh của nữ thi sĩ Nga vĩ đại Marina Tsvetaeva. Thi ca của bà đã xuất hiện như phép nhiệm màu và ngay lập tức danh tính Marina Tsvetaeva trở thành nổi bật trong số những nhân vật tài năng trác tuyệt bậc nhất của văn đàn Nga những thập niên đầu thế kỷ 20. Số phận của Marina Tsvetaeva với khởi đầu hạnh phúc dường như thấm đượm tất cả những thử thách suy tư và phi lý của cõi nhân gian, thế rồi kết thúc trong bi kịch. Nhưng thành quả sáng tạo của nữ sĩ Nga vẫn là một trong những đỉnh cao vời vợi không thể vươn tới trong thế giới tư duy mơ mộng của thi ca.

Marina Tsvetaeva chào đời ngày 8 tháng Mười 1892 trong một gia đình trí thức dòng dõi của Matxcơva: người cha là giáo sư Đại học Tổng hợp Matxcơva, sáng lập gia của Bảo tàng Mỹ thuật ngày nay mang tên Pushkin, bà mẹ của nhà thơ là nghệ sĩ dương cầm. Marina bắt đầu sáng tác từ năm lên 6 tuổi, thuở ấy cô bé đã viết những bài thơ bằng tiếng Nga, tiếng Pháp và tiếng Đức. Tuyển tập thơ đầu tiên của Marina Tsvetaeva được xuất bản khi nữ thi sĩ vừa 18 tuổi, đã được sự tán thưởng của những nhà thơ nổi tiếng đương thời như Bryusov, Voloshin, Gumilev. Marina Tsvetaeva không gắn với bất kỳ trường phái hay phong trào thi ca thời thượng nào, mà chỉ đơn thuần viết nên những vần thơ tuyệt đẹp.

Cuộc sống tràn đầy thi tứ đáng ngạc nhiên và thú vị đã thay đổi đột ngột vì cuộc cách mạng năm 1917. Từ đó là những tháng năm đáng sợ trong cảnh đói rét ở Matxcơva, bị mất đứa con gái út yêu dấu, sau đó là cuộc sống lưu vong khốn khổ ở những xứ lạ Czech, Đức và Pháp. Trở lại quê nhà vào năm 1939, chồng và con gái bị bắt, bản thân nhà thơ không có việc làm, không bạn bè, không tiền bạc. Chiến tranh nổ ra đã xô đẩy nữ thi sĩ cùng đứa con trai tản cư đến thị trấn nhỏ hẻo lánh Elabuga, nơi vào ngày 31 tháng Tám 1941, Marina Tsvetaeva đã tự kết liễu đời mình.

Sau cách mạng, suốt thời gian dài ở nước Nga thơ của Tsvetaeva không đến được với độc giả rộng rãi. Tuyển thơ đầu tiên của nữ thi sĩ chỉ xuất hiện vào năm 1965 và đã gây ấn tượng vang dội trong giới công chúng hâm mộ thơ.

Tình cảm xuyên suốt trong cuộc đời và trong thi ca của Tsvetaeva là tình yêu. Với từng mối tình nữ thi sĩ đều cháy hết mình như ngọn lửa nồng nhiệt và đòi hỏi từ người yêu cũng sự nóng ấm lửa cháy mãnh liệt như vậy. Thơ trữ tình của Tsvetaeva là sự giải thoát tất cả những đam mê, tất cả những bay bổng của tâm hồn tự do không thể kiềm chế, tràn đầy sự tận tụy hiến dâng và tự nguyện trao gửi không suy tính đắn đo. Vậy mà những bài thơ của Marina Tsvetaeva vẫn không sao chuyển tải được đầy đủ tiếng lòng của nữ thi sĩ, như bà từng viết, “sự vô cùng trong ngôn từ của tôi chỉ là cái bóng mờ nhạt của xúc cảm trào dâng trong tôi”.

