[Geobic]

butgai viết

Bác Geo ơi, em với bac offline đi!!!

Em đang nói về nhịp 2-3, 4-1 trong thơ thất ngôn thì bác lại dẫn chứng nhip 1-3, 2-4

Nói chung là cách gieo vần thì có nhiều. Và nó còn nhiều yếu tố về bằng trắc, vần giữa, ngắt câu, ngắt ý trong câu khi đọc.... và cả mạch thơ nữa để quyết định gieo vần ở đâu.... Thôi, có lẽ phải offline thì mới nói hết ý được

Tuy nhiên, cách gieo vần thường phải thống nhất trong 1 bài thơ. (có những ngoại lệ, phá cách ... nhưng không phải lúc nào cũng áp dụng được)

Em cũng đang định góp ý bài Cánh buồm của bác: Khổ 1 thì nhịp 2-3, 4-1; sang khổ 2 thì chỉ có câu 1 vần với câu 4 của khổ trước, còn lại hoàn toàn mất vần; đến khổ 3 thì lại nhịp 1-3, 2-4; nhưng cũng bị mất vần 1-3, chỉ còn lại 2-4 là hơi vần

Nó đây ạ

CÁNH BUỒM

Thấp thoáng trắng cánh buồm đơn chiếc
Trong mờ xanh sương sớm biển khơi;
Buồm tìm chi ở chốn xa xôi?
Bỏ lại gì nơi cố hương thân thiết?… (Nhịp 2-3, 1-4)

Sóng cuồn cuộn trào dâng, gió rít, (Từ đây, bài thơ bị chuyển nhịp)
Cột buồm cót két, ngả nghiêng...
Ôi, hạnh phúc - buồm không chạy trốn, (có vẻ như vần với nhịp 1)
Cũng không tha thiết kiếm tìm! (Có vẻ như vần với với nhịp 2)

Dưới buồm luồng biếc trong như ngọc, (mất vần, và chuyển nhịp 1-3, 2-4)
Trên buồm tia nắng rực tựa vàng...
Nhưng nó sục sôi đòi bão tố, (mất vần)
Dường như trong bão có bình an.

Nó tương tự như bản dịch Gửi kornilov của bác USY mà em đã góp ý là không rõ dùng niêm luật nào

Cản ơn Butgai đã góp ý. Bài Cánh buồm theo Geo là bài hay nhất và cũng khó dịch nhất trong thi ca của Lermontov, và Geo đã không có đủ vần để chuyển tải, đành dùng phép "vần tương đối", "vần rất tương đối".

Trong số những người dịch bài ấy, theo Geo nhận xét, nếu ai "tạo" được đủ "vần" thì lại làm mất một phần "thơ".

Bài ấy đối ý, đối lời chan chát từ trong nguyên tác, là thách thức cho mọi dịch giả. Bútgai "liếc" lại bài của bác Thúy Toàn xem, cả bài thơ bác ấy chỉ tạo được độc 1 cặp vần! Geo cũng từng bảo không phải bản dịch nào của bác ấy cũng là "đỉnh" là vì vậy.

Với bài này Geo đã cố hết sức, nhưng cũng chỉ được bằng ấy. Đọc có xuôi tai không là một nhẽ. Có phản ảnh được tinh thần của nguyên tác không, lại là một nhẽ nữa. Xin nhắc lại, ở bài này Geo đã sử dụng loại "vần rất tương đối", ví dụ Geo tam bằng lòng với cặp "vàng - an". So với cặp "không - yên" của bác TT, dù sao cũng "ổn" hơn chút xíu?

Trong bài này Geo dụng công phản ánh cái thế đối đến từng câu từng chữ của nguyên tác, nên "vần" bị loại sang hàng thứ. Ví dụ

Dưới buồm làn biếc trong như ngọc
Trên buồm tia nắng rực tựa vàng

Thôi vài lời mạo muội thế, Geo biết sức mình cũng chỉ đến thế, không làm hơn được. Còn trong 1 bài thơ (Việt), không nhất thiết phải thống nhất cách gieo vần. Sự chuyển nhịp cũng thường được sử dụng rất thành công. Nhiều nhà thơ lớn đã làm thế.

Bài này chắc bị Nina "hot" sang chỗ khác thôi. Geo chuồn trước sang bên Lermontov đây.