Chùm ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái của Dmitri Shoshtakovich

[Nina]

Mình có linh tính là mình sẽ dịch chùm ca khúc này, nên lập chủ đề giữ chỗ trước (mặc dù linh tính của mình thì rất hay nhầm!).

Bài thơ này trích trong chùm ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái của Dmitri Shoshtakovich. Thực tế nó là bài thơ thứ 8 trong tổng số 11 bài thơ được ông phổ nhạc, tuy nhiên, nó có hân hạnh (hay bất hạnh) lọt vào mắt mình đầu tiên (có thể vì nó ngắn!).

Kể ra thì chất lượng âm nhạc của youtube không tốt lắm, nhưng cũng đủ để cảm nhận cái cay đắng, chua chát, xót xa của nhà nghèo khi mùa đông về…Dàn hợp xướng vừa mô phỏng tiếng gió gào, và tiếng khóc...Chua chát thay.

http://youtu.be/YUL5VlztdSg


Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (1906-1975) , “Zima”, op. 79 no. 8 (1948)

Người trình bày: không rõ

Зима Лежит моя Шейндл в кровати, И с нею ребёнок больной. Ни щепки в нетопленой хате, А ветер гудит за стеной. А…. Вернулись и стужа, и ветер, Нет силы терпеть и молчать. Кричите же, плачьте же, дети, Зима воротилась опять. А….

Mùa đông Vợ tôi nằm trên giường Cùng đứa con bị ốm Không còn củi để đốt Gió vẫn hú ngoài đường. Aaaah… Gió lạnh đã quay lại Im lặng chịu nổi không? Khóc, gào lên, con hỡi, Đã lại đến mùa đông. Aaaah…

[Nina]

Như  mình đã linh tính, một tối đẹp trời mình đã hứng chí lên dịch bài đầu tiên của chùm ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái của Dmitri Shoshtakovich.

Bài đầu tiên thì ngay cái tựa đề đã biết là buồn thảm rồi. Mình không muốn nói thêm, đúng là lời lẽ trở nên vô duyên và vô nghĩa.

Clip dưới đây là phần thể hiện của giọng nữ trầm Z.DOLUKHANOVA và giọng nữ cao N.DORLIAK. Mình nhớ có lần Figaro khen Dolukhanova - giọng hát rất nhẹ nhàng trong sáng và thánh thiện. Sự tương phản với giai điệu và ca từ buồn thảm càng làm tăng bi kịch...

http://www.youtube.com/watch?v=7OAKa3lKs-c
Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (1906-1975) , "Plach ob umershem mladence", op. 79 no. 1 (1948), [duet for soprano and alto with piano], from Iz Jevrejskoj Narodnoj Po`ezii (From Jewish Folk Poetry).

Плач об умершем младенце Солнце и дождик, Сиянье и мгла. Туман опустился, Померкла луна. Кого родила она? Мальчика, мальчика. А как назвали? Мойшелэ, Мойшелэ. А в чём качали Мойшелэ? В люльке. А чем кормили? Хлебом да луком. А где схоронили? В могиле. Ой, мальчик в могиле, в могиле! Мойшелэ, в могиле, ой!

Khúc hát về cái chết của đứa trẻ sơ sinh Mặt trời và cơn mưa, Ánh sáng và sương khói. Sương mù buông xuống rồi, Ánh trăng cũng mờ tối. Mẹ sinh trai hay gái? Một bé trai, bé trai, Đặt tên là gì vậy? Moyshele, Moyshele. Moyshele ngủ ở đâu? Trong nôi. Cho bé ăn gì? Hành với bánh mì. Chôn bé ở đâu? Trong mộ. Ôi bé trai đã nằm trong mộ! Moyshele trong mộ, than ôi!

[Nina]

Phải nói là sau bài “Khúc hát về cái chết của đứa trẻ sơ sinh” thì bài này thấy nhẹ nhàng hơn rất nhiều, cả về nhạc lẫn lời.

