Lâu quá chẳng dịch được bài thơ nào, mình đành kiếm một bài ngắn để lấy lại thói quen…

* * * Александр Пушкин На холмах Грузии лежит ночная мгла; Шумит Арагва предо мною. Мне грустно и легко; печаль моя светла; Печаль моя полна тобою, Тобой, одной тобой… Унынья моего Ничто не мучит, не тревожит, И сердце вновь горит и любит — оттого, Что не любить оно не может.

* * * Aleksandr Pushkin Sương đêm phù trên đồi Gruzia; Bên tôi rì rào sông Aragva. Tôi buồn nhẹ; một nỗi buồn tươi sáng; Nỗi buồn tôi đầy hình bóng của nàng, Chỉ mình nàng thôi… không gì hành hạ, Không có điều gì quấy nhiễu hồn tôi. Và trái tim lại yêu và lại cháy - Vì không thể nào không yêu được nữa rồi.

Theo recmusic.org thì bài này được mấy nhạc sĩ phổ nhạc: Dimitri Ignatevich Arakishvili; Nikolai Andreyevich Rimsky-Korsakov (1844-1908) và Pauline Viardot-García (1821-1910). Vì hiện giờ mình có bản thu âm trong album của Anna Netrebko, nên đành tiếp tục lăng xê nàng vậy :)

Nikolai Andreyevich Rimsky-Korsakov (1844-1908), “Na kholmakh Gruziji”, op. 3 no. 4.
Anna Netrebko, soprano
Daniel Barenboim, piano

Ngẫu nhiên nghe một thí sinh của cuộc thi âm nhạc Tchaikovsky thể hiện, nên mình bèn nổi hứng dịch. Rất tiếc là không hiểu rõ lắm đoạn thứ ba, như Nina đã tự thú nhận bên topic Dịch Nga - Việt, hỏi đáp và trao đổi, nên bản dịch có hơi chối, nhưng lâu lâu cũng nên có bài đăng trong cái box lặng lẽ này...

Нам звезды кроткие сияли Алексей Плещеев Нам звёзды кроткие сияли, Чуть веял тихий ветерок, Кругом цветы благоухали И волны ласково журчали У наших ног. Мы были юны, мы любили, И с верой вдаль смотрели мы; В нас грезы радужные жили И нам не страшны вьюги были Седой зимы. Где ж эти ночи с их сияньем, С благоухающей красой, И волн таинственным роптаньем, Надежд восторженных мечтаний Где светлый рой? Где светлый рой? Померкли звёзды, и уныло Поникли блеклые цветы… Когда ж, о сердце, все, что было, Что нам весна с тобой дарила, Забудешь ты? Забудешь ты?

Những ngôi sao dịu dàng lấp lánh Aleksei Plescheev Những ngôi sao dịu dàng lấp lánh, Ngọn gió nhẹ nhàng khẽ thổi bên ta, Xung quanh ngát hương là những đóa hoa Và con sóng cũng vỗ bờ khe khẽ Dưới chân chúng ta đứng yên lặng lẽ. Chúng ta trẻ trung, và chúng ta yêu. Và tin tưởng nhìn về nơi xa tắp; Ước mơ ta như cầu vồng sáng rực Và ta không sợ bão tuyết gào Của mùa đông tóc bạc hôm nao. Những đêm ấy cùng ánh sao lấp lánh, Và sắc hoa thơm ngát đâu rồi? Chuỗi hy vọng sáng tươi ngày ấy, Của những ước mơ nồng nhiệt sục sôi. Giờ chúng nơi đâu? Giờ chúng nơi đâu? Những ngôi sao đã mờ rồi em ạ, Và đã nhạt màu buồn bã sắc hoa... Ôi trái tim, những gì ta đã có, Những gì mùa xuân ban tặng cho ta, Khi nào em quên? Em sẽ quên sao?

