[hungmgmi]

Đầu tuần trước, tôi mới ngồi với N.một người bạn thân từ thời phổ thông. Anh học múa ở Leningrad, sau đó ở lại làm ăn và đang làm luận án tiến sĩ bên đó. Trong cuộc rượu chia tay, giữa muôn câu chuyện lan man, bỗng dưng N. nhắc đến một quán cà phê ở St. Petersburg mang tên Saigon, đã tồn tại từ 3-4 chục năm nay. Theo những gì N. kể thì đây là một trong những quán cà phê trứ danh nhất của thành phố cổ bên bờ sông Neva. Ra đường, chỉ cần nhảy lên một cái taxi, bảo Cafe Saigon trên đại lộ Liteynyi là lái xe chở ngay đến đó, dù quán đã lâu không còn treo biển hiệu. Đã từng sống ở Leningrad từ thời còn Liên xô cho đến nay, N. bảo quán hầu như không có gì thay đổi. Vẫn là những bức tường cũ kỹ, vẫn là những bộ bàn ghế ấy, suốt mấy mươi năm vẫn nguyên xi dưới tầng hầm của một tòa nhà nằm ở góc hai đại lộ Vladimirsky và Liteinyi... Ông giáo già của N. nói rằng quán này xuất hiện từ đầu những năm 70 của thế kỷ trước, là nơi chốn tụ tập của giới văn nghệ sĩ thủ đô phương Bắc từ trước đến nay. Họ đến đây đàn hát, đọc thơ, bàn luận về văn chương và thế sự. Họ uống cà phê, uống rượu và phun khói mù mịt. Và đến giờ, những con người xưa cũ của thế kỷ trước vẫn thích gọi mình là «Сайгонщики»-những cư dân của quán Sài gòn một thuở.

Tìm trên mạng, tôi thấy cái quán Saigon này nổi danh quá cỡ. Và lòng thầm tiếc là dù đã đến Leningrad không dưới chục lần thuở còn sinh viên, vậy mà không biết để đến làm vài ly ở đó.

Quán Sài gòn nằm dưới tầng hầm của một Nhà hàng mang tên Moskva. Tòa nhà này xây dựng năm 1880 do ông A.M.Ushakov làm chủ sở hữu. Sau khi khánh thành tuyến đường sắt St.Petersburg-Moskva, tòa nhà khách sạn của ông Ushakov nghiễm nhiên mang tên mới là Moskva. Một thời gian sau, khách sạn đóng cửa, người ta chuyển sang kinh doanh nhà hàng và nó vẫn mang tên ban đầu là Moskva.

Vật đổi sao dời, quán cà phê dưới tầng hầm của nhà hàng Moskva đã mấy lần đổi tên. Ban đầu, nó mang tên "Ngoại ô Moskva" sau đó lần lượt đổi thành Vera (tên của "em" bán hàng), Petuski-do trên tường vẽ những chú gà trống to oai vệ...Đầu những năm 70, cuộc chiến tranh Việt Nam đang vào hồi nóng bỏng, mọi chú ý của người dân Xô viết đều dồn hết về thủ đô Sài gòn, nơi quân Mỹ đang chiếm đóng. Quán cà phê này mang tên Saigon từ đó. Nơi đây, không chỉ có các văn nghệ sĩ tụ tập. Những người có lối sống "hơi khác người" cũng đến đây để tìm cho mình một bầu không khí khác, xa hẳn những khẩu hiệu, tranh áp phích và một không khí náo nhiệt của thời kỳ CNXH phát triển trên mặt đất.Cũng chính tại đây, chàng sinh viên Boris Grebenshikov đã hát những sáng tác đầu tay của mình (Chúng ta đã biết đến ca sĩ, nhạc sĩ nổi tiếng này với bài hát Thành phố Vàng nổi tiếng tong topic Nhạc Nga), Victor Tsoi-ca sĩ, nhạc sĩ gốc Triều tiên của ban nhạc Kino cực nổi tiếng đầu thập niên 80 cũng thường xuyên lui tới chốn này...

Quán Saigon nổi tiếng đến mức quanh nó luôn bao phủ những giai thoại vẫn được đồn thổi trong giới văn nghệ sĩ thủ đô phương Băc, khiến cho tôi chợt liên tưởng đến quán cà phê Lâm ở Hà Nội. Cách đây không lâu, nhà hàng Moskva sửa chữa, quán tạm đóng cửa và một quán «Новый Сайгон»-"Saigon mới" gần đó được mở ra. Tuy nhiên, như chính những người Nga nhận xét " Однако новое место не соответствовало ни популярности, ни статусу традиционного «Сайгона». Все-гаки не «На углу всех улиц»-không thể bì được với quán Saigon truyền thống,nằm nơi "góc của mọi phố".

Dạo qua các trang web có nói đến quán cà phê Saigon, tôi thấy những người Nga đều nhắc đến quán cà phê xưa cũ này với nhiều mỹ từ như известное кафе -quán cà phê nổi tiếng, знаменитое кафе -quán cà phê trứ danh, hoặc zametatelnyi-tuyệt vời...

Các mem từng là cư dân của Leningrad như Tử Đinh Hương, Rừng, Bí...đã có bác nào đến đó chưa?