Chia động từ tiếng Nga

[whitewings2008]

Em muốn hỏi mọi người vấn đề chia động từ tiếng Nga.Vì sao có một số động từ không chia ở ngôi я và ты?ví dụ như động từ "побеждать" có chia ngôi я nhưng hoàn thành thể "победить" lại không chia ngôi я.Mình vẫn có thể nói "tôi chắc chắn sẽ chiến thắng" chứ? Hoặc ví dụ như từ "загорать" là tắm nắng nhưng "загораться" (bốc cháy) lại không chia я và ты,mình vẫn nói "tôi (bạn)đang bốc cháy"(theo đúng nghĩa đen)!Mong mọi người giúp đỡ!

[Nina]

Thực ra câu hỏi này của bạn thì phải các chuyên gia có thể trả lời thỏa đáng. Mình thì nói ngay là mình không biết tại sao. Nhưng theo như mình đoán, bạn chỉ là tò mò, chứ không phải muốn hỏi câu này với mục đích tìm hiểu ngôn ngữ học. Do đó mình nghĩ rằng - các động từ ấy chia như thế, vì người Nga họ nói và viết như thế.

"Tôi chắc chắn sẽ chiến thắng" - đương nhiên là có thể nói câu này bằng tiếng Nga, chỉ có điều không dùng động từ победить thôi.

[Dmitri Tran]

whitewings2008 viết

.Vì sao có một số động từ không chia ở ngôi я và ты?ví dụ như động từ "побеждать" có chia ngôi я nhưng hoàn thành thể "победить" lại không chia ngôi я.... Hoặc ví dụ như từ "загорать" là tắm nắng nhưng "загораться" (bốc cháy) lại không chia я và ты
Mong mọi người giúp đỡ!

Đây là vấn đề khá thú vị trong tiếng Nga. Ngoài đ.từ "победить" bạn nêu, còn hàng tá đ.từ thể hoàn thành không dùng thì tương lai cho ngôi thứ nhất, VD như: убедить, дерзить, лебезить, бороздить, пылесосить, голосить, шелестеть ...

Dăm năm trước, khi mới có "Otvety", nhiều người hỏi về vấn đề này, có mấy nhà ngôn ngữ, giáo viên tiếng Nga tham gia trả lời. Tóm lại, lý do là như thế này:
1. Bị Quy tắc ngữ pháp ràng buộc. Nếu chia thành "Победю" hay "Побежу" thì khi nói ra không ai hiểu nỗi. (Nói đúng ra, việc này là lỗi của Lomonosov, thời đó không trù tính hết khi hệ thống ngữ pháp tiếng Nga)
2. Dù chia kiểu gì đi nữa thì khi nói rất dễ bị "gãy" lưỡi, nên dân chúng không dùng.
Để kiểm nghiệm ý kiến này, một bạn nêu câu hỏi xem ở địa phương nào có nói không. Kết quả là không đâu trên đất Nga nói (như ta đã biết, tiếng Nga văn học (ở S. Petersburg, Mát) khác nhiều so với phương ngữ vùng Kuban chẳng hạn).

P.S. Hơi lạ, sao bạn hỏi về đ.từ "Загораться" ?
Cặp "загора́ться" - "загоре́ться" vẫn chia bình thường và hay dùng. Để "chắc ăn", ta xem Từ điển giải nghĩa Dmitriev:
загора́ться глаг., нсв., употр. сравн. часто
Морфология: я загора́юсь, ты загора́ешься, он/она/оно загора́ется, мы загора́емся, вы загора́етесь, они загора́ются, загора́йся, загора́йтесь, загора́лся, загора́лась, загора́лось, загора́лись, загора́ющийся, загора́вшийся, загора́ясь; св. загоре́ться; сущ., с. загора́ние
http://enc-dic.com/dmytriev/Zagoratsja-345/

[whitewings2008]

Nina viết

Thực ra câu hỏi này của bạn thì phải các chuyên gia có thể trả lời thỏa đáng. Mình thì nói ngay là mình không biết tại sao. Nhưng theo như mình đoán, bạn chỉ là tò mò, chứ không phải muốn hỏi câu này với mục đích tìm hiểu ngôn ngữ học. Do đó mình nghĩ rằng - các động từ ấy chia như thế, vì người Nga họ nói và viết như thế.

"Tôi chắc chắn sẽ chiến thắng" - đương nhiên là có thể nói câu này bằng tiếng Nga, chỉ có điều không dùng động từ победить thôi.

Bạn thật buồn cười,tò mò và muốn tìm hiểu ngôn ngữ mình học là rất bình thường,sự thật là đâu phải lúc nào cũng kè kè quyển từ điển bên cạnh để tra từ?Mình hỏi như thế chẳng qua là muốn muốn biết vì sao nó như thế và có thể đó là trường hợp đặc biệt hoặc thuộc 1 nhóm đtừ đặc biệt để biết,nếu có gặp thì có thể tự chia.

