Có một Tế Hanh-dịch giả thơ Nga.

hungmgmi · #1 17-07-2009, 16:28

Bác Tế Hanh mới qua đời hôm qua 16/7/2009, thọ 89 tuổi.
Nhà thơ Tế Hanh không chỉ là một nhà thơ nổi tiếng, mà ông còn là một dịch giả, có thời gian ông là Chủ tịch Hội đồng dịch thuật của Hội Nhà văn Việt Nam. Trong cuốn sách mới nhất của mình về văn học dịch và dịch văn học "Những con đường", dịch giả Thúy Toàn đã có những dòng hết sức trân trọng về nhà thơ-dịch giả Tế Hanh.
Tưởng nhớ đến nhà thơ của "Nhớ con sông quê hương", xin giới thiệu một bản dịch thơ Esenin, qua bản Pháp ngữ của nhà thơ Tế Hanh:

Cергей Есенин

* * *

Все живое особой метой
Отмечается с ранних пор.
Если не был бы я поэтом,
То, наверно, был мошенник и вор.

Худощавый и низкорослый,
Средь мальчишек всегда герой,
Часто, часто с разбитым носом
Приходил я к себе домой.

И навстречу испуганной маме
Я цедил сквозь кровавый рот:
“Ничего! Я споткнулся о камень,
Это к завтраму все заживет”.

И теперь вот, когда простыла
Этих дней кипятковая вязь,
Беспокойная, дерзкая сила
На поэмы мои пролилась.

Золотая словесная груда,
И над каждой строкой без конца
Отражается прежняя удаль
Забияки и сорванца.

Как тогда, я отважный и гордый,
Только новью мой брызжет шаг…
Если раньше мне били в морду,
То теперь вся в крови душа.

И уже говорю я не маме,
А в чужой и хохочущий сброд:
“Ничего! Я споткнулся о камень,
Это к завтраму все заживет”.

Sau đây là bản dịch của nhà thơ Tế Hanh:
LỜI TỰ THÚ

Người nào sống khác thường
Số phận định từ trước
Nếu tôi không nhà thơ
Tôi đã thành trộm cướp

Gầy gò và bé nhỏ
Điều khiển bọn trẻ ranh
Tôi về nhà là thấy
Xây xát cả thân mình

Mẹ tôi kêu hoảng hốt
Tôi nói, máu đầy môi:
"Con vấp vào hòn đá
Ngày mai sẽ lành thôi"

Bây giờ thì khác trước
Tuổi nghịch ngợm qua rồi
Một sức sống man dại
Tràn trề trong thơ tôi

Chữ hiện lên hỗn loạn
Trong mỗi một câu thơ
Như phản ánh phá phách
Của chú bé ngày xưa

Tàn bạo và kiêu hãnh
Dáng điệu mới luôn luôn
Xưa máu đầy trong miệng
Nay máu đầy trong hồn

Tôi không nói với mẹ
Mà với cả mọi người
"Tôi vấp vào hòn đá
Ngày mai sẽ lành thôi".

TrungDN · #2 27-07-2009, 21:29

Tôi mới nhận được những dòng cảm xúc chân thật nhất của cô bạn học, là con gái nhà thơ Tế Hanh. Được phép của bạn, xin chia xẻ với các member để hiểu thêm 1 phần về nhà thơ Tế Hanh không ở khía cạnh nhà thơ.
TrungDN

Ba Tế Hanh và những ngày cuối cùng của Ông

Tôi muốn bắt đầu những dòng tưởng niệm này bằng câu đối mà bác Vũ Khiêu tặng ba tại lễ tang tiễn biệt ba:
Trăm áng giai thi đều vị nước
Một đời phúc hậu để cho con

