Tất tần tật về chụp ảnh

[Phanhoamay]

Trang 3N của chúng ta không phải là chuyên về nhiếp ảnh song lại có nhiều bạn yêu thích chụp ảnh.
Tôi mở mục "Tất tần tật về chụp ảnh" này để chúng ta cùng trao đổi kinh nghiệm và hiểu biết, "học thày không tày học bạn", nhằm mức độ nào đó cải thiện chất lượng bức ảnh do ta chụp ra.
Tôi không đủ kiến thức cũng như thời gian viết bài nên chủ yếu là sưu tầm có chọn lọc trên mạng rồi bưng về đây.

Do đa số các bạn đang dùng máy ảnh du lịch (compact) và thích chụp ảnh hoa nên tôi chọn đầu tiên là bài viết "Kinh nghiệm chụp macro với máy du lịch" (nguồnhttp://www.techland.com.vn/td378.html) có sửa sang đôi chút cho phù hợp và đặt lại tên là

Kinh nghiệm chụp close-up với máy du lịch

Mặc dù những bức ảnh chụp bằng chế độ macro trong máy ảnh ngắm chụp không thể so sánh được với DSLR và ống macro chuyên dụng, nhưng cũng khá ấn tượng nếu biết cách.

Máy ảnh compact không hề là một trở ngại với người chơi ảnh chưa có điều kiện lên DSLR. Nếu biết chụp, với chế độ macro sẵn trong máy, người chơi cũng có thể bắt được những khoảnh khắc ấn tượng. Dưới đây là một số gợi ý của chuyên gia Darren Rowse, từ trang Digital Photography School.


Ảnh chụp từ máy Canon Powershot SX20 IS, chế độ macro. Ảnh: Lê Phương.

Chọn chế độ chụp Close-up (Macro hay Close-up mode - thường biểu thị bằng một bông hoa)

Đây là thao tác đầu tiên khi muốn chụp close-up, nhưng khá bất ngờ là nhiều người sử dụng máy ảnh lại không phát hiện ra máy họ có chức năng này. Chế độ chụp macro thường được ký hiệu bằng một bông hoa nhỏ, khi chọn thì nó báo cho máy biết là người chụp muốn lấy nét vào đối tượng ở gần ống kính hơn bình thường (khoảng cách tối thiểu này khác nhau tùy theo dòng máy). Chế độ macro cũng báo cho máy là phải lấy nét vào đối tượng chứ không phải là nền đằng sau.

Sử dụng chân máy

Chân máy đặc biệt hữu ích khi chụp ảnh macro, ngay cả với máy ngắm chụp. Giữ máy đứng yên không chỉ tăng chất lượng ảnh (vì chống rung), mà còn cho phép chụp xung quanh với nhiều cách phối cảnh mà lo mất bố cục.

Độ mở của ống kính

Khi kích hoạt chế độ chụp macro, một số máy sẽ không cho phép điều chỉnh thông số, tuy nhiên, nếu có thể thay đổi độ mở ống kính thì đó là điều nên làm. Độ mở ống kính (khẩu độ) ảnh hưởng đến độ sâu trường ảnh (DoF – Depth of Field) trong bức hình. Chọn độ mở nhỏ (số f lớn) khi muốn lấy nét tất cả đối tượng, hoặc độ mở lớn khi chỉ muốn lấy nét chủ thể ảnh. Khi chụp ảnh macro, nên chọn trường ảnh nông, vì vậy hãy để độ mở ống kính lớn nhất có thể.



Lấy nét

Nếu có thể điều khiển toàn bộ quá trình lấy nét thì sẽ rất hữu ích, đặc biệt là khi điều chỉnh được trường ảnh nông vào vùng lấy nét trên đối tượng chính của bức hình. Nếu máy ảnh cho phép tự điều chỉnh lấy nét, hãy chọn và điều chỉnh lấy nét đến vùng đối tượng làm điểm nhấn của ảnh.

Bố cục ảnh

Một số quy tắc bố cục chính mà người chụp luôn phải "nằm lòng", ví dụ quy tắc một phần ba. Hãy chắc chắn là trong bức ảnh có một điểm nhấn chính và đặt điểm lấy nét ở một vị trí thông minh để dẫn đường đi cho đôi mắt người xem. Cố gắng chọn nền ít phức tạp hoặc đơn giản cho đối tượng ảnh thì sẽ không bị đối chọi thị giác.

Đèn flash

Đưa một chút ánh sáng nhân tạo vào ảnh macro khá quan trọng. Cái khó ở đây là hầu hết máy ảnh ngắm chụp chỉ cho phép điều khiển đèn flash trong giới hạn nhất định. Vì vậy, đôi khi người chụp phải đánh cược bằng cách chọn thời điểm nào trong ngày có nhiều ánh sáng phù hợp nhất. Nếu thực sự cần nhiều ánh sáng hơn, hãy kiểm tra xem máy có cho phép giảm mức độ sáng của đèn flash xuống hay không. Hãy thử khuếch tán flash bằng cách dùng giấy ăn hoặc băng dính trong che trước đèn. Sử dụng một vài nguồn sáng nhân tạo khác hoặc đầu tư một tấm hắt sáng cũng là những lựa chọn không tồi đển tạo tối đa ánh sáng thuận lợi. Quan trọng là người chụp phải thực hành với nhiều cách chiếu sáng chủ thể khác nhau.


Ảnh macro chụp bằng máy compact ở chế độ macro, nhưng có sử dụng 2 hắt sáng.
Ảnh: Photographyblog.

Chụp ảnh

Nên chắc chắn rằng, một khi đã chụp, hình ảnh trên màn hình LCD hiện lên phải thật tốt, zoom vào để chắc chắn là đã lấy nét chuẩn. Thử chụp thêm khi thay đổi chút ít về độ mở, bố cục và điểm lấy nét khác trên đối tượng để xem cách nào là tốt nhất.

