Trích:
Cá Măng viết
Các bác kính yêu!
Các bác cho em ngoại đạo mon men một chút. Ý em là những bài thơ dịch của bác Bằng Việt quả rất hay, rất ám ảnh, lãng mạn, tha thiết và đã có chỗ đứng trong lòng người đọc rồi; đến nỗi thời gian đầu em đọc những bản dịch khác thấy ..không quen.
Nhưng đến lúc nghe các bác phân tích cái quả :
Anh đã từng ở đây từng là người thân nhất
Sao bây giờ làm bạn cũng không?
Thì các bác ạ, em giận bác Bằng Việt ghê gớm. Chuyển ngữ thế thì chết con người ta rồi.
Ý em là không tha. Các bác cứ tiếp tục mổ xẻ đi ạ.
|
Cá Măng ơi, hãy nguôi giận đi một chút. Bởi vì cho dù CM có không giận "ghê gớm" thì nhà thơ vốn đã hứng chịu tất cả rồi... Mọi buồn đau cùng tận của kiếp người, những thi sỹ như BV phải gánh chịu tất cả...
Đoạn sau của Berggoltz cũng có thể hiểu như sau (diễn giải chứ không phải dịch sát):
Giờ đây em không cần chi nữa, hết tất cả rồi, nên cũng chẳng còn gì để mất thêm. Anh từng là người gần gùi, mến yêu, từng là bạn... Nhưng giờ đây thậm chí cả ba "chức danh" ấy đều không còn nữa, không thể gọi là người gần gũi, người thân và đơn giản là bạn (như trước) nữa.
Hiểu như thế hợp logic hơn, vì nếu đúng là 2 người trước kia
kể cả đơn thuần là bạn cũng không, thì hẳn là cô gái chẳng cất công đi như thế làm gì. Tự đặt mình vào địa vị một người không phải là bạn, mình chỉ biết "anh ta" sơ sơ, liệu mình có cất công đến tận thành phố xa xôi để tìm gặp không? - kể cũng hơi khó.
Ничего не нужно было,-
значит, нечего терять:
даже близким, даже милым,
даже другом не назвать.
Còn cái nguyên nhân cô gái thấy
không cần gì nữa, thì có thể là do cô đã phát hiện ra điều gì đó ở chàng trai, một thay đổi nào đó chẳng hạn. Do vậy những điều định nói tiếp cô ấy nghĩ sẽ không nói nữa, chẳng để làm gì.
Riêng 2 câu "Я не все тебе сказала, но теперь уж не скажу" (Em chưa nói hết tất cả với anh, nhưng bây giờ nghĩ không cần nói nữa) cũng nói lên một điều, trước kia hai người phải là bạn, mà là bạn gần gụi chứ (đã nói bao nhiêu chuyện, chỉ có chưa trao gửi những lời quan trọng cuối cùng thôi).
Mạn đàm vài lời để "hạ hỏa" cơn giận của Cá Măng thôi. Chính Geo cũng không tin lắm vào những "lý lẽ" của mình.
Nhưng dù có thể có vài sơ suất nào đấy, bài "Mùa lá rụng" vẫn là một trong những bản dịch xuất sắc của Bằng Việt, của làng thơ VN.
MÙA LÁ RỤNG
Mùa thu ở Mátxcơva người ta thường treo những tấm biển trên các đại lộ, với dòng chữ: "Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng"
Những đàn sếu bay qua. Sương mù và khói toả.
Matxcơva lại đã thu rồi!
Bao khu vườn như lửa chói ngời,
Vòm lá sẫm ánh vàng lên rực rỡ
Những tấm biển treo dọc trên đại lộ
Nhắc ai đi ngang dù đầy đủ lứa đôi
Nhắc cả những ai cô độc trong đời:
"Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng"
Ôi trái tim, trái tim một mình tôi
Đập hồi hộp giữa phố hè xa lạ
Buổi chiều kéo lang thang mưa giá
Khẽ rung lên bên khung cửa sổ sáng đèn
Ở đây tôi cần ai khi xuôi ngược một mình?
Tôi có thể yêu ai? Ai làm tôi vui sướng?
"Tránh đừng động vào cây, mùa lá rụng" -
Nhắc suốt đường cũng chỉ bấy nhiêu thôi!
Nếu không có gì ao ước nữa trong tôi
Thì có nghĩa chẳng còn gì để mất
Anh từng ở đây, từng là người thân nhất
Sao phút này làm người bạn cũng không?
Tôi chẳng hiểu vì sao cứ ngùi ngẫm trong lòng
Rằng sẽ phải xa anh vĩnh viễn
Anh - con người không vui, con người bất hạnh
Con người đi đơn độc quá trong đời
Thiếu cẩn trọng chăng? Hay chỉ đáng nực cười?
Thôi, hãy biết kiên tâm, mọi điều đều phải đợi
Diu dàng quá, dịu dàng không chịu nổi!
Mưa thầm thì rơi mãi lúc chia ly
Mưa tối rầm nhưng ấm áp nhường kia
Mưa run rẩy trong sáng ngời chớp loá...
Anh hãy cố vui lên dù con đường hai ngả
Tìm hạnh phúc bình yên trong ấm áp cơn mưa!...
Tôi ra ga, lòng lặng lẽ như xưa
Một mình với mình thôi, chẳng cần ai tiễn biệt
Tôi không thể nói cùng anh đến hết
Và bây giờ còn biết nói gì thêm!
Cái ngõ con đã tràn ngập màu đêm
Những tấm biển dọc đường càng thấy trống:
"Tránh đừng động vào cây,
mùa lá rụng..."