[htienkenzo]

(...tiếp theo)


Báo “Tin Tức”: Đối với nước Nga bây giờ, tự thám hiểm lên mặt Trăng và sao Hỏa có hiện thực hay không? Các câu chuyện về đề tài tày nhân khó khăn của ISS và các dự án mặt Trăng – sao Hỏa được Bush nói đến càng ngày càng thường xuyên hơn.

Boris Chertok: Công nghiệp vũ trụ phải có chỗ dựa vào kinh tế, chế tạo máy, điện tử, thông tin học, hóa học. Khi đất nước chỉ cắm vòi hút dầu mỏ, sao Hỏa, sao Kim và tất cả thứ khoa học mù mờ này không cần cho ai hết. Ngày nay chỉ có thể ghen tỵ với khoa học Mỹ. Các thiết bị, như “Hubble Space Telescope “,
Cassini–Huygens , những con tàu tự hành lên sao Hỏa khiến tôi khâm phục, như một kỹ sư. Song cần phải để các thành tựu này khiến khâm phục ban lãnh đạo chính trị tối cao.

Báo “Tin Tức”: Trong bộ phim của Mỹ “Armageddon”, nhà du hành vũ trụ Nga cứu con tàu vũ trụ mà không ai có thể chữa nổi bằng một chiếc búa tạ. Không ít khi được nghe rằng trong hiện thực các chuyên gia của chúng ta nghĩ ra những điều kỳ diệu kỹ thuật hầu như bằng tay không.

Boris Chertok: Trong thời gian thử tên lửa xuyên lục địa R-9, từ kính tiềm vọng, chúng tôi phát hiện ôxi chảy từ ống cao su. Chúng tôi ra lệnh “Ngừng” phóng. Sự cố rất nguy hiểm, có thể xảy ra nạn cháy. Giám đốc trung tâm thử Leonid Voskresensky cùng hai kỹ sư đi ngay đến tên lửa. Chúng tôi theo dõi trong kính tiềm vọng: họ tiến lại, xem xét, sau đó biến mất sau kho để đồ, quay trở ra và Voskresensky dùng mũ bê-rê của mình nhét kín lỗ hổng. Lệnh phóng được phát và mọi việc diễn ra tốt đẹp. Hóa ra, Voskresensky đái vào mũ bê-rê, đồng thời bắt hai kỹ sư cũng làm như thế và u-rê trong nước tiểu giúp bịt kín lỗ hổng. Tên lửa được phóng xong, ông tìm thấy mũ bê-rê, giặt sạch và lại đội nó nhiều năm.

Báo “Tin Tức”: Korolyov có nhiều cộng sự tài năng. Song thiết kế trưởng có bạn không?

Boris Chertok: Bạn chí thiết, tâm tình thì không có. Korolyov không muốn tình bạn đàn ông trở thành gánh quá nặng cho công việc. Song ông không bao giờ khiến ai phật lòng. Tôi nhớ, sau một số lần phóng không thành công – do lỗi của hệ thống điều khiển – tôi phải làm báo cáo tại Kremlin trong sự có mặt của tất cả các thứ bộ trưởng quốc phòng. Tôi đã cho số phận của mình đã đến hồi chót. Korolyov, khi tôi được phép phát biểu, đã dùng tay ấn tôi ngồi xuống ghế, không cho đứng dậy: “Tôi đề nghị không cho Chertok phát biểu. Anh ta sẽ kể dài dòng văn tự, cho xem biểu đồ, mà các đồng chí thì là những người bận rộn. Mất thời gian làm gì? Hiện đang tiến hành thử nghiệm. Lần phóng tiếp theo sẽ thành công”. Tất cả đồng ý. Lần phóng tiếp theo đã diễn ra thành công.
Chúng tôi tranh luận nhiều, cãi nhau, song, theo trí nhớ của tôi, Korolyov duy nhất một lần xúc phạm người thân – Leonid Voskresensky, người được ông gọi một cách âu yếm “Lyonhia của tôi”. Voskresensky dứt khoát đề nghị xây giá bắn thử cho tên lửa tàu vũ trụ mặt Trăng, còn Korolyov, hiểu là thời gian không còn nữa, nói rằng sẽ chỉnh lý mọi vấn đề vào lúc phóng. Voskresensky buộc phải từ chức. Tháng 12 năm 1953 ông ta chết ở tuổi 53. Korolyov xúc động mạnh vì tin đó. Chưa đầy một tháng sau Korolyov cũng chết.