Ống kính macro hỗ trợ

Một số máy ảnh ngắm chụp có thể gắn thêm phụ kiện hỗ trợ chụp macro hay close-up. Chúng giúp phóng to chủ đề hoặc thu ngắn tiêu cự tối thiểu.

Hẹn giờ

Đơn giản là đặt hẹn giờ cho máy với thời gian hẹn ngắn nhất có thể, điều này cũng có nghĩa là không cần di chuyển máy khi chụp.

--------------------
Tôi viết thêm: Chụp hoa có hai trường hợp:
1. Chụp một cánh đồng hoa hay cả một số cây đầy hoa
2. Chụp một vài bông hoa mang tính đặc tả.

Nên tránh rơi vào tình trạng trung gian giữa hai trường hợp đó. Cụ thể là một bức ảnh ngồn ngộn đầy những bông hoa y chang nhau giống như hoa trong thúng của cô bán hoa thì không là một bức ảnh đẹp.

Chụp cận cảnh nhưng cũng không nên gí sát ống kính vào bông hoa, nếu gí sát quá sẽ lộ hết những điểm xấu của hoa, giống như khi chụp mặt người, chụp sát quá thì bao nhiêu nốt ruồi, nếp nhăn sẽ được phô trương hết! Không phải cái đẹp nào nhìn gần cũng đẹp đâu nhé! Gần vừa đủ. Quan trọng là phải xác định cái "đủ" đó!

Muốn biết thế nào là ảnh hoa đẹp, đơn giản bạn chỉ cần vào Google, gõ 3 từ "Ảnh hoa đẹp" là có rất nhiều ảnh đẹp cho bạn xem và học hỏi.

[I love Moscow]

Em dùng máy compact bác ạ.
Nhưng khi chụp trong nhà, em ko thể lấy hình đựoc như lúc chụp hoa, nét nào cũng rõ, xấu lắm. Để em thử cách dùng băng dính trong xem thế nào.

[Saomai]

I love Moscow viết

Em dùng máy compact bác ạ.
Nhưng khi chụp trong nhà, em ko thể lấy hình đựoc như lúc chụp hoa, nét nào cũng rõ, xấu lắm. Để em thử cách dùng băng dính trong xem thế nào.

Chúc bạn download thành công photoshop để bạn ấy hỗ trợ cho...

[Phanhoamay]

Thán phục đ/c Sao mai!
Photoshop là một trình ứng dụng chỉnh sửa ảnh rất mạnh mẽ nhưng cũng rất phức tạp. Để làm một việc nào đó phải qua nhiều công đoạn, đòi hỏi tỉ mỉ, cẩn thận và cả kiên nhẫn nữa.
Tôi biết rất nhiều người trẻ tuổi và rất nhiều nhiếp ảnh gia không biết sử dụng photoshop. Vì thế càng nể bạn Sao mai. Xin một tràng pháo tay cho bạn Sao mai nào!

"Nhiếp ảnh" tiếng Tây là "photograph". Tôi nói tiếng Tây là vì rất nhiều nước phương Tây dùng từ này. Phân tích ngôn ngữ thì đó là "Vẽ bằng ánh sáng". Tiếng Việt dùng từ Hán Nôm là "Nhiếp ảnh"
Trong tiếng Việt còn có từ "Chụp ảnh". Chụp là chộp, là bắt giữ một hình ảnh. Tiếng Nga có từ tương đương là Снимать.
Nhiếp ảnh là công việc mang tính nghệ thuật cao hơn là chụp ảnh. Chụp ảnh đơn giản là thấy cái gì mình thích hoặc cần thì cầm máy bấm. Vì lẽ đó nhiếp ảnh có "nhiếp ảnh gia", còn chụp ảnh thì chỉ có là "thợ ảnh". Điều này giống như "nhà thơ" và "người làm thơ".

Chúng ta xác định mình chỉ ở mức chụp ảnh. Chụp cho bạn bè, gia đình, chụp cho niềm vui của mình. Nhưng không vì thế mà ta không tìm hiểu những khái niệm và những nguyên tắc cơ bản của môn nhiếp ảnh. Ta không là nhà thơ nhưng ta vẫn phải biết quy tắc gieo vần câu thơ lục bát!

Tôi sẽ đưa dần dần lên đây những bài hướng dẫn tối thiểu về nhiếp ảnh.

Để có một bức ảnh đẹp cần hội đủ 3 yếu tố:
1. Thiết bị: Máy ảnh, ống kính, đèn chiếu sáng, chân máy v.v.
2. Kỹ năng và kiến thức của người chụp ảnh
3. Công tác xử lý hậu kỳ.

Anh có máy ảnh đắt hàng mấy chục triệu mà không biết chụp thì vẫn không ra được ảnh đẹp. Ngược lại, ví dụ bác MaiXiurikov cầm một cái máy ảnh du lịch chụp vẫn ra ảnh đẹp như thường.
Thiết bị là quan trọng nhưng con người điều khiển thiết bị mới là nhân tố quyết định.

Máy móc tốt đến đâu, người chụp giỏi đến mấy cũng không thể chụp một phát là ra ngay được bức ảnh hoàn thiện. Bức ảnh nào cũng phải xử lý hậu kỳ hết. Chụp giỏi thì xử lý ít, chụp kém thì phải xử lý nhiều.

Xử lý độ nét, ánh sáng, màu sắc. Thậm chí biến đổi bức ảnh theo ý đồ riêng của mình.

Có rất nhiều phần mềm xử lý ảnh, từ đơn giản đến phức tạp. Tôi sẽ giới thiệu dần với các bạn.

Riêng về photoshop, xin nói trước là không dễ nhằn. Tôi tự học mất ba tháng mà mới làm được một số việc tầm tầm. Bạn nào muốn dùng photoshop xin hãy xác định là phải quyết tâm và kiên trì! Khoai còn lâu mới nhừ đấy!