Và chính đó cũng là điều hấp dẫn thôi thúc dịch giả Việt Nam Hồng Thanh Quang chuyển ngữ thơ Marina Tsvetaeva để đưa nữ thi sĩ Nga tài năng đến với những người yêu thơ ở đất Việt.

Dịch giả-nhà thơ Hồng Thanh Quang cho rằng, đối với ông, thơ của Tsvetaeva là thành tựu lớn nhất, là một đỉnh cao của thi ca Nga thế kỷ 20. Không một ai khác có thể cất lên những lời chân thành tuyệt đối như vậy để nói về những trăn trở không ngừng nghỉ của trái tim con người tràn đầy đam mê, ngỏ lời yêu nồng nàn bất tận và không ít khi thất vọng nhưng đồng thời không hề hạ thấp giá trị đích thực của tình yêu. Không bỗng dưng mà nhà phê bình Vsevolod Rozhdestvensky đã nhận xét: “Toàn bộ thơ của Tsvetaeva là lời tuyên ngôn đam mê vô tận của tình yêu". Độc giả Việt Nam biết và yêu thơ Tsvetaeva, mặc dù chưa có nhiều bản dịch tác phẩm của bà, nhưng tất cả những sáng tác đó đều rất nổi tiếng. Hy vọng rằng tới đây những người hâm mộ thi ca Nga ở Việt Nam sẽ có nhiều bản dịch mới chuyển tải được tâm hồn lãng mạn và nồng nhiệt của nữ thi sĩ Nga này.

Còn bây giờ chúng ta cùng nghe một trong những bài thơ hay nhất của Marina Tsvetaeva với đề từ “Anh yêu ơi, em làm hại anh gì?” qua bản dịch của Hồng Thanh Quang.

“Hôm qua hãy còn soi vào mắt,

Vậy mà nay cứ nhìn ngoảnh đâu đâu!

Hôm qua còn chờ họa mi hết tối,

Giờ họa mi với quạ khác gì nhau!



Em ngốc nghếch, còn anh sáng láng,

Anh tinh nhanh, em hậu đậu vụng về.

Ôi đau đớn phận đàn bà vạn kiếp:

“Anh yêu ơi, em làm hại anh gì?”



Với tình yêu, lệ chỉ là nước lã,

Máu cũng là nước lã với tình yêu!

Không phải mẹ đẻ, nó chỉ là dì ghẻ.

Ai càng yêu, máu lệ đổ càng nhiều.



Những con tàu chở khuất người thân quý,

Dải đường trắng xóa cuốn họ đi.

Và trái đất ngập tiếng kêu vạn kiếp:

“Anh yêu ơi, em làm hại anh gì?”


Hôm qua còn nằm phủ phục dưới chân,

Sánh em với đại siêu cường thế giới.

Thế mà bỗng buông vòng tay hẹp,

Đời thành đồng xu gỉ não nề rơi.


Trước phán xử, em đứng như phạm tội

Giết trẻ thơ, sợ sệt, đần si,

Dưới âm phủ, với anh, em vẫn hỏi:

“Anh yêu ơi, em làm hại anh gì?”


Em sẽ hỏi cả giường, cả ghế:

“Vì sao ta khốn đốn nhường kia?”

Ghế sẽ đáp, và cả giường cũng thế:

“Hôn chán rồi, hôn người khác thì đi!”


Đã dậy sống ở trong bỏng cháy,

Lại bỏ rơi nơi đồng vắng lạnh tê.

Đấy, anh đã làm hại em đến vậy,

Nhưng còn em, đã làm hại anh gì?


Đã rõ cả, đừng biện minh thêm nữa,

Mở mắt rồi, em hết kiếp tình nhân.

Ở những nơi tình yêu trở gót,

Cái Chết ra, tung tẩy gieo mầm.


Cũng chẳng cần phải tới rung cây

Trái táo chín, sẽ tự rơi đúng hạn.

- Hãy tha thứ cho em mọi sự,

Anh yêu ơi, mọi sự em làm!..”