Tự dưng muốn nghe lại Khúc hát nàng Solveig, và vì đang ở cơ quan nên đành tìm trên youtube. Và sau một hồi nghe thì lại thấy một romance của Rimsky-Korsakov do kiều nữ Netrebko trình bày hồi năm 2008 ở Vienna.


Nhân lúc xấu trời (vì trời mưa), nên tạm dịch như sau: (Phần lời rút ngắn theo bác Rimsky-Korsakov)

СОЛОВЕЙ (Подражание Пушкину) Алексей Кольцов Пленившись розой, соловей И день и ночь поет над ней; Но роза молча песням внемлет,... На лире так певец иной Поет для девы молодой; А дева милая не знает - Кому поет он? отчего Печальны песни так его?.. 1831

HỌA MI (Bắt chước Pushkin, nhại Pushkin) Aleksei Koltsov Đóa hoa hồng làm họa mi say đắm Và ngày đêm họa mi hót bên hoa; nhưng hoa hồng lặng im nghe hát... Và bên đàn lia, một ca sĩ khác Hát cho một nàng thiếu nữ trẻ trung; Nhưng cô nàng hoàn toàn không biết Rằng cớ sao khúc hát não nùng Khúc hát của ai, vì ai mà hát?... 1831

Lúc nãy quên chưa share file thu âm trong CD "In the Still of Night" của kiều nữ, dù sao hôm qua cũng là sinh nhật nàng :)

Download
Nikolai Andreyevich Rimsky-Korsakov (1844-1908), Four Songs, Op.2 - No.2 Plenivshis' Rozoy, Solovey
Anna Netrebko, soprano
Daniel Barenboim, piano

Ngoài ra, theo trang http://recmusic.org thì bài romance trên còn được biết với tên gọi Восточный романс

Lâu lắm rồi mình chả có thời gian, nên cũng chẳng đọc được bài thơ nào hay ho :(

Bài thơ này thì nói chung mình cũng chả biết tác giả là ai, chỉ biết là bác Tchaikovsky phổ nhạc. Bài này mình cũng chỉ thích vừa vừa, nhưng mà bác Lemeshev hát thì cũng nên giới thiệu :)

Средь мрачных дней Даниил Ратгауз Средь мрачных дней, под гнетом бед, из мглы туманной прошлых лет, как отблеск радостных лучей, мне светит взор твоих очей. Под обаяньем светлых снов мне мнится, я с тобою вновь. При свете дня, в ночной тиши делюсь восторгами души. Я вновь с тобой! - моя печаль умчалась в пасмурную даль... И страстно вновь хочу я жить - тобой дышать, тебя любить!

Giữa những ngày ảm đạm Daniil Rathaus Giữa những ngày ảm đạm chờ tai họa, từ chốn sương mù những tháng năm qua, như phản chiếu của những tia vui vẻ, là ánh mắt em gửi đến cho ta. Những giấc mơ tươi sáng đầy quyến rũ, ta lại mơ, ta lại bên em. Cùng sẻ chia những hân hoan tâm tưởng, cả ban ngày, và trong cả bóng đêm. Ta lại bên em! - nỗi buồn ta đó, Lại bay về nơi xa tắp buông rèm... Và ta lại khát khao muốn sống - được thở vì em, và được yêu em!

Cảm nhận là nó hơi buồn, hơi sến, nhưng nghe cũng hay hay, hợp với tâm trạng đang chẳng ra sao của mình.