Dùng photoshop để xử lý ảnh đòi hỏi máy tính của bạn phải đủ mạnh, tốc độ cao, RAM nhiều (ít nhất là 2GB), màn hình độ phân giải cao và màu trung thực.
Màu trên màn hình không trung thực thì chỉnh màu bức ảnh kiểu gì bây giờ?
Hầu hết màn hình laptop là cho màu không đúng, trừ loại của Quả táo cắn dở (Aple).

Nếu cần, bạn phải mang ra cửa hàng thuê thợ cân chỉnh lại màu sắc cho màn hình của minh.

[Dmitri Tran]

Cảm ơn bác Phan có chuyên mục về Nhiếp ảnh! Và cũng đang "cú" bác Ninh, hôm ngồi ở quán Hồ Con Rùa làm 1 câu: Máy Kiev chẳng ra gì, ống kính bé tý tẹo lại khó chụp..., xin góp thêm mấy ý về

Có nên chụp ảnh nghệ thuật bằng phim nhựa không!

Thời đại kỹ thuật số ai lại đi "lóc cóc", tráng tráng in in, vừa mất thời gian vừa tốn kém. Mấy tháng trước có thấy mấy bài về máy ảnh cũ thời Liên xô, có bác đã bỏ xó nó hàng chục năm nay, tôi sợ viết thêm e rằng lạc điệu. Nhưng với tinh thần "tất tần tật" của bác Phan, chắc thêm vài dòng bênh vực cho máy ảnh Liên Xô và chụp ảnh bằng phim nhựa nói chung, chắc cũng không hề gì?

Chắc với nhiều bác, niềm đam mê đầu tiên trong đời "phó nháy" là những chiếc máy ảnh "Fed" (từ đời số 3 cho đến số 10), "Zorkyi", "Zenit" (đời đầu tiên không số hiệu, rồi đến EE, EF, TTL...), Kiev (đời số 4, 4A, và đến Kiev-10, tự động hoàn toàn). Riêng tôi, cuối năm 1 khi đi học, sau khi xin học 3 tháng lớp ngoại khóa về chụp ảnh của thành phố, được chụp qua nhiều loại máy ảnh, "bấm bụng" mua chiếc "Kiev" giá 100 rúp (hay 105, cũng không nhớ nữa), trong khi học bổng chỉ có 70 rúp. Hơi "hăng máu" một chút vì nhờ lời của 1 nghệ sĩ nhiếp ảnh lâu năm "Nếu chụp đặc tả thì máy Kiev khá nhất, các cơ chế máy và nhất là hệ thống ống kính, được sản xuất tại nhà máy do Liên Xô "bê nguyên chang" nhà máy quang học của Đức quốc xã về sau Đại chiến 2, tuy rằng sử dụng Kiev có vất vã hơn Zenit...". Mấy tháng sau, cô bạn thấy tôi mê ảnh, góp thêm tiền để sắm thêm 2 ống kính tiêu cự gần và xa.
Nhờ chiếc Kiev này, năm 72 bức ảnh tôi chụp đoạt giải 2 trong kỳ thi ảnh toàn Liên Xô dành cho sinh viên với chủ đề "Thành phố của tôi" .

Đây. em Kiev của tôi đã làm việc gần 40 năm không qua 1 lần sửa chữa:

Mấy năm trước, sau khi sắm chú "Nikon" đời mới, em "Kiev" vẫn giúp tôi làm những ảnh màng phim (slides) chiếu quảng cáo, mà máy kỹ thuật số khó có thể ghi được hết các góc độ. Tháng trước khi tôi sắp về VN, 1 người quen làm quảng cáo đề nghị bán chiếc Kiev này cho anh ta. Tôi hỏi thử: Bao nhiêu?, anh ta trả lời; Nếu mới, nó phải ngang chiếc Canon chụp phim nhựa, khoảng 1000 đô, nhưng của anh đã 40 năm rồi, giá 1 nữa chắc là hợp lý?.


Hơi dài dòng về em Kiev của tôi, bởi vì, trong chụp ảnh nghệ thuật, trước hết ta phải biết yêu và quý chiếc máy ảnh của mình (như xạ thủ yêu súng của mình thì bắn mới tin), tình cảm của mình qua chiếc máy ảnh đáng yêu mới ghi được hồn của bối cảnh. Tất nhiên cảm nhận của người cầm máy là quyết định, điều này mấy bác chụp ảnh chuyên nghiệp biết rõ hơn tôi....

[Phanhoamay]

@Bác Trần,
Chụp máy phim là đỉnh cao của nghệ thuật nhiếp ảnh đấy bác ạ.
Máy phim có phần tử biến đổi quang-hóa, đó chính là phim nhựa. Máy kỹ thuật số dùng bộ cảm biến quang-điện. Cho đến hiện tại, chưa có bộ cảm biến quan điện nào có thể bằng phim về độ nét và độ sâu màu.
Nhưng nó lại không có bộ xử lý hình ảnh như máy KTS nên bắt buộc nhiếp ảnh gia phải xử lý tất cả bằng kinh nghiệm và tài năng của mình.
Ai đã dùng qua máy phim sẽ nhanh chóng sử dụng thành thạo máy số.
Ở Việt nam hiện nay, nhiều nhiếp ảnh gia chơi cả máy phim và máy số. Thậm chí chơi máy phim mới là "sang" đấy ạ.

Theo chỗ tôi tôi biết, đ/c Phuongnn chơi máy phim khá lâu rồi.

[Phanhoamay]

Năm công thức của bố cục

1. Không bao giờ đặt chủ đề vào giữa tâm bức ảnh

2. Mọi bức ảnh chỉ có một và một điểm mạnh duy nhất

3. Đường cong chữ S là một trong những thủ pháp bố cục được ưa chuộng nhất

4. Luôn luôn dẫn ánh mắt của người xem đi vào bên trong hình ảnh

5. Đường chân trời không bao giờ cắt ngang chính giữa mà luôn nằm ở một phần ba phía trên hoặc phía dưới.

