CHUYỆN SINH VIÊN

[Hấp hao hoa]

Chào các bạn !

Chẳng ai quên được quãng đời đi học tuyệt đẹp của mình . Nhưng nếu ai từng trải qua thời sinh viên, thì có lẽ đó là quãng đời được nhớ đến nhiều nhất, vì nó ở khoảng giáp ranh giữa tuổi thơ và tuổi trưởng thành…

Tôi cảm thấy việc hồi tưởng những kỷ niệm thời sinh viên sẽ đem lại thú vị cho rất nhiều người . Bởi vậy, tôi mong muốn các bạn cùng tham gia hồi tưởng và kể lại những kỷ niệm thời sinh viên của mình trong mục “Chuyện sinh viên” .

Tôi chọn đề tài là “Chuyện sinh viên”, để mời gọi không chỉ các bạn từng là sinh viên ở CCCP hoặc nước Nga…, mà muốn mời gọi tất cả các bạn từng là sinh viên trên khắp thế giới cùng tham gia vào mục này !

Tôi hy vọng nhiều người sẽ tham gia vào đề tài “Chuyện sinh viên”. Mong nhận được sự góp ý thẳng thắn của các bạn, để giúp cho ý tưởng này có thể biến thành sự thật chăng ? Cám ơn mọi người .

[Hấp hao hoa]

MÙA THU


“Mùa thu”

Hồi tưởng lại thời Dự bị Kiev 71, cuối tuần chúng tôi hay rủ nhau đi chụp hình tại công viên bên bờ sông Dnepr . Lần đầu tiên nhìn thấy những sắc thu rực rỡ như vậy đẹp quá, cứ mê mẩn ngắm hoài mà không thấy chán .

Lần sau, cuối tuần tôi lại rủ các bạn đi, nhưng có lẽ vào kỳ kiểm tra hay thi cử gì không rõ mà chẳng ai chịu cùng đi, thế là tôi đi một mình đến công viên . Một mình thì chẳng chụp hình, chẳng bị phân tâm, chẳng phải nói chuyện… Tôi cứ lẳng lặng mà ngắm cảnh cho thỏa thích, không biết tại sao ngày hôm đó rất vắng người đến công viên, từ khoảng 2 giờ chiều trở đi thì tôi không còn gặp ai nữa, nhưng thú vị vô cùng !

Tối mịt tôi mới về tới nhà, nhưng không vào ký túc xá, mà tiếp tục một mình đi lang thang loanh quanh các phố vắng…Không bao giờ quên được kỷ niệm đó .

Chẳng hiểu tại sao mà cho đến tận bây giờ tôi vẫn rất thích những giờ phút thật sự được cô đơn ?

[Hấp hao hoa]

MÙA ĐÔNG


“Mùa đông”

Tôi chẳng nhớ rõ trong năm 1971 xa xưa ấy, ngày đầu tiên tuyết rơi tại Kiev có trùng với ngày kỷ niệm Cách mạng tháng10 hay không ? Nhưng tôi nhớ rõ là ngay cả người Nga cũng rất vui mừng trong ngày tuyết rơi đầu tiên . Còn đối với chúng tôi, những sinh viên Việt Nam chưa bao giờ thật sự biết tuyết, thì vô cùng xúc động, bỡ ngỡ, hứng thú…khi nhìn thấy tuyết đầu mùa rơi .

Riêng tôi nhớ rằng ngày đầu tiên trong đời nhìn thấy tuyết rơi tại Kiev, vào buổi chiều tà, bông tuyết nhỏ lắm, không nhiều, lưa thưa bay lất phất một lát rồi ngưng . Tôi đang say mê ngắm tuyết, thì đột nhiên tuyết ngừng rơi, làm tiếc nuối vô cùng .

Tối hôm ấy, tôi đi lang thang một mình quanh các đường phố, thầm mong tuyết rơi để ngắm, nhưng tuyết không rơi… Suốt ngày hôm sau tuyết cũng không rơi, khi đêm xuống, tôi lại một mình dạo quanh các đường phố, và mặc kệ cho tôi thấp thỏm chờ mong, tuyết vẫn nhất quyết không chịu rơi ! Ngủ một đêm mở mắt ra, mọi người trong ký túc xá đều cùng xôn xao, nhìn ra ngoài thấy các bông tuyết to đang lừ lừ từ trên trời cao rơi xuống, phủ trắng cây cối xung quanh, và bị tan thành nước nhão nhoẹt trên đường phố…

Tôi yêu mùa đông có tuyết rơi ở Nga . Sau này, tôi vẫn ưa thích ngắm nhìn những hình ảnh mùa đông, tuyết phủ trắng xóa khắp mọi nơi…

[Hấp hao hoa]

Nghe hát dân ca Nga

Một hè khoảng tháng 8, khi sinh viên Nga về nhà hết, tôi cũng vừa đi nghỉ về, rồi đi làm thêm ở nhà máy bánh mỳ . Nghe nói nơi này khi xưa các cầu thủ đội Dynamo Kiev cũng đã từng làm, và bị Giéttapo bắt ở đây sau trận đấu Tử thần năm 1942 .
Lúc này ký túc xá đang được sửa chữa để chuẩn bị cho năm học mới, chỉ có vài sinh viên ngoại quốc còn ở đây . Một sáng khi đi làm ca 3 về, tôi mệt mỏi vô cùng và chỉ muốn ngủ . Lên đến tầng 2, thấy có 3 chị thợ quét vôi đang làm việc . Tiếp tục nhấc những bước chân nặng nhọc lên tầng 5, bỗng tôi nghe một giọng ca vút lên . Các chị hát dân ca, quả thật lời ca không hiểu được hết, nhưng bài hát thật trữ tình, man mác buồn, gợi mở một không gian đồng quê bao la… Kẻ xa quê như tôi dường như thấy được đâu đấy hình ảnh quê nhà . Đó là điều diệu kỳ của dân ca, những làn điệu khởi nguồn từ cuộc sống lao động của con người mà ai cũng cảm nhận được .
Tôi ngồi bệt xuống bậc thang, tận hưởng bài dân ca ngọt ngào, cái mệt cũng dần tan biến…


*

Chuyện gõ cửa, đóng cửa.

Ở Nga phải gõ cửa trước khi vào và nhất thiết phải đóng cửa sau khi vào, vì người Nga rất sợ skvojnhiak (gió lùa) . Việc này sau vài lần bị nhắc nhở nên tôi nhớ rất kỹ .
Một lần vào năm thứ 2, cô giáo môn Toán là một phụ nữ to béo, rất nghiêm khắc . Bọn lớp tôi rất hãi và đặt cho bà biệt danh puzataia (bụng bầu) . Kỳ ấy chúng tôi học buổi sáng, mùa đông, tiết đầu từ 8 h, trời còn tối, tuyết rơi nhiều nên tôi đến trường muộn .
Tôi đến giảng đường, cửa đã đóng, tôi gõ cửa . “Đa” (Vâng), tiếng bà giáo vọng ra . Tôi đẩy cửa vào, khép cửa lại và lí nhí :“Izvinhiche !” (Xin lỗi) .
Bà giáo nghiêm khắc nói :“ Đóng cửa lại, nhưng từ phía corridor (hành lang)!!!” . Tôi tái mặt, vì như vậy là bà đuổi khéo !
Tôi quay về, vừa xấu hổ vừa bực mình . Điên quá, tôi quyết định bãi khóa môn Toán của bà ta suốt 2 tuần liền . Sau này, bà bảo Vova ở cùng phòng :“ Mày bảo nó đi học đi, đừng trẻ con !”.
Tôi lại đi học môn Toán . Gặp tôi, bà lẩm bẩm :“Kak, upoznui !” (Cứng đầu thế) .

(Nguyễn Việt Trung – Bách khoa Kiev)

[Hấp hao hoa]

Chuyện đồng hồ Liên Xô

Chiếc đồng hồ đeo tay chính là tài sản riêng đầu tiên của nhiều người tại Dự bị Kiev… Đối với tôi cũng thế !

Tại Dự bị Kiev, tôi sống cùng phòng với Bá Tòng và Duy Vinh, mỗi đứa đều sắm cho mình một cái đồng hồ đeo tay . Bá Tòng mua đồng hồ hiệu Vostok, tôi thì mua Poliot, còn Duy Vinh không nhớ đã mua hiệu gì . Tôi nhớ hồi đó một cái đồng hồ đeo tay (không phân biệt hiệu gì) nói chung khoảng 25-30 rúp một cái . Chúng tôi cũng như các bạn khác, đứa nào cũng rất quí tài sản riêng đầu tiên mà tự mình mua được .

Năm Dự bị Kiev chúng mình được xem vài buổi biểu diễn văn nghệ của các sinh viên Việt Nam học tại Kiev . Trong một lần xem biểu diễn văn nghệ, đến nay tôi chẳng nhớ là tiết mục gì, nhưng sau khi xem xong tiết mục ấy, không hiểu Bá Tòng quá xúc động hay quá thích tiết mục đó, nên chàng ta dồn hết sức “bẻ gãy sừng trâu” ra để vỗ tay… Rồi tiếp tục say sưa theo dõi các tiết mục khác… Khi buổi diễn chấm dứt, đến lúc ra về, Bá Tòng giơ tay nhìn đồng hồ, thì hỡi ơi, kim giờ, kim phút, kim giây mỗi cái bay mỗi nơi trong lồng kính của đồng hồ… Bọn tôi được một phen cười bể bụng .


“Đồng hồ Vostok của Nga hiện nay”

Số phận chiếc đồng hồ của tôi hơi khác . Sau khi đi nghỉ hè thì chúng tôi đi lao động hái táo ở nông trường . Mỗi buổi chiều đi làm về, chúng tôi lao vô nhà tắm . Như mọi lần, tôi tháo đồng hồ bỏ vô túi quần lúc thay đồ tắm . Vì vẫn chưa quen nghĩ là mình đã có đồng hồ, nên một lần tôi quên lấy đồng hồ từ túi quần ra để đeo vô tay . Ăn cơm chiều xong, mệt quá tôi ngủ sớm . Sáng dậy, sực nhớ đến đồng hồ, tôi vội vã lục tay vô túi quần, thì ôi thôi, mặt kính đồng hồ đã bị vỡ nát ! Chả là tôi mặc nguyên cái quần ấy để ngủ, nên lăn lộn đè nát mặt đồng hồ, làm các kim đồng hồ không còn cái nào ở trên trục cả… Phải lộn túi quần ra tìm, mãi mới gom đủ kim giờ, kim phút, kim giây... Mấy đứa cùng phòng lại được một phen cười vỡ bụng, còn tôi thì mặt mày méo xẹo !


“Đồng hồ Poljot hiện nay”

Tôi chợt nhớ tới những vần thơ của Việt Phương :

"... Đồng hồ Liên Xô tốt hơn đồng hồ Thuỵ Sỹ
... Trăng Trung Quốc tròn hơn trăng nước Mỹ..."


