Thành Ngữ và Tục Ngữ Việt Nam trong Tiếng Nga
 

Tôi mới sưu tầm được một bộ Thành ngữ và Tục ngữ Việt Nam được dịch sang tiếng Nga. Do vậy xin mở một Topic mới về chủ đề này. Tuy là người Việt, nhưng chắc là tôi không thuộc được hết các câu thành ngữ của chúng ta, do vậy khi trả ngữ có gì sai sót, mong các bác sửa lại giúp. Xin cảm ơn.

Thành Ngữ và Tục Ngữ Việt Nam.

Con không khóc mẹ không cho bú.
Ребенок не заплачет - мать груди не даст

Sông rộng sóng cả - ???
Река широка - волны большие

Vẽ rồng nên giun
Рисовал дракона, а получился червяк.

Nhát như chuột ngày
Робкий, словно мышь днем

Tay làm, hàm nhai – tay quai miệng trễ
Руки работают - зубы жуют, руки отдыхают - зубы без дела.

Không có lửa, làm sao có khói.
Дыма без огня не бывает

Muối bỏ biển.
Бросать соль в море

Chở củi về rừng.
Возить дрова в лес

Ở đâu có lửa, ở đó có khói.
Где дым, там и огонь

Tôi đề nghị mỗi thành ngữ (tục ngữ) sẽ có 3 phần:
1- Tiếng Việt
2- Giải nghĩa theo tiếng Nga (như nthach làm ở trên)
3- Thành ngữ (tục ngữ) tiếng Nga tương đương

Ví dụ câu " Vắng chủ nhà gà vọc niêu tôm" (hay là mọc đuôi tôm) ta sẽ có ở tiếng Nga thành ngữ tương tự "Без кота мышам масленица"

Làm được như ý của bác thì quá tuyệt rồi, nhưng với em thì khó quá, mong lại đượcnhờ tới các bác vậy. Em cứ trả ngữ lại hết cho bộ này, có gì thì mong các bác sửa giùm và thêm phần tương ứng thành ngữ Nga nữa sau đó ta ghép lại sau bác nhỉ? Cảm ơn các bác .

Tôi xin đề xuất phương án: Đường dài mới biết ngựa hay

Không biết có phải bạn nthach sưu tầm những câu thành ngữ tục ngữ Việt Nam được "dịch" ra tiếng Nga ở link này không: http://www.wtr.ru/aphorism/prov9.htm ?
Nói riêng về link "Thành ngữ các dân tộc Đông Nam Á và Viễn Đông" trên thì tôi thấy trong đó có nhiều câu được chú thích là "Вьетнамская поговорка" nhưng không sao tìm nổi hoặc hiểu được câu tương đương trong tiếng Việt là gì. Hoặc có câu láng máng đoán ra qua từ ngữ, nhưng ý nghĩa của câu thành ngữ hay tục ngữ Việt Nam ấy đã theo "hương chuyển ngữ trả ngữ" mà bay đi hết rồi.:emoticon-0107-sweat, thí dụ:
- câu "Где цветы, там и бабочки" - là "Hoa thơm bướm lượn" chẳng? (cũng không phải thành ngữ VN) hay có ý nghĩa như câu "Thớt có tanh tao ruồi mới đậu, ang không mật mỡ kiến bò chi!" của cụ Trạng Trình?
- câu "Бить в барабан у дверей бога грома" - dịch máy móc từ câu "Đánh trống qua cửa nhà sấm", không truyền đạt nổi ý nghĩa của câu gốc tiếng Việt.
- câu "Деньгам законы нипочем" - có lẽ dịch từ "Nén bạc đâm toạc tờ giấy" ra chăng?
câu "Покойник ругает тех, кто его несет" - "Thằng chết cãi thằng khiêng": dịch vậy ai hiểu nổi thành ngữ muốn nói điều gì?
Hay như vài câu dưới đây, tôi chép lại mà không thể đoán nổi họ dịch từ câu thành ngữ nào của mình? Mời các bác "thưởng lãm"! Các bác có thể xem trên link tôi dẫn, nhiều câu "hay" lắm:emoticon-0102-bigsm
Когда змее хорошо, то лягушке плохо
- Не были б красивы ноги если бы не туфли, а уши - если б не серьги&
- Невкусный - зато горячий, некрасивый - зато новый?
- Один свидетель - не свидетель?
- От одного рака тесно в море не станет?

