Cách tỏ tình độc đáo của Dostoyevsky

[tieuboingoan]

Cách tỏ tình độc đáo của Dostoyevsky



Văn hào Fyodor Dostoyevsky

Bấy giờ là vào năm 1866. Thời gian này, Fyodor Dostoyevsky (1821-1881) đang tập trung hoàn thành nốt những chương cuối tiểu thuyết "Tội ác và trừng phạt" mà ông đang cho đăng tải nhiều kỳ trên tờ Người truyền tin Nga. Còn 3 tháng "dư dật" để ông dành vào việc này. Thế rồi Dostoyevsky sực nhớ tới bản hợp đồng tai ác mà ông đã ký với chủ xuất bản...

Theo hợp đồng đó, nhà văn được nhận khoản tiền ứng trước là 3.000 rúp với điều kiện: Nhượng quyền cho hắn xuất bản những tác phẩm của ông (gồm 3 tập) và phải giao cho hắn một tiểu thuyết mới dày 240 trang trước ngày1/11/1866. Hợp đồng còn ghi rõ: Ngoài khoản tiền bồi thường, chủ xuất bản có quyền in không trả tiền tất cả những gì Dostoyevsky viết trong 9 năm tiếp đó, trường hợp ông không thực hiện đúng cam kết.

Dostoyevsky rất đỗi lo lắng.

Một người bạn đã tìm cách vẽ đường cho ông:

- Hay là anh tìm một người tốc ký. Chính anh đọc cả cuốn tiểu thuyết cho anh ta ghi.

Và thế là, vào một buổi sáng lạnh giá, theo sự giới thiệu của ông thầy nổi tiếng về tốc ký, một cô gái xiêm áo xuềnh xoàng, mới vừa hai mươi tuổi đã đến gặp Dostoyevsky tại một căn hộ tồi tàn ông thuê trọ ở Peterburg.

Có thể nói, bắt đầu từ hôm đó, hai người làm việc nhiều giờ một ngày. Dostoyevsky thức suốt đêm để viết và ban ngày thì đọc ra những cái gì mà ông đã làm trong đêm trước. Đến chiều tối, trở về nhà, Anna Snitkina - tên cô gái - dịch bản tốc ký ra, chép lại thành lời văn để ngày hôm sau Dostoyevsky xem lại trọn vẹn... Cả hai đều không tiếc thì giờ và sức lực của mình.

Cuối cùng, bằng sự nỗ lực của đôi bên, ngày 30/10 năm đó (tức là sau đó có hơn ba tuần) cuốn tiểu thuyết "Con bạc" - một tác phẩm trứ danh của Dostoyevsky - được hoàn thành.

Sự cẩn thận, chính xác của Anna đã làm cho Dostoyevsky cảm thấy tin tưởng ở cô. Hơn thế, ông cũng thấy bắt đầu quý mến cô gái.

Chuyện tình của hai người bắt đầu được nhen nhóm từ đây, để tới một ngày kia...

Thấy Dostoyevsky có những biểu hiện tâm trạng bất thường, Anna bèn hỏi nhà văn hiện tại ông đang ấp ủ viết cái gì? Dostoyevsky trả lời là ông có ý định viết một cuốn tiểu thuyết mới. Và khi Anna tò mò muốn biết về nhân vật chính của cuốn sách, Dostoyevsky đáp: "Đó là một nghệ sĩ già, hay ốm đau bệnh tật". Rồi ông say sưa kể cho cô nghe về người nghệ sĩ đó như thể ông đang kể về chính ông.

Tuy vậy, đến đoạn người nghệ sĩ già gặp cô gái trẻ tuổi, tên là Anna, thì cô lại nghĩ rằng Dostoyevsky đang nói đến cô Anna nào đấy mà ông ngưỡng mộ (đã có lần kể cho cô nghe), quên khuấy rằng Anna đó cũng chính là tên mình. Đột nhiên Dostoyevsky hỏi cô:

- Giả thử, trên đường đời, ông nghệ sĩ già hay đau ốm của tôi, ông ấy có gặp một cô gái trạc tuổi cô - Ông nói và chỉ vào cô thư ký - Hoặc hơn cô một hai tuổi gì đó. Cái cô tên là Anna ấy. Liệu cô gái khác biệt về tính tình và chênh lệch về tuổi tác đó có thể yêu nhân vật của tôi không? Đấy là điều tôi muốn hỏi ý kiến cô.

- Sao lại không được? - Cô thư ký góp lời - Nếu đúng như ông nói, cô Anna của ông tốt bụng và không đỏng đảnh thì tại sao cô ấy lại không yêu người nghệ sĩ? Ông ta đau ốm và nghèo thì đã làm sao?.

Nghe Anna nói một cách cuồng nhiệt, Dostoyevsky nhìn cô xúc động:

- Và cô tin rằng cô ta có thể yêu thành thực suốt đời?

Ông im lặng như thể phân vân rồi tiếp:

- Cô hãy thử đặt mình vào địa vị cô ấy một chút... Cô hãy tưởng tượng rằng người nghệ sĩ ấy là tôi đây, tôi thú nhận tình yêu với cô và tôi ngỏ lời xin cô làm vợ. Cô hãy nói đi, trong trường hợp ấy cô sẽ trả lời tôi như thế nào?

Nhìn khuôn mặt thảng thốt đến dễ thương của nhà văn, Anna rắn rỏi đáp:

- Thế thì em sẽ trả lời rằng: Em yêu ông và em sẽ yêu ông suốt đời!

Đó quả là cuộc đối thoại "lịch sử", để rồi kết quả dẫn tới lễ thành hôn giữa Fyodor Dostoyevsky và Anna Snitkina, tổ chức vào hồi 19h ngày 13/2/1867.

Theo vnca.cand.com.vn

[dangkiena3]

Con gái bây giờ "khôn" hơn nhiều cô Anna ngày xưa, tỏ tình thế này e không được

[USY]

Đấy là ở Nga, chứ em thấy ở Anh ngày xưa cũng "rõ ràng" lắm chứ. các bác cứ xem Jên Êrơ đấy: Trong khung cảnh lãng mạn hết sức có thể, dưới ánh trăng, khi ông Rochestơ tỏ tình với Jên, ông ấy nói rất rõ: - Tôi xin dâng trái tim tôi (hay gì đó cùng loại với "vật phẩm" ấy ) cùng với NỬA PHẦN GIA SẢN của tôi cho em - Hehe, четко luôn!
Xin lỗi vì em không nhớ nguyên văn câu nói trên, nhưng chắc chắn đại loại là như vậy.

[trangkutehd]

không có gì tiết kiệm time và tiền bạc = cách yêu ngay từ cái nhìn đầu tiên . hihi

___________________
HOT world cup 2010. Cập nhật lich thi dau world cup 2010, linh vat world cup 2010&clip world cup 2010 dành cho các fan của world cup 2010.

[Мужик]

Em vừa xem chương trình "Ai là triệu phú ghế nóng" của VTV3 hôm nay. Người dẫn chương trình L.V.S rất tự tin và hồn nhiên mở rộng kiến thức cho người chơi rằng: Phê-đo Đôt-xtôi-ép-xki là tác giả của "Con đường đau khổ"!

[hungmgmi]

Bổ sung thêm một bài viết công phu về những người phụ nữ trong đời Đốt. Đoạn tô đậm là giai đoạn đã được nhắc đến trong bài đầu của topic này:

Phụ nữ trong cuộc đời của Dostoevsky

Ngay từ khi Dostoevsky còn sống, đã có nhiều chuyện thêu dệt về đời sống ái tình của thiên tài này trong giới trí thức, văn nghệ sĩ Nga cuối thế kỷ XIX. Trong các tác phẩm bất hủ của ông có rất nhiều mâu thuẫn, xung đột và những mối quan hệ đàn ông - đàn bà phức tạp. Có thể nói, phụ nữ đóng một vai trò vô cùng to lớn và quan trọng trong cuộc đời cũng như trong tác phẩm của Dostoevsky.



Mọi sự đều có gốc rễ từ thuở thiếu thời. Dostoevski sớm nhận ra cung cách gia trưởng ngự trị trong gia đình mình. Cha ông có tính đa nghi bệnh hoạn, uống rượu như hũ chìm, bồ bịch với đủ các hạng người, từ quí tộc đến đám dân đen bần hàn, và còn cả những cơn điên khùng bột phát. Tất cả những chuyện này xảy ra trước mắt người mẹ đau yếu, đang tàn lụi dần, người mẹ mà Dostoevsky tôn sùng như thần thánh. Ông căm thù cha và, từ trong vô thức, mong chờ cái chết của cha. Ðiều này đã bào mòn sự cân bằng tinh thần vốn rất dễ tổn thương của nhà văn tương lai. Sau khi cha ông bị nông dân giết hại một cách dã man, Dostoevsky bị chấn động và đã ốm một trận thập tử nhất sinh. Với ông, thảm kịch này chứa đựng bạo lực, sự đồi trụy, tệ nghiện rượu và cả mong ước thầm kín của ông. Trong bối cảnh đó, người mẹ đã khuất trở thành thần tượng trong nhận thức và suy nghĩ của ông. Thành công của thiên truyện vừa Những kẻ bần hàn đã mở ra trước nhà văn trẻ những cánh cửa sán lạn nhất của đời sống quí tộc giới thượng lưu Petersburg.