Báo “Tin Tức”: Còn bất đồng với Valentin Glushko, người đã giúp giải thoát Korolyov khỏi nhà tù? Chính Glushko từ 1974 đến 1989 từng là thiết kế trưởng của “Energia”...

Boris Chertok: Glushko là một chuyên gia giỏi về động cơ, và Korolyov sử dụng các động cơ của ông ta cho nhiều tên lửa. Họ là những người rất thân cận. Song giữa họ đã có con mèo chạy qua, khi người ta quyết định chế tạo tên lửa siêu mạnh có khả năng đưa tải trọng 75 tấn ra khỏi quỹ đạo cản. Phía quân đội không biết chính xác tên lửa như thế để làm gì. Người ta huy động trí tưởng tượng: có thể đưa lên vũ trụ bom khinh khí nặng 100 megaton. Korolyov đề nghị đặt động cơ khí-ôxy hay dầu-ôxy cho tên lửa. Glushko đề nghị đặt các động cơ chạy các nguyên liệu có điểm sôi cao và độc. Và Glushko đúng: ôxy bay hết, lại đòi hỏi tiếp nhiên liệu, trong trực chiến – những tên lửa đó không hiệu quả. Song Korolyov, suy cho cùng, luôn chỉ nghĩ tới những chuyến bay có người lái – tên lửa sạch về môi trường cần cho chuyến bay của con người lên mặt Trăng. Kết cục là hai nhà chế tạo xuất sắc thôi không làm việc với nhau. Song, phải nói, Korolyov hiểu ra sai lầm của mình và là người đầu tiên trên thế giới bắt đầu làm việc với các tên lửa chiến đấu sử dụng nhiên liệu thể rắn.

Báo “Tin Tức”: Nhiều hồi ký nói Korolyov là một bạo chúa và không chấp nhận phản đối...

Boris Chertok: Korolyov là một nhà lãnh đạo khắc nghiệt. Bạo chúa nào tự động ban phát các bộ phận của đế chế mình? Korolyov là người đầu tiên chế tạo vệ tinh liên lạc. Vệ tinh “Tia chớp” của ông ta bây giờ vẫn bay. Khi tín hiệu màu đạt đến tận Vladivostok, ông chuyển hướng hoạt động này thành một phòng thiết kế độc lập. Với các hướng hoạt động khác cũng xảy ra theo cách như thế - các trạm vũ trụ liên hành tinh tự động, động cơ, tên lửa cho tàu ngầm. Mỗi lần đạt được thành công, Korolyov lại bắt tay vào nhiệm vụ mới. Ông không bỏ cái cũ, cái đã được giải quyết, song, một khi hiểu được tầm quan trọng của nó, luôn đạt được nghị quyết Trung ương đảm bảo sự phát triển của hướng này. Song, tôi nhắc lại, cái quan trọng nhất đối với Korolyov là con người trong vũ trụ. Mọi cái còn lại chỉ là phương tiện giải quyết nhiệm vụ chính.

Báo “Tin Tức”: Korolyov, Glushko, Tupolev, nhiều nhà thiết kế xuất sắc Xô Viết thời Stalin đều trải qua nhà tù. Nguy cơ đó chưa từng lơ lửng trên đầu ông?