(Đặng Tuấn Phương – Trường Rừng Leningrad)

[nqbinhdi]

CUỘC ĐỜI YÊU NHƯ VỢ CỦA TA ƠI

Việt Phương

(Cửa mở - 1969)

Năm xưa ta nói rất nhiều " cực kỳ" và "hết sức"
Tội nghiệp nhất là ta nói chân thành rất mực
Chưa biết rằng "trời" còn xanh hơn "trời xanh"
Ta thiếu sự trầm lắng đúc nên bởi nhiệt tình

Ta cứ nghĩ đồng chí rồi thì không ai xấu nữa
Trong hàng ngũ ta chỉ có chỗ yêu thương
Đã chọn đường đi, chẳng ai dừng ở giữa
Mạc-tư-khoa còn hơn cả thiên đường

Ta nhất quyết đồng hồ Liên-xô tốt hơn đồng hồ Thụy sĩ
Hình như đấy là niềm tin, ý chí và tự hào
Mường tượng rằng trăng Trung-quốc tròn hơn trăng nước Mỹ
Sự thơ ngây đẹp tuyệt vời và ngờ nghệch làm sao

Một phần tư thế kỷ qua đi và có lẽ bây giờ ta mới biết
Thế nào là thương yêu thế nào là chém giết
Ta đã thấy những chỗ lõm chỗ lồi trên mặt trăng sao
Những vết bùn trên tận đỉnh chín tầng cao

Sức ta tăng bội phần khi ta say đến trở thành rất tỉnh
Ta có thể nói với quân thù những lời bình tĩnh:
"Tất cả những gì xấu xa của tao là thuộc về mày
Tất cả những gì tốt đẹp của mày là thuộc về tao"

Năm xưa ta vô tình tô đẹp cuộc đời để mà tin
Nay ta càng thêm tin mà không cần tô gì nữa cả
Quen thuộc rồi mọi bất ngờ kỳ lạ
Ta đã trả giá đau và ta đã học nhìn

Ta đã gặp những điều không hề chờ đợi gặp
Nào đâu phải chỉ là rắn phục giữa vườn hoa
Những kẻ tốt đến yếu mềm chỉ là đồ giẻ rách
Rắn còn nằm cuộn khúc giữa lòng ta

Ta suy nghĩ tám nghìn đêm đánh giặc
Nghiền tâm tư cùng những hạt ngô bung
Giữa đạn bom ta lọc ra hạnh phúc
Tim dần trong sáng mãi đến vô cùng

Ta đã sống những phút giờ hạnh phúc
Tầm dân tộc ta và kích tấc loài người
Bừng vẻ đẹp chắc và bền của đất
Thung lũng đau xưa vàng rực những mùa vui…

Ta hiểu được những ai đã sai và có thể còn sai
Và chất người trong ta cộng sản thêm chút nữa
Trút vỏ thần tượng đi càng lồng lộng con người
Phía trước đằng sau bên ngoài và chính giữa
Như Quảng-bình, Vĩnh-linh càng yêu trong khói lửa
Ta nhìn hết sự xấu xa và bỗng nở nụ cười
Mở đài địch như mở toang cánh cửa
Nghe nó chửi ta mà tin ở ngày mai

Ta đau lắm những nỗi đau sinh nở
Cuộc đời thân như hơi thở ta ơi
Ta vui lắm những niềm vui cởi mở
Cuộc đời yêu như vợ của ta ơi…

[baodung]

Hấp hao hoa viết

Chuyện đồng hồ Liên Xô



Tôi chợt nhớ tới những vần thơ của Bút Tre :

“…Trăng Việt Nam sáng hơn trăng nước Mỹ
Đồng hồ Liên Xô tốt hơn đồng hồ Thuỵ Sỹ…”


(Đặng Tuấn Phương – Trường Rừng Leningrad)

Kính thưa bác! Baodung có nghe nói 2 vần thơ nêu trên hình như không phải của Bút Tre, bởi vì nếu giả sử theo văn phong của Nhà thơ của quần chúng lao động đó, thì có lẽ sẽ phải diễn giải nội dung nêu trên như sau:
Trăng Trung Hoa sảng hơn trằng
Nước Mỹ! Đông hổ, chi bằng Liền Xô?!
Dù cho Thuy sị đồng hồ!!!

[lilia1521993]

hihi... chao moi nguoi.. em cung la sinh vien ne. em sap tro thanh 1 sinh vien xa su roi.. cam giac se the nao day ?

[baodung]

lilia1521993 viết

hihi... chao moi nguoi.. em cung la sinh vien ne. em sap tro thanh 1 sinh vien xa su roi.. cam giac se the nao day ?

Chào bạn! Vì bạn gõ chữ không có dấu nên chưa rõ nghĩa! Nếu là "sinh viên xa sư" (có thể hiều rằng trước đây bạn ,,, gần sư, nghĩa là đi tu) thì nay chắc vui hơn đấy! Còn đối với sinh viên xa xứ dứt khoát ban đầu sẽ buồn ơi là buồn - có nhiều bạn không chịu nổi quay sang tìm nguồn vui ở bên ngoài việc học hành, thành ra chuyến hành hương xa xứ để "tìm con chữ" bị trở nên vô nghĩa! Cần cố chịu đựng, rồi sẽ quen dần bạn ạ! Chúc thành công!

[Hấp hao hoa]

Chào các bạn !

Rất cám ơn sự tham gia và góp ý của các bạn trong mục mới "Chuyện sinh viên".

Theo nhận xét của riêng tôi, thì hình như những vần thơ do Đặng Tuấn Phương chợt nhớ và ghi trong bài viết ấy là thơ dân gian , nhưng vì Bút Tre cũng có những vần thơ ngộ nghĩnh tương tự nên dễ gây ra sự lầm lẫn...

Hiện nay vẫn chưa thể xác minh những vần thơ ấy chính xác ra sao và chính xác là của ai... , nên chúng tôi vẫn giữ nguyên như tác giả của bài viết là Đặng Tuấn Phương đã ghi ra như vậy .

Khi nào các bạn sưu tầm được những vần thơ chính xác và tác giả chính xác về vấn đề này thì chúng tôi sẽ sửa đổi lại .

Cám ơn các bạn

[Saomai]

Hấp hao hoa viết

Chào các bạn !

Rất cám ơn sự tham gia và góp ý của các bạn trong mục mới "Chuyện sinh viên".

Theo nhận xét của riêng tôi, thì hình như những vần thơ do Đặng Tuấn Phương chợt nhớ và ghi trong bài viết ấy là thơ dân gian , nhưng vì Bút Tre cũng có những vần thơ ngộ nghĩnh tương tự nên dễ gây ra sự lầm lẫn...

Hiện nay vẫn chưa thể xác minh những vần thơ ấy chính xác ra sao và chính xác là của ai... , nên chúng tôi vẫn giữ nguyên như tác giả của bài viết là Đặng Tuấn Phương đã ghi ra như vậy .

Khi nào các bạn sưu tầm được những vần thơ chính xác và tác giả chính xác về vấn đề này thì chúng tôi sẽ sửa đổi lại .

Cám ơn các bạn

@ Hấp Hao Hoa:
Chẳng phải vô cớ mà bác nbinhdi đã bỏ công post cả một bài thơ dài, rất nổi tiếng của nhà thơ Việt Phương, hồi ông còn là thư ký của TT Phạm Văn Đồng. Bài thơ nói về những suy tư ấu trí một thời..., mà trong đó, những câu sau ăn sâu vào tiềm thức của nhiều người thế hệ đó:

Ta nhất quyết đồng hồ Liên-xô tốt hơn đồng hồ Thụy sĩ
Hình như đấy là niềm tin, ý chí và tự hào
Mường tượng rằng trăng Trung-quốc tròn hơn trăng nước Mỹ
Sự thơ ngây đẹp tuyệt vời và ngờ nghệch làm sao

Do vậy mấy vần thơ mà bác Đặng Tuấn Phương nhớ và ghi lại:

“…Trăng Việt Nam sáng hơn trăng nước Mỹ
Đồng hồ Liên Xô tốt hơn đồng hồ Thuỵ Sỹ…”

hẳn có xuất xứ từ đây, chứ không phải là thơ dân gian, càng không thể là thơ Bút Tre. Ngày ấy thơ của Việt Phương được đánh giá là thơ đi trước thời đại. Tập "Cửa mở" của ông ra đời và sớm bị cấm. Mãi đến thời đổi mới mới được in lại. Kỷ niệm 80 năm ngày sinh, cách đây vài năm, ông cho ra đời tập thơ thú 2: "Cửa đã mở".

[Hấp hao hoa]

Chào các bạn !

Với những góp ý sắc sảo và đầy thuyết phục thế này thì tôi phải thay mặt Đặng Tuấn Phương mà sửa lại những vần thơ trong bài "Chuyện đồng hồ Liên Xô" vậy !

Cám ơn các bạn .

[nqbinhdi]

Bài này nếu post vào đây, có vẻ sẽ là lạc đề nặng. Tuy nhiên tôi vẫn nghĩ rằng việc kể chuyện SV ngày trước - dù có là SV du học - cũng nên đặt trong một hoàn cảnh cụ thể của thời bấy giờ, là cái mà đã không chủ ý vẫn cứ len vào chuyện kể bây giờ về thời kỳ mấy mươi năm trước ấy dưới bóng dáng của câu thơ mà trong dân gian chỉ còn lại giản thể của nó "trăng Trung quốc tròn hơn trăng nước Mỹ/Đồng hồ Liên xô tốt hơn đồng hồ Thụy sỹ". Nghĩ như thế nên tôi vẫn muốn lôi về đây cái bài dưới đây:

PS: Nếu ban quản trị thấy không hợp và nếu các bác trên 4R thấy không hợp, xin BQT xóa hộ bài - ghi sẵn để phòng khi tôi không còn quyền sửa bài nữa sau 24 tiếng.

Biên bản cuộc họp về tập thơ Cửa mở của Việt Phương

Nguồn: Hội ngộ văn chương - Nguyễn Trọng Tạo
http://hoingovanchuong.wordpress.com...C6%B0%C6%A1ng/


HNVC: Khi đang làm Trưởng ban biên tập báo THƠ (báo Văn Nghệ, Hội Nhà Văn Việt Nam), nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo tình cờ có được Biên bản cuộc họp về tập thơ Cửa Mở, ngày 12.11.1970, (bản in roneo). CỬA MỞ là tập thơ của tác giả Việt Phương (Thư ký của Thủ tướng Phạm Văn Đồng) - tập thơ này sau khi phát hành được vài tháng thì bị thu hồi, và cuộc họp này đã diễn ra sau đó. Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo rất mừng, anh xin phép nhà thơ Việt Phương và thuyết phục Tổng biên tập Hữu Thỉnh để công bố biên bản này với mục đích để mọi người biết sự thật ý kiến của những người tham dự cuộc họp bất thường đó (vì mấy khi lại họp mật về một tập thơ!). Cuối cùng, Biên bản cuộc họp.. lần đầu tiên đã được công bố trên báo THƠ số 14 ra ngày 7-8-2004, làm xúc động người đọc cả nước. Và ngay ngày hôm sau, Biên bản này đã được báo điện tử Talawas ở nước ngoài công bố lại theo báo THƠ.

Sau Cửa mở, Việt Phương đã cho ra mắt tập thơ Cửa đã mở, và mới đây là tập Bơ vơ đông đảo, được đông đảo bạn đọc yêu thích. HNVC xin đăng lại Biên bản cuộc họp… như một tư liệu quý cho những ai nghiên cứu về tình hình văn nghệ Việt Nam thời “bao cấp” và nghiên cứu về Việt Phương.

