Nhà văn Conxtantin Georgievitr Pauxtovxki và một số tác phẩm

[nqbinhdi]

Saomai viết

SM cứ nghĩ là cuốn "Bông hồng vàng" do Vũ Thư Hiên dịch, NXB Văn hóa in 1961, giá 1,85 đồng, chưa bao giờ được tái bản (?)

Đúng là bản mà chị có chưa từng được tái bản. Sau này, khi nhà Văn học xuất bản lại Bông Hồng Vàng và Bình Minh Mưa, họ đã gộp vào 1 cuốn, do Kim Ân và Mộng Quỳnh dịch. Tôi hiện chỉ có bản Bông Hồng Vàng và Bình Minh Mưa in năm 1999, mua ở Tràng Tiền khi nó vừa ra. Rất tiếc là bản ngày trước lại không có, dù đã đọc từ hồi sinh viên.

Hồi còn là SV, khi mới 18-19 tuổi, tôi thường đọc các truyện LX tại phòng đọc của thư viện của trường do sách thường chỉ có 1 bản nên không được mượn về (chỉ thỉnh thoảng có cuốn có nhiều bản mới được mượn về hoặc năn nỉ chị thủ thư mượn về ngày thứ Năm thì CN phải trả ngay nếu chỉ có 1 bản). Ngày ấy mỗi lần đi lên thư viện trường phải cuốc bộ 8 km từ trong rừng nơi trú quân ra Vĩnh Yên, mấy CN mới được ra khỏi doanh trại một lần. Suốt một năm 1973, sang cả đầu 1974 tôi đã ngốn sạch các cuốn của các nhà văn hiện đại Liên xô như Paustovski, Fadeyev, A. Tolstoi, Sholokhov... có trong thư viện của trường, tranh thủ cả ngày thứ năm hàng tuần là ngày tự học, không có giờ lên lớp, nại cớ lên thư viện mượn/đọc sách chuyên môn mà kết hợp đọc truyện - những hôm ấy thì thường nhịn đói buổi trưa, đi khỏi đơn vị sau bữa sáng và chỉ về kịp để ăn bữa tối. Cứ theo danh sách các nhà văn hiện đại LX mà tôi biết được từ một cuốn tạp chí Sputnhik bằng tiếng Pháp mẹ tôi có (không hiểu bằng cách nào mà hồi còn chiến tranh ác liệt như vậy mẹ tôi lại rất hay có Sputnhik bằng tiếng Pháp để đọc) mà lục tìm trong tủ phích của thư viện để mượn đọc thôi - ngày ấy tôi đã tự đặt cho mình nhiệm vụ đọc cho hết các tác gia kinh điển xô viết trong thời SV. Riêng Chinghiz Aitmatov thì mãi tới tận những năm 1980s mới biết đến qua Giamilia và Cây phong non trùm khăn đỏ (Truyện núi đồi và thảo nguyên).

[quangnam]

Saomai viết

SM cứ nghĩ là cuốn "Bông hồng vàng" do Vũ Thư Hiên dịch, NXB Văn hóa in 1961, giá 1,85 đồng, chưa bao giờ được tái bản (?)

Những năm sau này, nhu cầu về việc tái bản "Bông Hồng Vàng" và "Tuyển tập truyện ngắn" của Pautovsky là có thật. Song, cái tên VTH không được xuất hiện trên văn đàn nữa.

Người ta đã nhờ đến các dịch giả tiếng Nga nổi tiếng để dịch lại "Bông Hồng Vàng". Tuy nhiên, những dịch giả này đã từ chối, họ cho rằng họ không thể dịch tốt hơn bản dịch của VTH.

Cuối cùng thì "Bông Hồng Vàng và Bình minh mưa" được tái bản dưới dạng gộp chung và mang tên Kim Ân. Kim Ân là vợ VTH.

VTH in Pere Lachaise Paris.


và trong căn hộ tại Paris.


VTH và vợ Kim Ân.

[nqbinhdi]

quangnam viết

Những năm sau này, nhu cầu về việc tái bản "Bông Hồng Vàng" và "Tuyển tập truyện ngắn" của Pautovsky là có thật. Song, cái tên VTH không được xuất hiện trên văn đàn nữa.

Người ta đã nhờ đến các dịch giả tiếng Nga nổi tiếng để dịch lại "Bông Hồng Vàng". Tuy nhiên, những dịch giả này đã từ chối, họ cho rằng họ không thể dịch tốt hơn bản dịch của VTH.

