Olga Berggoltz - thơ và cuộc đời

[butgai]

Thật là khó khăn khi phải "bon chen" lách vào một bên là bác Bằng Việt đáng kính với sự phóng tác của mình và một bên là bác Tikva cũng đáng kính không kém với sự chính xác về ngôn từ bản gốc.
Nhất là ở những khổ thơ đầu của Tikva, thật khó tìm phương án khác. Nếu có từ nào của Butgai bị trùng, xin bác Tikva lượng thứ

<table><tr><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b>Mùa cuối hè</font></font></b>
Có một mùa kỳ lạ của thiên nhiên
Nóng dễ chịu, ánh nắng trời mềm mại;
Được gọi tên
Mùa cuối hè sót lại.
Rực rỡ lung linh gợi nhớ đến xuân xanh.

Trên gương mặt đã thoáng chút nhẹ nhàng
Vết chân chim vương phất phơ dịu nhẹ…
Tiếng chim hót muộn màng lanh lảnh thế!
Hoa khát khao bừng cháy đến lo âu!

Những cơn mưa đã ngưng hạt từ lâu,
Cánh đồng tối đã lặng câm dâng hiến hết…
Thường xuyên hơn ánh mắt nhìn ngây ngất
Ghen thưa hơn nhưng cũng đắng cay hơn.

Ôi mùa cuối hè hào phóng anh minh,
Ta hớn hở đón nhận ngươi … và tất cả.
Tình yêu của ta, ở đâu, ở đâu thế?
Rừng lặng câm, Sao cũng chẳng trả lời…

Như thế đó – đã đến, mùa sao rơi
Và, dường như, thời gian đang dần hết …
…Vậy mà đến bây giờ ta mới biết
Cách yêu thương, tha thứ, cách chia ly…

</td><td valign="top"><font size="3"><font color="scarlet"><b> бабье лето </font></font></b>
Есть время природы особого света,
неяркого солнца, нежнейшего зноя;
Оно называется
бабье лето
и в прелести спорит с самою весною.

Уже на лицо осторожно садится
летучая, легкая паутина...
Как звонко поют запоздалые птицы!
Как пышно и грозно пылают куртины!

Давно отгремели могучие ливни,
все отдано тихой и темною нивой...
Все чаще от взгляда бываю счастливой,
все реже и горше бываю ревнивой.

О, мудрость щедрейшего бабьего лета,
с отрадой тебя принимаю... И все же.
любовь моя, где ты, аукнемся, где ты?
А рощи безмолвны, а звезды все строже...

Вот видишь — проходит пора звездопада,
и, кажется, время навек разлучаться...
...А я лишь теперь понимаю, как надо
любить, и жалеть, и прощать, и прощаться...
</td></tr></table>

[hungmgmi]

Có mọt bài thơ vẫn được coi là của Olga Bergolts, không biết ai dịch, có 2 câu "Tím một chiều giá buốt
Hoa sặc sỡ lo âu"
Trong bài trên, bác Bằng Việt cũng có câu:"Hoa cuối mùa sặc sỡ đến lo âu.".
Hai hình ảnh với câu chữ trùng nhau, phải chăng bác Bằng Việt đã dịch cả bài trên kia nữa?
Riêng với Gà mờ tôi, cái hình ảnh đã được dịch ra tiếng Việt kia "Hoa sặc sỡ lo âu" là một cái gì đó rất ám ảnh. Từ lâu rồi, từ cái dạo lớp 11, 12 bọn con gái trong lớp chép bài này, đọc trộm được khi ghi lưu bút, đã thấy ấn tượng. Từ đó về sau, nhiều năm đã trôi qua rồi, cứ nhìn thấy những khóm hoa sặc sỡ, dù mọc ở ven đồng ngoại ô hay bày bán đâu đó ở chợ nông trang, cũng nghĩ đến hình ảnh này. Hay thật, một hình ảnh vừa có màu sắc, vừa có tâm trạng..."Hoa sặc sỡ lo âu"...
Nói một chuyện bên lề. Hôm vừa rồi được xem qua một số bản thảo của bên ta định in trong tập san để chuẩn bị Những ngày Hà Nội ở Moskva. Thấy có bản Mùa hè rớt, nhưng chẳng hiểu tay đánh máy nào đã gõ chữ Rớt thành chữ Uớt. Mùa hè ướt-tác giả Ôn-ga Béc-tơ-gôn.. Cũng may nó mới ở dạng bản thảo chưa được biên tập, sửa sang.

[butgai]

@Hungmgmi: Thực ra theo thiển ý của nhà cháu thì cứ phải dịch là <b>Mùa Hồi xuân</b>, nhưng như thế thì có vẻ "phô" quá nhỉ.
Cũng như <i>sợi tơ nhện giăng trên mặt</i> theo cách nói của người Việt sẽ là <i>Vết chân chim trên khóe mắt</i> ...