Lời BBT báo Thơ: Cuối năm 1970, nhiều cửa hàng sách sau khi bán tập thơ Cửa mở của Việt Phương (Nxb Văn học – 1970), liền phải đi thu hồi sách về, nhưng rốt cuộc chỉ thu hồi được từ các thư viện, chứ không thể thu hồi được sách đã bán cho khách “vãng lai”. Nhưng theo nhiều nguồn tin, kể cả từ tác giả, thì Cửa mở không hề bị cấm. Tuy vậy, tập thơ đã được nhiều người chuyền nhau đọc, hoặc chép tay, học thuộc… 18 năm sau Cửa mở được tái bản và bán hết veo trong một thời gian ngắn. Ðể bạn đọc hiểu rõ hơn những “bí mật” phía sau Cửa mở, báo Thơ xin giới thiệu Biên bản cuộc họp quan trọng về tập thơ này tại Nxb Văn học ngày 12-11-1970, với sự tham gia của nhiều nhà thơ, nhà nghiên cứu phê bình, nhà quản lý và cán bộ xuất bản, phát hành thời bấy giờ như: Huy Cận, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Hoàng Trinh, Vũ Ðức Phúc, Hoàng Xuân Nhị, Nông Quốc Chấn, Huyền Kiêu, Lưu Trọng Lư, Thanh Tịnh, Vũ Tú Nam, Nguyễn Văn Hạnh, Hoàng Trung Thông, Hoài Thanh, Xuân Tửu, Tế Hanh, Bùi Hiển, Vũ Khiêu, Phan Cự Ðệ, Phạm Hổ, Khái Vinh, Hoàng Ước, Hồng Long (thay đồng chí Phan Hiền); Trần Dũng Tiến (Văn Giáo), Việt Phương (tác giả), v.v… Có một số người được mời nhưng vắng mặt: Nguyễn Ðình Thi, Hà Xuân Trường, Nguyễn Bắc… Cuộc họp do Như Phong, giám đốc Nxb chủ trì. Dưới đây là nguyên văn các ý kiến phát biểu trong cuộc họp.

(NGUYỄN TRỌNG TẠO)

[nqbinhdi]

Biên bản (phải cắt làm 3 bài vì quá dài - 4R không cho post bài dài quá như vậy)

Ð/c Như Phong:

Cuộc họp này nằm trong một sinh hoạt đã thành thường lệ của Nhà xuất bản chúng tôi, tổ chức ra để tạo điều kiện cho các nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình, trực tiếp gặp gỡ, trao đổi với tác giả các tác phẩm do chúng tôi xuất bản. Sau khi tác giả trình bày ý định sáng tác của mình, chúng ta sẽ hỏi thêm và sẽ góp ý kiến. Về tập Cửa mở mới ra cũng có nhiều dư luận. Vì phạm vi thì giờ, nên hôm nay, chúng ta chỉ giới hạn trong sự tìm hiểu và đánh giá nội dung tác phẩm, giúp tác giả khẳng định chỗ được, chỗ chưa được. Những điểm thuộc về phong cách, nghệ thuật sẽ bàn thêm về sau. Bây giờ mời đồng chí Việt Phương nói trước.

Việt Phương:

Ở đây, tôi xin nêu ý định của người viết. Còn về giá trị thẩm mỹ, phong cách và phương pháp sáng tác, nhất định tập thơ còn nhiều non yếu của người mới viết, mong có dịp được nghe ý kiến giúp đỡ, nhưng tôi hiểu là không phải trọng điểm của cuộc họp mặt này.

Ý định người viết là viết về cuộc chống Mỹ cứu nước, cuộc chiến đấu cách mạng của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Ðảng ta, những ý nghĩ và tâm tình của người chiến đấu viên, người đảng viên cộng sản trong cuộc chiến đấu ấy.

Ý nghĩ và tâm tình này nảy sinh từ sự giáo dục của Ðảng, sự thu hoạch trong công tác, trong đời sống.

Ý nghĩ và tâm tình ấy, người viết thấy trong bản thân mình, và cũng thấy trong những đồng chí, những chiến hữu cùng trong Ðảng hoặc ở ngoài Ðảng, mà mình được gặp gỡ. Vì vậy, trong tập thơ thường viết “ta”, là với ý “đồng chí ta, anh chị em “ta”. Chỉ có một bài viết “tôi” (“Người tôi theo mà chưa từng gặp mặt”). Vì bài ấy muốn nêu một tâm tình chung, nhưng thông qua một sự việc cá thể hoá đến mức không thể dùng chữ “ta” được. Mấy bài viết với cách xưng hô “anh, em” không phải chỉ là về tình yêu của một người con trai với một người con gái.

Nói vắn tắt những ý nghĩ và tâm tình ấy, đó là quyết tâm chiến đấu và niềm tin vào sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta, vào thắng lợi của chống Mỹ, cứu nước và chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta, niềm tin vào thắng lợi của lý tưởng xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa.

Ðó là tình yêu và lòng gắn bó với Ðảng, với Bác, với dân tộc, với đồng chí và đồng bào, với nhân dân lao động, mà tập thơ gọi là: những con người, những con người chân chính. Khi nói con người, là nói nhân dân lao động chúng ta.

Ðó là lòng căm thù đối với đế quốc Mỹ, đối với bọn xâm lược, áp bức, bóc lột, đối với chủ nghĩa tư bản, mà tập thơ gọi là bọn quỷ, bầy thú dữ.

Có lúc nói nỗi đau trong một số bài, với sự cân nhắc về mức độ, là nói nỗi đau vươn lên của người chiến đấu viên trong hàng ngũ cách mạng, khác hẳn nỗi đau cá nhân chủ nghĩa; tuy nỗi đau của người chiến đấu viên cách mạng là nỗi đau chuyển thành sức mạnh tấn công để trở thành niềm vui, nhưng còn cao vượt hẳn nỗi đau, và tràn đầy tâm tình người chiến đấu viên cách mạng, là niềm vui chiến đấu và chiến thắng.

Trên đây là ý nghĩ và tâm tình người viết. Còn trong việc thể hiện, ở một số bài, có một số câu đã được cân nhắc thật chín chắn chưa, điều đó người viết cũng có sự suy nghĩ và ý kiến của mình, nhưng xin để trình bày sau.

Huy Cận:

Thơ Việt Phương, bài đã in và bài chưa in, tôi cũng được đọc trước, đọc từ lâu. Có bài tôi giục gửi đăng. Và cụ thể có dư luận tốt (Bài Khóc Bác). Làm thơ mà cứ cất đi, nín đi lâu mới đăng, cũng là ít người. Tôi nói như vậy để chứng tỏ đồng chí Việt Phương đã là người thận trọng. Hôm nay bàn về tập Cửa mở, mà chủ yếu là nói về nội dung tư tưởng, tình cảm, chưa nói về phong cách nghệ thuật, thì tôi nói rằng: Trước sau đồng chí Việt Phương là một đồng chí rất trung thực, một cán bộ, một đồng chí trung thực. Ðiều này tôi quen đồng chí Việt Phương 24 năm, những ai quen đồng chí Việt Phương chắc cũng đồng tình nh vậy. Tôi nói trung thực trong tâm hồn sáng tác.

Về nội dung tập thơ, tình cảm tác giả, không phải ở đôi ý, chữ mà toát lên cả bài thơ là tốt. Nói lên những cảm nghĩ chân thành về nhiều vấn đề: Ðảng, Bác, chế độ. Quý nhất là nói đến thái độ của người đảng viên trước những góc cạnh đặt ra trong cuộc sống, trong cuộc chiến đấu của phe ta với đế quốc. Từ những bài thơ định nói, quả thật toát lên lòng tin (không phải chỉ tin bằng chữ). Lòng tin này có bề sâu, là lòng tin bên trong, đôi khi nói thầm (cũng có đôi khi cao giọng) với mình, với đồng chí. Nó có màu sắc của một người nhiều thanh niên tính, sôi nổi. Dù tuổi đời và kinh nghiệm của đồng chí Việt Phương như thế nào, nhưng trong thơ có nhiều thanh niên tính (có cái hay đáng quý và cũng có cái chưa chín). Trong thái độ sáng tác thì nghiêm túc, nói thẳng những điều mình tin là đúng. Thẳng thắn với mình, với đồng chí, với vấn đề, không né tránh. Trong một số bài, một số khía cạnh, có sự dũng cảm, bởi vì có những cái đôi khi ta nghĩ mà không dám nói, những vấn Việt Phương nói đúng. Tóm lại, tốt vì có lòng tin, nghiêm túc và trong chừng mực nào đó có dũng khí. Sở dĩ còn có một số dư luận, tôi nghĩ là do phong cách thể hiện. Có người khó hiểu về lối cấu trúc thơ, đoạn thơ. Có một số câu ở đôi bài có thể làm cho người đọc này, nọ hiểu khác đi (tôi không nói hiểu sai) hiểu khác là có thể hiểu đúng hay hiểu sai, nhưng khác với ý tác giả. Mà việc này, riêng tôi đã hai lần giải thích cho một vài bạn đọc. Ví như: chúng ta đây ai cũng hiểu câu Ðảng là những mối lo đời thường trực là ý nói Ðảng rất quan tâm đến cuộc sống hàng ngày, nhưng đồng chí X là cán bộ tốt, bảo tôi cũng có cách hiểu thứ hai. Tôi bảo bất cứ câu thơ nào cũng có thể hiểu như vậy. Anh ta bảo: những câu thơ ấy có thể biểu tượng hai mặt. Tôi trả lời: “Thế thì biểu tượng hai mặt trong đầu anh, chứ tác giả khi viết nó có thế đâu”. Ðó là sự hiểu khác, tôi có thể giải thích được. Còn trường hợp ở câu Mở đài địch… mà vẫn tin ở tương lai thì dù tôi hiểu đúng ý tác giả muốn nói: không sợ địch khi mình đã mạnh – nhưng giải thích sao cho anh ta thông, đúng với quy định đọc “bản tin mật” và khẩu hiệu “không nghe đài địch”, thì anh ta chưa chịu. Ðiều này, mà cũng chỉ một vài điều này, để đồng chí Việt Phương xem đã cân nhắc kỹ chưa? Câu Ðảng lịm đi… tôi hiểu xuất xứ từ ý Mác, mà cũng có người vặn vẹo. Nhưng thôi, phải đọc cả văn mạch người viết, không nên hiểu cắt khúc đơn giản. Tôi nghĩ nếu anh Việt Phương chú thích thêm thì tốt hơn. Trong thơ cũng cần chú thích. Ngay thơ đồng chí Sóng Hồng cũng có câu đồng chí ấy chú thích. Duy chỉ có câu nói ý về “đồng hồ Liên Xô, trăng Trung Quốc”, thì chúng tôi có nghĩ gây cho người đọc ngờ mình dè bỉu, dù tôi hiểu ý tác giả muốn nói lúc đầu đi vào cách mạng còn ngây thơ. Tóm lại là tập thơ tốt, có một số câu ở một số bài có thể cần cân nhắc tính quần chúng trong thơ.