Tóm lại riêng tôi thấy bác TLV nói đúng: riêng về thành ngữ tục ngữ thì ta không nên chỉ dịch дословно, mà nên tìm đúng phương án tương đương ở ngôn ngữ kia để đối chiếu, như vậy vừa hiểu và biết thêm được các thành ngữ của hai thứ tiếng, đồng thời cũng biết thêm về tâm lý, phong tục tập quán của các dân tộc. Chủ đề này trên diễn đàn mình cũng đã có rồi, rất có ích. Còn riêng những câu tục ngữ của Việt Nam mình được "dịch" kiểu như trong link tôi dẫn thì không thể coi là "từ điển", là nguồn để hướng dẫn các bạn sinh viên học sinh mới học tiếng Nga, có vẻ không ổn chút nào. Thế nên các bác cứ cẩn trọng khi nghiên cứu các "từ điển trên mạng" nhé, không phải nguồn nào cũng đáng tin cậy đâu.:emoticon-0127-lipss

Không phải đâu chị USY à, trong tất cả những bài em đã dịch cho trang NNN này, thì em rất cẩn trọng trong việc chọn nguồn, cho dù bài đó ở bất kỳ một lĩnh vực nào đi nữa. Còn nhất là, mỗi khi những bài có liên quan đến độ chính xác và tin cậy, em thường lựa chọn rất tỉ mỉ và trước khi dịch những bài đó, em thường phải đọc trước phần giới thiệu về "Ông chủ" của trang đó là ai, làm cái gì, ở đâu, có phản động không, có ý muốn xuyên tạc hay không... Do vậy, trang dưới đây là cả một trang dự án nói về về chuyên đề này trên toàn thế giới, do vậy em mới giới thiệu với mọi người mà. Mời các bác thẩm tra lại nhé.

http://sayings.ru/world/vietnamese/vietnamese.html

Đồng ý với bác USY. Thành ngữ là những cụm từ trong nhiều trường hợp có ý nghĩa khác xa với nghĩa của các từ cấu thành, phần lớn là nghĩa bóng, ví dụ: заблудился в трех сoснах = việc dễ ợt mà làm không xong. Vì vậy không nên nói là dịch thành ngữ được mà chỉ có thể tìm thành ngữ tương đương trong ngôn ngữ kia hoặc nghĩa bóng của nó. Do khác biệt về văn hoá nên không phải thành ngữ nào cũng có câu tương đương.
Dịch thành ngữ như trong từ điển kia chỉ là giải nghĩa câu gốc của thành ngữ.

Bạn nthach thân mến! ko biết bạn sưu tập đc ở đâu bộ thành ngữ này vậy? nó là sách rời, hay sách trên mạng? bạn có thể guiử cho mình với đc ko? hay bạn viết hết lên trang này mình muốn copy lại. Vì mình đang làm 1 đề tài về thành ngữ Nga - Việt. Mong bạn và mọi người giúp đỡ.
Thanksssss

Em còn được nghe câu:
Cái gì cũng biết và cái gì cũng không biết.
Không biet có phải thành ngữ Nga không?

Câu này đúng là ngạn ngữ của Nga rồi. Nhưng nó như thế này thì phải:
Cái gì cũng biết nhưng không biết điều gì sâu sắc cũng là không biết.

có ai biết câu "đi một ngày đàng học một sàng khôn" bằng tiếng na ko?

Bạn xem thử trong này có câu nào hợp không nhé, mình ngại - trích ra đây gặp phải người nhạy cảm thì gay!

http://dic.academic.ru/dic.nsf/dahl_...4/%D0%A3%D0%9C

Đi một ngày đàng, học một sàng khôn.
Каждый шаг пути прибавляет частицу мудрости.

Tôi rất tán thành ý kiến của bác USY và bác Thao vietnam.
Tôi cũng góp một câu ngạn ngữ Nga tương đương với câu "Chở củi về rừng" đó là "В Тулу со своим самоваром не ездят"

Nghĩa tử là nghĩa tận

Câu tương đương trong tiếng Nga là "Перед смертью не согрубишь (или: не слукавишь)" được không bác nthach?

Em nghĩ là không ạ, câu tiếng Nga của chị Siren có lẽ gần với câu

"Con chim sắp chết, tiếng hót bi thương. Con người sắp chết con người sắp chết thì lời nói phải”.

Cảm ơn Nina! Thêm câu nữa nhé:

Khôn nhà, dại chợ.

Дома не так, а в людях дурак.

Học tài thi phận - Талант талантом, а без везенья никуда (hình như câu này không phải thành ngữ?)
Đầu voi đuôi chuột - Сначало густо, а под конец пусто.

Câu tiếng Nga "Ученому везде дорога" có tương đương với câu "đi ngày đàng, học sàng khôn" ? Các bác cho ý kiến.

Bác ạ, em thì lại nghĩ có 1 câu thành ngữ "đời mới" rất hợp với câu này:
Đối với các "học giả" nhà ta thì: "Tối đâu là nhà, ngã đâu là giường"!:emoticon-0102-bigsm
Nghiêm túc thì em nghĩ mãi vẫn chưa ra analog trong tiếng Việt, nhưng dứt khoát không phải là "đi một ngày đàng, học một sàng khôn" đâu ạ.