Nhiều bài thơ của Marina Tsvetaeva đã được các nhạc sĩ nổi tiếng của nước Nga phổ nhạc. Khép lại chương trình này hôm nay, mời các bạn thưởng thức bản romance của Andrei Petrov "Dưới cái vuốt ve của tấm choàng nhung” với giọng ca của Valentina Ponomareva.

http://vietnamese.ruvr.ru/2012_10_08/90546090/

[Nina]

Nhờ bạn Figaro mà mình biết đến bài hát này – một bài hát dịu dàng và buồn thảm. Đây là một bài hát phổ thơ Marina Tsvetaeva, một nữ thi sĩ Nga nổi tiếng, mà mình cũng đã từng có hân hạnh dịch. Mặc dù nữ thi sĩ dùng rất nhiều ẩn dụ và chơi chữ… nên riêng đoạn cuối mình… không dám chắc là mình hiểu đúng ý tác giả đâu.

http://youtu.be/bP0QiLQmnZ4
Моя маленькая
Песня из фильма “Долгое прощание” Сергея Урсуляка.
Поет Полина Агуреева.

Thực sự, bài hát rất lôi cuốn, nên dù biết là chưa chắc mình đã đúng, nhưng vẫn không thể không dịch…

Ландыш, ландыш белоснежный, Розан аленький! Каждый говорил ей нежно: “Моя маленькая!” Ликом – чистая иконка, Пеньем – пеночка…- И качал ее тихонько На коленочках. Ходит вправо, ходит влево Божий маятник. И кончалось всё припевом: “Моя маленькая!” Божьи думы нерушимы, Путь – указанный. Маленьким не быть большими, Вольным – связанными. И предстал – в кого не целят Девки – пальчиком: Божий ангел встал с постели - Вслед за мальчиком. - Будешь цвесть под райским древом, Розан аленький! - Так и кончилась с припевом: “Моя маленькая”

Hoa linh lan trắng tinh như tuyết, Đóa hoa hồng đỏ tựa châu sa! Ai cũng nói với cô bé ấy: “Con thân yêu bé bỏng của ta!” Gương mặt – như trên tranh thánh Giọng ca – là giọng oanh vàng Ai cũng âu yếm ru bé Nhẹ nhàng. Quả lắc của trời vẫn đang lúc lắc Sang phải rồi lại sang trái điều hòa Và kết thúc bằng lời điệp khúc: “Con thân yêu bé bỏng của ta!” Ý định của trời không thể nào lay chuyển Con đường đi đã vạch sẵn sàng. Người bé bỏng sẽ không thể lớn, Người tự do không thể bị buộc ràng. Và xuất hiện một bé trai bé bỏng Thường các cô không nhắm vào đâu: Một thiên thần bước ra từ giường bệnh Đi ra theo cậu bé, đi sau. - Con sẽ nở dưới cây thiên đường nhé. Hỡi đóa hồng đỏ tựa châu sa!- Và kết thúc bằng lời điệp khúc: “Con thân yêu bé bỏng của ta!”

[Vania]

Три поцелуя Марина И. Цветаева - "Какие маленькие зубки ! И заводная ! В парике !" Она смеясь прижала губки К ее руке. - "Как хорошо уйти от гула ! Ты слышишь скрипку вдалеке ?" Она задумчиво прильнула К его руке. - "Отдать всю душу, но кому бы ? Мы счастье строим - на песке !" Она в слезах прижала губы К своей руке.

Ba lần hôn Vũ Thị Minh Nguyệt dịch - "Ôi những chiếc răng nhỏ xinh ! Có lọn tóc giả ! Chạy bằng dây cót !" Cô bé cười áp môi hôn chút chít Lên tay búp bê. - "Ôi xa chỗ ồn ào thích ghê ! Anh có nghe tiếng vĩ cầm xa vọng ?" Thiếu nữ áp chặt môi mơ mộng Lên tay chàng trai. - "Dâng cả tâm hồn, nhưng rốt cuộc cho ai ? Chúng mình xây hạnh phúc - trên nền cát !" Người đàn bà lệ rơi, môi áp chặt Hôn lên tay mình.