Ngày 16 tháng 11 năm 1845, chàng thanh niên trẻ hai mươi bốn tuổi Dostoevsky làm quen với tiểu thư Avdotia Iakovlevna Panaeva và phải lòng lần đầu tiên trong đời. Tình cảm mới mẻ và mãnh liệt đến mức anh lo sợ cho tình trạng sức khỏe của mình có thể dẫn đến những cơn bột phát thần kinh hoặc thậm chí động kinh. Song, Panaeva lúc nào cũng có hàng tá những người ngưỡng mộ giàu có và nổi tiếng vây quanh. Dostoevsky nhanh chóng nhận ra địa vị thấp hèn của mình và mất hết hy vọng vào tình yêu đáp lại từ phía Panaeva. Hơn nữa, thành công của Những kẻ bần hàn cũng nhanh chóng rơi vào quên lãng. Những cuốn sách sau đó chìm nghỉm, không gây được chút tiếng tăm gì. Bản tính hay tự ái, dễ nổi nóng và kiềm chế bản thân kém khiến Dostoevsky trở thành đối tượng cho những lời chế giễu chua cay, thâm độc. Ðiều này càng làm cho anh khó tiếp cận được người mình yêu. Thất bại của mối tình đầu mang màu sắc ảm đạm, bệnh hoạn. Nhưng nhờ vậy, nhà văn trẻ đã tìm ra được lối thoát cho những dục vọng sôi sục của mình, không phải bằng việc chiếm đoạt thể xác người phụ nữ, mà bằng những mơ mộng viển vông. Ðiều này được thể hiện rất rõ qua tác phẩm Những đêm trắng.



Tuy vậy, Dostoevsky không chỉ mơ tưởng một mối tình thuần khiết, cao thượng. Khi còn phục vụ trong quân đội Sa hoàng, những bữa nhậu nhẹt đánh chén của cánh sĩ quan thời đó thường được kết thúc trong các nhà thổ. Chàng sĩ quan trẻ Dostoevsky không ngoại lệ. Anh rất nhạy cảm, mơ mộng, nhưng lại đam mê nhục dục. Tính hai mặt trong nhân cách này vẫn thường giày vò anh: Bản chất mơ mộng của con người thích lý tưởng hóa kết hợp với những ham muốn xác thịt gây nên mặc cảm tội lỗi thường xuyên.



Năm 1854, sau khi bị đi đày về, Dostoevsky, lúc đó ba mươi tuổi, ngụ tại tỉnh lỵ Semipalatinsk. Ðã lâu không được sống trong thế giới phụ nữ, chỉ tiếp xúc với sự ô trọc, rác rưởi tại những nơi đi đày, ông mơ ước đến một người phụ nữ lý tưởng. Tại căn hộ của đại úy Belinkov, Dostoevsky dã làm quen với Aleksandr Ivanovich Isaev, một giáo viên trung học, và vợ của ông ta - Maria Dmitrievna, năm đó 28 tuổi. Isaev sa đà nghiện ngập, điều mà xã hội tỉnh lỵ hoàn toàn không chấp nhận. Vì lẽ đó, vợ ông ta luôn khổ tâm, dằn vặt. Maria trông khá xinh xắn, rất tình cảm, có duyên và có giáo dục. Vẻ ngoài ốm yếu, mảnh mai của cô khiến Dostoevsky nhớ đến mẹ mình. Ông thường có ý muốn được bảo vệ, che chở cho cô. Sự hòa hợp giữa nữ tính và vẻ ngây thơ của Maria khiến ông xúc động, đến mức bản tính hay cáu bẳn, tâm tình thay đổi như thời tiết của Maria, ông cũng không coi là quan trọng. Và thế là một giai đoạn dai dẳng, đầy đau khổ trong cuộc đời nhà văn bắt đầu. Nó khiến Dostoevsky trở nên trống rỗng, thui chột mọi ý chí trong ông. Dostoevsky say đắm, “chết mê chết mệt” vì tình. Ông ngồi lì hàng giờ liền tại nhà Isaev, im lặng ngắm nhìn Maria. Tất cả những ước muốn dục tính không được thỏa mãn, những ảo tưởng lãng mạn và những mơ mộng thầm kín của ông dồn cả vào người phụ nữ đang đau khổ này. Song, mặc dù rất thân với nhà văn, Mairia không hề yêu ông. Năm 1855, chồng Maria bất ngờ bị chuyển công tác sang một tỉnh khác. Dostoevsky tất nhiên không thể khăn gói theo họ được. Nỗi thất vọng tràn trề được bộc lộ qua các bức thư ông viết gần như hàng ngày cho người mình yêu. Mặc dù bản tính vốn dễ si mê, trong giai đoạn này, Dostoevsky hầu như không để mắt tới người phụ nữ nào khác, kể cả tình cảm lộ liễu mà Marina, cô học sinh trẻ trung, kháu khỉnh người Ba Lan ông nhận dạy thêm, đã dành cho ông. Ông mơ ước đến hôn nhân, đến một hạnh phúc gia đình trong sạch. Tuy vậy, sau khi chồng qua đời, Maria không muốn đi thêm bước nữa. Dostoevsky không phải là một đối tượng lí tưởng: một sĩ quan hạng quèn bị tước danh hiệu quí tộc và đã từng bị tù khổ sai. Sách của ông, Maria không thèm đọc. Tính tình của người đàn bà này xấu đi từng ngày. Cô trở nên hay cáu giận một cách đáng sợ. Thời kì này, cô cũng bắt đầu có những triệu chứng của bệnh lao. Dostoevsky tưởng như phát điên lên được vì tính thiếu quả quyết của Maria. Thất vọng, chán chường về mặt tình cảm, ông lại còn phải đương đầu với tình trạng khó khăn về mặt tài chính. Như một con bạc khát nước, ông đặt cược tất cả vào mối tình với Maria và bất chấp mọi chuyện, kể cả việc cô có quan hệ với một viên bá tước tên Vergunov. Năm 1865, vào lúc Dostoevsky hoàn toàn hết hi vọng, Maria bỗng nhiên đồng ý kết duyên với nhà văn. Tiếp theo đó là khoảng thời gian mà Dostoevsky chỉ nghĩ đến chuyện kiếm đâu ra tiền cho việc tổ chức đám cưới. Ông không mảy may nghi ngờ tình cảm của cô dâu. Cuối cùng, tiền cũng có và đám cưới được tiến hành. Ông thú nhận, trong thời gian cuối này, hy vọng vào đám cưới là nguồn sống duy nhất của ông. Song, sự căng thẳng lo âu đã dẫn đến một cơn động kinh khủng khiếp của Dostoevsky, khiến Maria cũng bị ngất xỉu. Bác sĩ nói rằng cơn động kinh như vậy có thể dẫn đến tử vong. Ngay sau đó, Dostoevsky phải hứng chịu một trận thác lũ nước mắt và những lời mắng mỏ từ phía cô dâu mới. Tại sao ông lại che giấu căn bệnh động kinh của mình? Ông rất xấu hổ vì điều này. Maria, đối với ông, là người phụ nữ đầu tiên mà quan hệ được xây dựng không phải do sự tình cờ, hấp tấp. Nhưng chẳng bao lâu sau lễ cưới, ông nhanh chóng hiểu ra rằng cô không biết cách chia sẻ tình cảm với ông. Tháng trăng mật không đem lại gì cho ông ngoài sự thất vọng tràn trề. Những yếu tố bệnh lý của chồng làm cho Maria bực tức, mặc dù nguyên nhân phần lớn do chính cô gây ra. Bản tính hay cáu bẳn, dễ bị tổn thương của Maria dần dần biến thành những cơn thịnh nộ bột phát thường xuyên. Cộng thêm vào đó là bệnh phổi tiến triển ngày càng nặng hơn, và cô không thể có con được. Nếu Dostoevsky vui vẻ, Maria lập tức sầu não. Cô không chấp nhận việc nhà văn ngồi vào bàn viết. Cuộc hôn nhân của họ trở nên nặng nề kinh khủng.



Từ năm 1860, sau khi chuyển về Petersburg, Dostoevsky đã lấy lại được sự tự tin vào bản thân mình. Trong một buổi dạ hội, ông gặp Apollinaria Polina Suslova, một thiếu nữ trẻ, xinh đẹp, với hai bím tóc màu hung tuyệt vời và đôi mắt thông minh, nghiêm nghị. Cô lúc đó hăm hai tuổi, đang theo học trường tổng hợp. Giữa hai người nhanh chóng hình thành mối thiện cảm. Chẳng bao lâu sau, cô mạnh dạn viết cho nhà văn một bức tỏ tình và được ông đáp lại. Vẻ trẻ trung tươi mát của thiếu nữ đã chinh phục được trái tim nhà văn tứ tuần. Vả lại, Dostoevsky luôn có cảm tình với những thiếu nữ trẻ trung. Chính vì thế mà trong nhiều tác phẩm của mình, ông để cho các nhân vật nam đứng tuổi phải lòng các cô gái mới lớn.