Tuy vậy, các quy tắc, định luật... chỉ giúp cho chúng ta chụp được tấm ảnh hài hoà, đúng sáng... chứ không phải là tất cả để cho ta một bức ảnh đẹp,độc đáo... Nhiều nhà nhiếp ảnh ủng hộ cho sự sáng tạo, họ ví von những quy tắc, định luật... giống như cái xe để tập đi. Khi chúng ta biết đi rồi mà lúc nào cũng khư khư bám vào nó thì chẳng khác nào người chưa biết đi vậy.

Những nguyên tắc bố cục cổ điển (Tỷ Lệ Vàng)

- Đường chân trời ở 1/3 hoặc 2/3 chiều cao bức ảnh.
- Mỗi khuôn hình chỉ có một điểm mạnh.
- Điểm mạnh này không đặt giữa ảnh mà phải ở toạ độ 1/3 rộng x 1/3 cao.
- Hướng ánh mắt người xem từ ngoài vào trong bức ảnh.
- Tận dụng nét lượn chữ S nếu có trong bối cảnh

Tỷ lệ vàng trong nhiếp ảnh đã thống trị suốt thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Cần nắm chắc nó trước khi phá cách!

Cũng như vấn đề đúng sáng, độ nét, chi tiết - đó cũng là những cái đầu tiên những ai học về nhiếp ảnh được học - nhưng thực tế một tấm ảnh có đủ những cái trên chưa chắc đã đẹp, và một tấm ảnh đẹp chưa chắc đã cần tuân thủ nhưng nguyên tắc trên. Học, hiểu và vận dụng. Biết bố cục, chụp đúng theo quy tắc về bố cục là khó - chụp theo kiểu phá bố cục mà đẹp được sẽ là tài năng!

[Old Tiger]

Xin cảm ơn Phan tiên sinh đã mở "thớt" này. Em sẽ luôn đặt gạch ngồi hóng hớt và có điều kiện sẽ cùng tham gia chao đổi cho vui.

Dmitri Tran viết

xin góp thêm mấy ý về

Có nên chụp ảnh nghệ thuật bằng phim nhựa không!

Bác sân bay Ivanovo (Xin thông báo với các bác là bác Tran đã tuyên bố từ giã sân bay Kishinev rồi ợ) đã có kinh nghiệm cầm máy phim trên 40 năm, nay bỗng rưng đặt lại vấn đề theo như suy nghĩ của nhà em là quá thừa, he he.

Nhà em đang định ném máy KTS xuống sông Trà để quay lại máy phim đây ạ.

[Saomai]

Old Tiger viết

Nhà em đang định ném máy KTS xuống sông Trà để quay lại máy phim đây ạ.

Máy phim ư? Một ý tưởng tuyệt vời, nhưng tiêu tốn về nhiều mặt... Tất nhiên, hiện nay có những máy phim rất tiện dụng, tuy nhiên phần đông vẫn dùng máy kiểu cũ, thường chụp hết 20 hay 36 kiểu mới đổ ra xem, he he...

Muốn có ảnh nghệ thuật, theo như SM hiểu, phải tự làm từ khâu tráng phim đến khâu rửa ảnh. Mà khâu rửa ảnh đòi hỏi nghệ thuật cao cường, trong buồng tối mò mẫm tạo ra mọi hiệu ứng cần thiết sau khi khâu bấm máy đã hoàn tất.

So với máy KTS, chụp ảnh nghệ thuật bằng máy phim cách rách hơn rất nhiều. Còn nếu chỉ chỉ bấm máy xong rồi phó thác hết cho photolab thì nhiều khi được những bức ảnh chẳng hơn gì máy KTS.

Còn một rầy rà nữa là muốn chia sẻ ảnh trên 4rum với mọi người, hình như lại cần scan hay chụp lại ảnh bằng máy KTS thì phải? (hay bây giờ có cách nào khác mà SM chưa cập nhật được?)

SM luôn khâm phục những người đến bây giờ vẫn dùng máy ảnh phim, và càng khâm phục hơn nữa người đang có ý định theo chân bác Maixurikov ném máy KTS khủng xuống sông Trà.... (À, mà khi ném, bác OT nhớ cho máy vào túi nilon và quấn chun thật chặt, lồng nhiều lớp để nước không thấm vào làm hỏng vi mạch và ống kính nhé).

[hungmgmi]

Em thì thấy trào lưu nhiếp ảnh đang nở rộ, trăm nhà đua sắc, đua máy khủng, ống kính khủng...
Nhiều CLB chụp ảnh được thành lập, mời TV đến quay ròi phát cảnh họ chụp sáng tác, cứ dàn hàng ngang máy to đoành mà bấm lia lịa, chả sợ tốn phim. Chả bù cho ngayv trước, mỗi dịp đi công tác chỉ rón rén bỏ vào túi máy mấy cuộn Konica, rồi sau này là KOdak Pro cho nó rẻ...Và bấm phát nào là phải tính toán góc độ ánh sáng khẩu độ rồi mới nhá cò. Về tráng phim, lại còn phải soi, xem rửa kiểu nào. Rứa mà tốn kém, có ai đó bảo muốn cho thằng mô sạt nghiệp, hãy cho nó cái máy ảnh, sao mà đúng thế.
Kinh tế đất nước phát triển, rồi công nghệ phát triển, mừng ơi sao lâ mừng...
Hôm vào Cần Thơ, bảo anh Dư Hải, một trong những nhiếp ảnh gia thể thao VN hang đầu
VN, mấy chục năm qua vẫn ở TTTPHCM, là máy ảnh của anh hồi đầu thập niên 90 thuộc hàng oách nhất nước, giờ thì xoàng rồi. Anh bảo thiên hạ giờ toàn chơi hàng khủng không à, trộm nghĩ vậy mà thi ảnh thể thao của một Giải nào đó, đố ai cướp giải được cua ông Hải đấy. Thì ra là cái nhìn, cái khoảnh khắc bấm rât quan trọng...
Anh DML, một ông anh quen, thì không bảo bấm máy, mà thường chỉ nói:" bấm cò".
Nghe cứ như là lính bắn tỉa, ngắm nghía chán chê rồi mới quyết định bắn.
Phim vẫn hay, em vẫn thích phim. Dưng mà thời nay rất bất tiện.
Sắm thêm được máy quét phim là ổn.