Cuối cùng thì "Bông Hồng Vàng và Bình minh mưa" được tái bản dưới dạng gộp chung và mang tên Kim Ân. Kim Ân là vợ VTH.

Cám ơn bác quangnam đã cho biết về bút hiệu Kim Ân. Sáng nay khi viết bài post trước, tôi đã có câu về tên người dịch bản mới: "những dịch giả chưa nghe tên bao giờ" và cũng đã viết rằng "có lẽ vẫn là bản dịch của VTH song với bút danh khác của ông ấy thôi", sau lại xóa đi. Bởi đọc bản Bông hồng vàng bây giờ không thấy khác gì bản trước - cũng có thể là cùng dịch từ một gốc tiếng Nga ra thì sai khác chắc cũng không nhiều và vì tôi đọc bản dịch trước từ cũng quá lâu rồi nên không dám chắc nữa, vì thế mới xóa mấy câu viết kia đi. Thế mà hóa ra cái dự cảm của tôi lại đúng.

Các ảnh của VTH kia là từ năm nào vậy bác quangnam?

[quangnam]

nqbinhdi viết

Cám ơn bác quangnam đã cho biết về bút hiệu Kim Ân. Sáng nay khi viết bài post trước, tôi đã có câu về tên người dịch bản mới: "những dịch giả chưa nghe tên bao giờ" và cũng đã viết rằng "có lẽ vẫn là bản dịch của VTH song với bút danh khác của ông ấy thôi", sau lại xóa đi. Bởi đọc bản Bông hồng vàng bây giờ không thấy khác gì bản trước - cũng có thể là cùng dịch từ một gốc tiếng Nga ra thì sai khác chắc cũng không nhiều và vì tôi đọc bản dịch trước từ cũng quá lâu rồi nên không dám chắc nữa, vì thế mới xóa mấy câu viết kia đi. Thế mà hóa ra cái dự cảm của tôi lại đúng.

Các ảnh của VTH kia là từ năm nào vậy bác quangnam?

Dự cảm của bác hoàn toàn đúng.

Mấy cái ảnh này được chụp hồi cuối năm ngoái (8/2011) khi tôi có dịp tới Paris.

Mới hơn 10 tuổi tôi đã được đọc "bụi quý" và chẳng cảm nhận được gì. Dịch xong phần nào, anh ấy đều đưa cho chị Ân đọc trước, rồi đến chúng tôi, những đứa em của anh. Lúc đó "Bông Hồng Vàng" mới chỉ là bản tháo viết tay trên giấy 5 hào 2. Anh ấy sửa đi sửa lại nhiều lần trước khi "mổ cò" trên chiếc máy tính cũ kỹ.

Có những phần, anh Mộng Quỳnh dịch. Anh Quỳnh có dáng như một lãng tử với mái tóc bồng bềnh. Chẳng biết bây giờ anh ấy ở đâu nữa.

Mãi sau này, khi lớn hơn, lúc gần tốt nghiệp phổ thông cấp III tôi mới có dịp đọc lại và thấy thích những "Tuyết", "Binh minh mưa", "Lẵng quả thông", "Người đầu bếp già"...

[Saomai]

Cảm ơn bác Quangnam về những thông tin thú vị. Về Bông hồng vàng, đúng là có những đồn đại về "các bản dịch", giờ được biết chúng chỉ là một.

Có hồi SM được nghe người ta nói, chỉ có bản của VTH dịch là hay, còn những bản in sau này dở ẹc. Tuy nhiên SM không được đọc những bản in về sau nên không có được cảm nhận như bác BD.

Lai có tin, mà bây giờ SM biết chắc chắn là không đúng: Người ta đồn thổi là bản dịch BHV của VTH sở dĩ "mướt" như vậy, vì ông đã đọc rất kỹ bản gốc, nhưng chỉ viết nó ra thành bản tiếng Việt khi ở trong tù. Nghĩa là ông nhớ gì viết nấy, và kèm theo là sáng tác, có nghĩa đó là bản phỏng dịch. SM có đối chiếu thời gian, và đọc bản năm 1961, và tự nhận thấy lời đồn thổi ấy không đúng. Chỉ đúng một điều: đó là bản dịch tốt. Trong đó có một số từ về địa chất, điều làm SM chú ý.

[nqbinhdi]

quangnam viết

Dự cảm của bác hoàn toàn đúng.