Tình cảm của Dostoevsky đối với Suslova ngày một nồng nàn. Tuy vậy, Suslova không tìm thấy ở ông một người tình đẹp trai, hào hoa phong nhã. Cô chỉ thấy một nhà văn vĩ đại với danh tiếng đang lên và cảm nhận được sức mạnh trong các tác phẩm của ông. Cô cũng khâm phục trí thông minh và khả năng văn chương siêu phàm nơi ông. Chính những điều này đã cuốn hút Suslova đến với nhà văn mặc dù ông chẳng lấy gì làm điển trai, không còn trẻ trung, thậm chí còn ốm đau và bệnh tật. Suslova chịu phục nhà văn và nhà tư tưởng trong Dostoevsky. Có thể nói, về mặt tinh thần, hai người hoàn toàn tâm đầu ý hợp. Nhưng về mặt thể xác họ lại không tương xứng. Dostoevsky đánh thức tính nhạy cảm của Suslova, mở ra cho cô thế giới của tình yêu thể xác. Song những mặt bệnh hoạn trong con người nhà văn khiến cô kinh hãi. Hơn nữa, ông cũng không dấu cô những lo lắng về người vợ của mình. Ông rất lo sợ Maria biết được mối quan hệ giữa họ. Những điều này làm Suslova bực mình. Cô ngấm ngầm căm ghét người đàn bà ốm yếu đó và không muốn nghe bất cứ lời giải thích nào của Dostoevsky lí do ông không thể ly dị được vợ. Cô đã hi sinh tất cả cho ông, nhưng cuộc sống của ông lại không hề có thay đổi gì! Giữa hai người họ đã xảy ra xung đột: Dostoevsky muốn Suslova phục tùng ông hoàn toàn, nhưng, là một phụ nữ có cá tính độc lập, cô không chấp nhận điều đó. Bởi vậy, tình cảm của cô đối với ông lúc này đã chuyển sang lòng căm thù.



Mùa hè năm 1863, với một tài sản eo hẹp, Dostoevsky lên đường sang Paris, thủ đô hoa lệ nhất châu Âu thời đó, thăm Suslova. Trên đường đi, ông dừng lại Wiesbaden thử vận và đã thắng 5 ngàn quan. Khi hai người gặp lại, Suslova thú nhận với ông tình yêu đơn phương cô dành cho Salvador, một sinh viên Tây Ban Nha. Nhưng đối với Dostoevsky, sự phản bội của người yêu chỉ càng làm cho cô trở nên quyến rũ hơn, khêu gợi hơn. Suslova cảm nhận được tâm trạng này của ông và kiên quyết từ chối sự chung đụng thể xác. Khi họ cùng nhau đến Wiesbaden, Suslova càng đối xử độc địa hơn. Cô trút hết sự thất vọng lên ông. Vào thời điểm này, Dostoevsky thấy rõ rằng Suslova đã tuột khỏi tay ông. Ðầu năm 1864, ông quay trở về nước để chăm sóc người vợ nửa tỉnh, nửa điên đang hấp hối của mình. Ở đây, cuộc sống của ông chẳng khác gì địa ngục. Trong những ngày cuối cùng trước khi chết, vợ ông gần như mất trí hoàn toàn. Bị vây bủa bởi lòng căm thù chồng, bà hét mắng ông, “Thằng tù khổ sai! Thằng tù khổ sai đốn mạt!”.



Vài tháng sau khi chôn cất vợ, Dostoevsky ngỏ lời cầu hôn với Suslova và cô đã cự tuyệt. Tuyệt vọng, ông lao vào cờ bạc và thua liên miên. Bệnh tật quay trở lại, biến ông trở thành yếu đuối như một đứa trẻ. Sau những cơn động kinh, Dostoevsky rơi vào trạng thái buồn chán. Ông cảm thấy mình là một kẻ tội phạm vừa phủi tay sau một tội ác kinh khủng. Apollinaria Suslova trở thành mẫu cho nhiều nhân vật trong tiểu thuyết của Dostoevsky: Polina trong Con bạc, Dunya trong Tội ác và hình phạt, Aglaya trong Thằng ngốc.



Cuối năm 1864 đối với ông thật khủng khiếp. Vợ chết, người yêu bỏ ra đi. Ông lao vào các cuộc tình dễ dãi, thoảng qua. Ông gặp Marta Brau - một phụ nữ đã đi khắp Châu Âu và có rất nhiều mối quan hệ phức tạp, thậm chí cả với thế giới tội phạm. Marta đã từng đính hôn với một công dân Mỹ. Không ai rõ cô đến Nga bằng cách nào. Tại đây, sau khi thay nhiều tình nhân, cô lọt vào giới văn nghệ sĩ thủ đô. Dostoevsky làm quen với Marta thông qua nhà báo Goski sau khi anh này “thải” cô ra. Cô trở thành người không tiền, thậm chí không cả mái nhà che đầu. Dostoevsky mời cô về ở với mình. Mặc dù rất tôn thờ những phụ nữ thánh thiện, nhưng Dostoevsky cũng rất dễ dàng có quan hệ với những người đàn bà của “đường phố”. Ông bị họ cuốn hút bởi tính nhục dục không chút ngượng ngùng. Sự thích thú đối với gái làng chơi đủ loại kéo dài nhiều năm trong cuộc đời nhà văn. Mối quan hệ của Dostoevsky và Marta kéo dài không lâu. Và cô là người đàn bà sa đọa cuối cùng trong cuộc đời của nhà văn.



Năm 1865 - 1866 là hai năm mà nhà văn làm việc rất nhiều và có hiệu quả. Ông không còn thời gian để chép lại bản thảo. Theo lời khuyên của một người bạn văn chương, ông quyết định tuyển một thư ký ghi nhanh. Ông thầy dạy ghi tốc ký Olkhin đã mời cho nhà văn cô học trò giỏi nhất, rất trẻ trung của mình - Anna Grigorievna Snitkina. Cô mới tròn hai mươi tuổi. Cô cũng biết rằng tính cách của ông rất không bình thường và tiền công không cao. Song, đây lại là nhà văn danh tiếng Dostoevsky!



Ngày 04.10.1866, cô gái lần đầu tiên đặt chân tới căn hộ của nhà văn tại ngõ Stalova. Cô lo lắng và hồi hộp kinh khủng, cả đêm trước không thể chợp mắt nổi. Dostoevsky trông trẻ trung hơn cô tưởng, nhưng lại rất đãng trí và thiếu kiên nhẫn. Ông mãi không nhớ nổi tên cô. Ấn tượng đầu tiên khá nặng nề. Nhưng lần thứ hai cô đến thì mọi chuyện hoàn toàn khác. Dostoevsky và Anna nói chuyện với nhau rất nhiều. Nhà văn hết sức cởi mở kể về quãng đời lưu đày của mình, về cái án ông phải chịu và được tha bổng ra làm sao. Những điều này, trước đây ông chưa hề thổ lộ cho bất kỳ ai. Anna biết cách lắng nghe và tình cảm nảy sinh từ những gì được nghe thấy biểu lộ rõ trên khuôn mặt cô. Hai người trở nên dễ chịu và tự nhiên trong ứng xử. Sau bốn tuần, việc sửa chữa lại bản thảo tiểu thuyết Con bạc hoàn thành. Cả hai cảm thấy một nỗi sợ vô hình len lỏi vào tâm trí khi nghĩ đến chuyện chia tay. Lần đầu tiên sau nhiều năm, Dostoevsky lại gặp được một sự đồng cảm chân thành. Tháng 11 năm 1866, Anna thông báo rằng cô đã tìm được một công việc khác. Dostoevsky vừa lo lắng vừa bồn chồn, nói năng ấp a ấp úng khi bày tỏ tình cảm của mình, và đề nghị được cưới cô làm vợ. Không hề đắn đo suy nghĩ, Anna đồng ý vì biết rằng cô sẽ yêu ông suốt đời. Ngày 15.02.1867, họ làm lễ thành hôn tại nhà thờ thánh Ba ngôi Ismailovski với sự có mặt đầy đủ của bạn bè thân thích và họ hàng.