Về tài năng và các Áng giai thi của ba, đã có nhiều người viết, nhưng về Một đời phúc hậu với những gì Ba đối với gia đình và các con, nhất là những ngày cuối cùng của ba, thì có lẽ tôi là người nên viết để các bạn đọc gần xa biết được. Tiếc rằng lúc này vẫn còn quá nhiều xúc cảm của sự mất mát lớn lao, nên những suy nghĩ có phần lộn xộn, nước mắt vẫn nhạt nhòa trong khi những kỷ niệm vẫn ùa về... Tôi giống ba ở cuôc sống giầu nội tâm, nhưng không có được nhiều sự tinh tế đến xuất thần như ba nên không thành nhà thơ. Là con gái, tôi nhớ Ba không bao giờ đánh mắng con. Có đúng một lần bị đánh khi 4-5 tuổi, có lẽ chẳng đau gì vì Ba chỉ đánh bằng cái thước học trò bằng gỗ, bé bằng ngón tay, mà tay ba thì mềm mại suôt đời cầm bút, thế nhưng tôi vẫn khóc toáng lên. Ba viết câu chuyện này thành thơ và hứa với chị em tôi “Từ nay ba không đánh em nữa”...

Ba sống hiền lành, nhân hậu. Ai đến ba cũng quý mến. Lúc nào củng rủ rỉ nói chuyện. Qua những câu chuyện của Ba với đồng nghiệp, tôi biết Ba ít phê phán ai, chỉ khuyên răn riêng, ngay cả khi sóng gió trên văn đàn và trong cuộc sống văn học của nước nhà. Nhưng sống trong gia đình, chúng tôi biết Ba cũng có nhiều suy tư dằn vặt, chỉ có điều ba ít nói ra mà giữ ở trong lòng hoặc biến thành thơ. Mà ba cũng rất hóm hỉnh. Ba hay kể chuyện cười hoặc hay tìm ra những điểm đáng cười để xua bớt những nhọc nhằn trong gia đình hay những bức xúc của bạn bè đến với ba.

Là con gái thứ hai trong gia đình, nhưng có lẽ vì cái số gánh việc gia đình và vì điều kiện làm việc luôn ở những nơi gần ngôi nhà ba ở, nên tôi được gần gũi chăm sóc ba nhất. Những năm ba đau mắt, tôi hay chở ba đi gặp bạn bè hay sang Hội nhà văn, đi khám bệnh... Mười năm cuối cùng của ba thì tôi lại là người phụ tá đắc lực của má tôi trong việc chăm sóc ba. Tôi gom góp những ngày nghỉ phép năm để đến chăm ba những khi người giúp việc về quê hay những ngày Tết. Mười năm không đón Tết trọn vẹn ở nhà riêng của mình, nhưng lại được gần ba má hơn....Chính vì vậy mà đến hôm ba mất, dù rằng trong suốt 10 năm, biết thế nào ngày ấy cũng đến, tôi vẫn thấy hẫng hụt. Có lẽ vì sợi dây liên hệ giữa ba và tôi đã quá bền chặt...

Khi còn khỏe, ba sống thong thả, chẳng mấy khi ráng sức vì điều gì, kế cả trong sáng tác thơ. Tôi nhớ ba nói thương các nhà văn, nhất là người viết tiểu thuyết, họ đánh vật với chữ và cày bừa trên trang giấy, còn nhà thơ thì sướng hơn. Nhưng có lẽ đó là đối với ba, một người có sẵn tâm hồn thơ. Thế mà tôi cũng đã chứng kiến có khi ba mất hàng tuần, thậm chí hàng tháng để trăn trở với một chữ, một câu thơ. Tôi cũng đã làm và dịch khá nhiều thơ, nhưng tôi làm nhanh lắm, chẳng mấy khi trăn trở, tự nó cứ ùa đến. Đưa ba đọc, ba bảo “ừ được đấy”. Thế là tôi hiểu rằng không nên xuất bản những bài thơ ấy làm gì.

