Định luật Murphy

[Nina]

Bài này tạm gọi là ... nhử mồi, vì đã có một lần rắc thính ở đây và đây, nhưng chẳng bác nào cắn câu

Nay em xin phép dùng bài viết này kính đề nghị bác nào quan tâm thì cùng xây dựng dự án - định luật Murphy.

Trước hết, bao giờ khi xây dựng dự án cũng phải tham khảo tài liệu, các kết quả đã có. Ngày nay, nhờ có Google, việc này trở nên đơn giản hơn trước đây. Tuy nhiên, đối với định luật Murphy bằng tiếng Việt, thì có vẻ là quá trình tìm kiếm không cho quá nhiều kết quả, mà các kết quả này lại có vẻ lặp lại nhau, điều xảy ra nhờ có quá trình Copy Paste trên các trang web tiếng Việt. Như vậy, có thể thấy, vai trò của định luật Murphy trong các hiện tượng tự nhiên và xã hội là rất to lớn, nhưng lại chưa được quảng bá nhiều bằng tiếng Việt. Chính vì vậy, tính cấp thiết của dự án là không thể nghi ngờ.

[Nina]

Phần tiếp theo, xin phép tổng quan các tài liệu đã có. Tài liệu tiếng Anh và tiếng Nga (hai ngôn ngữ mà Nina có hơi hơi biết đọc) thì rất mênh mông, tuy nhiên, một cuộc khảo sát sơ bộ cho thấy, 2 website sau đây có phần trình bày mạch lạc, khoa học, phong phú, rõ ràng, nên sẽ được lấy làm tài liệu tham khảo trích dẫn chính. (Mẫu phiếu khảo sát sơ bộ, xử lý kết quả khảo sát và một số vấn đề liên quan sẽ được dẫn ra trong phần Phụ lục).

http://www.murphys-laws.com/
http://murphy-law.net.ru/

Riêng về các tài liệu tiếng Việt, như trên đã nói, chúng trùng lặp nhau về nội dung, nên có thể giả thiết, các tài liệu này đều được sao chép từ một nguồn khuyết danh nào đó mà chúng tôi chưa khảo cứu cặn kẽ được, nên không dám chém gió bừa bãi ở đây. Phần nội dung chính tìm được như sau:

Murphy Law

Tương truyền các Định luật (ĐL) Murphy do một sĩ quan không quân sáng tạo ra sau một loạt vấn đề và rắc rối xảy ra tại một sân hay quân sự ở California. Các ĐL này ngày nay đã trở nên rất nổi tiếng. Sau đây là một số ĐL có thể đúng và hầu hết mọi người nhưng đặc biệt đúng với các nhà quản lý- Mời các bạn tham khảo, biết đâu chính chúng ta cũng phát minh ra những ĐL có giá trị tương tự.



1. Nếu bạn để mặc các vấn đề, chúng sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn.

2. Khi bạn dự định bắt tay vào làm việc gì, thế nào bạn cũng có một việc khác phải làm trước.

3. Không có gì đơn giản như là thoạt tiên bạn tưởng.

4. Mọi việc đều tốn nhiều thời gian hơn là bạn nghĩ.

5. Nếu có nhiều điều có thể xảy ra, thường thì điều tệ hại nhất sẽ xảy ra.

6. Thiên nhiên luôn vạch ra những sai lầm đang được con người cố tình che giấu.

7. Mọi việc bao giờ cũng tốn kém hơn là bạn trù tính.

8. Dính líu vào một vụ việc bao giờ cũng dễ hơn là thoát khỏi việc đó.

9. Không thể nào khiến cho mọi việc “thật rõ ràng, đến anh ngốc cũng hiểu” được bởi vì những anh ngốc lại rất thông minh.

10. Mỗi một giải pháp lại phát sinh ra một vấn đề mới.

11. Hay đến đâu mà nhiều quá cũng sẽ nhàm chán.

12.Nếu bạn tìm cách làm vừa lòng tất cả mọi người, thế nào cũng sẽ có người mất lòng.