Nhân tiện giới thiệu version của kiều nữ Netrebko, chẳng phải vì muốn PR thêm cho nàng, mà là do mình đã lỡ up sẵn cả album "In the Still of Night" của nàng :)

Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840-1893) , "Sred' mrachnykh dnej", op. 73 (Шесть романсов = Shest' romansov (Six romances)) no. 5.
Anna Netrebko, soprano
Daniel Barenboim, piano

Trong một ngày đầy những dự cảm vớ vẩn… và có một kết thúc rất là ba chấm, mình đọc được một bài thơ của bá tước A.K.Tolstoi. Và khi tìm nghe thử bài hát được phổ nhạc, thì đa phần trên youtube mình thấy phương án phổ nhạc của Rachmaninov là phổ biến nhất. Dù là mình thấy anh baritone tóc bạch kim Hvorostovsky hát cũng khá, vẻ ngoài thì vẫn điển trai, nhưng thú thật là mình thích bản thể hiện của Yuri Gulayev hơn, nó có gì đó trẻ trung thì phải (chúng ta thường thích ở người khác những gì mình không có?)…


Vốn bài thơ này là không đề, nên mình cũng dịch thành không đề. Tuy nhiên bài hát thì phải có tên, và người ta gọi nó theo câu đầu tiên của bài

* * * Алексей Константинович Толстой Не верь мне друг, когда в избытке горя Я говорю, что разлюбил тебя! В отлива час не верь измене моря, Оно к земле воротится, любя. Уж я тоскую, прежней страсти полный, Мою свободу вновь тебе отдам. И уж бегут с обратным шумом волны Издалека к любимым берегам. 1856

* * * Aleksei Konstantinovich Tolstoy Đừng tin tôi, nếu trong giờ đau đớn, Tôi nói rằng tôi đã hết yêu người! Khi triều xuống chớ nghi biển phản bội, Biển vẫn yêu bờ, biển sẽ trở lại thôi. Dẫu tôi buồn, lòng vẫn đầy tình cũ, Tự do tôi lại trao hết cho người. Kìa tiếng sóng đã lại vang vang tới, Sóng chạy về bờ yêu mến sục sôi. 1856

Download: chưa có link download :)

Sergei Vasil’yevich Rachmaninov (1873-1943) , “Ne ver’ mne, drug!”, op. 14 no. 7 (1896)

Tự mình cũng thấy câu cuối sến quá…

Bài này ngẫu nhiên mình dịch cũng khá lâu rồi. Hôm trước ngồi họp, tìm trong recmusic lại ra đúng nó (thì bài ngắn mà), thế nhưng trong khi dịch cứ có cảm giác … quen biết. Mình tìm lại thì ra bài cũ, mà hồi đó mình dịch còn chính xác hơn bây giờ mới buồn cười ...

Глазки весны голубые Михаил Михайлов Глазки весны голубые Кротко глядят из травы. Любы вы милой, фиалки, С полем расстанетесь вы. Рву я цветы и мечтаю… В роще поют соловьи… Боже мой, кто рассказал им И думы, и грёзы мои? Громко они распевают Всё, что на сердце таю… Целая роща узнала Нежную тайну мою.

Những cặp mắt xuân xanh biếc Mikhail Mikhailov Những cặp mắt xuân xanh biếc Dịu dàng từ cỏ nhìn lên. Ôi hoa tím bao thương mến, Ngươi sẽ giã từ thảo nguyên. Em hái hoa và mơ mộng … Trong rừng ngân tiếng họa mi … Chúa ơi, ai kể cho chúng Điều em mơ ước, nghĩ suy? Họa mi hát vang mọi chuyện Em giấu kín trong trái tim … Và cả khu rừng biết hết Bí mật dịu dàng của em.

Đây vốn là lời của romance Glazki vesny golubyje do Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840-1893) phổ nhạc. Phần lời này vốn là bản dịch sang tiếng Nga của Mikhail Larionovich Mikhailov dịch từ bản tiếng Đức của Heinrich Heine (1797-1856). Kể ra mà nói, bản gốc của Heine là thơ không đề, nhưng vì có một cơ số nhạc sĩ phổ nhạc, cho nên lấy câu đầu làm tên cho lieder luôn

Bản tiếng Đức

Die blauen Frühlingsaugen

Heinrich Heine

Die blauen Frühlingsaugen
schau’n aus dem Gras hervor;
Das sind das lieben, lieben Veilchen,
die ich zum Strauß erkor.

