[hungmgmi]

Trở lại bài thơ Những người thừa kế Stalin, Ngân Xuyên đã dịch một câu-Hungmgmi nghĩ có thể là cố tình-chưa được chuẩn lắm. Câu gốc:

Мне чудится -
будто поставлен в гробу телефон.
Энверу Ходжа
сообщает свои указания Сталин
Được dịch thành:

Tôi mơ thấy dường như
Trong quan tài có đặt têlêphôn:
Stalin vẫn ra những chỉ thị của mình
cho người nào đó
Ngân Xuyên là một dịch giả tự học nhưng khá có uy tín và nghiêm túc. Có thể dịch giả muốn đơn giản hóa bản dịch, tránh chú thích dài dòng nên đã thay một tên người cụ thể bằng cụm từ phiếm chỉ "một người nào đó". Hay là vào thời điểm in bản dịch này trên báo chí VN năm 1987, Ngân Xuyên vì lý do tế nhị nên đã không muốn nêu danh nhà lãnh đạo nước bạn Albani vừa mới qua đời trước đó 2 năm?
Trong bản gốc, "người nào đó" đã được Yevtushenco gọi đích danh. Đó là Энверу Ходжа-Enver Hoxha.

Vậy Enver Hoxha là ai?
Vào thời điểm Yevtushenco viết bài thơ trên, Hoxha đang là Bí thư thứ nhất Đảng Lao động Albani. Ông đảm đương nhiệm vụ này từ năm 1941 cho đến lúc mất, năm 1985. Hoxha là người rất tôn thờ Stalin và muốn xây dựng CNXH ở Albani theo hình mấu Liên xô.
Hoxha đã tỏ rõ thái độ là người trung thành với Stalin sau khi tại Đại hội XX ĐCSLX-năm 1956, TBT N.Khrushev kết án Stalin đã phá bỏ những nguyên tắc XHCN. Albani trong cuối thập niên 50 hoàn toàn cô lập với khối XHCN Đông Âu. Năm 1960, khi Liên xô và Trung quốc mâu thuẫn, Albani đã nghiêng hẳn về TQ và chỉ một năm sau, năm 1961 Hoxha tuyên bố cắt đứt quan hệ với LX.
Cho đến tận cuối thập niên 80, Albani vẫn tổ chức kỷ niệm ngày sinh và ngày mất của Stalin, các tác phẩm của ông vẫn được xuất bản và thành phố Kuchova được vinh dự đổi tên thành thành phố Stalin.Các cộng sự của Stalin cũng được Albani rất tôn trọng. Tháng 11 năm 1986, khi Molotov-nhân vật số 2 thời Stalin qua đời, Albani đã để quốc tang.
Như vậy, trong bài thơ của mình sáng tác năm 1962, nhà thơ trẻ 29 tuổi Yevtushenco cũng đã "cập nhật" thông tin khi nêu đích danh Hoxha là một trong những người thừa kế Stalin.