Mấy cái ảnh này được chụp hồi cuối năm ngoái (8/2011) khi tôi có dịp tới Paris.

Mới hơn 10 tuổi tôi đã được đọc "bụi quý" và chẳng cảm nhận được gì. Dịch xong phần nào, anh ấy đều đưa cho chị Ân đọc trước, rồi đến chúng tôi, những đứa em của anh. Lúc đó "Bông Hồng Vàng" mới chỉ là bản tháo viết tay trên giấy 5 hào 2. Anh ấy sửa đi sửa lại nhiều lần trước khi "mổ cò" trên chiếc máy tính cũ kỹ.

Có những phần, anh Mộng Quỳnh dịch. Anh Quỳnh có dáng như một lãng tử với mái tóc bồng bềnh. Chẳng biết bây giờ anh ấy ở đâu nữa.

Mãi sau này, khi lớn hơn, lúc gần tốt nghiệp phổ thông cấp III tôi mới có dịp đọc lại và thấy thích những "Tuyết", "Binh minh mưa", "Lẵng quả thông", "Người đầu bếp già"...

1. Chắc bác định viết là Anh ấy sửa đi sửa lại nhiều lần trước khi "mổ cò" trên chiếc máy chữ cũ kỹ phải không ạ? Bởi ngày trước thì còn chưa có máy tính PC. Tôi thì cũng đã thấy bà chị nhà văn của tôi gõ mổ cò các truyện chị ấy viết trước khi gửi bản thảo tới nhà xuất bản trên cái máy chữ cũ hiệu Olympia của CHDC Đức.

2. Trong số các truyện ngắn mà bác đã kể ra, tôi chắc là bác đã không kể hết, có lẽ hẳn sẽ còn các truyện ngắn sau đây nữa: Cô gái làm ren Natxchia, Gió biển.

Không phải mọi truyện ngắn của Paustovski đều hay đến độ không thể không nhắc tới, song mấy truyện ngắn bác đã kể thì mấy anh chị em nhà chúng tôi đều mê, và cả 2 truyện kia nữa. Đến nỗi, có dạo khi còn chưa đi bộ đội, anh trai tôi còn định và đã viết thêm "Lại nói về cô gái làm ren Natxchia" nữa, nối thêm vào câu chuyện về việc nàng Natxchia lần mò lên Leningrad đi tìm chàng họa sĩ Balasov. Văn thì đặc giọng Paustovski, và chẳng có chỉ anh tôi (sau này cũng tập tọng viết văn) mà cả bà chị tôi một thời văn của chị ấy cũng đặc giọng học theo Paustovski nữa. Trong nhà chúng tôi, bọn tôi đều thuộc lòng nhiều truyện ngắn của Paustovski: Lẵng quả thông, Người đầu bếp già, Cô gái làm ren Natxchia, Gió biển... Ngày tôi còn bé, sau các bữa ăn mấy anh chị em vẫn chơi trò trí nhớ bằng cách kể tên tắt các phim, các truyện... và đoán, hoặc thi nhau đọc thuộc lòng các truyện ngắn mà cả nhà yêu thích, trong đó nhiều nhất là các truyện ngắn của Paustovski. Năm 1983, thi lấy bằng trình độ 1 tiếng Anh tại ĐHNN Hà Nội, tôi bị gọi lên bàn của thày Hoàng Xuân Tiếp để trả bài thi nói, bài thi của tôi là kể lại truyện ngắn Cô gái làm ren Natxchia. Sau khi kể xong, thày HXT còn truy mãi thêm, may sao tôi thì thuộc từ bé cái truyện ấy nên trả lời lưu loát lắm - chắc thày Tiếp cũng là dân máu mê văn của Paustvski, nhờ vậy mà tôi được nhận điểm 8+ (thày Tiếp sau đó cứ khen lớp rằng có anh đạt được 8+, là điểm môn nói xưa nay thày chưa bao giờ cho những gã học tại chức trình độ ấy sất).

[hungmgmi]

quangnam viết

Có những phần, anh Mộng Quỳnh dịch. Anh Quỳnh có dáng như một lãng tử với mái tóc bồng bềnh. Chẳng biết bây giờ anh ấy ở đâu nữa.

.