Vẫn là clip phần thể hiện của giọng nữ trầm Z.DOLUKHANOVA và giọng nữ cao N.DORLIAK, nhưng bài này bắt đầu sau 2 phút 47 giây kể từ đầu clip. Mình thích cách họ cùng hát, hai giọng hát hòa chung với nhau rất hài hòa, tạo nên ấn tượng an lòng. Đúng là với người mẹ và người dì chăm chút yêu thương như thế này thì đứa bé quả là hạnh phúc. Theo như thông lệ trong âm nhạc, giọng càng thấp thì tuổi càng cao, cho nên có thể giả thiết rằng – giọng nữ trầm thuộc về bà mẹ, giọng nữ cao thuộc về dì (sai thì mình không chịu trách nhiệm).

http://youtu.be/7OAKa3lKs-c?t=2m47s

Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (1906-1975) , “Zabotlivyje mama i tjotja”, op. 79 no. 2 (1948), first performed 1955 [alto and piano], from Iz Jevrejskoj Narodnoj Po`ezii (From Jewish Folk Poetry), no. 2

Về phần dịch, thì do lời hát rất đơn giản, nên lời dịch cũng rất đơn giản…Như đã nói, đây là ca khúc thứ hai trong chùm ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái của Dmitri Shoshtakovich. Tuy nhiên, nhà soạn nhạc sử dụng lời dịch tiếng Nga để phổ nhạc. Người dịch từ tiếng Yiddish sang tiếng Nga của bài này thì chưa rõ.

Còn mình thì đương nhiên là dịch từ lời Nga.

Заботливые мама и тётя Бай, бай, бай, В село, татуня, поезжай! Привези нам яблочко, Чтоб не болеть глазочкам! Бай. Бай, бай, бай, В село, татуня, поезжай! Привези нам курочку, Чтоб не болеть зубочкам! Бай. Бай, бай, бай, В село, татуня, поезжай! Привези нам уточку, Чтоб не болеть грудочке! Бай. Бай, бай, бай, В село, татуня, поезжай! Привези нам гусочку, Чтоб не болеть пузочку! Бай. Бай, бай, бай, В село, татуня, поезжай! Привези нам семечек, Чтоб не болеть темечку! Бай. Бай, бай, бай, В село, татуня, поезжай! Привези нам зайчика, Чтоб не болеть пальчикам! Бай.

Mẹ và dì yêu thương chăm chút Ả à ơi, Bố ơi, mau về làng! Đem cho con quả táo, Để mắt không đau nữa! À ơi. Ả à ơi, Bố ơi, mau về làng! Đem gà cho con nhé, Để răng không đau nữa! À ơi. Ả à ơi, Bố ơi, mau về làng! Đem cho con con vịt, Để ngực không đau nữa! À ơi. Ả à ơi, Bố ơi, mau về làng! Đem cho con con ngỗng, Để bụng không đau nữa! À ơi. Ả à ơi, Bố ơi, mau về làng! Đem cho con hạt bí, Để thóp không đau nữa! À ơi. Ả à ơi, Bố ơi, mau về làng! Đem cho con con thỏ, Để tay không đau nữa! À ơi.

[Nina]

Khúc hát ru - Колыбельная

Vừa mới xong một bài nhẹ nhàng thì đến bài thứ ba lại rất buồn...rất hợp với không khí đầu năm.

http://youtu.be/7OAKa3lKs-c?t=4m38s

Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (1906-1975) , "Kolybel'naja", op. 79 no. 3 (1948)
Thể hiện: Zara Dolukhanova

Tuy nhiên, âm nhạc phần thể hiện của giọng contraalto Zara Dolukhanova phần nào làm dịu bớt sự chua chát của ca từ. Cá nhân Nina cảm thấy có chút gì được an ủi.