Cuộc sống gia đình của đôi vợ chồng trẻ bắt đầu hết sức khó khăn. Nếu ở địa vị người khác thì rất có thể họ đã phải chia tay rồi. Thêm vào đó, họ hàng và người thân của nhà văn không để cho đôi vợ chồng mới cưới được yên. Họ xét nét từng đường đi nước bước của Anna, chê cô không biết quản gia nội trợ. Nhưng sự giày vò nặng nề nhất lại là tính hay ghen bóng gió của Dostoevsky. Sợ bị mất người mình yêu như hai lần trước, ông luôn luôn đòi hỏi cô chứng minh tình yêu của mình. Trong con người ông bùng cháy ngọn lửa của một người chủ sở hữu, đặc biệt trong chuyện chăn gối. Ông cố gắng trói buộc cả linh hồn và thể xác của vợ. Ðồng thời, ông cũng đau khổ vì sự cách biệt nhiều về tuổi tác giữa hai người. Chỉ có sự chống đối mãnh liệt từ phía Anna mới thay đổi được tình thế. Ngày 14 tháng 4 năm 1967, họ lên đường ra nước ngoài trước sự phản đối kịch liệt của họ hàng, người thân. Anna cầm các đồ nữ trang, quần áo, đồ gỗ trong nhà và với số tiền đó, hai người lên đường. Mọi cái ở châu Âu đều khiến người vợ trẻ thích thú, quan tâm, nhưng lại làm Dostoevsky cáu bẳn. Ngay từ khi bắt đầu chuyến đi, nhà văn đã lâm vào trạng thái tinh thần bị ức chế, và ông cũng rất trách mình vì điều này. Trong những giây phút đó, ông rất cần tới những lời âu yếm, động viên. Anna nhẫn nhục chịu đựng những cơn bực dọc nhỏ nhặt đó. Dần dần, Dostoevsky trở nên gắn bó hơn với vợ và tìm ra được vẻ đẹp tuyệt diệu trong một cuộc sống không hối hả, ung dung. Về phần mình, Anna không thể hình dung được những điều đang chờ đợi cô trong hôn nhân: sự ghen tị và tính đa nghi, những cơn động kinh thường xuyên, và điều khủng khiếp nhất là tật cờ bạc của chồng mình. Ông lao đầu vào các sòng bạc tại Hamburg và Baden-Baden. Dostoevsky một mực khăng khăng rằng ông nắm được qui luật của trò đen đỏ, và không sớm thì muộn ông cũng thắng đậm. Nhưng ông chỉ toàn thua. Ngày nào ông cũng phải tới hiệu cầm đồ, khi thì đồng hồ, lúc lại đồ vật của vợ - khuyên tai, đồ trang sức (quà cưới của hai vợ chồng). Ngay cả những đồ dùng thường ngày cũng dần dần phải đội nón ra đi. Anna xem đây là một căn bệnh trầm trọng. Cô tiếc đến phát khóc những đồ trang sức của mình. Cô phải chi ly tính toán từng đồng để sinh sống, để giúp chồng đứng vững không rơi xuống vực thẳm của thất vọng.



Tháng 02 năm 1868, tại Genova, Anna sinh được một bé gái, đặt tên là Sonja. Cô bé chỉ sống được ba tháng. Ðây là một đòn rất nặng đối với họ. Dostoevsky và Anna trở nên thù địch với tất cả mọi người. Họ quyết định sang Ý, song ở đây họ không tìm được chỗ đứng cho mình. Chỉ đến khi sinh hạ thêm được cô con gái Ljuba vào tháng 09 năm 1869, cuộc sống của họ mới trở nên có ý nghĩa. Song, họ sống bữa no bữa đói, không đủ tiền để làm lễ đặt tên thánh cho con. Khi bản thảo cuốn tiểu thuyết Thằng ngốc hoàn thành, thậm chí họ không đủ tiền để gửi nó đến tòa soạn tạp chí Người truyền tin nước Nga.



Mùa xuân năm 1871, tại Wiesbaden, Dostoevsky hoàn thành cuốn tiểu thuyết Lũ quỉ. Và cũng tại thời điểm này, lần cuối cùng, ông đã chơi cháy túi. Từ đó trở đi, ông không bao giờ ngồi vào sòng bạc nữa. Chính mặc cảm tội lỗi đối với vợ đã chữa khỏi tật cờ bạc của Dostoevsky. Sau khi trở về Petersburg, ngoài việc chăm nom trẻ con, Anna phải xắn tay thu vén mọi công việc của chồng. Cô lo trả các món nợ chồng chất, tránh cho nhà văn khỏi những cuộc truy đuổi của các chủ nợ. Nhờ vậy Dostoevsky đã hoàn thành cuốn tiểu thuyết tuyệt vời nhất của mình: Anh em nhà Karamazov.



Cho đến những ngày cuối cuộc đời, Dostoevsky vẫn giữ nguyên tính khí cũng như nhiệt huyết của mình. Ðiều thay đổi duy nhất là nhà văn thường xuyên cầu nguyện hơn.

Vũ Tuấn Hoàng

(phienbancu.vanvn.net)
http://edu.goonline.vn/e-tap-chi/tin...ostoevsky.html

[hungmgmi]

Anna là người vợ tuyệt vời của Đốt. Có thể nói nếu không có bà, Đốt khó lòng trụ vững và cho ra đời những kiệt tác sau đó.
Chúng ta hãy nghe Lev Tolstoy nhận xét về bà:
Многие русские писатели чувствовали бы себя лучше, если бы у них были такие жены, как у Достоевского.
Tạm dịch: Nhiều nhà văn Nga sẽ cảm thấy hạnh phúc hơn, nếu như họ có đươc người vợ như người vợ của Dostoevskii.
Và nữa. một đoạn để bất cứ ai cũng có thể ghen tỵ với ông:
Анна Григорьевна сохранила верность мужу до своего конца. В год его смерти ей исполнилось лишь 35 лет, но она сочла свою женскую жизнь конченной и посвятила себя служению его имени. Она издала полное собрание его сочинений, собрала его письма и заметки, заставила друзей написать его биографию, основала школу Достоевского в Старой Руссе, сама написала воспоминания. Все свободное время она отдавала организации его литературного наследства.

В 1918 году, в последний год ее жизни, к Анне Григорьевне пришел начинающий тогда композитор Сергей Прокофьев и попросил сделать в его альбом, «посвященный солнцу», какую-нибудь запись. Она написала: «Солнце моей жизни — Федор Достоевский. Анна Достоевская...»
http://www.biografii.ru/biogr_dop/do..._f_m_fact2.php
Đọc thêm về những người phụ nữ trong đời Đốt, để biết nhà văn cũng rất yêu vợ. Đoạn này có trích đoạn nhiều thư của Đốt gửi vợ, trong đó có những câu nồng nàn như:
И вот я убедился,Аня,что я не только люблю тебя,но и влюблен в тебя

Hay đoạn Anna viết cho chồng thật giản dị và tràn đầy hạnh phúc:
Я считаю нашу семью образцом семьи (несмотря на некоторые стычки),и вряд ли из тысячи семейств найдется одно,где муж и жена так глубоко и прочно слились и поняли друг друга,а главное, чем дальше, тем больше любим и уважаем друг друга.Я считаю себя самою счастливою из женщин
http://nedorazvmenie.livejournal.com/598495.html

[aida]

Мужик viết

Em vừa xem chương trình "Ai là triệu phú ghế nóng" của VTV3 hôm nay. Người dẫn chương trình L.V.S rất tự tin và hồn nhiên mở rộng kiến thức cho người chơi rằng: Phê-đo Đôt-xtôi-ép-xki là tác giả của "Con đường đau khổ"!

Còn em thì nhớ lúc di học NQ (hình như NQ 22 thì phải) nói về công tác Phụ nữ, bác báo cáo viên hùng hồn "VN ta có một số PN được tặng giải thưởng Cô-va-lép-xkai-a, giải thưởng mang tên vợ của Lê-nin, lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân thế giới". Trời ạ!!!!!!!!!!!

[htienkenzo]

aida viết

Còn em thì nhớ lúc di học NQ (hình như NQ 22 thì phải) nói về công tác Phụ nữ, bác báo cáo viên hùng hồn "VN ta có một số PN được tặng giải thưởng Cô-va-lép-xkai-a, giải thưởng mang tên vợ của Lê-nin, lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân thế giới". Trời ạ!!!!!!!!!!!

Đôi khi như thế cho nó nhanh và tiện! Bao tinh hoa thì phải gắn liền với thiên tài mà lị, phải không bác?

[Nina]

Thật ra em chẳng đọc được mấy tác phẩm của Dostoevsky. Hồi trước trong phòng có quyển "Anh em nhà Karamazov", nhưng mấy năm mà em không dám mở nó ra, vì sợ, nhất là cái đoạn đứa bé bị giết ấy, nghe qua một lần mà không dám đọc. Có lẽ cũng là do yếu bóng vía.

Cho nên cuối cùng em mới chỉ đọc được "Những đêm trắng", với lại "Những kẻ tủi nhục" (Униженные и оскорбленные)...

[tieuboingoan]

Bổ sung một bài viết về Dostoyevsky trên cand.com.vn

Văn hào Nga Dostoyevsky: Anh cuối cùng còn lại mình em…





Thiếu nữ vừa mới đôi mươi phải lòng say đắm người đàn ông góa vợ ở tuổi tứ thập đã nếm quá nhiều cay đắng trần ai, tính khí phức tạp, túng thiếu triền miên, đang bị vây bủa với những người thân thích tham lam và cũng đang phải đối mặt với vô số những vấn đề nan giải. Thực khó có ai phải ghen tị với cô, vậy mà cô lại vui như đang bắt được của… Ý trung nhân mà cô đã chọn là Fyodor Dostoyevsky!