Ich pflücke sie und denke,
und die Gedanken all,
Die mir im Herzen seufzen,
singt laut die Nachtigall.

Ja, was ich denke, singt sie
lautschmetternd, daß es schallt;
Mein zärtliches Geheimnis
weiß schon der ganze Wald.

Tuy nhiên, do bác Tchaikovsky phổ nhạc cho bản tiếng Nga, nên mình cũng có cơ sở để dịch từ tiếng Nga vậy :)

Pyotr Ilyich Tchaikovsky (1840-1893) , “Glazki vesny golubyje”, published 1873, from Dve pesen, no. 2.

Thật tiếc là mình không tìm ra ai thể hiện romance này để minh họa…

Cũng chẳng nhớ tại sao lại tìm ra bài romance này nữa, hình như cũng vẫn là từ nguồn recmusic... Lời bài này ngộ quá, chẳng rõ bác Sviridov phổ nhạc thành gì, chắc là chị Obraztsova thế nào cũng hát…, nhưng mình chưa tìm ra, mà cũng chưa download được. Trong bài có mấy chữ không rõ là gì, đành phải chém tạm...

Giọt lệ Tác giả vô danh Có một bác xà ích Đánh xe đi trên đường, Bỗng dưng bác buồn bã Và một giọt lệ tuôn. Giọt lệ đắng chứa chan, Ngã xuống từ trên má Lăn xuống áo caph-tan. Rồi trượt xuống xà cạp Và tiếp theo giọt lệ Rơi vào chiếc ủng da Gặp đế ủng – xuyên qua Và lệ rơi xuống cát, Giọt lệ cay đắng ấy, Bên bờ kênh cạnh nhà Của Nastaxia Giọt lệ nằm trên cát, Khi bác lao công đến, Mặc chiếc áo đỏ tươi, Quần thêu rắn ngời ngời, Ủng thì thật mê tơi Có cả dây buộc nối, Có cả vợ chưa cưới, Tên bác là Erem

Слеза Неизвестный автор Ехал, ехал раз извозчик, Ехал, ехал да взгрустнул, И слеза его горючады Покатилася на щеку. Со щеки она упала И попала дь на кафтан. С кафтана-то соскочила И попалады на портки, А с портков слеза Упала прямо в валеный сапог, Скрозь подметку просочилася И упалады на песок. На песок она упала, Та горючая слеза, У канавы возле дома, Где Настасьюшка жила. На песке слеза лежала, Пока дворник не подмел. Дворник в красной был рубахе, Брюки писаны змеей, Сапоги-то с бацацирой, А калоши с ремешком, А в деревне-то невеста, И зовут его Ерём.

Xin gửi Bác Nina và các bác khác một videoclip này. Có thể sau khi nghe, Bác Nina và các bác lại nảy sinh nhã hứng muốn dịch lời cho bản romance của Chaikovsky này chăng.

http://www.youtube.com/watch?v=4WIzM...1&feature=plcp

(Xin lỗi vì em không biết chèn youtube vào đây)

Xin cảm ơn các bác đã quan tâm.

Để em giúp bác nhé:emoticon-0150-hands

Không hiểu tại sao em nghĩ rằng giọng hát của người con gái di gan là giọng mezzo, có thể vì hình tượng phụ nữ di gan vốn ... quái quái, chả bao giờ là trong sáng ngây thơ lyric soprano được. Cũng có thể là do những vai di gan nổi tiếng như Carmen, Ulrica, Azucena đều là giọng mezzo. Tạm thời thì nhờ các bác thẩm định, có thể là do bản phối, nhưng hình như romance mà bác dubravka vừa nói chính là bài này chăng? Em cũng nói ngay, em thích cách Arkhipova hát romance này, có thể vì bà là một mezzo :)



Мой костер в тумане светит

Музыка: П. Чайковский, слова: Я. Полонский.