Hungmgmi vừa gọi điện hỏi bác Thúy Toàn về dịch giả Mộng Quỳnh. Bác nói ngay "Biết chứ, biết chứ. Tôi đã viết về anh Mộng Quỳnh rồi mà".
Nói chuyện qua điện thoại, bác Thúy Toàn chỉ nói ngắn gọn là chú Mộng Quỳnh đã mất hồi năm 1990, và là "một trường hợp đau lòng".
Chú hứa chiều nay sẽ mang cho hungmgmi cuốn sách của chú "Những con ngựa thồ" viết về các dịch giả văn học Nga, trong đó có bài viết về dịch giả Mộng Quỳnh. Hungmgmi sẽ viết đôi nét về chú Quỳnh sau khi đọc bài viết đó.
Chú Thúy Toàn cũng báo một tin vui:
Sáng thứ Tư 28/3 tới tại trụ sở Hội nhà văn VN, sẽ diễn ra buổi giới thiệu cuốn sách do chú Toàn viết chung với chú Phạm Vĩnh Cư, có tên "Marian Tkachev-người bạn tài hoa và chí tình".
Đây là một nhà văn đã có nhiều duyên nợ với VN và cuốn sách này ra đời nhân dịp nhà văn tròn 80 tuổi. Nhà văn Tkachev đã ra đi cách đây 6 năm, nhưng những người bạn, người học trò VN vẫn nhớ đến ông với lòng kính trọng sâu sắc.
Chú Thúy Toàn cho biết cuốn sách sẽ có 3 phần.
Phần 1: Giới thiệu 25 bài viết của Tkachev về các nhà văn VN tiêu biểu, như chùm 3 bài về Nguyễn Tuân, Nguyễn Đình Thi, Tô Hoài (mỗi người 2 bài), Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Thanh Tịnh, Nguyên Ngọc...
Phần 2: 100 lá thư của các nhà văn Việt Nam gửi Tkachev (Thật là thú vị biết bao khi vẫn còn những lá thư văn học đó để gửi đến chúng ta)
Phần 3: Các bài viết về Tkachev của các nhà văn VN và Nga.
Một cuốn sách, mà theo giọng đầy hứng khởi của chú Thúy Toàn, là rất đáng đọc, rất nhiều tư liệu.
Nhân dịp này, xin giới thiệu với các bác trên NNN.

[nqbinhdi]

@ Hùng-gà-mờ,

Sáng nay ông anh rể vừa gọi điện báo sẽ gửi ra cho tớ mấy cuốn sách mới ra hôm qua của bà chị, viết về Đại sứ Vũ Hắc Bồng. Tớ đã định bụng sẽ dành 1 cuốn tặng cậu. Có dịp sẽ trao.

[quangnam]

hungmgmi viết

Hungmgmi vừa gọi điện hỏi bác Thúy Toàn về dịch giả Mộng Quỳnh. Bác nói ngay "Biết chứ, biết chứ. Tôi đã viết về anh Mộng Quỳnh rồi mà".

Ông Thúy Toàn là bạn thân của anh H đấy. Nếu tôi nhớ không nhầm, chính ông là người đã giúp cho cuốn "Bông Hồng Vàng và Bình minh mưa" tái bản. Rất mong từ bạn những thông tin về Mộng Quỳnh. Hình ảnh về Mộng Quỳnh chỉ còn là bóng mờ trong tôi, vì đã quá lâu rồi. Anh ấy thường vừa đi bộ trên vỉa hè vừa lẩm bẩm điều gì như đang nói chuyện với ai.

Tôi có trong tay hai bản "Bông Hồng Vàng và Bình minh mưa" năm 2002 và 2007 đều của nhà xuất bản Văn học. Trong mục lục của hai cuốn này, tôi chỉ tìm thấy "Gió biển" mà không thấy truyện "Cô gài làm ren Naschia".

Anh Hiên dịch Paustovsky khi còn ở ngoài. Trong thời gian sống trong "3 lệnh tập trung" (mỗi lệnh là 3 năm) anh ấy chỉ sáng tác cuốn "Miền thơ ấu". Cuốn này được anh em chúng tôi chép lại từ những mẩu giấy gói thuốc lá, lề các trang báo gói quà...Cuốn "Miền thơ ấu" được giải A truyện cho thiếu nhi vào cuối thập niên 80. Đặc biệt là được mang tên VTH do ông Hà Mậu Nhai giám đốc Nhà Xuất bản Văn nghệ TP HCM cho xuất bản. Cuốn này về sau cũng được tái bản, vẫn mang tên VTH (chắc người ta đỡ ghét rồi chăng ?) vì thật ra nó chỉ là cuốn hồi ký về tuổi thơ trong những câu chuyện được nhớ lại từ một làng quê xứ đạo.