Hoàng Xuân Nhị:

Tôi đã đọc kỹ. Tôi muốn nói về chủ đề của tập thơ là điều còn phân vân: Ðồng ý như tác giả là muốn nói con người đảng viên, người cộng sản. Tôi cũng thích những bài như “Tâm sự Ðảng viên” và cả bài “Ðảng”, nhất là hai bài viết về Bác (dù bài sau có yếu hơn). Nhưng chủ đề tập thơ phanh từ những bài về Ðảng, Bác hay là từ chủ đề Cửa mở? Hay là tình yêu? Giữa căm thù và tình yêu có phải đồng chí nặng về tình yêu không? Trong khi đồng chí nói say sưa về Ðảng, về Bác thì cũng say sưa về trái đất. Tôi dẫn bài “Nỗi đau trái đất» là bài tiêu biểu cho cảm hứng sáng tác của tác giả. Riêng bài này, tôi thấy dù có thẳng thắn nhiệt tình, nhưng có chỗ không tốt, về mặt tư tưởng thì nó có khuynh hướng duy tâm khách quan. Ðây là điều nghĩ của tôi thôi, vì trước đây tôi cũng là người mê hướng này, thích những câu thơ như: “Chết nhẹ nhàng ôm cả trái đất”, mãi về sau mới rứt ra được. Vậy thì đồng chí hãy xem ở bài đó, phải chăng lý trí thì tự khẳng định tính Ðảng, tính Cộng sản, nhưng khi sáng tác thì để lôi đi, có những chỗ gợi chủ quan, siêu hình. Tôi nhắc lại, tôi chỉ băn khoăn chứ không phải khẳng định. Nói thêm về các chủ đề: ngoài những bài như “Tâm sự Ðảng viên”, “Muôn vàn tình thân yêu”…, thì bài “Người tôi theo mà chưa từng gặp mặt” tôi cũng thích. Tứ thơ tốt, bài về Ðảng cũng vậy. Nhưng câu viết Ðảng lịm đi thì thực ra đồng chí cũng chưa hiểu hết chữ Déperir. Nhưng câu này sai ở chữ không còn sống nữa, chủ quan tôi hiểu như vậy, còn bài này thì nhiều chỗ tốt, nhiệt tình. Ðấy, một số bài có lỗi nghĩ trừu tượng. Ðoạn nói về đồng hồ Liên Xô, Trăng Trung Quốc nhiều người không quen đồng chí thì không hiểu. Như tôi buổi đầu còn du học thì tôi chưa tin Liên Xô. Về sau Ðảng dạy mới tin. Hình tượng hoá sự ngây thơ, dễ cho bọn xấu moi móc. Cơ bản đoạn đó, tôi không đồng ý, dù có sửa chữ thì hình tượng đó cũng không nên dùng. Ngoài ra cũng có chỗ cần xét về mặt sách lược; Ðả De Gaulle, đả sinh tồn chủ nghĩa của J.P. Sartre là không đúng. Câu viết: Ta đánh Mỹ, vậy thì ta tồn tại đã đúng chưa? Lẽ nào chỉ có đánh Mỹ ta mới tồn tại? Cần gì phải chọi lại Descartes? Nếu một người Mỹ đọc câu này thì họ lo: “Chết, thằng Việt Nam nó đánh mình mãi thôi”? Lại nói không kiên cường đánh Mỹ không nên người thì có được không? Ngoài ra, trong bài “Muôn vàn tình thân yêu…”, riêng câu diễn ý Bác nói: không thích gọi trận đánh chết nhiều người là đánh đẹp, xem có phải dùng chữ mà hiểu sai ý Bác, vô tình sa vào chủ nghĩa nhân đạo chung chung siêu giai cấp? Vì có một em học sinh vướng mãi vào câu thơ đó không dứt được.

Trần Dũng Tiến:

Cùng làm việc và sống với anh Việt Phương, tôi khẳng định Việt Phương là cán bộ có tín nhiệm. Ðọc thơ Việt Phương tôi nghĩ không có gì vẩn đục cả, không có gì là phản tiến hoá. Ðó là suy nghĩ của một người cộng sản chân chính. Bởi vì hiện tại ít nhiều người cộng sản đều phải phấn đấu như thế, phấn đấu nhiều. Mà lẽ ra là ta phải phấn đấu. Theo tôi biết, nhân dân lao động còn yêu cầu ở đảng viên rất nhiều, nhiều vụ khiếu tố đề đạt lên trên. Việt Phương nói đến những điều đó, có dũng cảm. Trong tập thơ có những bài hay, ý hay. Tôi đã được đọc trước, có bài còn gai góc hơn mà ở tập này đã bỏ ra. Tôi nghĩ thơ Việt Phương là loại thơ tự sự, cũng như Aragon (phần nào). Còn việc dọn ra món ăn bài này, bài khác cho người ta dễ hiểu hơn, ăn được, lại là chuyện khác, cần có sự nghiên cứu. Vì không phải làm thơ cho mình nữa rồi. Nhìn kỹ vào thì Việt Phương vẫn còn hiện thực. Nhưng hiện thực mà Việt Phương hiểu, sống, khác với anh em khác như Phạm Tiến Duật, Lý Phương Liên… chất liệu mỗi người có một môi trường nhất định. Chất liệu Việt Phương còn thiếu cụ thể, mà là khái quát. Tôi nghĩ sáng tác có đa dạng như vậy cũng là tự nhiên. Ðọc thơ Việt Phương, ta thấy anh muốn nói trách nhiệm. Người Cộng sản có nhiều điều đáng lo hơn, chứ không phải chỉ lo “đánh tổ tôm”. Gớm, cái “nạn tổ tôm” còn nhiều. Tôi lại nghĩ thơ cần những hình tượng sâu sắc, chứ không cần những thứ tẻ nhạt. Tóm lại, thấy Việt Phương có những bài hay, nhiều ý hay. Tôi đồng ý khi in đã bỏ nhiều bài, giá như một số bài còn nên gọt nữa. Riêng tôi hiểu, bài “Cuộc đời yêu như vợ của ta ơi” là có lý tưởng, nhưng hiểu một cách trích đoạn thì hơi nguy hiểm. Dư luận về tập thơ có gây sóng gió. Nhưng tôi xin kiến nghị: để cho tự nhiên. Cần sửa chữa, cắt những chỗ cầu kỳ về hình thức. Ðôi khi mình lại gán cho Việt Phương mà không phải ý của Việt Phương chăng? Ðến bây giờ tôi vẫn chưa hiểu hết chữ Em, Còi ôtô màu than đen là sao? Vậy, động cơ tư tưởng của Việt Phương tôi cho là đẹp đẽ. Thơ hay, ý hay nhưng thiếu thực tế. Xin cố gắng để dễ hiểu hơn, đề nghị cứ tự nhiên…

Vũ Khiêu:

Thơ Việt Phương đã có nhiều dư luận. Bản thân tôi cũng có làm nhiệm vụ giải thích. Riêng tôi thấy Việt Phương có một phương hướng sáng tác đa suy tưởng vào thơ ca. Tôi tán thành phương hướng đó. Thơ nhất định phải có tư tưởng. Trước đây, những tập thơ mô tả bằng phẳng ít được chú ý. Nhà thơ phải sáng tác với tâm trí, trách nhiệm của mình theo Ðảng. Tôi thấy đồng chí Việt Phương đã có những điểm thành công, vì đây là những suy nghĩ tốt. Ðừng tách ra từng câu, đặt vào toàn bài, toàn tập, và đặt câu đó vào bài, rút ra ý nghĩa cả tập: đây là suy nghĩ của con người vững tin ở Ðảng, có tâm hồn trong trắng. Mà những suy nghĩ đó gắn liền với thời đại, với giai cấp, với những vấn đề ta đang sống. Thành công của Việt Phương là chỗ đó, là tốt. Có những câu cụ thể gây dư luận thì ta cũng thấy là dư luận chưa nhất trí. Chưa nhất trí về cách hiểu. Cho nên chỉ có thể gợi cho tác giả suy nghĩ. Anh Việt Phương có những suy nghĩ chân thành, có tâm, về nhiều vấn đề, cả vấn đề thành tựu khoa học. Cho nên phải hiểu. Ngay câu Ðảng là cái ranh giới giữa ngay thẳng và gian tà…, tôi hiểu Việt Phương muốn nói Ðảng là sức đấu tranh của chúng ta với thói hư tật xấu. Phải hiểu như hiểu ý Lênin đã nói “Người cộng sản xây dựng bằng chất liệu khác”. Tóm lại Việt Phương viết với tâm hồn trong trắng và thành thực, bài học kinh nghiệm là chú ý đến tính quần chúng trong tập thơ, đừng để người ta không hiểu mà cứ hỏi là “nói ai?”.

Hồ Tôn Trinh (Hoàng Trinh):

Tôi thì trước khi đọc và sau khi đọc vẫn là tin ở tác giả, cho nên không có gì phải giải thích.

Tập thơ tỏ ra có nhiệt tình, một số bài tốt. Việt Phương có những thành công bước đầu và tôi tin anh sẽ trở thành nhà thơ tốt. Có một số đoạn gây hiểu lầm là vì quan niệm đơn giản về tình hình văn nghệ, do tác giả chủ quan. Chưa biết bạn đọc thường hay liên hệ với toàn bộ bối cảnh, dù người ta có tin cậy anh Việt Phương thì vẫn cứ liên hệ. Tôi chỉ xin cung cấp một kinh nghiệm. Hiện nay châu Âu đang thịnh hành quan điểm “con người tự lừa dối” (Autohypocrisie và nó kích sáng tác phải tìm tòi, “nói thật”). Tôi nghĩ bây giờ ta nên chống những quan điểm xét lại là chính, đồng thời cũng chống sơ lược, giáo điều. Tôi hiểu anh Việt Phương không muốn bình thường, muốn sáng tạo và về cơ bản tập thơ thì ai cũng hiểu động cơ tốt. Nhưng động cơ sáng tác tốt mà thể hiện chưa được hoan nghênh lắm thì cũng nên suy nghĩ, nhất là chú ý đừng “tiền phong chủ nghĩa”.

Chế Lan Viên:

Ở các cuộc họp khác không nhắc con người tác giả. Nhưng ở đây các anh nhắc con người tác giả là cần thiết. Chính cần khẳng định để không cần nhắc Nhân văn, Nobel ở đây.

Nên hiểu một người để đọc sách họ. Nên hiểu cả tập sách không nên hiểu qua một câu. Nếu đọc riêng một vế mong cho chóng lớn mà ăn cướp thì nguy cho người viết. Có lần tôi cũng đã nói nếu đọc tách từng câu thì đến thơ anh Tố Hữu cũng sẽ bị hiểu lầm. Nhưng sao lại không chú ý cả bài thơ của người ta? Theo kinh nghiệm của tôi thì khi mình viết phải nghĩ trước mắt mình có môi trường độc giả cả những người không thích mình. Ðọc trong phòng lại khác, tôi đã bảo anh Việt Phương đăng báo dần để làm quen với bạn đọc, cho nên khi in thành sách thì vội. Nhìn vào tập thơ mà tôi đã đọc trước khi in, tôi thấy có người tốt khen, có người chưa hiểu. Riêng tôi, khẳng định tập thơ là tốt. Vì sao? Vì nó chống chủ nghĩa đế quốc, chống xét lại. Tác giả ca tụng Việt Nam (điểm ca tụng Việt Nam) thì tôi nghĩ ca tụng quá mức, không nên đưa Việt Nam lên quá mức). Một trong những bài hay là bài viết Khóc Bác. Nhưng chỗ yếu của thơ Việt Phương: thiếu thực tế. Bảo rằng Việt Phương không có sự sống là không đúng, chỉ là thiếu cụ thể trong sự sống (nỗi đau gì, cần nói rõ, không gian và thời gian trong môi trường cụ thể hơn…).

Thơ có quyền và cần đi vào suy tưởng, Việt Phương đưa đến một tiếng nói, trả giá bằng suy tưởng của mình, do đó tập thơ có sức nặng, đọc xong người ta muốn đọc lại. Vì những vấn đề nêu lên đều nói về Ðảng, về lịch sử, về nhân dân. Nói về Ðảng ngay cả những điều còn gai góc. Nói tình yêu cũng có suy nghĩ chứ không riêng trai gái. Có sự dũng cảm. Nhưng vì thiếu vốn sống cụ thể nên có bài rơi vào duy lý, không khéo sa vào duy tâm. Ví như: bây giờ thì đã cần đặt vấn đề “nỗi đau trái đất” làm gì?

Ðếm tỷ lệ số câu, số bài chưa đạt ít. Xem thơ phải như xem cánh đồng. Phải nhìn vào cơ bản tốt. Như về Thái Bình 7, 8 tấn tuy cũng có đám ruộng còn bỏ hoang. Trong văn học ta hiện nay, tính bảo thủ nặng hơn sáng tạo. Người nào muốn tiến lên thì phải trả giá. Cũng có người rơi vào Formalisme vì không có nội dung. Nhưng anh Việt Phương thì có nội dung. Vậy tóm lại: 1 tập thơ tốt, có câu sai, có chỗ được, chỗ chưa được. Anh Việt Phương cứ tiếp tục.

