[Julia]

putin viết

Bài 3: TCN. 222 VÀ CUỘC TRANH CÃI:

ĂN CẮP HAY... BIÊN SOẠN?


Trong quá trình thẩm định và kiến nghị về hàng loạt những sai phạm của các dự án cảng biển Dung Quất, Chân Mây... các nhà khoa học đã tình cờ phát hiện: TCN.222 của Bộ GTVT ban hành thực chất là một vụ đánh cắp công trình khoa học của nước ngoài. Người ta đã “luộc” 2 công trình khoa học của Liên Xô để biến thành công trình tiêu chuẩn ngành.

Tiến sĩ Trương Đình Hiển: “Tôi thật sự xấu hổ cho những người làm khoa học!”.

Những sai phạm trong thiết kế cao trình tại cảng biển Dung Quất và Chân Mây là không thể chối cãi, thậm chí chúng không tuân thủ chính những tiêu chuẩn mà Bộ GTVT ban hành. Có lẽ cũng chính bởi lý do “tế nhị” này nên trong công văn trả lời gửi cho tiến sĩ Trương Đình Hiển cùng các đồng sự tại Phân viện vật lý, và chính quyền tỉnh Thừa Thiên- Huế ngày 3-4-2003, Bộ GTVT đã cố tình né tránh, không đả động gì đến tiêu chuẩn ngành “Tải trọng và tác động (do sóng và do tàu) lên công trình thuỷ” mang mã số 22 TCN 222-95 do Bộ GTVT ban hành ngày 24-7-1995 (gọi tắt là TCN.222). Còn trong bản thông báo kết luận cuộc họp xem xét lại về cao trình bến cảng Chân Mây ký ngày 23-6-2003, Bộ GTVT lại đề cập rất... khiêm tốn về TCN.222, dường như họ cố tình lờ đi, thu nhỏ ý nghĩa của nó để lẩn tránh một điều tế nhị nào đó.

Có gì ẩn khuất trong bản TCN.222 mà lãnh đạo Bộ GTVT lại luôn tỏ ra ngại ngùng không muốn đề cặp đến một cách cụ thể?

TCN.222 là một công trình khoa học dày 126 trang. Cơ quan biên soạn (tức tác giả) của công trình khoa học bề thế này là Công ty khảo sát thiết kế giao thông vận tải (tên giao dịch là TEDI), trụ sở tại 278, Tôn Đức Thắng, Hà Nội.
Ngày 24-7-1995, ông Lã Ngọc Khuê, Giáo sư, tiến sĩ, Thứ trưởng Bộ GTVT đã ký quyết định số 3589/QĐKH-KT ban hành công trình “Tiêu chuẩn ngành- tải trọng và tác động (do sóng và do tàu) lên công trình thuỷ” làm tiêu chuẩn của ngành trên ...toàn cõi Việt Nam để thiết kế tất cả các công trình giao thông vận tải đường thuỷ. Điều giật mình là: Công trình TCN.222 giống nguyên xi, như thể đã được cop-pi từ 2 công trình khoa học bằng tiếng Nga. Công trình thứ nhất tên gọi là “Tính tải trọng và tác động lên công trình thuỷ (do sóng, băng và tàu)” của Bộ Xây dựng Liên Xô (cũ) ban hành năm 1983, dày 39 trang do 19 Viện nghiên cứu với hàng trăm nhà khoa học lừng danh của Nhà nước Xô Viết biên soạn. Công trình thứ hai mang tên “Hướng dẫn để xác định tải trọng và tác động lên công trình thuỷ (của sóng, băng và tàu)” của Bộ Năng lượng Liên Xô ban hành năm 1977. Qua đối chiếu, từ trang 1 đến trang 77 của TCN.222 được dịch nguyên xi từ công trình thứ nhất, và từ trang 78 đến trang 126 của TCN.222 thì được dịch nguyên xi từ công trình thứ hai. Như vậy toàn bộ 126 trang của công trình khoa học TCN.222 của TEDI thực sự chỉ là việc đánh cắp và đem “luộc” lại hai công trình khoa học do hàng trăm nhà khoa học lừng danh của Liên Xô biên soạn.