[Saomai]

[QUOTE=quangnam;106315]
Anh Hiên dịch Paustovsky khi còn ở ngoài. Trong thời gian sống trong "3 lệnh tập trung" (mỗi lệnh là 3 năm) anh ấy chỉ sáng tác cuốn "Miền thơ ấu". Cuốn này được anh em chúng tôi chép lại từ những mẩu giấy gói thuốc lá, lề các trang báo gói quà...

Vâng, rất có thể sự sáng tác "Miền thơ ấu" khiến người ta nhầm lẫn sang dịch BHV. SM còn nhớ được nghe kể về chi tiết VTH viết trên vỏ thuốc lá, lên bất cứ mảnh giấy nào có được...

[nqbinhdi]

quangnam viết

Tôi có trong tay hai bản "Bông Hồng Vàng và Bình minh mưa" năm 2002 và 2007 đều của nhà xuất bản Văn học. Trong mục lục của hai cuốn này, tôi chỉ tìm thấy "Gió biển" mà không thấy truyện "Cô gài làm ren Naschia".

Đúng là trong Bông hồng vàng và Bình minh mưa không có truyện ngắn Cô gái làm ren Naschia đâu bác quangnam ạ. Trong bản in năm 1999 của nxb. Văn Học mà tôi có cũng không có, đơn giản là vì trong bản từ ngày xưa cũng không có thôi.

Truyện ngắn này K. Paustovski viết năm 1941 và được in trong cuốn Tuyển tập truyện ngắn Paustovski. Bây giờ tìm trên Internet theo tên tiếng Việt của truyện này thì không ra, song tìm theo tên tiếng Anh (Lace-maker Nastya) hay tiếng Nga (Кружевница Настя) của truyện ngắn ấy thì thấy ngay ạ. Thậm chí, có thể đọc online truyện này bằng tiếng Nga, nhất là vào trang thư viện điện tử (Электронная библиотека) RoyalLib.ru. Link để đọc online truyện ngắn ấy đây:

http://royallib.ru/read/paustovskiy_..._nastya.html#0

Thậm chí người ta còn đã dựng cả vở ballet cùng tên, dựa theo câu chuyện ấy.

[hungmgmi]

Chiều nay, hungmgmi đã nhận được 2 cuốn sách do dịch giả Thúy Toàn gửi cho. Đó là cuốn "Những con ngựa thồ"(Văn học dịch-Dịch văn học) do NXB Tri Thức ấn hành cuối năm 2011 và cuốn sách mới nhất "Marian Tkachev-người bạn tài hoa và chí tình" do NXB Hội Nhà Văn ấn hành.
Trong cuốn "Những con ngựa thồ", dịch giả Thúy Toàn có 2 bài viết về dịch giả Mộng Quỳnh, bạn ông. Xin lược một số chi tiết từ 2 bài viết đó, nhằm để bạn đọc NNN biết rõ hơn về một dịch giả văn học Nga đã từ giã cõi trần cách đây 22 năm. Ông là dịch giả của mười cuốn sách, hơn ba mươi truyện ngắn...của các tác giả Nga, Xô viết, trong đó có những truyện ngắn của Pau từ hơn 30 năm qua đã ghi dấu trong lòng bạn đọc.
Dịch giả Mộng Quỳnh sinh năm 1938, mất năm 1990. Ông sinh ra trong một gia đình nhà giáo ở Hải Phòng. Lớn lên, ông được Nhà nước cử đi học ở Trung Quốc, Liên xô, nhưng sau đó lâm bệnh, sức khỏe yếu dần...Ông yêu say đắm văn học Nga và đầu thập niên 80 bắt đầu dịch và xuất bản những tác phẩm như:
Mối tình đầu của Turgheniev (1981), Bình minh mưa của Pautovski(1983), Nữ hoàng Socola của nhiều tác giả Xô viết(1985), Mumu của Turgheniev, Bình minh phương Băc của Pautovski (1987), Năm mặt trời bùng nổ của Pandgikidze(1987)...và nhiều tập truyện khác.Ông sống cô độc, không vợ con, đau yếu nhưng vẫn dồn sức vào việc dịch và giới thiệu các tác phẩm văn học Nga đến bạn đọc VN.
Dịch giả Mộng Quỳnh mất đột ngột, khi đang dịch dở bộ tiểu thuyết đồ sộ Số phận và cuộc đời của Iu. Grossman.