Lưu Trọng Lư:

Tôi mới được đọc. Xin phát biểu chân thành với tác giả vài ý. Tôi đánh giá cao bài “Âm vang” (trước gọi là bài Quảng Bình). Tôi mừng cho Việt Phương, dù là hướng sáng tác của tôi khác Việt Phương. Tôi đồng ý thơ là phải có tư tưởng triết lý, có điều không phải tự làm tư tưởng. Những câu thơ đạt nhất là tư tưởng từ thực tế. Tư tưởng không thể thoát ly thực tế, nên đi từ cuộc sống hàng ngày mà nâng lên. Do đó, thơ Việt Phương những cái được thì rất thích. Ví như những câu trong bài “Âm vang” (ngâm một đoạn) tôi rất thích, ai dám bảo là không suy tưởng, nhưng khi suy nghĩ trừu tượng, làm tư tưởng chưa xuất phát từ thực tế thì có chỗ xa lạ. Tôi hiểu lòng của anh, tâm hồn của anh nặng về cái mới. Có những bài hay, những hình tượng hay như trong bài Khóc Bác. Tâm hồn, thiện chí của anh muốn đóng góp một cái gì đấy. Ðọc thấy không sai đã đành và không bẻ được. Ðây không nói, chính sách. Nói thì dễ, viết thì cần rút ra bài học. Trước hết, Ðảng gọi chúng ta vào thực tế là đúng. Sau đó phải nhớ câu hỏi: ai đọc chúng ta? Tôi không dám nói là “siêu hình” như anh Nhị, nhưng cũng nên rỉ nhau chú ý.

Xuân Diệu:

Tôi là một trong những người ủng hộ tập thơ ra. Tôi không giới thiệu, nhưng ai giới thiệu thì tôi ủng hộ. Tôi đã có đọc trước khi in và có nói với Việt Phương: “Thơ của cậu là thơ ở Laboratoire”. Tôi tuy đả thơ thuần lý nhưng không thù. Vì tôi nghĩ làm thép cũng có nhiều công thức. Sở dĩ tôi ủng hộ thơ này ra là vì nó đặt được những vấn đề. Hôm nay tôi cũng khẳng định chính trị tư tưởng của nó là tốt (tuy trong sách lược địch, ta, còn có chỗ hở như mắng De Gaulle, đả tháp Eiffel… Ðứng về tư tưởng thì không nên hợm mình mà đả tháp Eiffel). Về chính trị tư tưởng tốt, vậy thì do đâu mà có phản ứng ở vài bài? Một phần có va chạm người đọc, người đọc cho là tác giả kiêu. Tôi đồng ý cảnh giác cái kiêu cá nhân, nhưng đã là cái “kiêu” tự hào của anh thi sĩ, coi mình như long như hổ thì đúng và không sợ.

Anh Nhị đòi hỏi có gắt gao và tôi không ngờ, nhưng để anh Việt Phương nghiên cứu. Tuy ta đề phòng chủ nghĩa xét lại, nhưng phải gãi cho đã ngứa và cho công chúng cái thật. Hiện còn tồn tại hai cách: Trong báo, ở đài nói khác, ra ngoài nghĩ khác. Thật là vô lý! Và nguy hiểm nếu mình thấy cái sai mà không nói. Tiết mục “Thợ xây kể chuyện” ở trên đài, tôi rất thích.

Vũ Ðức Phúc:

Tôi cũng khẳng định là tập thơ tốt. Và anh Việt Phương là người tốt. Ðọc cả tập thì được, nhưng tách ra còn có vấn đề. Câu Trận đánh tuyệt đẹp: không nên hiểu Bác là một anh tiểu tư sản. Tôi đồng ý có người suy luận, bẻ queo. Không cứ gì với thơ Việt Phương mà tôi viết lý luận cũng có người bẻ queo. Ðến Mác-Ăng-ghen cũng còn có người giải thích sai! Cho nên nói về Bác, về Ðảng là phải thận trọng. Không tán thành ý nói có hai sự thật và muốn giấu đi. Ý thơ Bác là phải vút lên: Bỗng nghe vần thắng vút lên cao. Ta phải hiểu từ đó mà tìm cái tiến lên, phấn khởi. Cái đau khổ không phải là cách mạng chân chính…

Xuân Diệu (ngắt lời):

Thế tôi hỏi anh Vũ Ðức Phúc, anh có lúc nào đau không? Bác Hồ có đau không?

Vũ Ðức Phúc:

… Có khi mức độ nghĩ, tiếng là đúng, nhưng đặt vấn đề vào một hoàn cảnh thành không đúng. Bây giờ mà không làm cho người đọc phấn khởi là không đúng. Phải hiểu cách nào không hại cho cách mạng đang ở trong thế tấn công.

Riêng chữ lịm ở trong bài Ðảng là sai, sách kinh điển là: Nhà nước tự tiêu vong.

Hoàng Ước:

Tôi xin nói ý kiến cá nhân, không phải đại diện cho tổ chức. Tôi tán thành những ý kiến của các anh Xuân Diệu, Huy Cận, Vũ Khiêu, Chế Lan Viên, Trần Dũng Tiến. Tôi phản đối ý kiến của các anh Hoàng Xuân Nhị, và chừng nào anh Vũ Ðức Phúc và anh Hồ Tôn Trinh. Nhưng hôm nay chưa phải vấn đề tranh Luận. Ðây tôi chỉ nói hai ý kiến để góp phần làm rõ nội dung tư tưởng của tập thơ. Nếu tôi ở trong Nam, tôi sẽ dùng một số bài của Việt Phương để giáo dục anh em thanh niên trong kia, vì nó là ngọn lửa, thắp sáng tự hào của chúng ta. Từ trong B ra tôi thấy cuộc sống có Ðảng ta, tôi khâm phục lắm. Ðảng ta anh dũng lắm. Còn như vấn đề đau hay không?, thì có đau chứ, không đau thì sao mà chiến đấu. Ðừng nghĩ đơn giản. Trong Nam, chúng tôi có đau mà vẫn nghe Giao hưởng. Vậy đừng nên tầm thường hoá người đọc. Bác Hồ cũng không buồn, Bác chỉ đau. (Xuân Diệu: câu thơ của anh Tố Hữu: Nỗi đau dân nước, nỗi năm châu). Vậy ta có quyền đau. Tôi chỉ sợ người ta quên mất đau. Cho nên, mỗi lần ra đây, chúng tôi đi viếng mộ anh Nguyễn Chí Thanh. Tóm lại đây là một tập thơ trong sáng. Tôi chẳng băn khoăn gì về chủ đề. Chủ đề đã rõ là chiến đấu, là đánh Mỹ, trong đó có chúng tôi. Tất nhiên còn câu hớ hênh, mong rằng tác giả cố gắng tiếp thu, để khi tái bản sửa chữa tốt hơn nữa.

18 giờ – Một vài bạn còn định nói nhưng đã quá giờ, chủ toạ đề nghị anh Việt Phương phát biểu thu hoạch.

[nqbinhdi]

Biên bản (tiếp)

Việt Phương:

Tình đồng chí xây dựng trong cuộc họp làm tôi rất cảm động. Nhiều lời của các anh là những bài học đối với tôi. Lúc bắt đầu buổi họp, tôi có nêu lên rằng về một số câu trong một số bài, tôi đã có suy nghĩ, tự kiểm điểm. Bây giờ là lúc tôi xin nói về chỗ ấy.

Nhưng trước đó, tôi xin phép trình bày rõ thêm đôi điều:

Anh Nhị nghĩ rằng tôi nặng tình yêu hơn căm thù. Vâng, đó đúng là ý nghĩ và tâm tính của tôi. Tôi đặt tình yêu Ðảng, yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu chủ nghĩa xã hội là cơ sở, là nền tảng của lòng căm thù với bọn đế quốc, tư bản. Như thế không phải là ít căm thù. Tôi hiểu rằng Ðảng ta, đồng chí Lê Duẩn thường giáo dục chúng ta như thế. Cho nên, trong 1 bài của tập thơ, tôi viết câu: Ta đánh Mỹ bằng tình yêu vĩ đại…, rồi tiếp sau đến câu: Ta đánh Mỹ bằng căm thù vĩ đại.

Về tên của tập thơ, vốn lúc đầu tôi đặt là: Tình thân yêu. Các đồng chí biên tập của Nhà xuất bản và một số đồng chí khác có góp ý là cái tên ấy hơi giống tên một vài tập thơ trước (Những tiếng thân yêu, Tôi đến, tôi yêu), nên tôi đổi lại là Cửa mở, cũng trong nội dung và tinh thần nói về lòng tin yêu đối với Ðảng, Tổ quốc và Nhân dân lao động, là chủ đề chính của tập thơ.

Tôi có nói về nỗi đau trong một số bài, tỷ lệ không nhiều. Mà tôi nghĩ rằng tôi đã cố nói đúng như ý anh Vũ Ðức Phúc phát biểu khi nãy, tức là nói nỗi đau của người cộng sản vươn lên, chiến đấu. Tôi viết: Những nỗi đau sinh nở, Những nỗi đau sáng búa liềm, Nỗi đau ta mài sắc những bàn chông. Về bài “Nỗi đau trái đất”, thì tên bài có chữ đau, nhưng chủ đề là ca ngợi niềm vui, và niềm vui của cuộc sống của chúng ta trên trái đất, chứ không phải ở trong vũ trụ. Chủ đề ấy tôi viết rõ ràng trong 4 câu cuối:

Trái đất của ta, hạt bụi li ti mà ta yêu quý thế

Ôi cuộc đời người, vui đến cả khi đau

Chỉ miễn là chẳng bao giờ: mặc kệ

Ta sống say mê mỗi bình minh như thể sớm mai đầu

Lúc viết, tôi nghĩ rằng: Ca ngợi niềm vui cuộc sống, mà trực tiếp kể những điều vui thì cố nhiên là đúng rồi. Nhưng nếu nói đến cả nỗi đau cũng làm nở ra niềm vui (của chiến đấu và chiến thắng, của trách nhiệm xoá bỏ nỗi đau, không mặc kệ được), thì niềm vui cuộc sống càng rõ, càng lớn. Còn một số giả thuyết khoa học về vũ trụ và những tưởng tượng tôi thể nghiệm đưa vào, là chỉ cốt để nêu tầm cao rộng và sức mạnh của niềm vui trong cuộc sống ở trái đất, đó là thuộc về biện pháp thể hiện, chứ không có ý gửi gắm trong đó tư tưởng vũ trụ, thoát ly trái đất.

Về câu thơ: Bác không bằng lòng gọi trận đánh chết nhiều người là đánh đẹp, cho phép tôi được nói rõ hơn cách hiểu của tôi: đánh tiêu diệt nhiều sinh lực Mỹ, nguỵ là rất tốt, rất cần, đó là những trận đánh oan hliệt, đáng ca ngợi, kinh nghiệm nên phổ biến để đánh thêm ngày càng nhiều trận tiêu diệt lớn. Chỉ có điều là rung động thẩm mỹ ở đây thì chưa được hợp. Tiếp gần câu đó, tôi đã viết câu: Lòng Bác đối với quân thù như sắt thép. Về cách hiểu của tôi, tôi xin phép nêu vắn tắt như vậy.

Bây giờ tôi xin nói về khuyết điểm của tôi trong tập thơ:

Về giá trị văn học, về phương pháp sáng tác, tập thơ có những non yếu của một người mới tập làm thơ. Bên cạnh những non yếu đó, tập thơ còn có khuyết điểm là: trong một số bài, có một số câu viết dễ gây hiểu lầm của người đọc, và có thể bị giải thích trái ngược hẳn với tư tưởng và tình cảm người viết.

Sự sơ xuất này, tôi tự kiểm điểm thấy là do:

Trong những câu ấy, sự cân nhắc cả về ý và lời còn thiếu chín chắn, chặt chẽ, để bảo đảm nêu ra những điều thích hợp, và nêu thật chính xác, không gây hiểu lầm.