[Kóc Khơ Me]

hungmgmi viết

....
Anh DML, một ông anh quen, thì không bảo bấm máy, mà thường chỉ nói:" bấm cò".....

Nhắc đến DML thì phải nhắc đến tấm ảnh độc nhất thế giới chụp năm 10/1993 trước Nhà Trắng hồi B. Elsin chỉ huy nã đại bác vào.

Theo Kóc nhớ thì bức ảnh do DML đứng trên tháp pháo xe tăng chụp B. Elsin đang khoa tay phát biểu từ phía sau trên cao nên đã thấy rõ ngón cái (hay trỏ) bị mất do tai nạn lao động. Việc mất ngón tay của B. Elsin thì nhiều người đã biết nhưng tới lúc đó hình như chưa hề có tấm hình nào ghi lại được. Bức ảnh này được đăng trên báo Lao Động Chủ Nhật in màu rất hiếm những năm đầu 199x.

Trước đó năm 1988 trước khi về phép qua trung gian đã gặp DML mấy lần để nhờ mua máy ảnh và để được hướng dẫn, đã được cho xem những hình chụp đen trắng về phong cảnh và chân dung do DML chụp khi còn là công nhân lao động, chụp nghiệp dư do đam mê thôi, đến giờ nếu nhìn thấy lại Kóc vẫn có thể nhận ra những hình đen trắng đó.

Tấm giấy mà DML ghi lại cho Kóc chưa tìm lại được nhưng cũng giống như ghi chép mà Kóc cầm về VN để mua và mang sang sau khi hết phép. Các số to là tiền rúp sẽ bán được, giá mua tại VN thì tính bằng chỉ vàng. Kể cả những khó khăn khi mang qua Hải quan vào Nga nữa.

[hungmgmi]

Đúng đó bác KOK à, anh DML tự hào về bức ảnh độc nhất chụp được ông Enxin cụt ngón lắm, đây là kết quả của sự dấn thân mạo hiểm làm nghề và duyên Trời cho nữa.

[Old Tiger]

Saomai viết

Máy phim ư? Một ý tưởng tuyệt vời, nhưng tiêu tốn về nhiều mặt... ).

Nhà em hoàn toàn nhất trí với bác.

Saomai viết

Muốn có ảnh nghệ thuật, theo như SM hiểu, phải tự làm từ khâu tráng phim đến khâu rửa ảnh. Mà khâu rửa ảnh đòi hỏi nghệ thuật cao cường, trong buồng tối mò mẫm tạo ra mọi hiệu ứng cần thiết sau khi khâu bấm máy đã hoàn tất.

Đó là cái thú, sự đam mê mà bác. Ngoài cái bác nói lúc tráng phim rửa anh ra, cái khâu bấm máy cũng thật khoái: đo đo chỉnh chỉnh ánh sáng, chọn góc máy v.v. nói chung là phức tộp nhưng cũng thật thú vị.

Saomai viết

Còn nếu chỉ chỉ bấm máy xong rồi phó thác hết cho photolab thì nhiều khi được những bức ảnh chẳng hơn gì máy KTS.

Đã dấn thân vào cái gọi là nghệ thuật thì ai lại phó mặc cho Lab hử bác.

Saomai viết

SM luôn khâm phục những người đến bây giờ vẫn dùng máy ảnh phim, và càng khâm phục hơn nữa người đang có ý định theo chân bác Maixurikov ném máy KTS khủng xuống sông Trà.... (À, mà khi ném, bác OT nhớ cho máy vào túi nilon và quấn chun thật chặt, lồng nhiều lớp để nước không thấm vào làm hỏng vi mạch và ống kính nhé).

Nhà em nói là nói cho vui thôi chứ giờ lại lôi cái Zenit và cái Canon phim ra để chụp cũng ngại.

Nhưng thú thực với bác từ hôm đón ông người quen ra chụp ảnh ở Dung Quất mà em đã có dịp giới thiệu, thấy hắn dùng máy phim, rồi được ngắm ảnh hắn chụp đúng là muốn ném máy KTS đi thật .

Hắn có mấy cái máy chuyên dụng khủng khiếp. Mỗi cuộn phim đặc chủng giá 700 ngàn/cuộn mà bấm chỉ được 4 nhát. Một buổi chiều tối phục ở NM chúng em, hắn chụp hết 8 cuộn. Em khiếp.

[Saomai]

Phanhoamay viết

Xin một tràng pháo tay cho bạn Sao mai nào!

Bác nói thế ngại quá. Thực ra SM có dính dáng chút bột nghệ ạ. Số là SM từng có thời kỳ (khoảng 15-20 năm trước) cai quản những cái Photominilab, nên có võ vẽ học hỏi chút thôi, không nhớ gì nhiều ạ. Giờ lap mọc khắp nơi, trăm hoa đua nở, SM chỉ xin giữ lại chút ít trong bông hoa Mặt Trời này của BZ, xin tặng các bác, dù bên này trời dần vào đêm.

[Phanhoamay]

Nhiếp ảnh căn bản

Chụp ảnh, bằng máy phim hay máy số, chung quy lại là điều khiển 3 thông số cơ bản của máy ảnh để đảm bảo được độ phơi sáng đúng:
1. Độ mở ống kính
2. Tốc độ màn trập
3. ISO - độ nhạy sáng.