Anna Snitkina, một cô gái con nhà lành, mang trong mình hai dòng máu Nga và Thụy Điển, từng được giáo dục trong những nền nếp nghiêm túc, vừa đi như bay trên đường vừa muốn hát vang lên: Fyodor Dostoyevsky vừa nói rằng, ông không thể hình dung được nếu thiếu cô thì sẽ như thế nào và ông hứa sẽ tới nhà cô chơi. Thời gian gần đây cô sinh viên vừa theo học chương trình của thầy Olkhin nổi tiếng ở Saint Peterburg, vừa làm thư ký cho nhà văn. Đến giờ, công việc của cô đã gần kết thúc. Cô đã chép theo lời đọc của Dostoyevsky bản thảo tiểu thuyết "Con bạc" và nó đã được nộp cho đồn cảnh sát.

Ông chủ nhà xuất bản Stellovsky không ngẫu nhiên vẫn bị thiên hạ coi là kẻ bất lương: bản thảo cần được đưa cho ông ta trước ngày 1/11/1866, nhưng ông ta lại biến khỏi Saint Peterburg biệt vô âm tín. Stellovsky đã lập bản hợp đồng một cách tinh vi: nếu không nhận được bản thảo đúng thời hạn thì ông ta trong vòng 9 năm tới sẽ có quyền cho in miễn phí tất cả những gì mà Dostoyevsky sẽ viết.

Thế nhưng gã đại bợm lần này đã bị hố: viên cảnh sát trực đồn tuy cũng nhún vai nhưng đã nhận tập bản thảo đóng gói cẩn thận và có gắn xi, ghi ngày tháng lên đó rồi ký tên vào, chứng nhận rằng Dostoyevsky đã hoàn thành tập sách đúng thời hạn đã thỏa thuận.

Dostoyevsky kể lại câu chuyện này cho Anna nghe và trả cho cô 50 rúp tiền công. Nhìn thẳng vào mắt cô, ông giữ tay cô trong lòng bàn tay mình hơi lâu hơn thường lệ một chút. Trên đường đi về nhà gần điện Smolnyi, trên phố Costromskaya, Anna đã bật cười khi nhớ lại chi tiết này và bỗng vỗ tay hoan hỉ, khiến khách qua đường trợn mắt nhìn cô lạ lẫm. Phía trên đầu, bầu trời thành Piter lấp lánh đầy sao và Anna tin chắc rằng hạnh phúc đang đợi chờ cô… Một niềm tin đầy ảo giác…

Nửa giờ trước nàng đã rời khỏi căn phòng bề bộn của người đã thuê cô làm việc: đồ gỗ cũ rích, bụi bám khắp nơi, bà người ở Fedosia dở tính dở nết mà nếu không phải Dostoyevsky thì khó có thể người chủ nào chịu đựng nổi.

Nhà văn rất thích tiện nghi sang trọng nhưng ở nhà ông thì lấy đâu ra chúng: lúc nào ông cũng phải ở trong cảnh giật gấu vá vai… Nhà văn đang ở trong tình trạng nợ nần như chúa Chổm. Liệu một cô gái trẻ mê đắm ông như Anna có giúp được Dostoyevsky vượt ra khỏi vũng lầy túng thiếu được hay không?


Anna với hai người con của Dostoyevesky

Dostoyevsky bước tới gần cửa sổ, gõ ngón tay lên mặt kính giá băng và nhìn ra ngoài, ngắm những bông tuyết rơi xiên trên phố - ông cần phải quyết định nhưng lại cứ lần chần… Có dễ dàng chăng một người đàn ông đứng tuổi đã từng yêu nhiều đến thế nhưng lại ít được đền đáp lại đến thế khi phải nhận lấy trách nhiệm đối với cô gái trẻ ngây thơ?

Những người phụ nữ mà ông đã lựa chọn trước đây toàn khiến ông đau đớn - và đó mới chỉ là một nửa của tai họa. Tồi tệ hơn là, họ đã không hạnh phúc cùng ông. Liệu có phải là tử tế hơn không nếu ông làm ngơ trước viễn cảnh ân ái mới và tiếp tục đi theo con đường vô vọng và cay đắng của mình?

Trong quá khứ, ông đã từng không chỉ một lần hy vọng ở hạnh phúc nhưng rốt cuộc toàn phải nhận cái cảm giác mất mát không gì bù đắp nổi, một bức chân dung cũ và cậu con riêng của vợ đã quá cố đang nằm gáy ở phòng bên. Gã trai này thực vụng về, thô bạo, nhưng đó không phải là lỗi của nó: đơn giản là vì dượng đã không biết dạy con… Kết cục là vậy nhưng những sự khởi đầu đã vui sướng làm sao…

12 năm trước, ông, khi đó đang là một người tù khổ sai vừa chịu hết án tù 4 năm, đã tới thành phố Semipalatinsk khỉ ho cò gáy (nay thuộc nước cộng hòa Trung Á Kazakhstan) trên cỗ xe trượt tuyết của nông dân trong đôi ủng cũ và cái áo da lông rách.

Tại Semipalatinsk chờ ông là cảnh làm lính trơn: một tội phạm chính trị từng bị kết án tử hình và chỉ được ân xá ngay trên pháp trường, cần phải mặc áo xinen lính tráng màu xám vô thời hạn dưới sự giám sát gắt gao của cấp trên. Ông đã không trông chờ điều gì vui vẻ từ cái thành phố nhỏ chìm khuất trong thảo nguyên này và lại càng không hy vọng tại đó sẽ gặp được tình yêu của đời mình.

Maria Isayeva bị lạc tới Semipalatinsk vì một cuộc hôn nhân không may mắn. Chồng chị, một vị quan ba phụ trách phần hậu cần của đơn vị, đã mau chóng trở nên nát rượu và rất đổ đốn trong những cơn say triền miên. Và Maria trở nên cực kỳ tội nghiệp giữa những quý phu nhân của thành phố.

Khi nhìn thấy chị, anh lính Fyodor của tiểu đoàn tiêu binh Siberi số 7 cảm thấy mình như một hiệp sĩ cần phải cứu mỹ nhân ra khỏi ách kìm kẹp của loài quỷ sứ. Thế nhưng, khi ấy nhà văn đang ở trong cảnh cố cùng nên chỉ dám mơ mộng suông về Maria.

Những buổi luyện tập trên thao trường, những phiên gác kéo dài dằng dặc rồi mới tới giờ nghỉ và cả đơn vị đi đều về doanh trại. Lợi dụng cảm tình của viên chỉ huy tiểu đoàn, anh lính khổ sai Fyodor đã tới chơi ở ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo của gia đình Isayev.

Viên quan ba thường là phải tới gần nửa đêm mới về nhà trong trạng thái say xỉn. Trong lúc ông ta đi vắng, Dostoyevsky kể cho Maria nghe về Saint Peterburg, về thành công văn học đầu đời của ông - cuốn "Những kẻ bần hàn" đã làm cả nước Nga say sưa đọc, về sự phải lòng vô vọng đối với Avdotia Panayeva, nữ chủ nhân của một salon văn học thời thượng… Riêng về chuyện ông đã bị kết án khổ sai như thế nào thì ông không kể, và Maria cũng không đả động đến: chị là người tinh tế và không muốn làm đau người khác vì những ký ức buồn…

Người phụ nữ mơ mộng ở Semipalatinsk không quan tâm tới những tư tưởng phản quân chủ của nhóm Petrashevsky mà Dostoyevsky từng là một thành viên tích cực nên đã suýt nữa phải bị tử hình mà chỉ thích hỏi thêm chi tiết về đôi mắt mà thiên hạ đồn là rất đẹp của bà Panayeva cũng như về việc vì sao bà ta lại chỉ thích làm đàn ông khở sở vì mình…

[tieuboingoan]

Maria cũng kể cho Dostoyevsky về tuổi thanh xuân của chị, về tình yêu đã dành cho chàng viên chức trẻ tuổi đẹp trai… Cha chị, một hiệu trưởng trường trung học, thoạt tiên đã chống lại sự lựa chọn của con gái nhưng rồi chị cũng đã thuyết phục được cha gật đầu đồng ý…

Rồi đức ông chồng quan ba của Maria ầm ĩ lao vào nhà và cuộc tâm sự tay đôi đã bị ngắt quãng. Dostoyevsky lịch sự cúi chào rồi ra về căn phòng tí xíu đầy muội tro trong doanh trại của mình.

Giờ đây ở Saint Peterburg thật lạ khi nhớ lại cái cảm giác mâu thuẫn xa xưa đó: sự vô vọng tuyệt đối và sự hạnh phúc cũng tròn đầy có thể khiến ta chóng hết cả mặt. Dường như đã không có cảnh đời lính cần lao, ngôi nhà gỗ thấp bé đầy gián và cái thành phố nhỏ tiêu điều ấy - chỉ có ta, nàng, bầu trời đầy sao và cuộc gặp lại định mệnh trong tương lai… Với Dostoyevsky chỉ như thế thôi cũng là quá đủ, ông đâu cần được thêm gì nữa. Ông đã đâu có ngờ họ còn có thể gặp lại nhau. Vậy mà điều không thể đã trở thành có thể…

Semipalatinsk đã có quan thanh tra mới tới: nam tước Vragel là một người cực kỳ mê văn học và nhanh chóng trở thành người bạn tâm của anh lính trơn trong hiện tại nhưng sẽ là một văn hào trong tương lai Dostoyevsky.