Thực ra, khi dịch thơ, những hình ảnh rất dễ bị ám ảnh bởi những gì người dịch đã đọc, vì thế sự trùng lắp ngôn từ khi chuyển sang tiếng Việt từ 1 từ gốc tiếng nước ngoài là điều hay gặp. Nhưng cũng có thể như bác Hungmgmi suy đoán: 2 bài đó đều của bác Bằng Việt.

Có điều, Butgai có cảm giác bác BV ... "dịch" thơ dựa theo một bản dịch nghĩa tiếng Việt nào đó chứ không dịch từ nguyên bản tiếng Nga

[Nina]

Cá nhân em thì rất thích cụm từ "Mùa hè rớt" của đại ca Bằng Việt (quá hay mà), nên ai nói gì thì nói, em sẽ dùng từ này . Em hy vọng là em không bị đại ca ảnh hưởng quá nhiều. Cũng như hy vọng là trong lúc đọc loáng thoáng bản dịch của các bác Tykva và butgai em sẽ không cầm nhầm gì đó nhiều nhặn

БАБЬЕ ЛЕТО Ольга Берггольц Есть время природы особого света, неяркого солнца, нежнейшего зноя; Оно называется бабье лето и в прелести спорит с самою весною. Уже на лицо осторожно садится летучая, легкая паутина... Как звонко поют запоздалые птицы! Как пышно и грозно пылают куртины! Давно отгремели могучие ливни, все отдано тихой и темною нивой... Все чаще от взгляда бываю счастливой, все реже и горше бываю ревнивой. О, мудрость щедрейшего бабьего лета, с отрадой тебя принимаю... И все же. любовь моя, где ты, аукнемся, где ты? А рощи безмолвны, а звезды все строже... Вот видишь — проходит пора звездопада, и, кажется, время навек разлучаться... ...А я лишь теперь понимаю, как надо любить, и жалеть, и прощать, и прощаться...

Mùa hè rớt Olga Berggolts Có một mùa ánh sáng sao kỳ diệu Mặt trời không rạng ngời, cái nóng dịu dàng thôi Mùa hè rớt như dân gian thường gọi So với mùa xuân chẳng hề kém tuyệt vời Tấm mạng nhện trong suốt bay nhè nhẹ Thận trọng vương lên khuôn mặt khẽ khàng… Những chim muộn hót nghe vang quá! Hoa bụi cháy lên – rực rỡ đến hoang mang! Những cơn mưa rào đã thôi gầm lâu lắm Cánh đồng đen lặng lẽ trút hết quà… Ta hạnh phúc thường hơn từ ánh mắt nhìn qua Ghen ít hơn, nhưng đắng cay hơn trước Ôi, sự thông thái của mùa hè rớt, Ngươi quá bao dung, và an ủi tâm hồn… Nhưng tình ta, em ở đâu, hãy nói? Rừng lặng im, sao nghiêm nghị nhiều hơn… Thấy không em – đã đến lúc mưa sao, Và có lẽ - lúc chia ly vĩnh viễn... Mà mãi đến bây giờ ta mới biết Yêu, thương, thứ tha và giã biệt phải thế nào.

[Nina]

Mặc dù em nhấn nút Cám ơn chị Tykva, nhưng em nói thật là em không hoàn toàn đồng ý với chị về bản dịch của đại ca Bằng Việt đâu! Chị cứ đặt bản dịch này bên cạnh các bản dịch khác của đại ca, thì chị sẽ thấy - nó gần nguyên tác hơn nhiều so với các bản dịch khác đấy. Em nói hoàn toàn nghiêm túc và khách quan đấy ạ

Còn bản dịch của đại ca Bằng Việt thì phải nói là rất tuyệt, đến nỗi suốt một thời gian dài em không hề nghĩ đến việc dịch lại bài thơ này ...

[tykva]

Nina viết

Chị cứ đặt bản dịch này bên cạnh các bản dịch khác của đại ca, thì chị sẽ thấy - nó gần nguyên tác hơn nhiều so với các bản dịch khác đấy.

OK, thì đúng thế, chị cũng có chê bai gì đâu, vẫn gọi nó là một tuyệt tác của thơ dịch đấy chứ. Có điều, nó chỉ gần nguyên tác hơn so với các bản dịch khác của đại ca BV thôi, chứ so với nguyên tác thì nó vẫn còn xa xa...
Nhân tiện, câu thơ "Hoa bụi cháy lên - rực rỡ đến hoang mang" của Nina thật tuyệt vời. Bái phục, bái phục

[butgai]

Thú thực là Butgai thich bản dịch của Tikva và Nina hơn bản của Bằng Việt.