Мой костёр в тумане светит,
Искры гаснут на лету…
Ночью нас никто не встретит,
Мы простимся на мосту.

Ночь пройдёт, и спозаранок
В степь далеко, милый мой,
Я уйду с толпой цыганок
За кибиткой кочевой.

На прощанье шаль с каймою
Ты на мне узлом стяни!
Как концы её, с тобою
Мы сходились в эти дни.

Кто-то мне судьбу предскажет?
Кто-то завтра, сокол мой,
На груди моей развяжет
Узел, стянутый тобой?

Вспоминай, коли другая,
Друга милого любя,
Будет песни петь, играя
На коленях у тебя!

Мой костёр в тумане светит,
Искры гаснут на лету…
Ночью нас никто не встретит,
Мы простимся на мосту.

Khi dịch lời bài romance này em thấy khó hiểu nhất là đoạn gần cuối, chính vì cái оборот "играя на коленях у тебя". Em vẫn dịch đối tượng trữ tình được nhắc tới trong khổ thơ này là "một người con gái khác", mặc dù vẫn muốn hiểu thành "con gái tương lai của anh".

Песнь Цыганки Яков Полонский Мой костёр в тумане светит, Искры гаснут на лету… Ночью нас никто не встретит, Мы простимся на мосту. Ночь пройдёт, и спозаранок В степь далеко, милый мой, Я уйду с толпой цыганок За кибиткой кочевой. На прощанье шаль с каймою Ты на мне узлом стяни! Как концы её, с тобою Мы сходились в эти дни. Кто-то мне судьбу предскажет? Кто-то завтра, сокол мой, На груди моей развяжет Узел, стянутый тобой? Вспоминай, коли другая, Друга милого любя, Будет песни петь, играя На коленях у тебя! Мой костёр в тумане светит, Искры гаснут на лету… Ночью нас никто не встретит, Мы простимся на мосту.

Khúc hát người con gái di gan Jakob Polonsky Đống lửa của tôi trong sương lấp loáng, Đốm lửa tàn dần giữa chuyến bay... Đêm nay chẳng ai chờ ta cả, Và trên cầu chúng ta sẽ chia tay. Đêm sẽ qua, và khi tờ mờ sáng Thảo nguyên mênh mông tiếng gọi mê say, Em sẽ cùng đi với những người bạn gái, Cuộc đời di gan du mục đó đây. Chiếc khăn san có đường viền anh hỡi Hãy thắt cho em trong phút chia tay! Hai chúng ta như hai đầu khăn ấy, Đã bên nhau trong mấy hôm nay. Có ai tiên tri cho đời em không nhỉ? Này chim ưng, liệu có ai không, Nút khăn san mà hôm nay anh thắt Trên ngực áo em, mai có thể tháo tung? Và đến khi có một cô gái khác, Cũng yêu thương người bạn quý thân, Thì hãy nhớ điều này anh nhé, Khi nàng chơi đùa và hát bên chân! Đống lửa của tôi trong sương lấp loáng, Đốm lửa tàn dần giữa chuyến bay... Đêm nay chẳng ai chờ ta cả, Và trên cầu chúng ta sẽ chia tay.

P.S. Cái đoạn - ngày mai ai tháo nút khăn cứ làm em liên tưởng xiên xẹo đến cái tích vợ Trang Tử quạt mộ chồng cho chóng khô, xin các bác thứ lỗi vì liên tưởng chẳng lãng mạn chút nào này.

Cái từ "chuyến bay" không ổn chút nào Nina ơi.
Còn Будет песни петь, играя На коленях thì 1 cô gái cũng có thể làm được, cứ gì phải là trẻ con đâu, nhất là khi Друга милого любя thì càng không thể là trẻ con được.
Mà tại sao lại là "đống lửa của tôi" chứ không phải "đống lửa của em", chẳng lẽ là "đống lửa của anh" sao?:emoticon-0116-evilg

Đúng là ... giữa chuyến bay thì chỉ đúng nghĩa đen, thôi em cho nó đen hơn một tẹo :)

Đốm lửa văng ra, tắt giữa chuyến bay...