[Dmitri Tran]

Theo tôi, ý này của bạn là chính xác:

whitewings2008 viết

tò mò và muốn tìm hiểu ngôn ngữ mình học là rất bình thường...

Để khỏi tranh luận "Tò mò" tốt hay xấu, nó khác nhiều không so với "tìm hiểu...", xin đơn cử 2 cách ngôn về "Sự tò mò":

Tò mò là sự quan tâm đặc biệt không phải về những gì tốt đẹp, mà về những gì hiếm có - Jean La Bruyere
(Любопытство - это острый интерес не к тому, что хорошо и прекрасно, а к тому, что редко - Ж. Лабрюйер)

Tò mò về những đồ vật và sự vật cho thấy mức độ cao của trí tuệ, về con người thì là dấu hiệu của sự nhỏ nhen - G. Lewis
(Любопытство, которое относится к вещам, показывает возвышенность ума; относящееся к людям, есть признак его мелочности - Г. Левис)

[Nina]

Cám ơn bạn whitewings2008 đã nhắc nhở mình nhé.

Xin dẫn ra một đoạn mình tìm được trên mạng có liên quan.
http://www.portal-slovo.ru/philology/37381.php?PRINT=Y

6. Должны ли у глагола быть все личные формы? По каким законам их образовать?
• "Я приму участие в соревнованиях и *победю/жу". "Ты чего весь день в трубу дудишь? – Я не *дудю/жу!". Как же правильно? Или этих форм просто нет?

Действительно, в русском языке есть глаголы с пропусками в парадигме – глаголы, не образующие ряд личных форм. Среди глаголов, не имеющих формы 1 лица ед.ч., стандартно перечисляется следующие:
победить, очутиться, чудить.
К ним можно добавить еще несколько глаголов (список вряд ли полный, но все же показывает, что тремя глаголами ограничиваться нельзя):
дерзить, затмить, дудеть, шкодить, угнездиться.

Почему не образуется 1 лицо у перечисленных выше глаголов? Причина – в наличии в русском языке законов чередования согласных. Когда-то, еще в праславянском языке, фонетические изменения привели к тому, что при словоизменении во многих случаях происходила мена звуков и их сочетаний (*hodi-ti > hodi-am > hodjam > hoz(zd)u ). Фонетический закон перестал действовать, а чередование звуков осталось, поэтому и вновь возникающие в языке глаголы в определенных формах следуют законам чередования. Скажем, глагол "пылесосить" в 1л.ед.ч. должен получить форму "пылесошу", хотя в праславянском языке он не зафиксирован.
Перечисленные нами глаголы должны были бы приобрести формы "*побежу, *очучусь, *чужу, *держу (!), *затмлю (как кормлю), *дужу, *шкожу, угнезжусь (как езжу)". Помимо того, что формы не очень благозвучны, можно обратить внимание на совпадение "держу" от "дерзить" с формой от "держать", такие омонимичные формы язык "не любит".

Список глаголов с затруднениями в образовании 1л.ед.ч. можно найти в Грамматическом словаре. Пометы "наст./буд. 1 ед. затрудн./ нет" встречаются еще у глаголов шелестеть, угораздить, умилосердить, обезлесить, слямзить (просторечный глагол) и у многих других глаголов русского языка. Попробуйте образовать от перечисленных формы, и вы услышите, как неблагозвучно и непривычно звучат получившиеся формы.

• Среди глаголов, которые не образуют ряд личных форм, перечислены несколько не образующих форм единственного числа, так как обозначают действия, совершающиеся большой группой людей, а не одним человеком: толпиться, сгрудиться, разбрестись. В данном случае значение не позволяет образовать форму, других препятствий нет. Употребление в единственном числе прошедшего времени для таких глаголов возможно с собирательными словами типа "народ", "толпа", а также с количественными сочетаниями "много людей столпилось на площади". Те же позиции потенциально предполагают употребление в единственном числе настоящего/ будущего времени – "В конце лета суда с арбузами придут, - продолжала она, - сколько их столпится!"

• Глаголы, которые обозначают действия, не совершаемые людьми – ржаветь, ощениться, кристаллизоваться, не имеют соответственно форм 1 и 2 лица в обоих числах. Можно предположить, что в художественной литературе при переносном авторском употреблении подобные формы вполне возможны, для проверки нашего предположения мы обратились к Национальному корпусу русского языка. Система поиска предложило нам 3 примера употребления в "невозможных" формах глагола "ржаветь": "И без нее я ржавею.." - Том Кларксон, "Отпуск в деревне"; "Вы ржавеете от отсутствия новизны" - Сергей Юрский, "На дачах".

Последний пример, найденный Национальным корпусом, дает даже не переносное, а прямое значение, только ситуация нетипичная: "Я ржавею, - печально подумал железный человечек, - я не могу бежать" (пример из книги Юрия Дружкова (Постникова) "Приключения Карандаша и Самоделкина"). Так что наши предположения о возможных контекстах употребления вроде бы и невозможных форм, оказались верными.