[Geobic]

butgai viết

@Hungmgmi:
Có điều, Butgai có cảm giác bác BV ... "dịch" thơ dựa theo một bản dịch nghĩa tiếng Việt nào đó chứ không dịch từ nguyên bản tiếng Nga

Bạn Butgai ơi, Bằng Việt không dịch theo bản dịch nghĩa của ai đâu. Bác ấy từng học ở Liên Xô từ hồi "xét lại" và rất sành tiếng Nga. Có điều, đúng như nhiều người nhận xét, khi dịch bác ấy luôn là Đồng tác giả để sáng tạo ra cái mới. Bài này cũng như bài Gửi Kornilov là tiêu biểu cho phong cách dịch của bác ấy.

[tykva]

Em trộm nghĩ, tất cả các bản dịch của bác ấy nên để đồng tác giả (Bằng Việt - OB chẳng hạn), vì như thế thì chính xác hơn

[hungmgmi]

Bác Bằng Việt là luật sư, tốt nghiệp ở Nga.
Em thấy thế này, có thể bác BV bám chưa sát lắm với nguyên tác, nhưng bác ấy dịch có hồn lắm, mà lại có thơ nữa, đọc thấy rất vào.
Bác ấy dịch các bài thơ trong "Daghestan của tôi" hay quá đi chứ. Dịch các bài của Abutaliv và cụ gì bố của Rasun ấy nhỉ.

[Geobic]

hungmgmi viết

Bác Bằng Việt là luật sư, tốt nghiệp ở Nga.
Em thấy thế này, có thể bác BV bám chưa sát lắm với nguyên tác, nhưng bác ấy dịch có hồn lắm, mà lại có thơ nữa, đọc thấy rất vào.
Bác ấy dịch các bài thơ trong "Daghestan của tôi" hay quá đi chứ. Dịch các bài của Abutaliv và cụ gì bố của Rasun ấy nhỉ.

@ Hungmgmi: theo chỗ Geo được biết thì bác BV chưa tốt nghiệp ĐH. Hình như bác ấy học ở Kiev (Ucraina) và phải về nước vì những ngành KH Xã Hội ngày đó có quá nhiều bất đồng giữa LX và VN. Nếu như bác ấy thành Luật Sư, chưa chắc VN đã có nhà thơ Bằng Việt với tầm cỡ như hiện nay. (Cũng có thể những thông tin mà Geo biết được chưa chính xác).

@ Tykva: Những bản dịch của BV trong nhiều trường hợp có thể coi là Phóng tác trên cơ sở một Nguyên tác nào đó. Trước đây Geo có dịch bài "Đỉnh núi điệp trùng..." của Lermontov, ghi là "Phỏng theo Gớt". Sau này mới biết đó chính là bản dịch ra tiếng Nga 1 bài thơ của Gớt. Nhưng là bản dịch quá thành công, nên người ta luôn cho vào tuyển tập thơ Lermontov kèm theo dòng "Phỏng theo Gớt".

PHỎNG THEO GỚT

Đỉnh núi điệp trùng
Ngủ trong đêm tối;
Thung lũng yên bình
Chìm vào sương khói;
Đường không mảy bụi,
Lá cành thôi rung...
Gắng đợi lát nữa
Rồi ta nghỉ cùng!
1840
(Geo dịch)

Giờ nếu có bác nào dịch bài thơ nguyên tác này của Gớt sang tiếng Việt, chắc nội dung sẽ na ná như thế.

[Geobic]

tykva viết

Dịch giả Bằng Việt (vốn nổi tiếng với cách dịch phóng tác, đã được trường phái 5' của NNN tôn vinh lên hàng đại ca) có một bản dịch БАБЬЕ ЛЕТО rất đẹp, rất Bằng Việt. Bản dịch này vốn được coi như một trong các tuyệt tác của thi ca Nga, nhiều thế hệ người Việt yêu thơ thuộc lòng và coi là một mẫu mực không ai có thể vượt qua.

<table><tr><td valign="top"> Olga Berggolts

БАБЬЕ ЛЕТО

Есть время природы особого света,
неяркого солнца, нежнейшего зноя;
Оно называется
бабье лето
и в прелести спорит с самою весною.

Уже на лицо осторожно садится
летучая, легкая паутина...
Как звонко поют запоздалые птицы!
Как пышно и грозно пылают куртины!

Давно отгремели могучие ливни,
все отдано тихой и темною нивой...
Все чаще от взгляда бываю счастливой,
все реже и горше бываю ревнивой.

О, мудрость щедрейшего бабьего лета,
с отрадой тебя принимаю... И все же.
любовь моя, где ты, аукнемся, где ты?
А рощи безмолвны, а звезды все строже...

Вот видишь — проходит пора звездопада,
и, кажется, время навек разлучаться...
...А я лишь теперь понимаю, как надо
любить, и жалеть, и прощать, и прощаться...

</td><td valign="top">(Bằng Việt dịch)

Mùa hè rớt

Có một mùa trong ánh sáng diệu kỳ,
Cái nắng êm ru, màu trời không chói,
Mùa hè rớt cho những người yếu đuối,
Cứ ngỡ ngàng như lúc mới vào xuân.