Bập bùng đống lửa trong sương
Tia hồng tắt lịm giữa đường bay lên,
Chẳng ai chờ đón trong đêm
Nhịp cầu giã biệt đôi niềm từ đây...
:emoticon-0102-bigsm:emoticon-0102-bigsm:emoticon-0102-bigsm

Đoạn thơ dịch này của Bác USY riêng cá nhân em thì rất thích.
Bác có thể tham khảo thêm bản dịch để hát (khá tốt) của người Trung Hoa sau đây ạ:


吉普赛女郎之歌


作词 柴科夫斯基
作曲 周枫


野火在迷雾中闪耀,
火星熄灭在空中,
当夜深人静的时候,
我们分别在桥头.

夜晚就要过去了,
黎明来临,我的爱人哟,
我将随着一群吉
普赛女郎走向远方.

离别时,请你把我的
围巾打一个结!
这些日子,我们好比
那围巾结在一起.

谁能预先告诉我呀,
未来的命运是什么?
明天哪只雄鹰来
把我胸前的结打开?

明天总有一位姑娘爱
上你这亲爱的人,
坐在你的膝盖上面,
为你歌唱和游戏.

野火在迷雾中闪耀,
火星熄灭在空中.
当夜深人静的时候,
我们分别在桥头.


Kính chào Bác.

Thực sự mà nói, em rất thích lời hát tiếng Việt mà ca sĩ Huy Hoàng hát trong link của bác dubravka đã dẫn - da diết, khớp nhạc, và đủ nghĩa chính của bản gốc. Chỉ có mỗi cái - sao lại đổi giới tính của nhân vật trữ tình trong romance, chẳng nhẽ vì người hát là nam?

Còn lời tiếng Trung thì em chỉ hiểu sơ sơ nhờ các phần mềm hỗ trợ. Nhưng em thấy là họ dịch có vẻ đủ hết bài gốc, đủ nghĩa.

P.S. Cho em hỏi nhỏ, vậy tên của bác Tchaikovsky sang tiếng Trung qua âm Hán Việt đọc thành Sài Khả Phu Tư Cơ hả các bác?

Bác Nina thân mến.

Ca sỹ hát bài đó tên là Huy Hùng đấy ạ. Nếu Bác Nina thích giọng nữ hát thì Bác có thể tìm trên mạng cũng bài hát này, bản tiếng Việt, do Lê Dung trình bày.
Còn lời bài hát thì do nhạc sỹ Vân Đông dịch, có in trong SGK bộ môn âm nhạc của khối lớp 9 các trường THCS do NXB Bộ Giáo dục ấn hành.
Tên của nhạc sỹ tiếng Trung (nếu em không lầm) thì là Sài Khoa Phu Tư Cơ (Không phải là Khả đâu ạ).

Trân trọng kính chào Bác Nina.

Dubravka.

Bác dubravka à, em đã download được bài "Khúc hát người con gái di gan" do giọng contralto Lina Mkrtchyan hát, nhưng có vẻ nàng chưa làm em cảm động lắm. Vấn đề có lẽ là ngữ điệu của nàng chăng - hay tại không phù hợp với cảm nhận của em chẳng rõ. Em cứ cảm giác thấy nàng hát nhẹ quá so với mong muốn của mình, cứ như việc chia tay là nhẹ nhàng bình thường lắm, còn cái đoạn ... người con gái khác thì em lại không thích cách hát hơi nức nở của nàng. Dù là theo cảm nhận tai em thì giọng nàng khá đẹp.

http://desmond.imageshack.us/Himg710...jpg&res=medium

http://desmond.imageshack.us/Himg338...jpg&res=medium