Колыбельная Мой сынок всех краше в мире - Огонёк во тьме. Твой отец в цепях в Сибири, Держит царь его в тюрьме! Спи, лю-лю, лю-лю! Колыбель твою качая, Мама слёзы льёт. Сам поймёшь ты подрастая, Что ей сердце жжёт. Твой отец в Сибири дальней, Я нужду терплю. Спи покуда беспечально, а, Лю-лю, лю-лю, лю-лю! Скорбь моя чернее ночи, Спи, а я не сплю. Спи, хороший, спи, сыночек, спи, Лю-лю, лю-лю, лю-лю.

Khúc hát ru Con trai đẹp hơn tất cả Ánh lửa trong đêm tối trời. Bố con ở Sibiri Trong tù, chân đeo xiềng xích Ngủ đi con, ả à ơi. Một tay đưa nôi cho con Một tay mẹ lau nước mắt. Lớn lên rồi con sẽ hiểu, Vì sao tim mẹ quặn đau Bố con ở Sibiri Mẹ giờ sống trong nghèo khó Ngủ đi, khi chưa buồn tủi Ngủ đi con, ả à ơi! Nỗi buồn đen hơn bóng tối, Ngủ đi con, mẹ thức thôi. Ngủ đi con trai yêu quý, Ngủ đi con, ả à ơi!

[Nina]

Nhân được ad Thanh nhạc của trang Nhạc cổ điển giới thiệu, nên mình ... khuân vác về

nhaccodien.info viết

Shostakovich rất hứng thú với âm nhạc dân gian Do Thái. Ông bị lôi cuốn bởi sự mâu thuẫn giữa "những giai điệu vui tươi trên một âm điệu buồn" trong thứ âm nhạc ấy. Trong một lần tình cờ tìm thấy một tập lời bài hát dân gian Do Thái nhưng không có nhạc, ông đã quyết định phổ nhạc cho chúng và sử dụng nhiều yếu tố từ âm nhạc dân gian Do Thái. 11 ca khúc được tập hợp lại thành 1 tập liên khúc opus 79 cho piano, soprano, alto, tenor :"Phổ từ thơ dân gian Do Thái" (1948).

Chùm ca khúc này được biểu diễn chính thức năm 1955 với sự thể hiện của những tên tuổi thượng thăng chuyền về biểu diễn ca khúc thính phòng của Liên Xô thời đấy, bao gồm soprano Nina Dorliak (1 giảng viên thanh nhạc tài năng của Liên Xô và cũng là người bạn đời của pianist S.Richter), mezzo Zara Dolukhanova (NSND Liên Xô - ca sỹ thính phòng nổi tiếng nhất của Liên Xô thập niên 50-60) và tenor Aleksei Maslenikov (cũng là ca sĩ thính phòng có tên tuổi của nhà hát lớn Bolshoi). Người đệm đàn không ai khác chính là Shostakovich. Một vài năm sau, Shostakovich cũng chuyển soạn lại thành opus 79a với phần đệm là dàn nhạc. Cả 2 Opus đều không ít lần được biểu diễn và ghi âm với những tên tuổi hàng đầu của phương Tây sau này.

Nhân tiện cám ơn bạn X đã đưa lên youtube toàn bộ các bài trong chuỗi này, mà lại đưa riêng lẻ, dễ cho mình trích

Còn tiếp theo mình giới thiệu bài số 4 trong chuỗi bài hát này. Bài này kể ra mà nói thì nhẹ nhàng hồng hồng tuyết tuyết hơn hẳn những bài trước đây trong chuỗi ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái. Cho nên dù nói về cảnh chia tay, nhưng mình chả thấy đau thương gì mấy, trong sự so sánh với các bài trước

http://www.youtube.com/watch?v=7kLAp0Zvfes

Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (1906-1975) , “Pered dolgoj razlukoj”, op. 79 no. 4 (1948)

Thể hiện:

Nina Dorliak (soprano)
Aleksei Maslennikov (tenor)
Dmitri Shostakovich (piano)
1966