13. Nếu bạn làm dối trong một thời gian dài, thế nào cũng có lúc vỡ lở.

14. Khi bạn thử làm cho mọi việc thật rõ ràng dễ hiểu, bạn chỉ khiến mọi người rối trí.

15. Nói rằng có 50% khả năng thành công nghĩa là có 75% khả năng thất bại.

16. Không có hai vật gì có thế thay thế được cho nhau một cách hoàn hảo.

17. Trong mọi con tính, những con số có vẻ hiển nhiên đúng lại chính là nguyên do dẫn đến sai lầm.

18. Nếu có nhiều người cùng mắc lỗi trong một việc, trách nhiệm sẽ chẳng thuộc về ai cả.

19. Nếu bạn chưa tìm thì cũng chưa có gì bị mất cả.

20. Nếu có 3 sự kiện có thể xảy ra trong vòng vài tháng thì rất có thể chúng sẽ xảy ra trong cùng một buổi tối và rất có thể sẽ là tối... hôm nay.

Ứng dụng:

21. Luật gia vị: "20% khác biệt thêm vào bên trong tạo nên 80% sự khác biệt bên ngoài". Gia vị chỉ thêm vào 2 phần về lượng nhưng có thể gây ra phản ứng huy động 80% năng lượng của những thứ khác.

22. Luật nghệ thuật (Nghệ sĩ Woody Allen): "Thành công của cuộc đời là 20% nghệ thuật và 80% thể hiện". Có thể nghiệm ra Thể hiện là những tình huống lãnh đạo quản lý còn Nghệ thuật là tri thức, kỹ năng giúp ta sử dụng trong các tình huống.

23. Luật uy tín. Giữ lời hứa đóng vai trò 80% cơ hội vay tiếp

24. Âm dương hài hòa có nghĩa là 20% dương và 80% âm.

25. Dành 20% sức lực làm thật tốt một điều cho một người có thể giành được 80% sự tự do khỏi người đó. Ví dụ như dành 20% thời gian quan tâm tình cảm người yêu sẽ có 80% thời gian tự do.

26. 20% nguồn lực được khai thác còn 80% là lãng phí, chưa khai thác tốt.

27. Thực hiện được 80% mục tiêu và phát sinh 20% vấn đề khác.

28. Tội lỗi là 20% bẩm sinh và 80% do đào tạo

29. Hợp lý hóa 20% bên ngoài sử dụng được 80% nguồn lực bên trong; Hợp lý hóa 20% nguồn lực bên trong sử dụng được 80% nguồn lực bên ngoài.

30. Khi nói có 60% cơ hội thành công nghĩa là cùng lắm chỉ có 40%

31. Để nhận được 10 đồng đầu tư cần có 2 đồng vốn đối ứng. 2 đồng đó chỉ nhằm thuyết phục về khả năng làm tăng khả năng sinh lợi của 8 đồng còn lại. Có thể 2 đồng rồi sẽ rơi vãi nhưng 8 đồng sẽ dùng đúng cho sáng tạo và thực hiện.

Dễ thấy, tài liệu này thiếu tính hệ thống, chưa phong phú, thiếu mạch lạc so với 2 website đã dẫn trên kia.

Từ đó, em xin kính mời các bác tham gia việc chuyển ngữ các định luật Murphy, các hệ quả, bổ đề, ứng dụng của chúng sang tiếng Việt. Mọi sự đóng góp đều nhiệt liệt hoan nghênh, còn nếu không ai đăng ký tham gia dự án, thì dự án sẽ bị gác lại vô thời hạn.

[Nina]

Phần mở đầu của Nina (nói chính xác hơn là cuốc vài nhát rồi để đó).

Định lý Murphy cơ bản.

Xin sửa thành Định luật Murphy cơ bản, theo góp ý rất xác đáng của bác Dmitri Tran)

Nếu một điều tồi tệ nào đó có thể xảy ra, thì nó sẽ xảy ra.

Hệ quả.
1. Nó có thể xảy ra
2. Nó chắc chắn sẽ xảy ra

Bổ sung MacGillicuddy: vào thời điểm không thích hợp nhất.