Chính Vragel đã đưa Dostoyevsky tới làm khách trong nhà của giới thượng lưu địa phương và nhà văn đã có thêm những người hâm mộ danh giá khác: sau hai năm, ông được lên hàm hạ sĩ quan. Cũng trong thời gian đó viên quan ba Isayev đã bị mất chức và gia đình ông ta lâm vào cảnh bần hàn cùng cực - rốt cuộc Isayev phải đi tìm kế sinh nhai ở một chức quèn tại thị trấn heo hút Kuznetsk và đưa cả gia đình cùng tới đó, khiến Dostoyevsky đau tiếc.

Chẳng bao lâu sau Isayev chết vì bệnh gan, để lại người vợ góa và đứa con trai trong thế kẹt: vì không có tiền nên Maria phải vay nợ để làm ma chay cho chồng. Khó có thể hình dung ra cảnh trớ trêu đau đớn hơn: khi đó, Dostoyevsky không thể rời khỏi Semipalatinsk để gặp người tình trong mộng, còn Maria dù chỉ ở cách ông có ba trăm dặm nhưng vẫn không thể nhận được sự giúp đỡ gì từ ông mà phải sống gần như chỉ nhờ sự bố thí của những người thân quen.

Mãi rồi Dostoyevsky cũng được nhìn thấy số phận nở nụ cười mà trước đó ông không dám hy vọng: nhờ những người thiện tâm có quyền lực nên từ Saint Peterburg đã gửi tới công văn nâng ông lên bậc sĩ quan.

Nhờ thế nên ông đã có cơ hội tận dụng một dịp đi công tác để ghé vào thị trấn Kuznetsk và sững sờ nhận thấy rằng ông đã có tình địch! Mới rồi Maria đã nhận được lời cầu hôn của một giáo viên địa phương tên là Nikolai Vergunov, một người đàn ông Siberi tốt bụng, đàng hoàng, ít hơn chị 5 tuổi.

Chị cứ phân vân mãi không biết chọn ai trong số hai kẻ si tình và Dostoyevsky đã cậy cục nhờ những người quen có thế lực để tìm kiếm cho tình địch một chỗ làm tốt hơn: lương giáo viên thời nào cũng rất khiêm nhường, ngay cả người độc thân cũng phải tùng tiệm mới đủ chi dùng nên chắc chắn là sẽ không thể tạo nên đời sống sung túc cho một gia đình có tới ba nhân khẩu.

Rồi ông quyết định đến gặp Maria lần cuối ở Kuznetsk để nói chuyện dứt khoát với nhau lần cuối. Tại đó, đợi ông là những giọt nước mắt mặn nồng của Maria và một buổi trò chuyện thẳng thừng theo đúng kiểu đàn ông với Nikolai Vergunov. Anh chàng giáo viên trẻ rốt cuộc đã hiểu ra được rằng, anh đã tự khoác lên vai gánh nặng quá sức khi ngỏ lời cầu hôn với Maria - anh không thể có cách gì để nuôi vợ và đứa con riêng của nàng!

Thế là Maria đã gật đầu với Dostoyevsky khiến ông như đang ở trên chín tầng mây, không mảy may suy nghĩ tới việc chẳng rõ chị có thực sự yêu ông hay không - nói cho cùng, ông không lúc nào hoài nghi về chuyện này. Lúc đó, ông còn chưa hiểu rằng, một sự thương hại mang nặng tính dịu dàng cũng có thể tạo nên cảm giác tương tự như tình yêu nhưng với nó, khó có thể xây đắp một cuộc hôn nhân bền chặt.

…Tiếng bước chân ai đó vang lên phía sau lưng và Dostoyevsky quay đầu lại nhìn. Cậu con trai trong tấm áo khalat sang trọng như địa chủ, đẫy giấc rồi mới tỉnh, bước vào phòng mà không hề gõ cửa trước. Pasha trông chẳng giống mẹ mấy, chỉ trừ đôi mắt…

Lúc nào Pasha cũng cần tiền và cậu ta có tài xin khéo léo đến mức nói gì thì kiến trong lỗ cũng phải bò ra. Cho tới giờ cậu ta vẫn không buồn học hành gì và càng không muốn đi làm ở đâu cả: có lẽ cậu ta chỉ thích ăn bám bố dượng suốt đời. Dostoyevsky cũng không có gì chống lại việc này vì ký ức dành cho người vợ khiến ông sẵn sàng làm mọi việc cho linh hồn chị mát mẻ nơi chín suối.

Ông đã sống với Maria trong một tình yêu kỳ cục - có lúc chị đã đầy cảm thông với ông nhưng cũng có lúc chị gần như rất căm ghét ông. Muốn sao thì khi chị không còn nữa, nhà văn cảm thấy thế giới trở nên trống rỗng.

Mọi chuyện đã bị đổ bể vì căn bệnh quái ác của ông: ngay trong đêm tân hôn ông đã bị lên cơn động kinh đến bất tỉnh nhân sự. Khi mở được mắt ra, Dostoyevsky thấy mình đang nằm trên sàn nhà với đôi môi bầm máu và cái cằm đầy rớt rãi và trước ông là đôi mắt hoảng hốt của Maria: chị đã cố hết sức lấy tấm khăn ướt lau mặt cho ông. Về sau hai người không bao giờ nhắc lại khoảnh khắc đó nhưng đã có một cái gì đấy trọng đại bị đổ vỡ trong quan hệ vợ chồng.

Tuy nhiên, ở Semipalatinsk cuộc sống gia đình của họ vẫn khá ổn thỏa dù vẫn phải tùng tiệm. Cả hai đều còn nhớ quá rõ ác mộng riêng trong quá khứ chưa xa: với Dostoyevsky, đó là việc bị lưu đày và làm lính khổ sai; với Maria, đó là cuộc hôn nhân đầu tiên…

[tieuboingoan]

Rồi Dostoyevsky được cho ra quân và gia đình chuyển tới thành phố Tver sinh sống - cựu tù nhân chính trị không thể được hồi hương sớm quá về kinh đô. Mất một thời gian nữa những người hâm mộ cao cấp mới vận động được cho nhà văn trở về Saint Peterburg.

Tại đó, giới tinh hoa văn học đã dang rộng tay đón Dostoyevsky - lúc này ông đã hoàn thành bản thảo "Giấc mơ của ông chú" và "Xóm Stepanchikovo". Cuộc sống lên hương, khách khứa trong nhà toàn là những gương mặt xuất sắc của làng văn. Thế nhưng, Maria lại cảm thấy xa lạ và nặng nề với cảnh đời này…

Về phong độ, Maria hoàn toàn có thể làm nữ hoàng của cuộc chơi phù hoa: vóc dáng cao ráo, gương mặt dịu dàng và đôi mắt đầy biểu cảm. Tư duy sắc sảo, trái tim thanh tao, tính tình sôi nổi… Maria biết yêu nhưng cũng biết căm hận, không bao giờ làm việc gì nửa chừng xuân…

Chị không thích Saint Peterburg nhưng vẫn cố gắng thực hiện trọn vẹn vai bà chủ nhà của một nhà văn danh tiếng. Thế rồi, các bác sĩ phát hiện ra bệnh lao ở chị và yêu cầu phải thay đổi khí hậu môi trường sống.

Chị không thể ở lại Saint Peterburg, còn Dostoyevsky lại không thể rời khỏi đây: đời sống văn học của đế chế Nga khi đó chỉ thu gọn lại ở trong kinh đô. Thế là họ phải sống trong cảnh vợ chồng ngâu, thi thoảng mới gặp lại nhau: Dostoyevsky có dịp thì mới tới gặp vợ ở Tver, rồi ở gần Vladimir và sau đó, ở Moskva…

Cuộc trở về từ Siberi, thành công văn học mới và bệnh tình của vợ - mọi sự đã diễn ra chỉ trong vòng một năm. Rồi bất ngờ "tình yêu đến trong đời không báo động" (thơ Hoàng Nhuận Cầm), Dostoyevsky đã vấp phải một mối duyên tơ định mệnh mới, dai dẳng, trầm kha, làm trái tim nhà văn rớm máu...