Перед долгой разлукой - Ой, Абрам, как без тебя мне жить! Я без тебя, ты без меня - Как нам в разлуке жить? - А помнишь, в воротах со мной стояла - Что по секрету ты мне сказала? Ой, ой, Ривочка, дай твой ротик, девочка! - Ой, Абрам, как мне жить теперь? Я без тебя, ты без меня, - Ой, как без ручки дверь! - А помнишь, гуляли с тобой мы в паре - Что мне сказала ты на бульваре? Ой, ой, Ривочка, дай твой ротик, девочка! - Ой, Абрам, как мне жить теперь? Я без тебя, ты без меня, - Как нам без счастья жить? - Ой, Ривочка, как без тебя мне жить! Я без тебя, ты без меня, - Как нам без счастья жить? - Ты помнишь, я красную юбку носила? Ой, как тогда я была красива! Ой, Абрам! Ой, Абрам! - Ой, ой, Ривочка, дай твой ротик, девочка!

Trước lúc chia tay - Ôi, Avbram, em làm sao sống được! Khi em thiếu anh, anh chẳng có em đây Trong cách xa ta sao sống qua ngày? - Em có nhớ khi cùng anh trước cổng Em nói điều gì rất khẽ với riêng anh? Ôi Rivochka, môi em mới thật xinh! - Ôi, Avbram, em làm sao sống được! Khi em thiếu anh, anh chẳng có em đây Như cánh cửa không tay nắm vậy! - Em có nhớ khi ta cùng đi dạo Em nói gì trên đại lộ với anh? Ôi Rivochka, môi em mới thật xinh! - Ôi, Avbram, em làm sao sống được! Khi em thiếu anh, anh chẳng có em đây Thiếu hạnh phúc làm sao sống qua ngày? - Ôi, Rivochka, anh làm sao sống được! Khi anh thiếu em, em chẳng có anh, đây Thiếu hạnh phúc làm sao sống qua ngày? - Anh có nhớ ngày em may váy đỏ? Mặc nó vào trông em mới thật xinh! Ôi, Avbram! Ôi, Avbram! - Ôi Rivochka, môi em mới thật xinh!

[Nina]

Hôm nay nghe lại bài "Trước lúc chia tay" và mình cảm thấy thích sự dịu dàng trong âm nhạc và trong âm sắc của giọng nam cao. Và nhân tiện do mình đã dịch bài số 5 rồi, nên xin giới thiệu ca khúc tiếp theo trong chuỗi ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái của Dmitri Shostakovich - ca khúc "Lời cảnh báo". Clip vẫn lấy từ nguồn youtube của bạn X thân mến.

http://youtu.be/bJWSEm8w-Hs
Dmitri Dmitriyevich Shostakovich (1906-1975) , “Predosterezhenije”, op. 79 no. 5 (1948),
Iz Jevrejskoj Narodnoj Po`ezii (From Jewish Folk Poetry)
Nina Dorliak (soprano)
Dmitri Shostakovich (piano). 1956.

Bài này có ưu điểm nổi bật là rất ngắn. Mà có lẽ lời cảnh báo cũng nên ngắn thôi.

Giọng hát của Nina Dorliak trong clip này trong trẻo và đanh, đủ sức nặng cho lời cảnh báo. Mặc dù – chắc gì đã được nghe. Cứ như câu cuối cùng thì có lẽ là chẳng được nghe đâu…

Предостережение Слушай, Хася! Нельзя гулять, Не смей гулять, С любым гулять, Опасайся, опасайся! Пойдёшь гулять, До утра гулять, ой, Потом наплачешься, Хася! Слушай! Хася!

Lời cảnh báo Nghe này, Khasia! Đừng đi chơi nhé, Đừng có chơi bời, Với bất kỳ ai, Cẩn thận, cẩn thận! Nếu em đi chơi, Tới tận sáng, than ôi, Sau em sẽ khóc Khasia! Nghe chị! Khasia!