Phó Chủ tịch Hội địa lý Việt Nam, tiến sĩ Đặng Văn Phan phát biểu trên báo: Bản tiếng Việt dịch nguyên bản tiếng Nga, phần sáng tạo cơ bản là không có. Bản tiếng Nga có cụm từ “vùng nước mở” thì bản tiếng Việt gọi là “vùng nước không che chắn”. Bản tiếng Nga gọi “chu kỳ trung bình của sóng” thì bản tiếng Việt gọi là “chỉ số trung bình chu kỳ sóng”. Tất cả các công thức được sao chép y chang, chỉ “sáng tạo” khi sửa chữ M (hoa) thành chữ m (thường), sửa chữ c dùng để chỉ giây trong bản tiếng Nga thành chữ sec (chữ Pháp chỉ giây), ký hiệu Fx thì sửa thành Aq, và bớt đi đúng 1 chữ “băng” trong tên gọi của bản tiếng Nga thành tên gọi của bản tiếng Việt TCN.222 (vì họ kịp nhận ra rằng ở Việt Nam không thể có băng!)”. Tiến sĩ Phan nhận xét: “Tôi quá ngạc nhiên vì bản tiếng Việt giống y nguyên văn hai công trình do Liên Xô biên soạn...Năm 1995, khi Bộ GTVT cho ban hành bản tiếng Việt này làm tiêu chuẩn ngành thì Liên Xô vừa sụp đổ, các nhà khoa học của họ cũng không biết đâu mà kiện tụng. Nhưng làm khoa học thì phải trung thực chứ. Không thể lấy một thành tựu của người khác để gọi là do mình... khám phá ra được!”.

Tiến sĩ Trương Đình Hiển thì... chua chát: “Thật không công bằng chút nào khi chúng ta đi bắt giữ một người bán băng đĩa lậu, mặc dù trên băng đĩa này vẫn ghi tên tuổi thật của tác giả; còn ở một công trình khoa học có dấu hiệu sao y bản chính nhưng lại "quên" tên tác giả thì chúng ta lại cho qua”.

Về phần mình, Giáo sư tiến sĩ Lã Ngọc Khuê, người ký ban hành TCN. 222 thì phát biểu: Việc sử dụng tài liệu của Liên Xô để xây dựng tiêu chuẩn ngành là công khai, được đề xuất trong... đề cương phê duyệt. Và không chỉ có TCN. 222 do Bộ GTVT công bố mà nhiều tiêu chuẩn Việt Nam khác cũng được tiến hành theo... thông lệ như vậy! Vì thế, bảo anh em... ăn cắp bản quyền là không đúng (!?)

Chẳng hiểu khi gọi là ăn cắp thì có... oan không, chỉ biết rằng cái công trình khoa học TCN. 222 giống hai công trình khoa học của Liên Xô đến từng... dấu phẩy! Tiến sĩ Hiển, và rất nhiều đồng sự khác đã không kìm được mình khi thốt lên “Tôi thật sự xấu hổ cho những nhà khoa học!”.

Nguồn: http://truongduynhat.vnweblogs.com/post/1545/64726

Thực tế phần lớn các TCVN, TCN, qui phạm ... đều dịch lại các tiêu chuẩn của Nga ( phần lớn) và các tiêu chuẩn nước ngoài khác. Trong xây dựng phần lớn đều dịch ra từ bộ qui phạm xây dựng СНиП của Nga ( Строительные Нормы и Правила). Mấy chục năm nay vẫn làm như thế. Bây giờ thì có một số soạn thảo mới cũng dịch từ EUROCODES hay các tiêu chuẩn khác như BS ..... VN chưa đủ khả năng thể xây dựng được một bộ tiêu chuẩn độc lập. Mà nhiều nước khác cũng làm như thế. Chả ai kiện tụng cả. Chỉ cần trích dẫn đầy đủ là lấy của họ là được. Những công trình nghiên cứu viết tiêu chuẩn đều có đề cương được thông qua vụ khoa học công nghệ của bộ chủ quản. Phải có cơ sở khoa học của tài liệu chuyển dịch (thông thường là bộ tiêu chuẩn của Nga, Châu Âu, Mỹ hoặc TQ) thì trên Bộ mới chấp nhận. Nếu tự soạn tiêu chuẩn trên cơ sở tổng hợp các tài liệu kỹ thuật hoặc tự xây dựng bộ tiêu chuẩn riêng thì khó được Bộ chấp nhận. Tóm lại đề cương phải đươc hội đồng khoa học bộ chấp nhận. Theo em thì nên dịch đúng từng dấu chấm phẩy của người ta cho nó lành. Nga ra Nga, Mỹ ra Mỹ. Đừng có kiểu làm ra sản phẩm không phải cá cũng chả phải thịt. Em đã xem đúng hơn là làm việc với một số tiêu chuẩn soạn theo kiểu cắt xét, người soạn do trình độ không hiểu hết nên tự ý thay đổi, tự ý cắt xén. Kết quả là trong tiêu chuẩn có sự nhầm lẫn nghiêm trọng. Tuy nhiên chả ai biết nên bây giờ cứ dùng. Em nhiều khi cũng định viết bài phản biện nhưng lại đụng đến cây đa cây đề khó quá. . Mà mình phải làm việc thường xuyên với những tiêu chuẩn này nên cứ tức ach ách.