Vậy mà sau ngày bị tai biến, ba đã rất ráng sức: Những năm đầu còn khá tỉnh táo, ba còn viết được một vài chữ trên tấm bảng học trò tôi mua cho ba, ba cũng lào phào nói vài ba từ. Sau đó 2 năm, ba bắt đầu chìm vào giấc mơ màng trong suốt 8 năm còn lại. Đến tuần cuối cùng trước khi ra đi vĩnh viễn, dường như ba tỉnh táo hơn. Tôi có cảm giác như ba cố gắng đợi chị gái tôi và con gái tôi đang sống ở nước ngoài về kịp. Những năm tôi đi học ở Úc, con gái tôi sống với ông bà. Các năm cháu học cấp 1 cũng ở gần nhà ông bà và được ông bà đón về chờ mẹ. Vì vậy trong số các cháu của ông thì con gái tôi được gần ông bà nhiều nhất. Cháu không về được, gọi điện khóc không ra tiếng. Chị gái tôi về chậm 1 ngày. Ngày cuối cùng của ba, tôi cầm tay và vuốt tóc ba “Ba cố gắng đợi, mai chị Phước về rồi”, Tôi thấy ba rớm nước mắt. Ba đã rất cố gắng, nhưng không thể cố hơn được nữa...

Ngày 16/7 gia đình tôi đưa ba về lại chiếc giường bên phòng khách, nơi ba đã nằm mấy chục năm. Sau khi ba ngã bệnh, ba nằm ở giường mới đóng bên phòng khác cho tiện chăm sóc. Hình như ba giục để được trở về chiếc giường cũ, tôi thấy ba thở gấp. Tôi đặt ba nằm nghiêng cho đến khi thở đều lại. Sang giường cũ, ba bình thản hơn, nhịp thở chậm hơn, mắt ba mở nhìn quanh trần nhà quen thuộc. Tôi còn nói chuyện với ba: ”Ba về phòng cũ có vẻ thích nhỉ, mắt lại còn lúng liếng”... Dù ôm ba trong tay, tôi không biết rằng lúc đó ba đã bắt đầu thở ra và đã có những cơn ngừng thở. Người bác sĩ chăm sóc ba vừa đến và nói “ông khó qua trong hôm nay rồi, có khi chỉ được 1 giờ nữa là cùng”. Cho gọi ngay bình ôxy, nhưng không kịp... Dù người bác sĩ nghe tim cho ba và khẳng định ba đã mất rồi, và dù đã lau rửa thay đồ cho ba, tôi vẫn không tin được... Bàn tay ba hơn 1 giờ sau vẫn mềm và ấm, thậm chí tôi vẫn thấy bụng ba thở phập phồng... Vì má tôi gọi cả nhà về để kê giường chuyển ba qua, nên khi ba đi, có đầy đủ con cháu, trừ gia đình chị Phước và con gái tôi... Vậy là tôi hiểu ba đã cố gắng hết sức rồi...

Ngày ba mất, trời mưa như trút nước. Có lẽ trời cũng khóc ba... Ngày viếng ba, trời tạnh ráo, nắng trong, để gia đình bạn bè gần xa đến với ba đuợc đông. Hơn 600 người và cơ quan đến và gửi phúng điếu ba, 153 vòng hoa, hơn 30 báo đăng tin và bài và rất nhiều bài trên Internet (mà có lẽ khi ba còn khỏe, ba cũng không có khái niệm về Internet). Ngoài gia đình, bạn bè và cơ quan của ba, má, các con ba, còn có rất nhiều bạn đọc yêu thơ ba không nói tên... Rất nhiều người gọi điện hay viết thư vì ở xa hoặc bạn bè ba má vì đã già yếu nên không đến được... Lãnh đạo và bà con Quảng ngãi quê ba, nơi ba được gọi là người con đẹp nhất của Quảng ngãi vì tình yêu và tấm lòng của ba với quê hương, đến đông lắm. Quê ngoại Bình định và các tỉnh khác như Đà nẵng, Nam định, Cần thơ, Hải phòng, thành phố Hồ Chí Minh, Quảng bình và bạn bè đang sống ở nước ngoài cũng gửi đến ba những lời vĩnh biệt. Vậy là tiễn ba đi có rất nhiều tấm lòng yêu quí ba và thơ ba của cả nước.

Ngày 20/7 Thứ hai, ngày đón tro cốt ba đưa về nghĩa trang Thanh tước thì trời lại đổ mưa. Cả Hà nội ngập trong nước. Xe tôi bị ngập nước, tôi bỏ xe đi taxi về đến ngã tư Trần Hưng Đạo – Quang Trung thì phải xuống xe. Tôi cứ thế lội bộ về Nguyễn Thượng Hiền, nước ngập trên đầu gối. Bước thấp bước cao, nước mắt lẫn nước mưa, trong đầu vẫn còn láng máng nhớ hồi bé có lần ba dẫn hai chi em đi xem văn nghệ ở 51 Trần Hưng Đạo về, cũng lội nước đến ngực ở khu vực Nguyễn Gia Thiều gần hồ Thiền quang.