Kể ra mà nói, vụ đại từ nhân xưng của nhân vật trữ tình trong bài là do mình chém gió. Nhưng mà vì tác giả cho giọng soprano thể hiện, nên khó mà có thể coi là lời của mẹ dặn con được, keke. Nhất là khi tác giả tự đệm đàn.

[Nina]

Bài này nói chung là không có gì khó hiểu, nhưng mà dịch ra thì rất giống văn xuôi. Thôi thì… khả năng mình có thế thôi…


http://youtu.be/uXvF-kuZNbE
From Jewish Folk Poetry, op79, no 06 – The abandoned father

Zara Dolukhanova – alto
Aleksei Maslennikov – tenor
Dmitri Shostakovich – piano
1966

Thật tuyệt vì bạn X đã upload chuỗi bài hát này lên.

Альт: Эле-старьевщик, надел халат. К приставу дочка ушла, говорят Тенор: Цирелэ, дочка, вернись к отцу, Дам тебе платьев нарядных к венцу. Цирелэ, дочка, Серьги и кольца куплю тебе сам. Цирелэ, дочка, И на придачу красавчика дам. Цирелэ, дочка! Альт: Не надо мне нарядов, Не надо мне колец, Лишь с господином приставом Пойду я под венец. [ Господин пристав, [ Пошу вас, скорее [ Гоните в шею [ Старого еврея. [ [Тенор: [ Цирелэ, дочка! Вернись к отцу! [ Цирелэ, дочка! Вернись к отцу! Вернись ко отцу, вернись к отцу… Цирелэ, дочка!

Alto: Bác Elie mặc thêm áo khoác. Con gái bỏ đến với trưởng cảnh sát. Tenor: Tsirele, con gái ơi, về với bố, Bố sẽ mua váy cưới đẹp cho con. Tsirele, con gái, Bố sẽ đi mua nhẫn với hoa tai. Tsirele, con gái, Bố cho cả một anh chàng đẹp trai. Tsirele, con gái! Alto: Con không cần váy cưới, Không cần nhẫn với vòng, Con chỉ muốn được chồng Là trưởng cảnh sát quận. [Ngài trưởng cảnh sát quận [Xin ngài hãy mau mau [Đuổi ra khỏi đây ngay [Cái ông già Do Thái [ [Tenor: [Tsirele, con gái ơi! Về với bố! [Tsirele, con gái ơi! Về với bố! Về với bố, về với bố… Tsirele, con gái ơi!

[Nina]

Ấn tượng chung của mình đến đây về chùm ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái của Dmitri Shostakovich – đó là những khúc hát về cuộc đời của những người nghèo khó. Cuộc sống vất vả đem đến bao cảnh ngộ. Chỉ cần những cái tên bài là đủ hiểu rồi.

Ca khúc thứ bảy trong chùm ca khúc trên là bài hát về sự nghèo khó, túng thiếu. Mình hơi ngạc nhiên khi nhân vật trữ tình trong bài thơ lại là nam, và thể hiện bằng giọng tenor. Nhưng cũng có thể, giọng nam khiến cho bài hát càng cay đắng hơn, vì nó thể hiện sự bất lực của người đàn ông trong cảnh nghèo khó, túng thiếu của gia đình.

Mình tiếp tục sử dụng clip do Figaro đã post:

http://youtu.be/hGbUc5YNkGQ
From Jewish Folk Poetry, op79, no 07 – The song of misery

Aleksei Maslennikov – tenor
Dmitri Shostakovich – piano
1966

Песня о нужде Крыша спит на чердаке Под соломой сладким сном. В колыбельке спит дитя Без пелёнок, нагишом. Гоп, гоп, выше! Ест коза солому с крыши. Гоп, гоп, выше! Есть коза солому с крыши, ой! Колыбель на чердаке, Паучок в ней ткёт беду. Радость мою сосёт, Мне оставив лишь нужду. Гоп, гоп, выше! Ест коза солому с крыши. Гоп, гоп, выше! Есть коза солому с крыши, ой! Петушок на чердаке, Ярко-красный гребешок. Ой, жена займи для деток Хлеба черствого кусок. Гоп, гоп, выше! Ест коза солому с крыши. Гоп, гоп, выше! Есть коза солому с крыши, ой!