Mở rộng: đó sẽ luôn là lỗi của bạn, và ai cũng biết điều này.

[Dmitri Tran]

Nina viết

Định lý Murphy cơ bản.
Nếu một điều tồi tệ nào đó có thể xảy ra, thì nó sẽ xảy ra.
Hệ quả.
1. Nó có thể xảy ra
2. Nó chắc chắn sẽ xảy ra
Bổ sung MacGillicuddy: vào thời điểm không thích hợp nhất.
Mở rộng: đó sẽ luôn là lỗi của bạn, và ai cũng biết điều này.

Ý kiến bác Nina thật là thiết thực. Hồi còn là sinh viên, lúc đầu chỉ vì tò mò, sau đọc mấy cuốn sách viết có t/c khoa học, tôi đâm ra say mê. Người Nga đã thấy nó từ trước, người dân ở nhà quê cũng hay nói trong giao tiếp. Tiếng Nga gọi là Định luật Đểu (Закон Подлости, tôi dịch như thế, bác nào có dịch khác hay thêm "đểu cáng", "đểu giả"...thoả mái), và đã nêu nó thành Triết học của cuộc sống.

Triết học của Định luật Đểu (МЭРФИЛОГИЯ) theo người Nga hình dung:
"Hãy vui vẻ đi! Ngày mai sẽ còn tồi tệ hơn”.
Hệ quả của Triết học Đểu trong cuộc sống:
1. Tất cả là không dễ dàng như ta đã hình dung.
2. Mỗi công việc đều đòi hỏi thời gian nhiều hơn ta dự đoán.
3. Trong tất cả các khả năng có thể có thì hay xảy ra sự cố gây thiệt hại lớn nhất.
4. Nếu ba nguyên nhân của vấn đề đã được ta khắc phục thì sớm muộn cũng sẽ xuất hiện nguyên nhân thứ 4.
5. Khi ta mong muốn cải thiện tình huống thì sự việc có xu hướng phát triển từ xấu đến tồi tệ hơn.
6. Ngay sau khi ta bắt tay vào làm việc gì thì bao giờ cũng phát hiện ra có việc khác cần hơn.
7. Mỗi một giải pháp thường sinh ra những vấn đề mới. Giải pháp càng tốt bao nhiêu thì vấn đề mới càng phức tạp bấy nhiêu.

Mấy năm trước tôi có thử tìm hiểu, không gian ảo của internet có tuân theo ĐL Đểu không (На "Ответах" закон Подлости (закон Мёрфи) срабатывает? Какие из нижеперечисленных,по-вашему,чаше встречаются?) thì được kết quả khẳng định rất rõ. Các câu hỏi thăm dò cụ thể ở đây (nhấp vào "25 комментариев" thì sẽ đọc thêm bình luận của dân chúng)
http://otvet.mail.ru/question/29135434/
tôi úp ành kết quả lên vì có thể không nhìn thấy nếu không là thành viên của DĐ "Hỏi-Đáp"

P.S. Theo tôi, ta nên dùng từ Định luật - Закон thì hợp hơn, vì Định lý - Теорема là , có các phương pháp chứng minh chặt chẻ hơn.

[Nina]

Cám ơn bác Dmitri Trần đã góp ý, hehe, và vì có bác Dmitri Tran phản hồi nên xin phép tách chủ đề này ra để mọi người tiện đóng góp

Xin tiếp tục với định luật tiếp theo trong hệ thống Định luật Murphy - em không thích cụm từ "định luật đểu", dù chữ "đểu" có viết hoa hay không - nó không có tính khoa học, bác Dmitri Tran ạ, và vì vậy, dự án phi lợi nhuận này không nên sử dụng - nó làm các nhà tài trợ ngại ngần.

Tiếp tục với định luật Murphy.

* Nếu vài điều tồi tệ có khả năng xảy ra, thì điều đem lại thiệt hại lớn nhất sẽ xảy ra.