Cách diễn đạt thường cầu kỳ, khiến càng dễ gây hiểu lầm thêm. Cách diễn đạt cầu kỳ này, bản thân tôi không ham chuộng, đây là một nếp cũ mà tôi cố rũ đi chưa xong.

Tôi ngẫm nghĩ về hai thiếu sót trên đây, thì thấy một nguồn gốc chung là thiếu hiểu biết sâu sắc cuộc sống của quần chúng, cách nghĩ và cách nói của nhân dân lao động.

Qua khuyết điểm của bản thân, tôi càng thấm thía bài học phải luôn luôn bám sát thực tế ở cơ sở và học hỏi nhân dân lao động.

Có một điều mà tôi có bổn phận phải nói: Về những câu sơ hở có thể gây hiểu nhầm, một số đồng chí và các đồng chí biên tập của Nhà xuất bản, cụ thể là đồng chí Hoàng Minh Châu, đã gợi ý cho tôi cân nhắc trước lúc in vì sự thiếu kinh nghiệm, giản đơn tưởng rằng không có hiểu lầm được, nên tôi đã không sửa chữa được số câu sơ hở đó.

Tôi hiểu rằng trong cuộc họp này, các đồng chí đã khẳng định cho động cơ viết và nội dung tư tưởng chính trị của toàn tập thơ là tốt. Tôi xin có lời nhờ cậy các đồng chí giúp đỡ, giải thích giúp tôi khi cần thiết, như nhiều đồng chí đã làm, để tránh sự hiểu lầm, và tránh cả cách giải thích cắt xén câu, chữ với dụng ý không tốt. Xin rất cảm ơn các đồng chí.

Như Phong (kết luận):

Chắc chắn rằng còn nhiều đồng chí muốn phát biểu nữa. Nhưng thì giờ chỉ có hạn. Vả lại đến đây, cuộc họp đã thu được nhiều kết quả rồi, mà kết quả tốt nhất là anh Việt Phương đã nhận ra những chỗ nào trong tác phẩm của mình là được và chưa được.

Các ý kiến phát biểu ở đây đều rõ ràng cả. Xin miễn tóm tắt. Có mấy điểm rõ ràng là chúng ta đã nhất trí với nhau:

Con người của tác giả không có vấn đề gì cả. Ðiểm này ở đây quan trọng. Vì nó loại trừ những dư luận này, nọ cho rằng trong thơ Việt Phương có những câu, những chữ có thể coi là “biểu tượng hai mặt”. Một cán bộ, một đảng viên như Việt Phương không có lý do gì mà có những ẩn ý xấu cần phải nói bóng, nói gió, nói cạnh, nói khoé…

Tư tưởng tình cảm, chính trị trong thơ của Việt Phương không có gì lệch lạc. Ðó là những cảm nghĩ của một đảng viên về nhiều vấn đề lớn và có khi cả một số vấn đề gai góc nữa trong thời đại, trong phong trào cộng sản quốc tế. Những cảm nghĩ ấy có khi sôi nổi (chưa chín chắn), có khi xa thực tế, nhưng đều chân thành và toát lên một niềm tin ở Ðảng ta, ở dân tộc ta, ở cuộc chiến đấu của chúng ta…

Trong tập Cửa mở có một số lời và ý mà người đọc hiểu khác đi (không nói hiểu đúng hay sai) nhưng hiểu khác với ý tác giả định nói. Nguyên nhân làm hiểu khác đi ấy có nhiều: do tác giả diễn đạt cầu kỳ, rắc rối; do người đọc tách rời văn mạch chung, cấu trúc chung của bài thơ mà hiểu v.v… Dù sao, cũng phải thấy rằng tác giả mới vào nghề còn thiếu nhiều kinh nghiệm, không biết môi trường quần chúng cụ thể, không biết rõ đối tượng của mình, nên không tính toán, cân nhắc rằng: thơ làm riêng cho mình thì khác, mà thơ đưa ra quần chúng có thể khác.

Có một số ý kiến trong chúng ta, có người nêu lên như: thơ Việt Phương có bài có tư tưởng nhân đạo chủ nghĩa siêu giai cấp không? Có bài có khuynh hướng duy tâm siêu hình không? Những ý kiến này chưa thể nhất trí được, vì chưa có thì giờ đi sâu vào thảo luận. Về phong cách, khuynh hướng, có thể cũng có nhiều ý kiến, nhưng ta cũng chưa có thì giờ thảo luận được.

Anh Việt Phương đã tiếp thu một số điểm và có nói rõ ý định của mình trên một số điểm. Bây giờ Nhà xuất bản chúng tôi cũng xin tiếp thu những gì cần tiếp thu.

Tôi vốn là một anh hay táo bạo ủng hộ cái mới trong văn học. Hễ cái gì mà tôi phát hiện và khẳng định là mới, thì tôi ủng hộ ngay. Cũng có khi phát hiện và khẳng định sai. Nhưng nếu cứ sợ sai thì không dám làm gì. Nếu cứ phải đắn đo, thăm dò ý kiến chung quanh mãi, thì một tác phẩm tốt chẳng hạn như Bão biển không thể nào ra được.

Về tập thơ của anh Việt Phương tôi đã đọc hết cả, không những chỉ những bài đưa in ở đây mà còn nhiều bài chưa in ra. Những cảm xúc, suy nghĩ của anh Việt Phương trên một số vấn đề, không những tôi hiểu mà riêng tôi còn chia sẻ, còn tán thành… Việt Phương có một số bài phê phán trong nội bộ cán bộ ta và trong phe ta “dữ dội”. Những bài ấy, tôi đã gác lại không đưa ra, vì lúc này không có lợi. Nhưng ngay cả những bài ấy, tôi cũng tán thành. Chúng ta trong những ngày này có những niềm vui rất lớn và có cả những nỗi đau lòng lớn. Và tôi nghĩ rằng nếu chúng ta không thấy đau lòng về những chuyện ấy, không biết có còn là người đảng viên nữa hay không.

Giữa chúng ta là cán bộ, với quần chúng bình thường bây giờ không khỏi không có một sự khác nhau về nhận thức, kiến thức. Có những ý kiến ta coi là thường vì luôn luôn nghiên cứu, thảo Luận, nhưng quần chúng không có điều kiện ấy thì khi nghe thấy không khỏi thấy là lạ tai, là đáng ngờ… Chính quần chúng chúng ta tốt là ở chỗ ấy; thấy cái gì lạ tai, đáng ngờ, thì phát hiện ngay, phản ứng ngay… Cần phải thấy đối tượng của mình là ai, khi nói một cái gì.

Khi duyệt một bản thảo, tôi dần dần có kinh nghiệm là: nên đọc bằng mấy con mắt khác nhau. Lần đầu, đọc bằng nhận thức, cảm thụ của mình. Nhưng chưa đủ. Lại cần đọc bằng con mắt của một người đọc bình thường, với trình độ nhận thức, cảm thụ bình thường, xem có thể hiểu khác đi không. Cũng chưa đủ. Lại nên đọc bằng con mắt của kẻ địch, với những thủ đoạn, phương pháp xuyên tạc của nó, xem có gì sơ hở nó lợi dụng được không. Nhưng không phải đối với bản thảo nào cũng có thì giờ đem soi vào ba tấm gơng khác nhau như vậy…

Bài học ở đây đối với Việt Phương cũng như đối với Nhà xuất bản có lẽ là phải có tính quần chúng: tính quần chúng không những chỉ là ở chỗ dùng lời lẽ giản dị, dễ hiểu, mà còn ở chỗ cân nhắc xem lúc nào, chỗ nào, nên nói gì thích hợp với quần chúng nữa.

Xin cám ơn các đồng chí đến dự…

(Giải tán lúc 18 giờ)
Nguồn: Báo Thơ số 14, (Phụ san của báo Văn Nghệ số 32, ra ngày 07.8.2004)

[saodom3obs6]

TÔI ĐÃ HỌC NÓI TIẾNG LÊ NIN NHƯ VẬY . . .