Trên má mơ hồ tơ nhện bay giăng,
Se sẽ như không, nhẹ nhàng, phơ phất...
Lanh lảnh bầy chim bay đi muôn nhặt,
Hoa cuối mùa sặc sỡ đến lo âu.

Những trận mưa rào đã tắt từ lâu,
Tất cả thấm trên cánh đồng lặng sẫm,
Hạnh phúc ít hơn mắt nhìn say đắm,
Ghen tuông dù chua chát...cũng thưa hơn.

Ôi cái mùa độ lượng rất thân thương,
Ta tiếp nhận vì người sâu sắc quá,
Nhưng ta nhớ, trời ơi, ta vẫn nhớ,
Tình yêu đầu. Rừng lặng... bóng sao im

Sao ơi sao, sao sắp rụng vào đêm,
Ta biết lắm thời gian đang tiễn biệt,
Nhưng mãi đến bây giờ ta mới biết
Yêu thương - giận hờn - tha thứ - chia li...

</td></tr></table>
Tuy nhiên, cảm nhận chung của Tykva đối với bản dịch này là nó ...khác hẳn bản gốc. Nếu ta đem so với bản gốc, nhiều câu Tykva thấy cứ ...sao sao. Ví dụ, hai câu cuối của khổ thứ nhất:

Mùa hè rớt cho những người yếu đuối
Cứ ngỡ ngàng như lúc mới vào xuân...

Hay hai câu đầu của khổ thứ ba:

Những trận mưa rào đã tắt từ lâu,
Tất cả thấm trên cánh đồng lặng sẫm,

Vẫn trong khổ thơ đó, hai câu cuối

Hạnh phúc ít hơn mắt nhìn say đắm,
Ghen tuông dù chua chát...cũng thưa hơn.

theo mình, Bằng Việt đã dịch sai ý của bản gốc, sai 180o luôn. Các khổ thơ sau cũng có nhiều hạt sạn trong cách dịch và cách hiểu, thôi mình không nói tiếp nữa.

Nói vậy không có nghĩa là Tykva muốn phủ nhận một tuyệt tác của Bằng Việt đâu, mà chỉ mong muốn cùng mọi người cùng bàn luận và cùng dịch lại bài thơ БАБЬЕ ЛЕТО mà thôi.

Theo Geo, cái chỗ Tykva cho lai BV dịch sai đến 180 độ ấy thực ra chỉ khoảng 90 độ thôi!

Nguyên văn trong bản dịch của BV:

Hạnh phúc - hiếm hơn khóe nhìn say đắm
Ghen tuông - dù chua chát cũng thưa hơn!

Câu trên thì Bí dịch sát hơn là chắc, và hay, còn câu dưới Geo nghĩ BV đã dịch sát.

Thiết nghĩ những bản "tam sao" để mất cái dấu gạch nối của BV thật tai hại, làm lạc ý tác giả tức thì (ít nhất là với câu thứ 2 nêu ở trên).

Bài Bí chép còn nhiều chữ nữa sai với bản dịch chính thức của BV, ví dụ: muộn nhất chép thành muôn nhặt (vô nghĩa); trong chép thành trên (khác nghĩa) v.v.. (xem những chữ gạch chân trong bản Bí chép). Lỗi không phải của Bí, mà là cái sự "tam sao" ấy...

Nhin sơ sơ Geo thấy thế, còn xem kỹ hơn, chắc sẽ phát hiện ra thêm nhiều điều hay.

[tykva]

Geobic viết

Theo Geo, cái chỗ Tykva cho lai BV dịch sai đến 180 độ ấy thực ra chỉ khoảng 90 độ thôi!

Nguyên văn trong bản dịch của BV:

Hạnh phúc - hiếm hơn khóe nhìn say đắm
Ghen tuông - dù chua chát cũng thưa hơn!

Câu trên thì Bí dịch sát hơn là chắc, và hay, còn câu dưới Geo nghĩ BV đã dịch sát.

Cho phép em phản đối bác nhé. Em cho là bác ấy dịch sai 180o là căn cứ vào bản mà em trích dẫn ấy, chứ còn bản này em chưa đọc bao giờ. Nói chung là em không thuộc một câu nào trong các bản dịch thơ của BV cả, mỗi lần cần đến là em phải tìm kiếm lục lọi trên Internet, gặp gì trích dẫn nấy thôi.

Geobic viết

Bài Bí chép còn nhiều chữ nữa sai với bản dịch chính thức của BV, ví dụ: muộn nhất chép thành muôn nhặt (vô nghĩa); trong chép thành trên (khác nghĩa) v.v.. (xem những chữ gạch chân trong bản Bí chép). Lỗi không phải của Bí, mà là cái sự "tam sao" ấy...

Nhin sơ sơ Geo thấy thế, còn xem kỹ hơn, chắc sẽ phát hiện ra thêm nhiều điều hay.