Khúc hát về cảnh túng thiếu Mái nhà ngủ trên gác xép Giấc ngủ dưới rơm ngọt lành. Bé con ngủ trong nôi nhỏ Không có tã quấn, khỏa thân. Hop, hop, cao lên! Con dê ăn rơm trên mái. Hop, hop, cao lên! Con dê ăn rơm trên mái, ôi! Chiếc nôi để trên gác xép, Nhện dệt tai họa trong nôi. Niềm vui của tôi hút sạch, Để lại mỗi đói nghèo thôi. Hop, hop, cao lên! Con dê ăn rơm trên mái. Hop, hop, cao lên! Con dê ăn rơm trên mái, ôi! Con gà trống trên gác xép Có cái mào thật đỏ tươi. Đi vay mẩu bánh mì cũ Cho các con, mẹ nó ơi. Hop, hop, cao lên! Con dê ăn rơm trên mái. Hop, hop, cao lên! Con dê ăn rơm trên mái, ôi!

[Nina]

Vì bài số 8 mình đã dịch ngay từ đầu chủ đề, nên bài tiếp theo là bài số 9. Thực sự, sau khi nghe xong clip mình thấy nhẹ hẳn cả người, vì dường như đã hết những bài u ám.

Mặc dù chủ đề là … cuộc sống tươi đẹp trong nông trang tập thể, nghe có vẻ rất khuôn mẫu, đặc biệt trong điều kiện ngày nay, nhưng rõ ràng là tươi sáng hơn nhiều. Chúng ta nghe ca khúc do tenor Aleksei Maslenikov thể hiện trước, vẫn do Figaro đã post lên.

http://youtu.be/AhjDtWolAeI
From Jewish Folk Poetry, op79, no 09 – A good life

Aleksei Maslennikov – tenor
Dmitri Shostakovich – piano
1966

Mặc dù nói thực là đoạn đầu khiến mình đã tưởng lại một khúc ca nhói lòng…Trong phần đầu giọng hát của Maslenikov có cái gì đó gợi mình nhớ đến Lemeshev – hình như cũng là cái gì đó trong sáng nhưng dễ tổn thương, vì không được bảo vệ trước nghịch cảnh. Đoạn sau thì rõ ràng là ấm áp hơn nhiều, nhưng có gì đó vẫn rất chông chênh.

Хорошая жизнь О поле просторном, друзья дорогие, Песен не пел я в годы глухие. Не для меня поля расцветали, Не для меня росинки стекали. В тесном подвале во тьме сырой Жил я когда-то, измучен нуждой. И грустная песня неслась из подвала О горе, о муке моей небывалой. Колхозная речка, струись веселее; Друзьям передай мой поклон поскорее. Скажи, что в колхозе теперь мой дом, Цветущее дерево стоит под окном. Теперь для меня поля расцветают, Меня молоком и мёдом питают. Я счастлив, а ты расскажи моим братьям: Колхозным полям буду песни слагать я!

Cuộc đời tươi đẹp Ban yêu dấu, những năm dài khốn khó, Tôi không hát về đồng rộng mênh mông, Đâu phải cho tôi hoa nở rộ trên đồng, Đâu phải cho tôi sương sớm trên hoa đọng. Căn phòng chật tối tăm ẩm thấp, Đã có thời tôi sống lúc khổ nghèo. Bài hát buồn bay ra từ phòng tối Về khổ đau, về vất vả gieo neo. Suối nông trang, hãy reo lên vui vẻ; Hãy chuyển lời chào đến với bạn đó đây. Nhà tôi ở trong nông trang rồi đấy Bên cửa sổ tôi cây nở hoa đầy. Bây giờ tôi tận hưởng đồng hoa nở. Bây giờ tôi uống sữa với mật ong. Tôi hạnh phúc, hãy kể cho bè bạn Tôi viết khúc ca tặng những cánh đồng.