Nâng cao:
Nếu vài điều tồi tệ có khả năng xảy ra, thì điều đem lại thiệt hại lớn nhất sẽ xảy ra đầu tiên.

[Dmitri Tran]

Nina viết

... em không thích cụm từ "định luật đểu", dù chữ "đểu" có viết hoa hay không - nó không có tính khoa học, bác Dmitri Tran ạ, và vì vậy, dự án phi lợi nhuận này không nên sử dụng - nó làm các nhà tài trợ ngại ngần.

Người Nga gọi như vậy, vì quy luật đó đã trờ thành quan niệm sốngi. "Hãy vui vẻ đi! Ngày mai sẽ còn tồi tệ hơn” có nghĩa là: cuộc sống là như vậy đó, "tránh trời không khỏi nắng". Nếu hiểu điều đó thì mọi việc sẽ trở thành đơn giản hơn, ta không phải bận tâm hoặc tự trách mình trong những trường hợp trớ trêu như vậy.

Tôi cũng không hiểu mục đích dự án này lắm (nếu vấn đề đặt ra nghiêm chỉnh). Người Nga đã coi như vậy, sách vở tiếng Anh và Nga đã mổ xẻ nhiều rồi, ta cứ thế mà đọc. Nếu người Việt phát hiện ra những điều mới thì chắc phải gọi là "Định luật Nina" chứ không là "ĐL Murphy" hay như tôi đã dịch (định luật thường mang tên tác giả đã tìm ra nó).

[Nina]

Chậc chậc, nếu bác Dmitri Tran không hiểu mục đích dự án này lắm thì chắc là phần trình bày của em quá có vấn đề, hoặc là cách viết mà em cho là hài hước hoàn toàn không phù hợp với bác. Em xin tiếp thu, và xin hứa sẽ tôn trọng sự khác biệt này.

[Dmitri Tran]

Nina viết

Chậc chậc, nếu bác Dmitri Tran không hiểu mục đích dự án này lắm thì chắc là phần trình bày của em quá có vấn đề, hoặc là cách viết mà em cho là hài hước hoàn toàn không phù hợp với bác. Em xin tiếp thu, và xin hứa sẽ tôn trọng sự khác biệt này.

Chẳng có gì quan trọng đến như vậy. Chắc là vì tôi suy luận cái gì cũng hay “ngô ra ngô, khoai ra khoai” thôi!

Còn những quy luật tự nghiên, khi đã được hệ thống hóa thành định luật, sẽ biến thành trang bị cho mình dưới dạng quan niệm sống. Đơn cử như trường hợp tôi và hàng xóm hay gặp nhất. Nhà 19 tầng, tôi ở tầng 11, bình thường thang máy làm việc tốt, thoải mái. Nhưng khi đi đâu về mệt, hoặc mua xách đồ gì nặng thì chắc chắn thang máy không làm việc, mọi người, khổ nhất là các bà to béo, phải cuốc bộ lên những tầng cao hơn. Ai cũng cười, bảo là: Đấy, закон подлости lại được chứng minh rồi!. Còn nếu không được “vũ trang” bằng закон подлости thì chửi cả 3 đời ông thợ thang máy rôi cả dịch vụ tiện ích thành phố, thậm chí cả chế độ nữa...
Người Việt mình đơn giản hơn, quen chịu khó rồi, khả năng thích ứng với mọi tình huống tốt. Chắc vì vậy nên ta không thấy закон подлости rõ nét lắm trong cuộc sống?!.

[Nina]

Xin tiếp tục với các định luật Murphy cơ bản:

• Nếu có điều gì đó không thể phát triển sai được, thì nó cũng sẽ phát triển sai.
  
• Nếu như bốn nguyên nhân theo đó sự việc có thể xảy ra sai lầm đã được loại bỏ, thì luôn luôn có thể tìm được nguyên nhân thứ năm, nguyên nhân này sẽ phát triển kịp thời.
  Hệ quả: không thể sửa chữa lỗi thứ năm, mà không phá vỡ việc sửa chữa các lỗi khác

Không phải ngẫu nhiên mà chủ đề này đăng trong box Vui cười