Exposure (sự phơi sáng)

Bản chất của chụp ảnh là sự phơi sáng. Máy ảnh là một hộp tối. Khi bấm nút chụp ảnh, một cánh cửa được mở ra cho ánh sáng bên ngoài đi vào qua ống kính. Ánh sáng tác dụng vào film (hay sensor đối với máy digital, sau đây tôi chỉ nói đến film cho gọn) để tạo ra hình ảnh. Một bức ảnh ta có thể tạm chia làm hai phần : độ sáng và sự cân đối ánh sáng.
Ta hãy hình dung film là một vật thu sáng. Và độ sáng của bức ảnh quyết định bởi lượng ánh sáng mà film thu được. Khi lượng ánh sáng vào quá nhiều thì ảnh sẽ trắng xóa còn không đủ thì ảnh sẽ bị tối. Một bức ảnh có độ sáng đúng với đối tượng được chụp gọi là đúng sáng.Ngoài yếu tố độ sáng ra, sự cân đối ánh sáng khác nhau sẽ tạo ra những bức ảnh hoàn toàn khác nhau với cùng một độ sáng.
Lượng ánh sáng film thu được gọi là Ev (Exposure value)

Apeture (Độ mở ống kính)

Độ mở ống kính là phần điều chỉnh cường độ ánh sáng đi qua ống kính. Chúng ta có thể hiểu phần này như là khả năng cho ánh sáng đi qua của ống kính. Cấu tạo bộ phận này bao gồm những lá mỏng ghép lại tạo ra khe hở dạng hình tròn có thể điều chỉnh được. Tương ứng với các độ mở ống kính ta có dãy trị số tiêu chuẩn 1 , 1.4 , 2 , 2.8 , 4 , 5.6 , 8 , 11 , 16 , 32 … các trị số này gọi là F-stop hay Khẩu độ. Tại mỗi F-stop ta có đường kính lỗ mở d tương đương f/1, f/1.4 , f/2 f/2.8 … và f chính là độ dài tiêu cự ống kính. Như vậy ta có thể thấy Khẩu độ càng lớn thì đường kính d càng nhỏ và ánh sáng đi qua ống kính càng ít. Và thêm một điều nữa là cùng một đường kính lỗ mở d nếu độ dài tiêu cự ống kính càng dài thì khẩu độ càng lớn.





* Các bạn thường hay thắc mắc tại sao dãy trị số F-stop không phải là 1 ,2 ,3… mà là dãy bội số của căn bậc hai của 2. Trong kỹ thuật chụp ảnh, người ta chọn tiêu chuẩn điều chỉnh độ sáng với một khoảng cách là gấp đôi. Bạn có thể hiểu là khi bạn mở ống kính thêm một khẩu độ có nghĩa là lượng ánh sáng thu được sẽ tăng gấp hai lần. Muốn như thế diện tích lỗ mở phải tăng gấp đôi tương đương với đường kính tăng lên 1.4 lần. Đó là lý do tại sao ta có dãy trị số trên.

Shutter Speed (Thời chụp hay tốc độ)



Ngoài việc điều chỉnh cường độ ánh sáng đi qua ống kính ta còn có thể điều chỉnh thời gian cho ánh sáng đi vào để thay đổi độ sáng của ảnh chụp. Yếu tố này gọi là thời chụp hay tốc độ chụp. Đơn vị tính là giây.
Thời gian này chính là thời gian màn trập trong máy mở ra để cho ánh sáng đi vào. Thời gian này càng lâu (tốc độ chậm) thì lượng ánh sáng đi vào càng nhiều và ngược lại, thời gian này càng ngắn (tốc độ nhanh) thì lượng sáng đi vào sẽ ít đi.
Cũng như phần độ mở ống kính, theo tiêu chuẩn thì khi tăng một nấc thời gian chụp thì lượng ánh sáng đi vào gấp đôi. Tốc độ chụp nhanh hơn 1s có 1/2 , 1/4 , ….1/125, 1/250….Còn lâu hơn 1s là 2, 4, 8 , 16s….
Ngoài ra còn có ký hiệu B : màn chập mở cho đến khi buông tay bấm nút chụp.
Ký hiệu T : màn chập mở cho đến khi bấm nút chụp lần nữa.

Film speed (độ nhạy sáng của film)



(Trong máy số, ISO là độ nhạy sáng)

Yếu tố này thể hiện khả năng hấp thụ ánh sáng của film.Có nhiều loại film khác nhau. Tuy nhiên hiện thông dụng nhất vẫn là film màu âm bản. Loại film này dễ chụp hơn so với các loại khác nên thích hợp cho các bạn mới bắt đầu. Trên mỗi cuộn Film bạn sẽ thấy ghi độ nhạy sáng là 50, 100 hay 200 ASA… Film 100ASA tốc độ thu sáng gấp đôi so với 50ASA và bằng một nửa so với 200ASA. Film có độ nhạy sáng càng cao thì hình ảnh có độ mịn hạt càng kém.

Nguồn: Asahinguyen - vnphoto.net, tôi có biên tập chút ít.

[Phanhoamay]

Từ từ rồi chúng ta sẽ nói thêm về những khái niệm khác, ví dụ về độ sâu trường ảnh chẳng hạn.

Nay tôi muốn nói chính tôi đã tự tập chụp ảnh như thế nào để các bạn thấy chụp ảnh nói là khó thì rất khó, mà nói là dễ thì cũng rất dễ.
Lão già hâm hâm dở dở như tôi mà còn chụp ảnh được thì các bạn trẻ và thông minh hơn càng thừa sức!