…Bão tuyết ngoài cửa sổ cứ mỗi lúc mỗi dày và các ngôi nhà, những khách bộ hành thưa thớt cũng như những cỗ xe thi thoảng đi ngang qua cứ mờ dần sau màn trắng mờ đục giá băng. Pasha chắc phải tới gần sáng mới về nhà, leo lên giường ngay mà quên cả tháo ủng rồi làm một giấc tới tận chập tối hôm sau mới tỉnh. Chắc lúc đó Dostoyevsky đã trở về từ nhà Anna Snitkina sau bữa uống trà rồi - cô gái đã mời ông từ lúc ban chiều. Cần phải chấm dứt một ngày đầy rối lẫn và xúc cảm này thôi: phải đi ngủ ngay vì ngày mai ông cần phải có một dáng bộ tươi tỉnh… Người gác cổng nhìn thấy ánh đèn trong phòng làm việc của Dostoyevsky tắt ánh đèn nên đi ra khóa cổng lại.

Ngày hôm sau Dostoyevsky tới chơi nhà Anna Snitkina. Gia đình cô hẹn ông vào 7 giờ tới nhưng ông đã tới muộn hai tiếng rưỡi - người đánh xe phải mất quá nhiều thời gian mới tìm thấy ngôi nhà nằm ở sau bệnh viện, khá khuất nẻo. Đó là một gia đình cũng sung túc: ông bố quá cố, một công chức bậc trung tuy không tích cóp được nhiều của nả nhưng cũng đã dựng lên được một ngôi nhà khang trang rộng rãi.

Mẹ của Anna, một phụ nữ mang trong mình hai dòng máu Phần Lan và Thụy Điển, sớm góa chồng nhưng đã cố gắng nuôi nấng con cái nên người và dĩ nhiên, không muốn Anna của mình lấy một ông chồng như Dostoyevsky. Chắc cũng chẳng có bà mẹ vợ nào vui mừng khi phải đón về nhà một ông con rể từng là tử tù, lại lớn hơn con gái mình cả một phần tư thế kỷ.

Hơn nữa, đó lại là một ông góa vợ, phải gánh trên vai một ông con trai cũng đã lớn tuổi, ăn không ngồi rồi, túng bấn quanh năm, nợ nần chóng mặt… Anna đã kể với mẹ rằng, Dostoyevsky đang mắc món nợ lên tới 25 nghìn rúp, nhưng đó không phải do ông vay mà do người anh trai Mikhail đã quá cố của ông vay nhưng ông phải đứng ra trả vì thương anh.

Nghe con gái nói, bà mẹ cứ dựng ngược cả tóc lên - việc gì mà phải làm thế vì theo luật pháp của đế chế Nga, chết là hết và nợ nần của người quá cố không có ai trong số người thân, kể cả cha mẹ, anh chị em ruột, vợ con… phải chịu trách nhiệm.

Tuy nhiên, nhà văn nhận đứng ra thanh toán món nợ đó vì muốn bảo vệ thanh danh cho gia tộc Dostoyevsky và không muốn các gia đình chủ nợ phải thua thiệt! Sao ông ấy không nghĩ tới gia đình riêng của mình nhỉ! Làm sao có thể gả con gái cho một người đàn ông quá hỉ xả với thiên hạ như thế! Bà mẹ cũng hiểu là con gái bà đã chết mê chết mệt Dostoyevsky và ông tới chơi nhà với tư cách con rể tương lai nên đón nhà văn dù không quá hồ hởi nhưng cũng rất lịch thiệp.

Câu chuyện thoạt tiên hơi khách khí nhưng rồi trở nên ấm áp hơn: khi vui vẻ, Dostoyevsky có thể trở thành linh hồn sống của bất cứ một cuộc chơi nào. Ông kể rất sinh động các giai thoại làng văn, về Siberi và hoàn toàn không thay đổi sắc diện khi có ba sinh viên trẻ từng là những người tán tỉnh Anna gõ cửa vào nhà. Ba thanh niên này muốn tìm hiểu nguyên do đã khiến Anna thôi thích họ tới trò chuyện vui chơi cùng.

Danh tiếng của tác giả "Tội ác và trừng phạt" khi đó đang ở đỉnh điểm và ba chàng sinh viên sau khi làm quen với Dostoyevsky đã ngồi im thin thít và say mê nghe nhà văn nói. Buổi tối đã rất vui vẻ…

Tới nhà Anna với tư cách hôn phu nhưng với bản thân mình, cho tới lúc đó, Dostoyevsky vẫn chưa có quyết định dứt khoát. Nhìn tới tương lai, ông vẫn chưa thể biết rồi ông sẽ ở với ai: cưới cô gái tốt bụng Anna hay cưới mỹ nhân đã hành hạ trái tim ông suốt mấy năm dài?

Mà nói cho cùng, mỹ nhân đâu có muốn làm vợ ông. Nàng hiện đang ở Paris xa xôi. Về nhà, không ngủ được, Dostoyevsky ngồi vào bàn và lấy bút viết thư cho người đàn bà độc ác nhưng luôn khiến ông mê muội đang ở nơi xa.

Ông thừa hiểu rằng, đó là một phù thủy chuyên hành hạ đàn ông, không xứng với ngón tay út của người vợ quá cố của ông, không xứng với gót giày của Anna nhưng ông không thể làm gì khác được. Tình yêu hay làm mù lòa lý trí và ông vẫn yêu mỹ nhân cho tới hôm nay, bất chấp những hoạn nạn mà nàng đã gây ra cho đời ông…

…Mọi sự đã bắt đầu hai năm sau khi Maria rời khỏi Saint Peterburg. Căn bệnh của chị ngày một nặng và các bác sĩ đã đưa ra dự báo đen tối nhất. Maria trở nên gày như xác ve, gương mặt đẹp của chị trông xám ngắt. Kinh khủng nhất là chị cứ dần dà rối trí: chính Dostoyevsky đã không chỉ một lần phải chứng kiến cảnh Maria mở toang các cánh cửa nhà ra để xua đuổi tà ma…

Tính chị vốn đã nóng nảy lại càng trở nên khó khăn hơn khi lâm bệnh. Mỗi khi hai vợ chồng có chuyện to tiếng thì chị lại hét lên rằng chị yêu không phải ông mà là chàng giáo viên Vergunov trẻ trung: "Anh ấy đã ngủ với tôi ngay trước đêm tân hôn của tôi với anh. Anh ấy đi theo tôi tới khắp mọi nơi. Tôi đã là tình nhân của anh ấy suốt từng ấy năm. Tôi còn có những người đàn ông khác nữa…".

Dostoyevsky biết đó chỉ là cơn mê sảng của người đàn bà đang bị bệnh tật hành hạ quá đỗi. Trong những năm qua, Vergunov đã hành nghề gõ đầu trẻ một cách ngoan hiền ở Barnaul và chưa một lần tới phần châu Âu của nước Nga. Dostoyevsky dỗ dành vợ và chị sau cơn nức nở đã gục vào vai ông ngủ thiếp đi.

[tieuboingoan]

Ông sẵn sàng chặt tay mình đi để giúp chị nhưng cảm giác nặng nề về tổ ấm đã trở thành địa ngục ngày một khiến ông cảm thấy bế tắc. Ông đành tìm lối thoát trên những trang bản thảo và thi thoảng - trong các cuộc tiếp tân văn chương ở Saint Peterburg. Và trong một buổi như thế, Dostoyevsky được giới thiệu với một thanh nữ xinh đẹp, run rẩy trước nhà văn danh tiếng.

Đó là Apollinaria Suslova, con gái một cựu nông nô nhưng đã rất thành đạt khi được trả lại tự do. Apollinaria đã tốt nghiệp đại học, cũng từng thử viết văn và đang rất khao khát các cuộc phiêu lưu tình cảm. Nàng đã trở thành tình nhân của Dostoyevsky chỉ sau lần gặp gỡ đầu tiên có ba ngày.

Có lúc nhà văn đã ngỡ như mỹ nhân tuổi chớm đôi mươi này gắn bó với ông cả thể xác lẫn tâm hồn và họ sẽ sát cánh bên nhau tới cuối cuộc đời - chưa bao giờ ông được cận kề với một tình nhân nồng nàn say đắm như thế. Apollinaria nhất quyết đòi Dostoyevsky li dị vợ và dứt khoát không chịu nghe ông phân trần rằng, một người lương thiện không bao giờ làm như vậy với một hiền thê đang lâm trọng bệnh.

Hai người đã tạm thời đồng ý với giải pháp thỏa hiệp: cùng nhau đi du lịch ở châu Âu. Apollinaria lên đường trước và sau đó, vay tạm được ít tiền lộ phí, Dostoyevsky cũng đi theo. Tại Paris, mỹ nhân gặp ông với câu tuyên bố: "Anh đã bị chậm chân một chút rồi!" - lúc đó nàng đã có cuộc tình mới với một sinh viên Tây Ban Nha.

Quá thất vọng, Dostoyevsky ngồi như chết trong phòng khách sạn: trở về Nga ngay thì thật ngốc nghếch, còn ở lại Paris tiếp thì ông lại không muốn. Một thời gian ngắn sau, gã trai Tây Ban Nha đã ruồng bỏ Apollinaria và mỹ nhân đã làm nhà văn phát hoảng khi nàng nước mắt đầm đìa tới phòng ông ở với con dao to ở trong túi xách. Nàng cứ vật vã không biết nên tự sát hay nên cắt cổ gã trai đã làm nàng thất vọng…

Dostoyevsky không biết làm gì khác để an ủi Apollinaria nên đành cùng nàng đi du lịch - chưa có gì khiến nhà văn cảm thấy bị sỉ nhục hơn như thế. Ông hứa rằng họ sẽ đi du lịch "như anh trai và em gái". Thế là mỹ nhân đã lợi dụng sự chân thành này của ông và khiến nhà văn "lên bờ xuống ruộng" bởi những trò ma mị bất trắc của mình.