“ Cùng vui sướng khi nhận được tin ra nước ngoài anh hằng mong đợi . Tàu liên vận mùa này chật lắm .Người đi “Tây” nhớ người bên ta . . .”Lời đã được cải biên và nhại theo giai điệu bài hát:” Trường Sơn Đông,Trường sơn Tây” Hồi đó lưu truyền ở Hà nội.
Chúng tôi những lưu học sinh Dbị Kiev sau này ,lên tàu liên vận vào 1 buổi tối tháng 7 năm 71.Tôi chưa đi “Tây “ lần nào và cũng chưa từng tiễn ai đi ‘Tây” cho nên o phân biệt được sự khác nhau của những lần đi “Tây”. Nhưng lần đầu tiên tôi thấy số lượng người đi “Tây” đông đến vậy, theo đó là số người tiễn đưa. Chúng tôi tập kết trước cửa nhà hát Nhân dân (Bây giờ là Cung văn hoá Hữu nghị) cùng với thân nhân,bạn bè đưa tiễn… dòng người đi bộ kín cả lòng đường từ đó cho đến cửa ga Hàng cỏ.
Tàu đưa chúng tôi đến Kiev. 1 năm ở Dbị Kiev, nhiệm vụ chính của chúng tôi là học, chủ yếu học Tiếng Nga. tiếng Nga-Tiếng của Lênin. Tiếng Nga đối với chúng tôi như 1 thứ vũ khí trang bị cho người lính trước khi ra trận. Chúng tôi phải hiểu và sủ dụng tốt thứ vũ khí đó trên mặt trận tiếp thu khoa học kỹ thuật tiên tiến ở các trường Đại học trên khắp đất nước CCCP .
Lớp học Nga văn ở Dbi Kiev chúng tôi có 8 người : Phạm thị Khánh , Lâm minh Châu, Đỗ minh Loan, Ng thị Anh Nhi, Trịnh long Hương, Ng bá Tòng , Võ duy Vinh và tôi Đăng tuấn Phương. Trong 8 người thì có 5 đã học Nga văn 3 năm cấp III trong nước ( các bạn chắc còn nhớ hối đó chỉ có 2 ngoại ngữ : Nga văn và Trung Văn dạy trong các trường PT cấp III đúng O ?). Ng thị anh Nhi, Trịnh long Hương và tôi 3 năm cấp III lại học tiếng “Tàu”,nay lại đi “Tây “học tiếng “Tây”. Khỏi phải nói ai cũng biết lợi thế của các bạn đã học Nga văn ở trong nước. Ngữ pháp các bạn nắm chắc, từ vựng biết nhiều . . . Còn chúng tôi như những đứa trẻ bắt đầu học vỡ lòng A ,B ,C. . .
Tạm dừng việc học Nga Văn ở đây để nhắc lại 1 kỷ niệm, hay nói chính xác hơn là ấn tượng của tôi đối với tiếng Nga. Trên đường đến Kiev, chúng tôi dừng chân ở IRKURSK khoảng 1 tuần. Hàng ngày sau bữa cơm chiều, còn sớm nên chúng tôi từng nhóm hay tản bộ quanh khu vực mình sống.Quanh đó có những KTX có nhiều sinh viên Nga và các nước khác sống họ cũng hay dạo chơi quanh khu vực. Bản tính thanh niên cởi mở dễ làm quen nên chúng tôi và họ làm quen nhau 1 cách dễ dàng. Có lần tôi đi chung với Ng minh Toàn ( Toàn đã học tiếng Nga ) làm quen với mấy thanh niên Nga. Tôi câm như hến ( có biết nửa chữ Nga đây mà nói ) còn Toàn vừa nói bằng miệng, tay vừa múa, hay đáo để . . .thỉnh thoảng cũng cười nữa chứ . Tôi mặt cứ nghệt ra chẳng hiểu mô tê gì hết .Lần khác tôi đi chơi chung với Liêm. Hình như tôi và Liêm rủ nhau đi xem phim( liều thế đấy chử nghĩa o biết mà dám)Liêm có nhớ chi tiết này o Liêm? Tôi o nhớ đã xem phim gì. O quan trọng mà quan trọng là Liêm và tôi đã làm quen ( Liêm chủ yếu ) được với 1 anh sinh viên Nga. Chẳng biết Liêm lúc đó nói những gì , nhưng chỉ biết sau đó, anh ta mời Liêm và tôi về KTX nơi anh ta sống chơi cho biết. Những gì chúng tôi đã nói chuyện với nhau tôi o nhớ.Nhưng những lần như thế trong mắt tôi : Toàn, Liêm và 1 số bạn đã nói được tiếng Nga ( Dù bập bẹ ) là sự thán phục. . .Rồi thầm tự nghĩ o biết ngày mai khả năng tiếng Nga của mình có được như các bạn ấy o nhỉ???Phải cố gắng thôi tôi tự nhủ.
Quay trở lại với lớp Nga văn.1,2 tháng đầu tôi và chắc Ng thi anh Nhi cũng như Trinh long Hương đều đã rất cố gắng ngay từ đầu o biết Nhi và Hương thế nào. Riêng tôi o thể nào theo kịp được với các bạn trong lớp. Tôi “Cày” tiếng Nga đủ kiểu, mọi cách mà mình nghĩ ra. Thậm chí có lần tôi còn dùng bút chì phiên âm tiếng Nga theo tiếng Việt cho dễ đọc. . .Nhưng tôi đã thất bại thảm hại. Dù đã phiên âm, kể cả khi Lâm minh Châu nhắc trước tôi chỉ việc lặp lại, tôi cũng o thể nhắc lại .
Ngừng tại đây 1 tí, tôi muốn nói về Lâm minh Châu. Trong lớp theo nhận xét của cá nhân thì Lâm minh Châu là người học giỏi nhất . Mọi câu hỏi, bài tập . . .bạn ấy đều đạt điểm ОТЛИЧНО.Sau phải kể Phạm thị Khánh, Đỗ minh Loan, Võ duy Vinh, Ng bá Tòng . Có lần trong 1 buổi học Bà giáo chủ nhiệm nói trước lớp (lúc đó tôi chưa hiểu được mà phải nhờ Lâm minh Châu dịch lại ) đại ý:”Các em vượt hơn 10.000km đến đây,trong lúc đất nước đang trong chiến tranh. Các em phải cố gắng học để sau này giúp xây dựng lại đất nước sau chiến tranh. . . .”Với bản tính yếu mềm, dễ tủi thân. . .nên T L Hương và Ng t anh Nhi đã khóc trong buổi học đó. Nước mắt tôi o rơi nhưng rất buồn.
“Học, Học nữa, Học mãi” Nhưng học như thế nào???Tôi vẫn bế tắc trong phương pháp học.
Dù kết quả học tập như thế đấy. Nhưng những ngày nghỉ, tôi vẫn hay đi chơi chỗ nọ chỗ kia. Có 1 hôm,tôi nhớ vào ngày Chủ nhật.Bá Tòng, Duy Vinh và tôi ( chả là 3 đứa ở chung phòng ) rủ nhau đi chơi . Điểm đến là Công viên Bách thú Kiev. Tôi nhớ ở đây mỗi đứa chụp 1 tấm ảnh riêng và chụp chung với nhau 1 tấm. Tôi còn nhớ hôm đó Tòng và Vinh mặc khoác ngoài cái áo Vinilon mang trong nước sang, còn tôi thì mặc áo khoác mua(Kurka) trong số tiền mua đồ Đông ( Tôi sẽ có bài viết về trang phục Dbi Kiev)Tòng và Vinh còn những tấm hình đó o? Tôi sau mấy lần chuyển nhà bị thất lạc đâu mất tiếc quá.
Sau 1 hồi thăm thú và dạo khắp Công viên, chúng tôi ngồi nghỉ chân, thì có mấy ông già tới làm quen nói chuyện. Tòng và Vinh cũng đã nói khá. Còn tôi vẫn bập bẹ như trẻ lên 3. Càng cố gắng nói cho đúng ngữ pháp bao nhiêu thì mấy ông già lại càng o hiểu bấy nhiêu, tay chân phụ họa cũng chẳng giúp ích bao nhiêu.Cuối cùng ông già nói chuyện với tôi nói đại ý : Mày cứ nói từng từ 1( Từ dạng nguyên thể, o chia, o đổi cách, o giống số gì hết. . .) Ấy thế mà ông già lại hiểu mới chết chứ.
Cũng chính từ gợi ý của ông già Nga tốt bụng hôm đó tôi nảy ra 1 phương pháp học mới. Tôi nghĩ tại sao mình o tranh thủ học thuộc thật nhiều từ vựng, mình nhớ được nhiều từ , thì khi người ta nói là mình hiểu ngay. Cứ tạm thời gác vấn đề ngữ pháp sang 1 bên. Chứ lao đầu vào học ngữ pháp mà từ vựng o biết thì khi người ta nói mình cũng chả hiểu gì . Nghĩ là làm. Tôi lao vào học từ vựng như điên. Tôi đặt chỉ tiêu cho mình, mỗi ngày phải học thuộc ít nhất 40 từ. Tối trước khi rời phòng học về phòng ngủ bao giờ tôi cũng tự kiểm tra số từ đã học thuộc trong ngày. Có ngày nhớ 20 từ ngày nhớ 25,30. . . từ . Qua ngày sau tôi bổ sung số thiếu hụt để cho đủ. Ngày nào số từ học trong ngày cũng phải 40 từ. Cứ thế, cứ thế. . . “Có công mài sắt có ngày nên kim”. Tự tôi nhận thấy có sự tiến bộ : Tôi nghe được, hiểu được. . .Khi nghe được ,hiểu, tôi bắt đầu chú ý cố gắng nhớ cách Bà giáo nói, người Nga nói. . .Hay nói cách khác tôi đang tiếp cận với ngữ pháp tiếng Nga theo cách của riêng mình. Khi còn học ở CCCP cho đến hôm nay viết những dòng này, đối với tôi vốn từ tiếng Nga tôi nhớ rất nhiều, còn ngữ pháp chỉ là tối thiểu. Thậm chí hồi học tiếng Nga ở những năm Đại học.Các bà giáo Nga văn đã từng nhận xét tôi đại ý : Anh nói hay, diễn đạt tốt, ý phong phú. . .Nhưng sao bài viết của anh nhiều lỗi thế???Tôi quay ngựơc lại đố các bà giáo biết tại sao? các bà giáo đều chịu. Tôi giải thích ;Thứ 1 vốn từ tôi nhớ nhiều, thứ 2 khi nói tôi thì họ đã nghe được phần từ gốc họ đã hiểu và họ o để ý đến cái đuôi của từ tôi có đổi cách đúng hay o (Vấn đề này trong tiếng Nga đặc biệt quan trọng và rất đặc trưng o như những ngôn khác)còn khi viết là giấy trắng mực đen, tôi o lấp liếm được,nên tôi lòi cái đuôi dốt ra. Sau này tôi cố gắng rất nhiều cho việc bổ sung kiến thức về ngữ pháp tiếng Nga. Nên cái đuôi dốt của tôi cũng ngắn đi nhiều.
Trình độ tiếng Nga của tôi mỗi ngày ,mỗi tháng ở Dbị kiev được cải thiện thấy rõ. Thi học kỳ I tôi đạt loại trung bình khá. Cuối năm tôi đạt loại khá. Hết năm Dbị tôi lên Leningrat học ở khoa Kinh tế tổ chức và quản lý công nghiệp chế biến Gỗ giấy xenluylô của Học viện kỹ thuật lâm nghiệp Leningrat.
Đến đây tôi muốn nhắc nhớ các Bà giáo dạy Nga văn lớp tôi thời Dbị. O hiểu sao lớp tôi 3 lần thay đổi Bà giáo chủ nhiệm. 2 Bà trước tôi chưa kịp nhớ tên. Bà thứ 3 thì tôi nhớ đầu đủ : Họ, tên và tên gọi theo cha của Bà : ASIBENKA ZINAIĐA MAKAROVNA. Sau này về nước đi làm tôi có gặp 1 cô làm chung ở Tổng công ty Giấy Gỗ Diêm cũng từng là học sinh của Bà . Cũng như 1 số Bà giáo chủ nhiệm các lớp khác . Bà giáo chủ nhiệm lớp tôi là 1 phụ nữ Châu Âu ( dĩ nhiên ) khá đẹp, dáng Bà mảnh mai ,chứ o đẫy đà,nét đẹp có vẻ hơi sắc sảo của phụ nữ phương Tây hơn là nét đẹp thuần của phụ nữ Slave.Tóc Bà màu xẫm. Đặc biệt mái tóc của Bà hay thay đổi kiểu chứ o như những Bà giáo khác hầu như chỉ để 1 kiểu tóc.Bà ăn mặc khá model và thỉnh thoảng mới thấy Bà mặc 1 bộ đồ nào đó lần thứ 2. Có1 lần Bà đến thăm chúng tôi ở KTX, xem chúng tôi sống ra làm sao, có khó khăn gì, Bà sẵn sàng giúp, hoặc đề nghị Nhà trường giúp. . .Chúng tôi rất cảm động trước sự quan tâm đặc biệt của Bà nói riêng cũng như của Nhà trừơng nói chung.Không chỉ riêng Bà giáo chủ nhiệm lớp tôi.Mà tôi nhận thấy tất cả các Thầy ,Cô giáo dạy chúng ta ở Dbi kiev đều o những coi chúng tôi như những đứa học trò nhỏ bé, mà trên cả thế Họ coi chúng tôi như những đứa con mà Họ cần giúp đỡ ,dạy dỗ. . . chúng những bước đi vững chắc đầu đời. Để chuẩn bị cho một tương lai phía trước.
Sắp đến ngày 20 – 11 Ngày Nhà Giáo từ sau thẳm trong trái tim chúng ta cùng nhau nói : CÁM ƠN các Thầy các Cô.Trong lòng chúng ta Họ là những Nhà giáo Xô -Viết Vĩ Đại nhất.
Khi về nước công tác với hơn 30 năm hoàn toàn o sử dụng tiếng Nga. Vốn tiếng Nga trong tôi mai một đi khá nhiều. Ấy thế mà hôm nay tôi đang “Kiếm ăn” bằng : Tiếng Nga - Tiếng của Lenin.Các bạn biết o tôi đã về hưu ( Sớm trước tuổi 10 năm ). Có người giới thiệu : Hiện nay tôi đang làm phiên dich tiếng Nga ở Chi nhánh phía Nam - Trung tâm nhiệt đới Việt – Nga. Quá tốt.Vừa giết thời gian vừa có thu nhập, trang trải cuộc sống gia đình và đặc, đặc biệt được sử dụng tiếng Nga - tiếng của Lenin. Còn gì hơn thế hả các bạn? Tôi cũng o thể ngờ sau 30 năm o sử dụng, thế mà nay vẫn đáp ứng yêu cầu để được làm phiên dịch tiếng Nga. Mô Phật. Chắc Tam Bảo gia hộ cho tôi . Ông Lenin đã thương và phù hộ ???Có thể. Nhưng tôi tin chắc 1điều : Tiếng Nga-Tiếng của Lenin đã ngấm vào máu của tôi. Chỉ có điều tôi chưa biết cách học tới nơi tới chốn và sử dụng 1 cách tốt nhất đó thôi. Dù tôi có già cái đầu đi chăng nữa thì sự học , đặc biệt là học tiếng Nga và trước sự phong phú, giàu có . . . của tiếng Nga-tiếng của Lenin thì chúng ta có :”Học,Học nữa,Học mãi” cũng o bao giờ học thuộc.
Cám ơn tiếng Nga, cám ơn tiếng của Lenin. Nhân ngày Nhà Giáo tôi cầu chúc cho tất cả THẦY GIÁO,CÔ GIÁO CCCP, người còn sống thì thật nhiều sức khỏe, người đã về cõi vĩnh hằng sớm được siêu sanh tịnh độ . . .Chúng ta o bao giờ quên Họ. Trong tâm trí chúng ta Họ là những NHÀ GIÁO XÔ-VIẾT VĨ ĐẠI NHẤT, ĐÁNG KÍNH NHẤT .