Số là tôi từng dùng máy ảnh Canon G5 (tầm trên máy du lịch một chút) khoảng 7-8 năm. Thỉnh thoảng đi công tác, gặp gỡ bạn bè tôi dùng nó để ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ hoặc một cảnh đẹp thiên nhiên nào đó. Song chủ yếu là tôi chỉ để ở chế độ tự động hoàn toàn hoặc Landscape. Tôi hài lòng với nó vì nhu cầu của tôi chỉ có vậy, ngoài ra nó vẫn hoạt động tốt như khi mới mua.

Rồi một lần đó cậu con rể tôi đi Mỹ hội thảo, nó xách về cho tôi một thân máy Canon 20D secondhand và một ống kính 18-135 mới tinh. Chắc nó nghĩ trình của tôi chỉ đủ vươn đến loại máy tầm thấp đó thôi.

Thế là tôi phải học và tập chụp ảnh bằng máy DSLR. DSLR là máy ảnh kỹ thuật số thay đổi ống kính được, khác với máy du lịch, hay còn gọi là máy ngắm & bắn - không thay đổi ống kính (Point & Shot, viết tắt là P&S).

Ngắm "lão bà bà" 20D, tôi thấy cái màn hình của nó nhỏ xíu, lại không xoay xoay lật lật được, tôi hơi buồn một chút nhưng không nói ra. Cảm nhận được điều đó, con rể động viên: "Ông cứ chụp một thời gian rồi sẽ thấy không nhất thiết có cái màn hình to đẹp là chụp được ảnh đẹp đâu."
Cuộc dấn thân của tôi vào lĩnh vực DSLR là như thế đấy.

Việc đầu tiên là tôi đọc kỹ hướng dẫn sử dụng. Không những kỹ mà là rất kỹ. Đọc qua một lượt để có cái nhìn tổng thể rồi đọc lại thật kỹ từng phần. Đọc đến đâu, áp dụng thử trên máy đến đấy để mau nhớ.
Và kết hợp lên mạng tìm tài liệu hướng dẫn kỹ thuật và nghệ thuật chụp ảnh. Đọc và ghi chép say sưa.

Đầu tiên là tôi chụp ở mode Auto. Bức thứ nhất trong phòng chỉ có một ngọn đèn, bức thứ 2 tôi mở 2 ngọn và bức thứ 3 ba ngọn. Bằng cách đó tôi tạo ra các điều kiện sáng khác nhau. Vào máy tính xem mỗi bức ảnh, tôi ghi lại các chỉ số ISO, tốc độ và độ mở ống kính để xem cái lão bà bà của tôi nó tự động xoay xở phối hợp 3 thông số cơ bản của máy ảnh như thế nào. Ánh sáng yếu hoặc mạnh thì tăng giảm mấy thứ đó ra sao.

Vẫn cách thức chụp dăm kiểu để so sánh, tôi ra sân, chụp đối tượng gần, đối tượng xa, zoom đến gần zoom ra xa v.v. để thụ giáo lão bà bà bài học về ba tham số cơ bản của việc chụp ảnh.

Tiếp đến, tôi bắt tay vào tập chụp ở các Basic modes. Máy ảnh không chuyên thường có các mode cơ bản hay còn gọi là "Chế độ mặc cảnh" và một số mode nâng cao "Creative modes" tiếng Việt là "Chế độ sáng tạo".

Ví dụ chụp bông hoa ở chế độ Closeup, chụp cánh quạt đang quay nhanh ở chế độ chụp thể thao..., xem máy nó tự để 3 tham số trên kiểu gì, v.v.

Khi đã nắm bắt cái "tam giác huyền ảo" ISO-tốc độ-khẩu độ, tôi dễ dàng chuyển sang "đánh chiếm" các Creative modes.

Không biết người khác như thế nào chứ tôi thấy cách tự học sử dụng máy ảnh như trên rất phù hợp với tôi. Ở đây tôi chỉ nói đến cách dùng máy ảnh thôi nhé, còn dùng nó để chụp được một bức ảnh đẹp thì còn là một con đường chông gai.

Tôi nghĩ các kỹ sư tài giỏi đã thiết kế ra các mode đó thì cái nào cũng có ý nghĩa của nó, mình không nên coi thường một mode nào cả. Khi có thời gian một chút thì dùng các chế độ Creative, còn nếu sợ khoảnh khắc sự kiện nó trôi tuột đi mất thì cứ chụp Auto.

Bước tiếp theo là thực hành. Tôi cứ lôi thằng cháu ngoại ra công viên mà chụp thôi. Ngoài công viên ta có thể tập chụp trẻ con (là cái khó nhất, theo tôi), chụp chân dung, chụp phong cảnh và cả chụp hoa lá.
Chụp về, tối đổ ảnh vào máy tính và nhờ ông con rể "chấm bài". Nó có cái màn hình độ nét cao, xem ảnh khá chuẩn. Tôi bảo con rể cứ phang thẳng cánh, đừng nể nang. Và nó có nhiều góp ý rất giá trị, không những về mặt kỹ thuật sử dụng máy ảnh mà cả về bố cục, ánh sáng, các chi tiết v.v.
Kết hợp với việc hàng ngày vào các diễn đàn đọc để dần dần "sáng mắt sáng lòng".

Tôi nghĩ các tay mới như bác Mì chả, em Hoa may và nhiều bạn khác sẽ chụp ảnh rất đẹp, nếu không ngại đọc loạt bài "Tất tần tật..." này và chịu khó thực hành.

Chúc các bạn thành công!

[chaika]

Cám ơn bác Phan và các bác đã chia sẻ những bài học bổ ích. CK nghĩ rằng mọi người sẽ rất thích. Hy vọng các tay máy nghiệp dư 3N chúng ta sẽ ngày càng lên tay.

Chùm hoa anh đào của BZ gửi về rất đẹp, CK xin mượn tạm làm bức ảnh tặng các bác như một lời cảm ơn. Mong các bác chia sẻ tiếp ạ.

BelayaZima viết

Khoe sắc dưới nắng xuân

p/s: CK làm nền tối theo hướng dẫn của bác Bản Đổ dạo xưa. Hổ Già cũng chia sẻ một FF nữa rất khả thi, có dịp CK sẽ thực hiện khoe các bác.