Bản dịch này em copy nguyên văn bản chính thức của trang web Thi viện bác ạ. Người ta cũng tự ý sửa chữa, thêm bớt vào bản dịch của BV nhiều, đọc phía bên dưới sẽ thấy các Btv của trang này bàn luận với nhau để chọn lấy một phương án mà người ta cho là tốt nhất.

http://www.thivien.net/viewpoem.php?ID=64

[butgai]

hungmgmi viết

Bác Bằng Việt là luật sư, tốt nghiệp ở Nga.
Em thấy thế này, có thể bác BV bám chưa sát lắm với nguyên tác, nhưng bác ấy dịch có hồn lắm, mà lại có thơ nữa, đọc thấy rất vào.
Bác ấy dịch các bài thơ trong "Daghestan của tôi" hay quá đi chứ. Dịch các bài của Abutaliv và cụ gì bố của Rasun ấy nhỉ.

Đồng ý là bác BV "dịch" rất hay, và rất thơ, nhưng đúng hồn bài thơ thì cần xem lại...
Ví dụ ngay bài Mùa hè rớt, hồn bài thơ đã gần như thay đổi 180 độ khi bác ấy dịch câu:
Mùa hè rớt cho những người yếu đuối
Mùa hè rớt, hay Hồi xuân là của chung tất cả phụ nữ ở cái tuổi như khi OB viết bài thơ này, dù họ có yếu đuối hay khỏe mạnh.
Đọc câu trên, người ta sẽ không thể hiểu tác giả (OB) định nói gì trong cả bài thơ này.

Hay như BG đã nói hôm trước ở bài Mùa lá rụng:
Khi nói:
Anh đã từng ở đây, đã là người thân nhất
Sao phút này là bạn cũng không?
thì cũng đã làm người đọc hiểu đây là một mối tình song phương tan vỡ chứ không phải là một mối tình đơn phương như trong nguyên bản:
Chẳng gần gũi, không phải người thân thiết
Hay đơn thuần chỉ là bạn cũng không

Rồi chính câu nhan đề của bài này:, dịch là "tránh đừng đụng vào cây, mùa lá rụng", hình như dịch giả có ý định ... bảo vệ thiên nhiên?!

Còn nhiều, nhiều nữa. Có những phóng tác làm bài thơ hay lên, thi vị hơn nhưng không thay đổi hồn thơ hay ý nghĩa bài thơ. Nhưng có khi chỉ 1 câu phóng tác trong bài thơ làm cái hồn trở nên khác hẳn. Mà BV thì hay có những câu ấy.

Cho nên, không phủ nhận, thơ bác ấy rất hay, nhưng giá bác ấy làm thơ thì tốt hơn. Còn dịch như vậy thì không đạt, xét ở khía cạnh chuyển tải ngôn ngữ và hồn thơ nguyên tác. Có lẽ do cái tôi của bác ấy lớn quá nên tự nhiên đi vào trong các bản dịch, hoặc do tâm hồn bác ấy phiêu diêu quá nên lơ là, không đọc kỹ bản gốc.
Và cũng không phải tất cả những người học ở Nga đêu rành ngữ pháp tiếng Nga đến mức như Tikva hay USY để có thể hiểu chính xác ý nghĩa từng con chữ. Từ ngữ nghe qua có vẻ ổn, nhưng cách cú có thể làm cho nghĩa khác rất nhiều. Phải rất tinh tế, công phu và cẩn thận khi đọc nguyên tác mới dịch đúng được. Đôi khi còn cần biết cả hoàn cảnh ra đời của bài thơ thì mới hiêu được ý nghĩa nữa

Tóm lại, theo ý Butgai thì thơ rất hay, nhưng nếu gọi là dịch thì "cứ sao sao" (lời Tikva) ấy

[Geobic]

Đúng là những ý của Bí là xác đáng. Geo xin post dưới đây nguyên văn bản dịch của Bằng Việt, trong "Thơ trữ tình thế giới thế kỷ 20", do chính ông sửa bản in. Còn những bản trên mạng thì là tam hoặc tứ sao mất rồi, khó phán xét trên cơ sở đó.


Mùa hè rớt

Có một mùa trong ánh sáng diệu kỳ,
Cái nóng êm ru, màu trời không chói,
Mùa hè rớt - cho những người yếu đuối,
Cứ ngỡ ngàng như mới bắt đầu xuân!

Trên má, mơ hồ tơ nhện bay giăng,
Khe khẽ như không, nhẹ nhàng, phơ phất,
Lanh lảnh bầy chim bay đi muộn nhất,
Hoa cuối mùa sặc sỡ đến lo âu!

Những trận mưa rào đã tắt từ lâu,
Tất cả thấm trong cánh đồng lặng sẫm...
Hạnh phúc - hiếm hơn khoé nhìn say đắm
Ghen tuông - dù chua chát cũng thưa hơn!

