Trích:
butgai viết
Nhân tiện có đoạn này trong bài Mùa lá rụng của BV dịch, em không thể hiểu nổi, hy vọng "nhà BV học" có thể giải đáp:
Ôi trái tim, trái tim một mình tôi
Đập hồi hộp giữa phố hè xa lạ
Không hiểu Phố hè giữa mùa lá rụng là sao?
Hay là hè phố mà bác BV đảo lại cho đúng luật bằng trắc???
Hay là phố Thu nhưng do tay đánh máy nào gõ nhầm?
|
Không đâu, Geo ít đọc Bằng Việt, mà nhờ có mấy cái tranh luận này mà Geo được biết mấy bài thơ dịch của bác ấy. Geo thấy hay (và nhiều người cũng thấy thế). Còn phong cách dịch của bác ấy, Geo không theo, và cũng không đủ tài năng để theo.
Khi Geo định dịch lại bài
Mùa hè rớt mà BV đã dịch (Geo đã post trình làng NNN rồi đấy), đã có 1 dịch giả rất giỏi góp ý thẳng với Geo: "Anh nên tránh bài ấy ra, không thể nào đạt được như BV đã làm đâu". Rồi anh ấy chỉ cho Geo vài chỗ, Geo chỉ còn biết tâm phục, khẩu phục. Dịch chơi để thử sức thì "vô tư", những để đạt được một thành công nào đó thì thực sự Geo tự biết mình không làm nổi, nên cứ để "ngỏ" vậy thôi.
Mọi người trong Forum từng được đọc bài "
Vầng trăng dụ dỗ kẻ mộng du" của Svetaeva do BV dịch, mới thấy hết cái tài của thầy "phù thủy" dịch thuật này.
Câu "Đập hồi hộp giữa
phố hè xa lạ" mà Bútgai hỏi, theo geo thì căn cứ vào bản tiếng Nga,
nó không gắn với mùa hè nào cả. Trong nguyên tác là "в переулочке чужом!", nghĩa "nôm" là
trong ngõ hẻm xa lạ. Còn vì sao BV viết thế, thì phải hỏi chính ông, và một khi ông đã viết thế,
ngõ hẻm biến thành
phố hè, có nghe được không thì phải hỏi độc giả, trong đó có chúng ta. Với tư cách 1 độc giả, Geo nghĩ, nếu không quá câu nệ về từng con chữ, từng dấu chấm phẩy thì có thể hiếu
phố là
phố,
hè là
hè. Hai thứ đó nếu để
hè phố thì chỉ có 1 nghĩa, còn để ngược lại thì là
phố và
hè, nghĩa là những "con đường, những nơi có thể đi tại một đô thị nào đó). Chỉ có điều BV không để dấu phẩy giữa hai chữ đó. (
Mà thực ra, có quan niệm dấu phẩy chỉ cốt để ngắt nhịp đọc thôi). Ở Pháp có nhà thơ Apollinaire không đánh một dấu nào trong tất cả các bài thơ của mình, còn ở VN ngày càng xuất hiện nhiều những tập thơ, trong đó tên tác giả, tên tập thơ và cả chữ đầu các câu thơ đều viết chữ thường (không viết hoa). Theo Geo, khi dịch thơ, BV không chú ý nhiều đến tiểu tiết, ông chú trọng
hồn thơ. Khi bắt được cái hồn ấy ông đã bay theo, vì vậy có lúc đi khá xa...
Chính bài
Gửi Cornilov ông đã đi quá xa, mà một số người coi nó là bài
phỏng dịch. Geo cũng đồng ý như vậy. Với bài ấy, Geo nghĩ có thể dịch sát hơn, để "đối trọng" với bản dịch bay bổng và có những chỗ đi quá xa kia. Nhân đây, geo xin post 1 phương án dịch bài thơ ấy của mình, tuân thủ những gì Geo nói trên kia. Biết là nói dễ hơn làm, lực bất tòng tâm, nhưng cũng mạnh dạn. Xin được góp ý để sửa chữa tiếp tục.
<table><tr><td valign="top">
Ольга Берггольц
Борису Корнилову
…И все не так, и ты теперь иная,
поешь другое, плачешь о другом…
Б. Корнилов
1.
О да, я иная, совсем уж иная!
Как быстро кончается жизнь…
Я так постарела, что ты не узнаешь.
А может, узнаешь? Скажи!
Не стану прощенья просить я,
ни клятвы — напрасной — не стану давать.
Но если — я верю — вернешься обратно,
но если сумеешь узнать, —
давай о взаимных обидах забудем,
побродим, как раньше, вдвоем, —
и плакать, и плакать, и плакать мы будем,
мы знаем с тобою — о чем.
1939
2.
Перебирая в памяти былое,
я вспомню песни первые свои:
«Звезда горит над розовой Невою,
заставские бормочут соловьи…»
…Но годы шли все горестней и слаще,
земля необозримая кругом.
Теперь — ты прав,
мой первый и пропащий:
Пою другое,
плачу о другом…
А юные девчонки и мальчишки,
они — о том же: сумерки, Нева…
И та же нега в этих песнях дышит,
и молодость по-прежнему права.
1940
</td><td valign="top">
Olga Berggoltz
GỬI BORIS CORNILOV
…Và vạn vật đổi thay, em nay cũng khác,
Em hát khác xưa, khóc về người khác…
B. Cornilov
1.
Đúng, em khác xưa, đã khác xa rồi!
Sao nhanh quá một đời người ngắn ngủi…
Em đã già, chừng anh không nhận nổi,
Hay vẫn nhận ra, hãy nói, nghe anh?
Em không thề nguyền - biết là vô nghĩa,
Cũng chẳng cầu xin lầm lỗi được tha.
Nhưng nếu - em tin - anh còn quay lại nữa,
nếu anh còn có thể nhận ra, -
Thì mọi bận lòng mình sẽ cho qua,
như những ngày xưa, lại bên nhau dạo bước, -
mình sẽ khóc, sẽ khóc và sẽ khóc,
về những điều - thầm kín, giữa hai ta.
1939
2.
Giờ nghĩ lại tháng ngày xa đó,
em nhớ sao những khúc hát đầu tiên:
“Ngôi sao cháy trên Nê-va rựng đỏ,
tiếng họa mi lảnh lót vùng ven…”(1)
… Năm tháng trôi, cay đắng, ngọt bùi thêm,
Trái Đất vẫn xoay từng vòng lặng phắc,
Giờ - anh đúng,
người yêu đầu, đã đi khỏi đời em:
Em hát đã khác xưa,
đã khóc về người khác…
Nay từng cặp gái trai bên Nê-va sánh bước,
cũng như xưa - ánh hoàng hôn, sóng nước long lanh…
Chúng sung sướng đắm chìm trong khúc hát,
và tuổi trẻ muôn đời vẫn đúng vậy, ơi anh!
1940
-----------------------
(1) Vùng Ven – Ngoai ô Lêningrad, nơi Olga Berggoltz
sống thời trẻ với mối tình đầu ngắn ngủi cùng Boris
Cornilov, cũng là nơi họ chia tay nhau, mãi mãi...
</td></tr></table>