[Nina]

Cũng may là sau “Cuộc đời tươi đẹp” thì bài sau trong chùm ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái của Dmitri Shostakovich cũng vui vẻ, nên mình dịch cũng tương đối nhanh.

http://youtu.be/MHbEYV1b8fo
From Jewish Folk Poetry, op79, no 10 – The young girl’s song

Nina Dorliak – soprano
Dmitri Shostakovich – piano
1966

Cảm nhận của mình về âm nhạc – niềm vui quá là tràn ngập, dù vẫn có những khoảng lặng. Và phần kết có cái gì đó hơi hơi lơ lửng, nhưng nói chung vẫn là niềm vui…

Песня девушки На лужайке, возле леса, Что задумчив так всегда, Мы пасём с утра до ночи, Колхозные стада. И сижу я на пригорке, С дудочкой сижу своей. Не могу я наглядеться На красу страны моей. В яркой зелени деревья И красивы, и стройны А в полях цветут колосья, Прелести полны. Ой, ой, ой Ой, лю-лю-лю! То мне ветка улыбнётся Колосок вдруг подмигнёт, - Чувство радости великой В сердце искрою сверкнёт. Пой же, дудочка простая! Так легко нам петь вдвоём! Слышат горы и долины, Как мы радостно поём! Только, дудочка не плакать! Прошлую забудь печаль. И пускай твои напевы Мчатся в ласковую даль. Ой, ой, ой Ой, лю-лю-лю! Я в своём колхозе счастлива. Слышишь, жизнь моя полна! Веселее, веселее, дудочка, Ты петь должна!

Khúc hát thiếu nữ Trên bãi cỏ, cạnh rừng, Luôn đượm vẻ trầm ngâm Suốt ngày ta chăm sóc Đàn gia súc nông trang Ta ngồi trên mô đất Cùng cây sáo trên tay. Ngắm mà không chán mắt Vẻ đẹp đất nước này. Tán lá cây xanh mướt Cây cân đối đẹp tươi Bông lúa đang chín rộ Trên đồng đẹp ngời ngời. Oy, oy, oy! Oy lyu-lyu-lyu… Một cành cây mỉm cười Một bông lúa nháy mắt, - Một niềm vui rạo rực Bỗng bùng cháy trong tim. Hãy hát lên sáo hỡi! Ta cùng hát song đôi! Thung lũng với núi đồi, Sẽ nghe ta cùng hát! Nhưng sáo ơi, đừng khóc! Quên nỗi buồn đã qua. Tiếng sáo ngân êm ái Hãy bay về nơi xa. Oy, oy, oy! Oy lyu-lyu-lyu… Ta đang rất hạnh phúc Cuộc sống chốn nông trang Sức sống đang ngập tràn! Hát vui hơn, sáo nhé!

[Nina]

Cuối cùng mình cũng dịch đến bài cuối cùng trong chùm ca khúc phổ thơ dân gian Do Thái của Shostakovich. Tên bài là “Hạnh phúc” – thật nhiều hứa hẹn. Và quả là bài hát đã không lừa

http://youtu.be/1Zw-gie_ew4

From Jewish Folk Poetry, op79, no 11 – Happiness

Nina Dorliak – soprano
Zara Dolukhanova – alto
Aleksei Maslennikov – tenor
Dmitri Shostakovich – piano
1966


Giai điệu và giọng hát rất vui vẻ, đặc biệt khi cả ba giọng ca hòa lại. Đúng là hạnh phúc, đúng là kết thúc viên mãn cho chuỗi ca khúc này.

Счастье Я мужа смело под руку взяла, Пусть я стара, и стар мой кавалер. Его с собой в театр повела, И взяли два билета мы в партер. До поздней ночи с мужем сидя там, Всё предавались радостным мечтам, - Какими благами окружена Еврейского сапожника жена. И всей стране хочу поведать я, Про радостный и светлый жребий мой: Врачами, наши стали сыновья - Звезда горит над нашей головой!