Ôi cái mùa đại lượng rất thân thương,
Ta tiếp nhận, vì ngươi sâu sắc quá!
Nhưng ta nhớ, trời ơi, ta vẫn nhớ,
Tình yêu đâu?... Rừng lặng, bóng sao im.

Sao ơi sao, sao sắp rụng vào đêm,
Ta biết lắm, thời gian đang vĩnn biệt...
Nhưng chỉ mãi bây giờ, ta mới biết
Yêu thương, ngậm ngùi, tha thứ, chia tay...!

Bằng Việt dịch

@ Butgai: Những ý của Butgai đúng đối với những bản dịch khuôn mẫu, và chắc chắn đó không phải trường hợp của BV. Ông luôn đồng sáng tạo, có thể nói là phóng tác, hay phỏng dịch cũng được. Và với tâm hồn bay bổng của 1 thi sỹ có tài, những bản dịch của ông thường "đánh đổ" được những bản dịch sát nguyên bản trong lòng những người hâm mộ (vì mấy ai quá rành rẽ ngôn ngữ gốc).
Chưa bao giờ Geo nghĩ BV đã hiểu sai nguyên tác nên dịch:

Mùa hè rớt - cho những người yếu đuối,
Cứ ngỡ ngàng như mới bắt đầu xuân.

Hay như trong câu câu "lạc gốc" :

Hạnh phúc - hiếm hơn khóe nhìn say đắm
Ghen tuông - dù chua chát cùng thưa hơn!

cũng không phải là do ông hiểu sai gốc, đơn giản là ông muốn thế. VÀo tuổi "hè rớt" ấy, những ánh nhìn say đắm hiếm hoi hơn, nhưng chỉ thế cũng đã là hạnh phúc. Còn ghen tuông ư, không còn nhiều nữa, nhưng cay đắng lắm người ơi... Geo nghĩ BV muốn chuyển tải thông điệp đó, và ông đã đi được vào lòng không chỉ thế hệ trẻ VN hôm qua, mà cả hôm nay nữa đấy.

Trong sáng tác BV có thành tựu, đã được Giải thưởng Nhà nước đợt 1. Còn trong dịch thuật, ông đã thành công không kém. Đã tạo được 1 phong cách dịch BV, được yêu thích - khó lắm thay!

[butgai]

@Bác Geobic:
Em (hình như) đề xướng kiểu dịch sát nguyên bản ở đây nhằm mục đích để anh chị em ta có thể bình luận cho nhau và nâng cao tiếng Nga cũng như hồn thơ, chứ không hề có ý định "đánh đổ" các bản dịch của bác BV trong lòng một thế hệ và một dạng công chúng nào đó. Thực ra, khi bác BV dịch, thông tin cũng chưa được nhiều chiều như bây giờ mà chỉ phụ thuộc vào những gì báo chí hặc nhà xuất bản công bố. Và như bác nói, công chúng mấy ai hiểu rành rẽ ngôn ngữ gốc. Vì vậy, các bản dịch của bác BV có lẽ dành cho công chúng ấy. Còn trên diẽn đàn này, đa số chúng ta đều hiểu tiếng Nga ở mức độ có thể cảm nhận được cả bản gốc và bản dịch nên việc đưa các bản dịch của bác BV vào đây là không đúng chỗ chăng? Có lẽ chính bác ấy cũng không muốn bị mổ xẻ bởi những ông chỉ... "rành ngữ pháp tiếng Nga mà không rành về thơ" như chúng ta đâu...(có khi đọc những dòng binh luận này bác ấy đang nghĩ thế)

Thôi, có lẽ chúng ta nên ... tha cho bác ấy nhỉ.

Ý kiến cá nhân Butgai em thì nếu làm thơ thì làm hẳn bằng ý tứ, ngôn từ của mình, còn dịch thơ thì phải sát với ý tứ, hồn của bản gốc.
Còn nếu vừa lấy ý của bản gốc, vừa phóng tác ý của mình vào thì em cứ gọi là... Lẩu thơ. (Em ko có ý dè bỉu hay ám chỉ gì bác BV đâu nhé)

Mà em thấy dịch phóng tác dễ tạo vần hơn dịch sát gốc nhiều, và lại dễ hay nữa vì có thể tùy ý đưa những hình ảnh mà bản gốc không có vào, nghe cho nó thánh thót, ngân vang. VD: ở câu trên là mặt trời không chói thì câu dưới ta cứ dành cho người yếu đuối mà phang, chả cần biết có yếu thật không).