Nàng khiến ông điên đảo nhưng không thể rời bỏ nàng. Ông van nài nàng bố thí cho ông một chút dư tình mà cuối cùng tay trắng vẫn hoàn không - ở Baden - Baden đã thế, ở Turino cũng thế và ở Rome cũng là vậy. Nhà văn khốn khổ vì yêu sẵn sàng dâng hiến cho mỹ nhân mọi sự nhưng uổng công vô ích.

Nói cho cùng, Apolinaria đâu có cần Dostoyevsky mà chỉ thích hành hạ ông thôi. Mãi rồi ông mới tỉnh cơn mê sảng và tháo chạy về Moskva. Khi đó, Maria đã gần như hấp hối. Dostoyevsky cảm thấy lương tâm cắn dứt bởi chính khi hay tin về chuyện tình của ông với Apollinaria, Maria mới thực sự lâm vào cảnh mê sảng triền miên.

Suốt một năm trời, Dostoyevsky liên tục ở bên cạnh giường bệnh của vợ. Maria dần bình phục đôi chút. Nhà văn đã làm mọi việc để chiều chuộng vợ. Bạn bè thầm thì than thở: Maria sẽ chẳng còn hy vọng gì sống lâu thêm nữa nhưng nếu tốn sức như thế thì chính Dostoyevsky cũng chẳng mấy nả mà đi theo vợ.

Dostoyevsky đã tận tụy với Maria tới phút cuối cùng. Và chị cũng đã thấu hiểu tấm lòng của chồng. Một phút trước khi trút hơi thở cuối cùng (1864), Maria còn hỏi người ở xem họ đã nấu cho Dostoyevsky ăn bữa tối hay chưa…

Hai năm trôi qua nhưng nỗi đau dường như vẫn chưa nguôi ngoai. Dostoyevsky và Apollianria sống tách riêng với nhau, rất hay cãi cọ nhau nhưng nhà văn đã không còn người nào gần gụi hơn nàng. Rồi Anna xuất hiện. Cô gái chân thành tử tế này đã nóng lòng chờ Dostoyevsky nói ra những lời chính yếu đối với đời cô. Tuy nhiên, liệu ông có xứng đáng với sự dâng hiến đó không? Liệu có nên tiếp tục sống nốt đoạn đời còn lại một mình cho trung thực hơn không?

Và Dostoyevsky đã nói những lời chính yếu đó - trong truyện ngắn về một người họa sĩ không còn trẻ nữa, tình cờ gặp một cô gái trẻ. Người họa sĩ nghĩ rằng mình có thể tìm lại hạnh phúc với cô gái ấy nhưng lại vẫn hoài nghi:

- Liệu ông họa sĩ già nợ nần trĩu nặng như thế có thể mang lại cho cô gái trẻ điều gì? Liệu việc đó có phải là sự hy sinh quá lớn của cô gái hay không?

Anna đã đáp rằng, cô yêu ông và sẽ yêu ông tới cuối đời. Thế là sáng hôm sau công việc chuẩn bị lễ cưới đã được bắt đầu. Cô dâu muốn mang về nhà chồng nhiều đồ vật cô thích và rất đáng giá: những bộ đồ ăn đắt tiền, những đồ gỗ, đồ sứ sang trọng… Cả kinh đô bàn tán về đám cưới của họ. Anna khi bước chân vào cuộc hôn nhân của mình đã không biết sẽ phải gánh vác những chức phận nặng nhọc nhường bao.

Dostoyevsky không biết từ chối anh con riêng của người vợ quá cố cũng như mẹ đẻ của mình. Những người thân thích này đã làm ông tốn rất nhiều tiền. Và Anna phải thường xuyên đối diện với việc túng thiếu, không có đủ tiền đi chợ. Và mâu thuẫn giữa cô với thân thích của chồng đã xuất hiện.

Tình hình dần trở nên gay cấn đến mức Anna phải thuyết phục chồng đi ra nước ngoài du lịch để tránh xa những người họ hàng của ông. Chuyến đi đã kéo khá dài. Dostoyevsky ở châu Âu đã hoàn thành tiểu thuyết "Thằng ngốc". Đứa con gái đầu được sinh ra gần một năm sau ngày cưới nhưng đã bị chết yểu. Về sau, hai người đã có thêm một con gái và hai cậu con trai nữa.

Sống cùng một văn hào, Anna đã phải chịu đựng cả những biến cố tình cảm rối lẫn của ông. Đi du lịch cùng cô ở châu Âu, ông vẫn liên lạc với Apollinaria, vẫn viết thư cho mỹ nhân này. Tuy nhiên, ông vẫn chẳng nhận được gì từ người phụ nữ đó ngoài những trò mèo vờn chuột…

Phải mất khá nhiều thời gian, Dostoyevsky mới quên hẳn được mỹ nhân Apollinaria. Người đàn bà tai ác này khi trở về Nga, đã có lần giả danh một phụ nữ khác để lọt vào nhà của Dostoyevsky. Nhà văn đã không còn nhận ra người yêu cũ nữa. Khi biết đó là Apollinaria, Dostoyevsky đã hoảng sợ và van nài vợ trông các con cẩn thận hơn: "Mụ đàn bà đó biết anh yêu các con thế nào. Mụ ta có thể sẽ tìm cách giết chúng…" - Anna hỏi:

- Chẳng lẽ cô ấy đã thay đổi đến mức anh không nhận ra ngay ư?

- Không, không phải thế. Mụ ta không thay đổi gì mấy. Có điều anh đã quên hẳn mụ ta rồi, như thể chưa từng gặp mụ ta trước đó…

Dostoyevsky dặn dò để các con không nên ra ngoài chơi, một cách đầy lo lắng. Thế nhưng, giây phút đó, Anna chỉ muốn hát thật to lên. Cô hiểu rằng, từ nay, Dostoyevsky đã thuộc về cô trọn vẹn.

Năm 1881, Dostoevsky qua đời tại Saint Peterburg, thọ 60 tuổi. Anna sống tới năm 1918

[Ballad]

- Giả thử, trên đường đời, ông nghệ sĩ già hay đau ốm của tôi, ông ấy có gặp một cô gái trạc tuổi cô - Ông nói và chỉ vào cô thư ký - Hoặc hơn cô một hai tuổi gì đó. Cái cô tên là Anna ấy. Liệu cô gái khác biệt về tính tình và chênh lệch về tuổi tác đó có thể yêu nhân vật của tôi không? Đấy là điều tôi muốn hỏi ý kiến cô.

- Sao lại không được? - Cô thư ký góp lời - Nếu đúng như ông nói, cô Anna của ông tốt bụng và không đỏng đảnh thì tại sao cô ấy lại không yêu người nghệ sĩ? Ông ta đau ốm và nghèo thì đã làm sao?.

Nghe Anna nói một cách cuồng nhiệt, Dostoyevsky nhìn cô xúc động:

- Và cô tin rằng cô ta có thể yêu thành thực suốt đời?

Ông im lặng như thể phân vân rồi tiếp:

- Cô hãy thử đặt mình vào địa vị cô ấy một chút... Cô hãy tưởng tượng rằng người nghệ sĩ ấy là tôi đây, tôi thú nhận tình yêu với cô và tôi ngỏ lời xin cô làm vợ. Cô hãy nói đi, trong trường hợp ấy cô sẽ trả lời tôi như thế nào?

Nhìn khuôn mặt thảng thốt đến dễ thương của nhà văn, Anna rắn rỏi đáp:

- Thế thì em sẽ trả lời rằng: Em yêu ông và em sẽ yêu ông suốt đời!

Đó quả là cuộc đối thoại "lịch sử", để rồi kết quả dẫn tới lễ thành hôn giữa Fyodor Dostoyevsky và Anna Snitkina, tổ chức vào hồi 19h ngày 13/2/1867.

Ballad nghĩ lời đối thoại đã được "văn học" hóa lên rồi.Rất gay cấn, rất tình tiết ly kỳ và thật là lãng mạn...

- Thế thì em sẽ trả lời rằng: Em yêu ông và em sẽ yêu ông suốt đời!

Lạy chúa tôi. Hình như Ballad nhận ra rằng m bị ảnh hưởng vởi văn học Nga quá nhiều. Tự dưng m lại thành "Thằng Ngốc". Cái tội này xứng đáng là " Tội ác và Trừng phạt" . Mong sao con cũng được "Trừng Phạt" = cách lấy được người như Anna.. Nhưng dù sao tinh thần của câu chuyện cũng rất tuyệt vời. Một người bạn, một người vợ và một người yêu vĩ đại. Lớn lao mà rất bình dị.