Boris Chertok: Ai mà biết được... Năm 1937 tôi làm việc ở chỗ Tupolev và đồng thời học ở MEI. Tôi tham gia việc chuẩn bị máy bay của Sigizmund Levanevsky cho chuyến bay qua cực Bắc. Phi công chết do máy bay rơi vì nguyên nhân không được làm sáng tỏ. Ở trường tôi nợ giờ họ. Và tôi đến chỗ thư ký đảng bộ Valeria Golubtsova, vợ của Malenkov, với thư của Tupolev giải thích việc tôi bận việc quan trọng nhà nước như thế nào. Golubtsova thâm mặt lại, nhét bức thư vào seif và nói: “Đừng có nói cho ai biết về bức thư này. Tupolev là kẻ thù dân tộc và đã bị bắt”. Có thể, việc Valeria cùng học một nhóm với tôi đã cứu tôi thoát khỏi nhà tù. Tôi trả nợ các môn với một tốc độ rùng mình.

Báo “Tin Tức”: Boris Evseevich, ông đã 93 tuổi, song hàng ngày ông vẫn đi làm, ông đứng đầu các ủy ban khác nhau và các hội nghị trong Viện Hàn lâm Khoa học, ông lên lớp dạy các sinh viên. Ông có biết đơn thuốc trẻ mãi không già?

Boris Chertok: Hơn thế nữa, tôi còn tự lái xe... Tôi có “Volga”, song tôi muốn mua một chiếc xe ngoại. Các con trai và các cháu không cho phép. Chúng nói: an toàn giao thông của tôi nằm ở chính tính không tiện lợi trong cơ cấu vận hành xe Volga. Lốp xe theo mùa người ta cũng thay cho tôi rất muộn – để bớt lượn lờ. Không, tôi không thích có tài xế riêng. Xà ích cho tôi để làm gì? Khi tự lái – điều đó cho cảm giác tự do. Tôi mới bỏ hút thuốc – đã hai mươi năm rồi. Hồi chiến tranh còn hút thuốc lào, để quên cảm giác lạnh. Hồi ở Đức chúng tôi còn hút cả “Kazbek” – một cách cố tình để chứng tỏ với người Đức là thuốc lá Nga tốt như thế nào. Thể thao? Không, tôi không ham mê thể thao lắm. Chỉ lúc trẻ, khi muốn chinh phục trái tim người vợ tương lai, mới đồng ý cùng đi leo núi. Uống rượi? Nếu cuộc nói chuyện của chúng ta đã kết thúc, có thể uống nhân ngày Vũ trụ học. Tôi đề nghị rượi mạnh hơn – whisky hay cognac...

Tộc trưởng ngành vũ trụ học

Viện sỹ Boris Chertok sinh ngày 1 tháng Ba năm 1912 tại Łódź (Ba lan), trong một gia đình làm nghề kế toán. Khi chiến tranh thế giới thứ Nhất bắt đầu, gia đình chuyển đến Moscow. Do không xuất thân tầng lớp vô sản, không được nhận vào học tại trường đại học Tổng hợp công nghệ MVTU, vì thế đi học làm thợ điện. Thi đỗ vào khoa buổi tối đại học năng lượng Moscow. Từ năm 1934 bắt đầu làm việc tại văn phòng thiết kế của Bolkhovitinov, nơi đào tạo nhiều nhà thiết kế xuất sắc kỹ thuật hàng không và tên lửa. Từ 1945 Boris Chertok chuyên về đề tài tên lửa, hoàn thiện các hệ thống điều khiển. Từng làm việc tại Đức, nơi nghiên cứu kỹ thuật tên lửa của Đức, thành lập viện nghiên cứu tên lửa Nga – Đức. Viện sỹ Boris Chertok từng là người thứ hai sau Sergey Korolyov trong chương trình chế tạo tên lửa mang vũ khí hạt nhân đầu tiên, tên lửa xạ kích xuyên lục địa đầu tiên trên thế giới, tên lửa có người lái đầu tiên “Vostok”, những con tàu liên hành tinh đầu tiên, tên lửa đầu tiên được phóng từ tàu ngầm nguyên tử, và sau đó là những thế hệ mới của nhiều thiết bị vũ trụ. Anh hùng Lao động Xã hội chủ nghĩa, người được giải Lênin và Quốc gia Liên Xô.


Link: http://nauka.izvestia.ru/fact/article53421.html