[Apomethe]

Phim "Mùa hè rớt" của anh Nguyễn Thanh Phong vừa đạt giải Cánh diều vàng vừa rồi anh ấy cũng bảo là tựa phim anh ấy đặt dựa theo theo bài thơ này của Bergolts. Còn nội dung phim cũng dựa theo một việc có thật

[hienchik]

Chào các bác!
Em mới đăng ký vào forum này, thấy mấy bài thơ của các bác dịch hay quá, cho em học hỏi với , được không ạ ? Em cũng thích thơ lắm nhưng không biết làm thơ và cũng không biết dịch thơ

[butgai]

hienchik viết

Chào các bác!
Em mới đăng ký vào forum này, thấy mấy bài thơ của các bác dịch hay quá, cho em học hỏi với , được không ạ ? Em cũng thích thơ lắm nhưng không biết làm thơ và cũng không biết dịch thơ

Bác định Dịch thơ kiểu nguyên tác hay phóng tác?
Nếu là phóng tác, xin giới thiệu với bác 1 công thức chế biến Thơ nhé
Bước 1: bác cứ chọn mỗi câu lấy 1-2 từ làm chủ đạo, dịch ra tiếng Việt
Bước 2: chọn các từ có vần điệu với nhau, (không cần có trong bản gốc).
Bước 3: ghép từ gốc và từ có vần điệu lại vơi nhau.
Bước cuối cùng: Kiểm tra để đảm bảo tât cả các từ, các câu đều có nghĩa.
Vậy là xong, không tin mời bác cứ dịch thử.

[tykva]

Nhân tiện bác butgai đã giới thiệu công thức dịch thơ, em té nước theo mưa spam theo một bài, cũng là công thức dịch thơ. Cá nhân em thấy rất hiệu quả, đắc dụng

http://chicklub.com/baby/modules.php...e=save&sid=289

07.03.2008

Mít đặc làm thơ


Mít đặc không thành công trong hội hoạ nên chú quyết định sẽ trở thành thi sĩ. Chú có quen một nhà thơ ở phố Hoa lan. Tên thật anh ta là Bi nhưng vì tất cả các thi sĩ thường ưa những cái tên đẹp đẽ cho nên từ khi anh ta làm thơ, Bi lấy tên là Hoa giấy.

Một hôm Mít đặc đến tìm Hoa giấy và nói :

- Hoa giấy ạ, cậu dạy mình học làm thơ đi, mình cũng muốn trở thành thi sĩ.

- Nhưng cậu có khiếu làm thơ không? - Hoa giấy hỏi.

- Dĩ nhiên là có. Tớ rất có năng khiếu - Mít đặc đáp.

- Mình sẽ thử xem sao. Cậu có biết thế nào là vần thơ không?

- Không. Vần thơ là cái gì?

- Khi nào hai từ có tận cùng như nhau thì gọi là ăn vần - Hoa giấy giải thích - Ví dụ : vịt với thịt, cáo với gáo. Cậu hiểu chưa?

- Hiểu rồi.

- Cậu tìm cho mình một từ vần với bé.

- Choé - Mít đặc đáp.

- Vần gì như thế : bé - choé? Hai từ chẳng có vần gì cả.

- Tại sao? Cả hai từ tận cùng bằng chữ e mà.

- Thôi đi, phải làm sao cho các từ nó y hệt nhau và ăn khớp cơ. Này nhé: mèo-trèo, chậu - nhậu, bếp -nếp.

- Mình hiểu rồi! Mèo- trèo, chậu - nhậu, bếp - nếp. Chà, thật là kỳ diệu! Ha-ha-ha!

- Cậu tìm cho mình một từ vần với thương nhân - Hoa giấy nói.

- Khương nhân - Mít đặc đáp.

- Khương nhân! - Hoa giấy ngạc nhiên - Cậu tưởng có cái từ ấy à?

- Chẳng lẽ không có cái từ ấy hay sao?

- Tất nhiên là không.

- Vậy thì hái nhân!

- Hái nhân là cái quái gì? - Hoa giấy tròn xoe đôi mắt.

- Thế người chuyên đi hái không thể gọi là hái nhân được à? - Mít đặc giải thích.

- Làm gì có từ ấy - Hoa giấy đáp - Cậu chỉ phịa thôi! Không nên bịa đặt mà phải tìm những từ đã có sẵn.

- Nếu mình không tìm ra thì sao?

- Nếu cậu không tìm ra là cậu cóc có khiếu làm thơ.

- Vậy cậu nói cho mình xem từ nào thì vần với thương nhân? - Mít đặc trả lời.

- Cậu chờ một phút - Hoa giấy đồng ý.

Hoa giấy đứng ở giữa phòng, tay chắp trước ngực, đầu ngoẹo về một bên vai và bắt đầu nghĩ. Một lát sau, chú ngửa đầu nhìn lên trần nhà và lại suy nghĩ. Rồi đưa tay ôm lấy cằm suy nghĩ, rồi nhìn xuống đất. Làm như thế, chú vừa dạo trong phòng vừa lẩm nhẩm:

- Thương nhân, chương nhân, phương nhân ... - Nhưng chú thử hoài các phụ âm khác nhau mà vần thơ vẫn không đến. Sau đó Hoa giấy nói : - Chà, từ chi mà lạ! Không tài nào tìm ra vần được.