Trang này được hoàn thành trong 0.125 Giây.

[Mr.Tear]

Thật hay. Em không đầy 1 tuần nữa thì sang Nga, tuy không ở thủ đô Moscow nhưng em vẫn hồi hộp cho ngày đầu tiên nhìn thấy tuyết rơi và những con đường trải đầy lá vàng rơi

[Hấp hao hoa]

Chào bạn ngbinhdi !

Bạn đã đăng những tư liệu rất thú vị về nhà thơ Việt Phương ! Hơi tò mò muốn hỏi rằng bạn chỉ là người hâm mộ bình thường, hay có mối quan hệ hoặc kỷ niệm gì đặc biệt với nhà thơ Việt Phương chăng ?


“Nhà thơ Việt Phương năm 2002”

Tôi có một kỷ niệm nhỏ với nhà thơ Việt Phương, kể ra đây để cùng vui với các bạn :

Mẹ tôi làm việc tại Bộ Y tế từ năm 1960 đến 1975 . Khoảng năm 1970-1971, tôi đến Bộ Y tế tìm gặp Mẹ vào lúc hết giờ làm việc, mọi người đang tấp nập đi ra lấy xe đạp . Vì biết tôi ưa tập tễnh làm thơ “con ếch”, nên Mẹ nói nhỏ :”Lại đây, để Má giới thiệu con với một người !”. Bà dắt tôi ra một góc đứng đợi, chẳng bao lâu thì gặp một người đàn ông trung niên nhanh nhẹn, chững chạc, khá đẹp trai… Mẹ tôi vui vẻ nói :”Chào chú Việt Phương đi con, chú ấy làm thơ hay lắm đấy !”. Nhà thơ Việt Phương hơi ngạc nhiên, rồi vỗ vai hỏi thăm tôi vài câu lấy lệ…Cuộc gặp gỡ sơ sài ngắn ngủi, nhưng để lại ấn tượng trong tôi, vì “chú ấy là nhà thơ” ! Tôi vẫn kịp cảm thấy rõ đôi mắt đượm vẻ u buồn xa xăm của chú ấy…

Về nhà, tôi thắc mắc hỏi Mẹ :”Chú ấy là bác sĩ thích làm thơ hả Má ?”. Bà chỉ trả lời ngắn gọn :”Chú ấy không phải là bác sĩ, nhưng mới được biệt phái sang Bộ Y tế làm việc ít lâu thôi”. Thú thật, lúc ấy tôi chỉ nghe tiếng nhà thơ Việt Phương, nhưng chẳng hề biết gì về ông, và cũng chưa đọc bài thơ nào của ông !

Vài tháng sau, tôi lên đường sang CCCP học tập, và quên bẵng chuyện đó đi . Mãi đến hôm nay, nhờ những bài viết của bạn nên tôi mới biết thêm nhiều biến cố thăng trầm trong cuộc đời của nhà thơ Việt Phương . Bây giờ nhớ lại kỷ niệm này, có lẽ phần nào tôi hiểu được “đôi mắt đượm vẻ u buồn xa xăm của chú ấy”…

Cám ơn bạn ngbinhdi !

[nqbinhdi]

Hấp hao hoa viết

Chào bạn ngbinhdi !

Bạn đã đăng những tư liệu rất thú vị về nhà thơ Việt Phương ! Hơi tò mò muốn hỏi rằng bạn chỉ là người hâm mộ bình thường, hay có mối quan hệ hoặc kỷ niệm gì đặc biệt với nhà thơ Việt Phương chăng ?

@ bác Hấp Hao Hoa, (hô hô, cái nickname này tôi đoán mãi mà chả ra nghĩa, sau mới hiểu - qua trao đổi của bác với Lê Đỗ Ninh - có phải là vừa hấp lìm mà lại tốn hoa, cái mà SV mọi thời đại đều kêu là ngu phí không hở bác?)

Tôi chưa bao giờ có dịp gặp nhà thơ Việt Phương (người ta vẫn gọi ông như thế dù ông mãi tới 2009 mới thành hội viên hội nhà văn) song tên ông và nhất là thơ ông thì tôi biết từ lúc còn bé.

Chuyện thì có lẽ dài lắm. Số là nhà tôi có một bà chị theo nghiệp văn chương. Những năm 1967-1971 thì chị tôi học ĐH Tổng hợp văn và học rất giỏi, dù chỉ là công nhân được cử đi học sau khi tốt nghiệp lớp 10 hệ bổ túc văn hóa (từ trước khi thành SV khoa văn của ĐHTHHN chị tôi đã có một số truyện ngắn được đăng trên báo Văn Nghệ và đã có 1 vài tập truyện ngắn chung với một số cây bút trẻ ngày bấy giờ mà tên sách thì lấy từ tên truyện ngắn của chị tôi). Chuyện thế thì cũng không có gì đáng kể ra ở đây cả, song - ở đời rất hay có mấy cái song này ạ - vào năm cuối ĐH thì xảy ra một chuyện vu vạ mà chị tôi là một nạn nhân. Là vu vạ đánh nhau giữa các thày, lại lôi cả trò vào. Trong nhà tôi lúc bấy giờ ai cũng phẫn uất. Mẹ tôi viết thư phản kháng tới tận TBT Lê Duẩn, tới ông Tố Hữu (người phụ trách văn hóa văn nghệ của Đảng lúc bấy giờ), trong đó có kể ra bằng thơ những cái tên như rắn phục giữa vườn hoa, những câu:

Hiểu: Thế nào là mẹ đau con xót?
Ghét ghen người đến mất cả tế Nhị thông minh

(Những chữ viết nghiêng là tên của các ông thày mà nhân cách của họ không thể là cái học trò nên học - mẹ tôi chua rõ điều ấy ở dưới bức thư kêu cứu tới TBT, một trong cái tên đó là Hoàng Xuân Nhị mà bác có thể thấy trong Biên bản tôi đã post ở phía trước)

Ngay sau đó thư ký của Tổng bí thư đã có chỉ thị xuống trường và do đó mới gỡ được cái vạ ấy và chị tôi bình yên tốt nghiệp về một báo lớn công tác.

---

Những năm đó trong các giờ bình giảng văn học, chúng tôi được nghe rất nhiều, những câu ngợi ca hoành tráng như thế này:

Hỡi Sông Hồng tiếng hát bốn nghìn năm
Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng
Chưa đâu, và ngay cả trong những ngày đẹp nhất
Khi Nguyễn Trãi làm thơ và đánh giặc
Nguyễn Du viết Kiều, đất nước hóa thành văn
Khi Nguyễn Huệ cưỡi voi vào Cửa Bắc
Hưng Đạo diệt quân Nguyên trên sóng Bạch Đằng
Những ngày ta đang sống đây là những ngày đẹp nhất
Dù mai sau đời muôn vạn lần hơn
Chọn thời nào sống chăng, chọn đời nào sinh nhỉ
Cho tôi sinh vào buổi Đảng dựng xây đời
Ta với mẻ gang đầu là lứa trẻ sinh đôi
Cho tôi sinh vào những ngày diệt Mỹ
Vóc nhà thơ đứng ngang tầm chiến sĩ
Diệt xe tăng thù và hạ trực thăng rơi
Nguyễn Văn Trỗi ra đi còn dạy chúng ta cười

(Tôi ghi theo trí nhớ thơ của Chế Lan Viên, có thể còn có câu chữ/trật tự không chính xác)

Song cũng trong những ngày u ám của vụ vu vạ kia, một lần chị tôi từ Hà Nội về, có mang theo một tập Cửa mở của Việt Phương, lúc ấy chỉ biết ông là thư ký của Thủ tướng Phạm Văn Đồng chứ chưa là nhà gì hết (bây giờ thì khi ký tên vào các bản kiến nghị, người ta lại gọi ông là nhà nghiên cứu kia bởi đó mới là nghề chính của ông). Tôi biết câu Trăng Trung quốc tròn hơn trăng nước Mỹ/Đồng hồ Liên xô tốt hơn đồng hồ Thụy Sĩ từ bấy giờ. Và biết được rằng bên cạnh những cái được học kia, còn có những suy ngẫm tỉnh táo khác, cho ta biết rằng

Một phần tư thế kỷ qua đi và có lẽ bây giờ ta mới biết
Thế nào là thương yêu thế nào là chém giết
Ta đã thấy những chỗ lõm chỗ lồi trên mặt trăng sao
Những vết bùn trên tận đỉnh chín tầng cao

Sức ta tăng bội phần khi ta say đến trở thành rất tỉnh
Ta có thể nói với quân thù những lời bình tĩnh:
"Tất cả những gì xấu xa của tao là thuộc về mày
Tất cả những gì tốt đẹp của mày là thuộc về tao"

Năm xưa ta vô tình tô đẹp cuộc đời để mà tin
Nay ta càng thêm tin mà không cần tô gì nữa cả
Quen thuộc rồi mọi bất ngờ kỳ lạ
Ta đã trả giá đau và ta đã học nhìn

Ta đã gặp những điều không hề chờ đợi gặp
Nào đâu phải chỉ là rắn phục giữa vườn hoa
Những kẻ tốt đến yếu mềm chỉ là đồ giẻ rách
Rắn còn nằm cuộn khúc giữa lòng ta

Tôi thực lòng kính trọng những nhân cách lớn như thế.

[Saomai]

Vâng, Chế Lan Viên, người viết những vần thơ hoành tráng ca ngợi:

Vóc nhà thơ đứng ngang tầm chiến lũy
Bên những dũng sĩ diệt xe tăng ngoài đồng và hạ trực thăng rơi...

Cũng là người, sau khi mất, có bài thơ sau đây được in trong tập Di cảo:

TRỪ ĐI

Sau này anh đọc thơ tôi nên nhớ
Có phải tôi viết đâu ? Một nửa
Cái cần viết vào thơ, tôi đã giết đi rồi!
Giết một tiếng đau, giết một tiếng cười,
Giết một kỷ niệm, giết một ước mơ,
Tôi giết cái cánh sắp bay...trước khi tôi viết
Tôi giết bão táp ngoài khơi cho được yên ổn trên bờ
Và giết luôn mặt trời trên biển,
Giết mưa và giết cả cỏ mọc trong mưa luôn thể
Cho nên câu thơ tôi gày còm như thế
Tôi viết bằng xương thôi, không có thịt của mình.
Và thơ này rơi đến tay anh
Anh bảo đấy là tôi ?
Không phải!
Nhưng cũng chính là tôi - người có lỗi!
Ðã giết đi bao nhiêu cái
Có khi không có tội như mình!

Trong biên bản cuộc họp về tập thơ "Cửa mở", có rất nhiều ý kiến, từ đao to búa lớn đến ca ngợi nhiệt thành, nhưng SM cứ thắc mắc có những câu rất đỉnh của tập thơ, mà SM được đọc ngay từ hồi mới xuất bản và giờ còn giữ được, thì không ai nhắc đến. Gần như chúng được mặc định "hãy tránh xa":

Một phần tư thế kỷ qua đi và có lẽ bây giờ ta mới biết
Thế nào là thương yêu thế nào là chém giết
Ta đã thấy những chỗ lõm chỗ lồi trên mặt trăng sao
Những vết bùn trên tận đỉnh chín tầng cao