[Vania]

Даме с камелиями Марина И. Цветаева Все твой путь блестящей залой зла, Маргарита, осуждают смело. В чем вина твоя ? Грешило тело ! Душу ты - невинной сберегла. Одному, другому, всем равно, Всем кивала ты с усмешкой зыбкой. Этой горестной полуулыбкой Ты оплакала себя давно. Кто поймет ? Рука поможет чья ? Всех одно пленяет без изъятья ! Вечно ждут раскрытые объятья, Вечно ждут : "Я жажду ! Будь моя !". День и ночь признаний лживых яд... День и ночь, и завтра вновь, и снова ! Говорил красноречивей слова Темный взгляд твой, мученицы взгляд. Все тесней проклятое кольцо, Мстит судьба богине полусветской... Нежный мальчик вдруг с улыбкой детской Заглянул тебе, грустя, в лицо... О любовь ! Спасает мир - она ! В ней одной спасенье и защита. Всe в любви. Спи с миром, Маргарита... Всe в любви... Любила - спасена !

Gửi trà hoa nữ Thúy Hằng dịch Con đường của em sáng ngời gian phòng ác Margarita, người ta xét đoán em. Em có lỗi gì ? Lỗi lầm thân xác ! Còn tâm hồn, em gìn giữ tiết trinh. Với người này, người kia, tất cả Em mỉm cười, với tất cả gật đầu. Và cái cười nửa miệng này đau khổ Cho thân mình em khóc đã từ lâu. Ai hiểu em ? Bàn tay ai giúp đỡ ? Tất cả chỉ cần đắm đuối mê hồn ! Mãi mãi chỉ chờ vòng tay rộng mở Mãi mãi chỉ chờ : "Anh khát khao em !". Ngày và đêm những thú nhận dối gian… Ngày và đêm rồi ngày mai lại nữa ! Đã nói ra những lời rất hùng hồn Ánh mắt của em tối tăm, đau khổ. Ngày mỗi chặt cái vòng vây nguyền rủa Số phận trả thù tiên nữ trần gian… Một cậu bé với nụ cười con trẻ Nhìn gương mặt em và cảm thấy buồn. Ôi tình yêu ! Tình cứu độ thế gian Chỉ trong tình có chở che, cứu rỗi. Tất cả trong tình. Em hãy ngủ bình an Tất cả trong tình… Em đã yêu và cứu rỗi !

[Vania]

Из сказки - в сказку Марина И. Цветаева Все твое : тоска по чуду, Вся тоска апрельских дней, Все, что так тянулось к небу, Но разумности не требуй. Я до самой смерти буду Девочкой, хотя твоей. Милый, в этот вечер зимний Будь, как маленький, со мной. Удивляться не мешай мне, Будь, как мальчик, в страшной тайне И остаться помоги мне Девочкой, хотя женой.

Từ cổ tích - đi vào cổ tích Lê Na dịch Tất cả của anh : nỗi buồn về sự thần kỳ, Tất cả nỗi buồn của những ngày tháng Tư, Tất cả, vào trời xanh hướng tới, Nhưng lý trí xin anh đừng đòi hỏi. Em cho đến ngày cuối đời sẽ mãi Là cô bé, mặc dù là cô bé của anh. Anh yêu, trong buổi tối này mùa đông Hãy đối xử với em như đứa bé. Hãy cứ để cho em ngạc nhiên, Trong bí ẩn kinh hoàng, anh hãy là cậu bé Và xin anh hãy cứ để cho em Là cô bé, mặc dù em là vợ của anh.