- à - Mít đặc kêu lên vui mừng - Cậu thấy đấy nhé! Cậu bắt mình tìm vần cho một cái từ vốn chẳng vần vò gì với cái từ nào khác, thế rồi cậu lại bảo là mình chẳng có khiếu làm thơ.

- Mình rất mong cậu có khiếu làm thơ miễn là cậu đừng làm rầy rà mình - Hoa giấy nói - Mình đang đau đầu đây. Cậu cứ viết sao cho nó ăn vần với nhau và có ý nghĩa, thế là cậu làm thơ đấy.

- Đơn giản thế thôi à? - Mít đặc ngạc nhiên.

- ừ, rất đơn giản. Điều cốt yếu là phải có khiếu.

Vừa về đến nhà, Mít đặc bắt tay ngay vào sáng tác. Chú dạo bước trong phòng, khi thì nhìn lên trần nhà, khi thì nhìn xuống đất, đưa tay ôm cằm và miệng lẩm ba lẩm bẩm. Tối đến thì bài thơ đã hoàn thành.

Chú bảo các bạn :

- Này các cậu, mình đọc cho các cậu nghe một bài thơ mình vừa làm xong nhé.

- Thật à? Thơ cậu nói về cái gì thế? - Mọi người quan tâm hỏi.

- Về các cậu đấy - Mít đặc thú nhận - Đây mấy câu tặng cậu Biết tuốt :

Một hôm đi dọc theo dòng suối
Biết tuốt nhảy qua con cá chuối.

Biết tuốt la lên:

- à, cậu trông thấy mình nhảy qua con cá chuối bao giờ thế?

Mít đặc giải thích:

- Để cho nó vần vò thành thơ mà lị.

- Để cho nó vần à? Thế muốn cho nó vần thì cậu cứ bịa ra những điều sai sự thật hay sao? Biết tuốt tức giận.

- Đúng thế đấy! Điều gì đã có thật thì mình chẳng cần bịa đặt ra nữa - Mít đặc đáp.

- Nếu cậu còn làm như vậy nữa thì cậu sẽ biết tay mình! - Biết tuốt đe doạ - Bây giờ thử xem cậu viết về các cậu khác ra sao nào?

- Các cậu nghe này, đây là thơ tặng cậu Nhanh nhảu:

Nhanh nhảu đói, thật tội
Nuốt chửng bàn là nguội.

Nhanh nhảu hét :

- Nó nói dối đấy! Mình có bao giờ nuốt cái bàn là nguội đâu.

- Cậu đừng giận, muốn cho nó vần, mình mới nói cái bàn là nguội - Mít đặc trả lời.

Nhưng Nhanh nhảu càng hét dữ hơn:

- Mình không bao giờ nuốt chửng cái bàn là nguội, nóng nào cả!

- Nào mình có nói là cậu nuốt chửng cái bàn là nóng đâu. Yên! Nghe thơ về cậu Ngộ nhỡ đây :

Có cái bánh nhân mỡ
Dưới gối cậu Ngộ nhỡ.

Ngộ nhỡ lật ngay cái gối lên và cáu sườn tuyên bố:

- Lại nói dối rồi! Có cái bánh nào đâu!

- Khổ lắm, cậu chẳng hiểu thơ ca gì cả. Chỉ vì cho nó vần nên người ta mới nói là có cái bánh, mặc dù cậu chẳng có cái bánh cóc nào. Các cậu có muốn mình đọc mấy câu thơ về cậu Thuốc viên không?

Bác sĩ Thuốc viên kiên quyết phản đối:

- Các bạn ơi, Mít đặc nó giễu chúng mình. Phải chấm dứt đi thôi. Chẳng lẽ chúng mình cứ nghe cậu ấy đọc những câu thơ nhảm nhỉ về chúng mình mãi hay sao?

Hầu hết các chú tí hon đều đồng ý như vậy:

- Thôi đi! Nghe đủ rồi! Đấy không phải là thơ mà là chuyện trêu chọc.

Nhưng Biết tuốt, Nhanh nhảu và Ngộ nhỡ thì lại hét to :

- Cứ tiếp tục đi! Cậu ấy đọc về bọn mình rồi, bây giờ để cậu ấy đọc những câu thơ viết về các cậu khác xem sao nào.

- Không, không! - các chú kia thét - Chúng tớ chẳng thèm nghe nữa đâu!

- Được rồi, nếu các cậu chẳng thèm nghe thì mình sẽ đi đọc cho hàng xóm láng giềng nghe vậy.

Thế là tất cả cùng la lên một lượt:

- Sao? Cậu định đem giễu bọn mình với người khác à? Nếu cậu làm thế thì cậu đừng có về đây nữa.

- Được, mình chẳng đi đâu- Mít đặc đồng ý - Nhưng mà các cậu đừng có cáu với mình nữa nhé.

Từ đó, Mít đặc không bao giờ làm thơ nữa.