Thế còn câu này "Чужая сторона прибавит ума" có tương đương "đi ngày đàng học sàng khôn" ? Các bác cho ý kiến tiếp.

Thú thực là mình cũng vẫn chưa hiểu hết nghĩa tiếng Việt của câu Nghĩa tử là nghĩa tận là gì.
Câu này có người nói là: Đến khi ai đó chết thì mọi chuyện đều cho qua hết có nghĩa kết thúc mọi "ân oán". Nhưng cũng có người giải thích là: một người vì ai đó mà sẽ hy sinh cả tính mạng vì người đó là tận nghĩa. Lại có người nói là: Tử là theo âm Hán, có nghĩa là người con trai phải tận nghĩa đối với cha mình :emoticon-0136-giggl. Cũng còn có nhiều giải thích theo nhiều cách khác nữa... Khó quá:emoticon-0107-sweat:emoticon-0107-sweat:emoticon-0107-sweat nên mình chưa dám đưa ra lời chuyển ngữ của tiếng Nga.

Thêm nhé:
Khôn nhà dại chợ - Домашняя дума в дорогу не годится

Xin góp thêm mấy câu nữa.

Cha nào con nấy
Каков отец, таков и сын

Đẹp như trong tranh
Красиво, как на картинке

Ếch ngồi đáy giếng, coi trời bằng vung
Лягушке, сидящей на дне колодца, небо кажется не более лужицы

Em đang cần dịch câu này:

Mèo tha miếng thịt xôn xao,
Hổ vồ con lợn ai nào thấy chi.

Bác nào biết trong tiếng Nga có câu nào tương đương thì giúp em với!

Bác MU ơi, em thấy trong Từ điển Thành ngữ và Tục ngữ Việt Nam của GS Nguyễn Lân trang 218 có 2 câu:

Mèo tha miếng thịt thì đòi, kễnh tha con lợn mắt coi trừng trừng (Kễnh là con cọp)

Mèo tha miếng thịt xôn xao, kễnh tha con lợn thì nào thấy chi


Hay thật bây giờ em mới biết nghĩa thực của từ "kễnh".

Cả hai câu trên ý nói: Chỉ dám bắt nạt kẻ yếu còn kẻ mạnh làm gì cũng phải chịu. Câu này có nhiều nghĩa lắm. Tìm được câu tương đương trong tiếng Nga thì hay quá. Bác MU đã hỏi, em biết hỏi ai?:emoticon-0136-giggl

Em tìm được câu này, cũng chỉ đáp ứng được phần nào ý của câu đó thôi, tức là có mắt như mù, chẳng dại gì mà "dây" với kẻ mạnh, giàu có:
С сильным не борись, с богатым не судись.
Ví như các vị cực to, sai phạm lè lè ra gây thiệt hại cực lớn nhưng ai cũng phải "nín", chẳng dám đấu tranh, trong khi vài ông quan xã ăn của dân có vài triệu chẳng hạn, thì báo chí dư luận rình rang rồi Tòa xử mấy năm tù ngon ơ.

Tôi xin đưa một ra một câu, tuy hơi gượng một chút:

Thà làm con cọp cho người ta sợ, hơn làm con chó cho người ta cưng

Лучше быть тигром, которого боятся, чем собакой, которую любят

@ Siren: Cọp, kễnh gì thì sang tiếng Nga cũng thành тигр hết.

@ hungmgmi: Đấy là các ông ấy không ăn vào "an ninh quốc gia", chứ không làm gì có chuyện vài năm.

Em có hứa tìm một câu thành ngữ ở topic "Cùng dịch truyện tiếu lâm Nga" khi hỏi "xoáy" bác MU. Nó đây, bác nhận không ạ?:emoticon-0107-sweat

Muốn ăn quả phải trồng cây
Muốn ăn hét phải đào giun
Muốn ăn sim chín, thì vào rừng xanh
Muốn ăn thì lăn vào bếp

Без дела жить - только небо коптить

"Hét" là gì hở bác Siren? Chắc là "Két" (chim mòng két).
Chứ còn muốn ăn "hét" thì chỉ cần đánh vỡ bát trước mặt vợ thôi, hà tất phải đi đào giun cho nhọc xác!

Muốn ăn thì năng mài răng!

В руках нэм да бутылка
И забыл, что жена велела!

Hehe, cười rung cả rún với "muốn ăn thì năng mài răng" của bác Mu, hehe. Vậy xin các bác chuyển câu: Khôn chết, dại chết, giả chết không chết!

Nhân mùa Vu Lan, nhà em tìm được câu này:

"Một lạy sống bằng đống lạy chết"

Em chưa tìm được câu tương đương trong tiếng Nga.
Có bác nào tìm giúp em với ạ!

Живой пес лучше мертвого льва

Живому домок, а помер - шесть досок.

Живы родители - почитай, померли - поминай!

Не были б красивы ноги если бы не туфли, а уши - если б не серьги = người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân!^^!