[Vania]

Плохое оправданье Марина И. Цветаева Как влюбленность старо, как любовь забываемо-ново : Утро в карточный домик, смеясь, превращает наш храм. О мучительный стыд за вечернее лишнее слово ! О тоска по утрам ! Утонула в заре голубая, как месяц, трирема, О прощании с нею пусть лучше не пишет перо ! Утро в жалкий пустырь превращает наш сад из Эдема... Как влюбленность - старо ! Только ночью душе посылаются знаки оттуда, Оттого все ночное, как книгу, от всех береги ! Никому не шепни, просыпаясь, про нежное чудо : Свет и чудо - враги ! Твой восторженный бред, светом розовыл люстр золоченный, Будет утром смешон. Пусть его не услышит рассвет ! Будет утром - мудрец, будет утром - холодный ученый Тот, кто ночью - поэт. Как могла я, лишь ночью живя и дыша, как могла я Лучший вечер отдать на терзанье январскому дню ? Только утро виню я, прошедшему вздох посылая, Только утро виню !

Sự bào chữa tồi Phạm Vĩnh Cư dịch Xưa như sự mê say, mới như tình yêu mới quên mọi chuyện cũ Ban mai cười cợt biến thánh đường mới xây thành nhà xếp quân bài Ôi, nỗi xấu hổ dày vò về lời tối qua không nên nói ! Ôi nỗi sầu những ban mai ! Chìm trong ánh bình minh chiếc chiến thuyền ba lớp chèo hình lưỡi trăng trong biếc Về cuộc chia ly ấy tốt hơn - đừng viết Ban mai biến khu vườn chúng ta từ địa đàng thành đồng hoang Cũ như sự phải lòng ! Chỉ vào đêm hồn lĩnh nhận những tín hiệu tự trên kia Vậy hãy giữ không nhường ai những gì thuộc về đêm, như sách quý Tỉnh dậy, chớ rỉ tai ai về phép lạ mong manh : Ánh ngày và phép lạ - hai kẻ thù truyền kiếp ! Cơn mê sảng hăng say trong ánh hồng của đèn chùm Sáng mai sẽ nực cười. Đừng lộ cho bình minh biết ! Ai đêm là thi sĩ, sáng ra sẽ là nhà hiền triết Là học giả lạnh lùng. Chỉ sống và hít thở về đêm - sao tôi có thể Để đêm tối huy hoàng cho ngày Giêng giẫm nát Dành tiếng thở dài cho quá vãng, quy tội hết cho ban mai : Chỉ ban mai mắc tội !

[Vania]

С. Э. Марина И. Цветаева Я с вызовом ношу его кольцо ! - Да, в Вечности - жена, не на бумаге ! Чрезмерно узкое его лицо Подобно шпаге. Безмолвен рот его, углами вниз, Мучительно-великолепны брови. В его лице трагически слились Две древних крови. Он тонок первой тонкостью ветвей. Его глаза - прекрасно-бесполезны ! Под крыльями раскинутых бровей ! Две бездны. В его лице я рыцарству верна, - Всем вам, кто жил и умирал без страху ! Такие - в роковые времена Слагают стансы - и идут на плаху.

Gửi S. E. Phạm Vĩnh Cư dịch Thách thức người đời, em mang chiếc nhẫn của anh ! - Là vợ anh - trong Vĩnh Hằng, không trên giấy ! Khuôn mặt hẹp của anh Tựa hồ một thanh kiếm. Miệng không lời, hai khóe rủ, Cặp lông mày nhướn lộng lẫy trong khổ đau. Trên gương mặt anh, hai dòng máu cổ Bi đát, ly kỳ hòa trộn nhau. Anh mảnh dẻ như cành non thanh mảnh. Đôi mắt anh - đẹp xa xỉ ! Dưới hai cánh đôi mày giang rộng ! Hai vực thẳm sâu. Qua anh, em chung tình với giới hiệp sĩ xưa, - Hỡi tất cả, những ai sống và chết không biết sợ ! Trong giờ oan nghiệt - những nữ nhi như tôi đây Miệng ca tụng các vị - chân bước lên đoạn đầu đài.