[gps]

Cho em tham gia với. Em cũng muốn học chụp ảnh, tuy người không có tí bột nghệ nào. Hic.

Em đã mua một đống máy ảnh, lens các loại nhưng chưa có căn bản và chưa có dịp thực hành nhiều. Một phần cũng do hoàn cảnh (các bác cho em đổ thừa tí), công việc bận bịu và ở sa mạc chẳng có nhiều cảnh đẹp.

Mong được học hỏi từ các bác.

[micha53]

Nhà iem cũng xin được hóng.
Tuy vẫn biết "cái của nợ này vướng vào là rách việc lắm".

[Phanhoamay]

Máy ảnh số du lịch (dạng ngắm-chụp) ngày càng phổ biến với mức giá hầu như ai cũng có thể sở hữu một chiếc.

Ta sẽ tìm hiểu về máy ảnh loại này, từ đó nâng cao lên loại ống kính rời sau.

Trước khi học về nhiếp ảnh, điều đầu tiên cần biết là hiểu máy ảnh của mình, hiểu chức năng của từng nút bấm, biết khi nào sử dụng chúng để có được bức hình mong muốn. Bài này sẽ chỉ trình bày những chức năng cơ bản nhất của một chiếc máy ảnh. Mỗi máy ảnh gồm 13 bộ phận chính. Nếu máy ảnh bạn đang sở hữu không có đủ hoặc có nhiều hơn 13 bộ phận này, bạn cần đọc thêm về chức năng của chúng trong sách hướng dẫn sử dụng máy ảnh của mình.

Ta lấy mẫu máy Samsung và Canon làm ví dụ, máy các hãng khác cũng tương tự.


Máy ảnh compact có 13 bộ phận chính. Ảnh: Cnet.

1. Đèn flash tích hợp trên thân máy giúp chiếu sáng đối tượng trong điều kiện chụp tối. Đèn có thể được cài đặt để chớp tự động (chỉ chớp khi cần thiết), chớp cưỡng bức (luôn chớp) hay tắt.

2. Đèn hỗ trợ lấy nét chỉ bật khi điều kiện ánh sáng môi trường chụp không đủ cho máy ảnh lấy nét. Một số máy ảnh cho phép bạn tắt tính năng này để tránh làm đối tượng mất tập trung.

3. Ống kính thu cảnh vật (ánh sáng) để hiển thị trên cảm biến. Một số ống kính máy ảnh được thiết kế dạng thò thụt khi bật/tắt máy, trong khi một số khác lại thiết kế ống kính trong lòng máy ảnh (không thò thụt ra ngoài).



4. Vòng chế độ cho phép chuyển đổi giữa các chế độ chụp khác nhau. Ngoài các chức năng mặc cảnh, hầu hết máy ảnh đều có chế độ P và chế độ A. Ở chế độ P (Program), máy sẽ tính toán các thông số phơi sáng, còn lại cho phép người chụp chỉnh một số thông số như đèn flash, ISO, cân bằng trắng. Còn chế độ A (Auto) là tự động hoàn toàn, máy sẽ lo tất cả các thông số liên quan, việc của người dùng chỉ là ngắm và bấm máy.

5. Màn hình LCD phía sau là nơi người chụp dùng để căn khung hình khi chụp cũng như xem lại ảnh vừa chụp. Có nhiều kích cỡ màn hình LCD khác nhau, từ 2,5 inch tới 3,5 inch tùy máy. Hầu hết thường có độ phân giải từ 230.000 điểm ảnh, nhưng ở một số máy ảnh cao cấp hơn, độ phân giải có thể lên đến 920.000 pixel. Màn LCD có thể cố định ở thân máy, có thể ở dạng lật xoay, hoặc có thể chỉ lật dùng trong các trường hợp chụp hất lên hoặc chúc xuống.

6. Phím điều hướng thường ở phía sau máy dùng để duyệt qua menu và các lựa chọn. Xung quanh sẽ có một nút hiển thị thông tin trên màn LCD (thường có tên DISPLAY) và nút xem lại hình vừa chụp (ký hiệu là hình tam giác). Các chức năng truy cập nhanh cũng được hiển thị bằng biểu tượng in trên nút điều hướng. Lưu ý, mỗi máy ảnh khác nhau sẽ có cách sắp xếp khác nhau.



7. Nút chụp ảnh có hai chức năng là lấy nét và chụp. Nếu bạn nháy nhẹ nút chụp, máy ảnh sẽ điều chỉnh ống kính để lấy nét, nếu bạn nhấn mạnh, máy sẽ chụp.

8. Nút điều chỉnh zoom dùng để thay đổi tiêu cự giữa góc rộng và tele thường được bố trí thành một vòng bao quanh nút chụp ảnh. Có những máy lại chọn kiểu thanh bấm hai nút hai đầu ở phía sau.

9. Nút công tắc nguồn dùng để bật/tắt máy ảnh.



10. Nắp che pin thường ở dưới đáy và thường được mở kiểu kéo trượt hoặc gạt lẫy để lắp pin và thẻ nhớ.

11. Lỗ lắp chân máy được đặt phía dưới đáy máy, cạnh nắp che pin.



12. Bên sườn máy ảnh thường là các cổng kết nối để nối máy ảnh với máy tính hoặc màn hình ngoài. Cáp cho các cổng này thường được đi kèm máy (cáp USB, cáp AV) hoặc có thể phải mua rời (cáp HDMI).

13. Lỗ xỏ quai đeo máy ảnh.

Trên đây là một số bộ phận cơ bản của một máy ảnh số du lịch thông dụng.

Bài tới sẽ về các kỹ thuật căn khung và tìm hiểu các chế độ mặc cảnh trên máy ảnh.

Nguồn: Nguyễn Hà - Số hóa