Hạnh phúc Ta khoác tay chồng thật là mạnh mẽ, Dẫu ta già, chàng cũng tóc bạc rồi Nhưng ta dắt chàng vào nhà hát Tầng pác tê, hai ghế chúng ta ngồi. Trong nhà hát đến khi đêm muộn, Chúng ta đắm trong mơ ước ngọt ngào, - Vợ của người chữa ủng Do Thái ấy Thật được chăm lo ưu ái biết bao nhiêu. Và ta muốn nói cho toàn đất nước, Về số phận ta thật sáng sủa, tươi vui: Hai đứa con trai giờ đã thành bác sĩ - Trên đầu chúng ta lấp lánh ánh sao trời!

Chú thích: Tầng pác tê (parterre) là khu vực ngay trước sân khấu trong khán phòng biểu diễn.

Kết thúc chuỗi ca khúc này, mình cũng rất cám ơn bạn Figaro đã upload cả các clip này cho mình minh họa, và luôn động viên mình trong cái dự án nho nhỏ này!

[quynhchi]

Chào chị Nina, cảm ơn chị về tất cả các bài trên.
Tôi là thành viên mới, hôm nay tôi mói vào phần nhạc cổ điển. Tôi không biết tiếng Nga, nên các bản dịch ca khúc của chị rất quí giá đối với tôi. Việc giứoi thiệu mảng sáng tác này của nhạc sĩ Shostakovich cũng rất đặc biệt. Mặc dù yêu mến nứoc Nga, văn hóa Nga, nhưng tôi không có hiểu biết nhiều lắm. Diễn đàn này đã cung cấp cho tôi nhiều kiến thức mới, nhờ có công lao của những người sáng lặp và những thành viên tâm huyết như chị . Chúc chị sức khỏe và mọi sự tôt lành.

[quynhchi]

Tôi cũng xin góp thêm một chút thông tin nhỏ cho mục này,

" Ngay trước khi có các chiến dịch bài Do thái của Stalin vào những năm cuối 1940 và đầu 1950, Shostakovich đã quan tâm đến các chủ đề nhạc Do thái. Ông bị hấp dẫn bởi “ khả năng phát triển một giai điệu vui trên những nền giai điệu buồn” của nhạc Do Thái. Các tác phẩm này ví dụ như các bản nhạc sau : Tứ tấu đàn dây số 4 (1949), Concerto cho violin số 1 (1948), cũng như Tam tấu E minor dành cho piano(1944). Sau này, khi nghiên cứu luận văn năm 1946 của Moisei Beregovski về các chủ đề nhạc dân gian Do Thái, ông đã cảm hứng sáng tác với chất liệu các bài hát Do Thái. Năm 1948, ông có được một quyển sách về các bài hát dân gian Do Thái, và xuất phát từ đó ông đã sáng tác chùm ca khúc cảm hứng từ thơ ca dân gian Do Thái. Mới đầu, ông viết 8 bài nói lên nỗi khổ cực khi là người Do Thái ở Liên Xô. Tuy nhiên, để ngụy trang nội dung này, ông đã kết thúc bằng việc thêm ba bài nữa để minh họa cuộc sống sung sứớng mà những người Do Thái đã được hưởng dưới chế độ Xô-viết. Mặc dù ông đã cố gắng che giấu ý nghĩa thực sự của tòan bộ sáng tác này, nhưng Hội Nhạc sĩ vẫn từ chối thông qua các tác phẩm của ông năm 1949, do áp lực bài Do Thái đè nén khắp đất nứoc. Tòan bộ các tác phẩm trong chuỗi “Cảm hứng từ thi ca Do Thái” đã không được biểu diễn cho đến sau khi Salin chết, và tất cả các tác phẩm khác cũng bị cấm."
(Dịch từ tiếng Anh, nguồn Wikpedia)