Xe ca đi xuống Văn điển bị tắc đường ở nút Kim Liên. Sau hơn nửa giờ chờ đợi tất cả đã tuyệt vọng. Bỗng có chuyến tầu Bắc Nam chạy tới. Công an dồn sức giải tán đoàn người trên tuyến đường cắt ngang đường tầu, thế là xe chúng tôi thoát khỏi đám đông vì chạy theo tầu hỏa. Mọi người nói: Khi xưa ông làm thơ

Tôi thấy tôi thương những chiếc tầu
Ngàn đời không đủ sức đi mau
Có chi vương víu trong hơi máy
Mấy chiếc toa đầy nặng khổ đau

Ông thương những con tầu nên bây giờ ông được con tầu giúp. Cái triết lý Nhân Quả “cho gì được nấy” có lẽ đúng. Tôi cũng hay dạy con tôi như vậy. Tôi cứ nghĩ, ba sống hiền hòa thì rồi lúc nào cũng có người giúp, kể cả khi ba buớc những bước cuối cùng đến cõi tiên. Các bài thơ của ba nhiều bài về sông nước, nhiều bài báo viết về ba như một hồn thơ sông nước, “Trăm áng giai thi đều vị nước” như một điều tiên toán. Ngày đưa tiễn ba thành phố mênh mông nước, ba không về được con sông quê hương thì nước mưa Hà nội tạm biến phố xá thành sông trong một khoảng khắc thương nhớ ba.

Ba đã đi xa 10 ngày rồi, vậy mà tôi vẫn không nguôi ngoai được. Có bài viết về ba, gọi ba là một trong 5 vua thơ của Việt Nam, vua thơ TÌNH CẢM, cùng với Tố Hữu, Huy Cận, Xuân Diệu, Chế Lan Viên. Nhưng với chúng con, ba vẫn luôn là người cha hiền hòa, tài đức để cho con cháu noi theo. Tôi cứ cố nghĩ rằng, chắc ba tôi ra đi thanh thản vì xa gia đình thì ở thế giới bên kia, ông lại có bạn bè yêu thương ông đón nhận, để rồi ông lại tiếp tục sống phúc hậu, tinh tế. Còn tấm lòng và những vần thơ của ông thì vẫn tỏa sáng cho các thế hệ mai sau...

Hà nội, ngày 25/7/2009
Con gái Thanh Phương nhớ ba

Old Tiger · #3 28-07-2009, 15:31

He he! Lâu lắm mới thấy bác TrungDN nhà mình online. Bác khỏe không? Bác bận vì vẫn chưa tuyển được thư ký hay sao mà biến đâu lâu thế hả bác?

Rất cảm ơn bài viết của bác trên diễn đàn. Mong thấy tên bác thường xuyên hơn nữa. Bác đừng lo tuyển thư ký mà bỏ mặc tụi em bác nhé!

hungmgmi · #4 10-08-2009, 08:40

Bài viết trên của chị Thanh Phương hôm nay 10/8 đã được đăng trên báo Thể Thao Văn Hóa hàng ngày, có điều câu cuối "Ba đã đi xa 10 ngày rồi" ở cuối bài đã được sửa thành " Ba đã đi xa khá lâu rồi" cho phù hợp với tính...không thời sự cố hữu của báo TTVH.

TrungDN · #5 11-08-2009, 19:04

Xin giới thiệu với 3N 1 bài nữa của chị Thanh Phương cũng chưa được đăng ở đâu và chưa biết sẽ được đăng ở đâu:

Hà nội ngày 8/8/2009
Ba đã đi xa 24 ngày rồi, nhưng trong tôi vẫn đầy ắp kỷ niệm, nhất là những ngày còn thơ ấu. Lần giở những tập thơ của Ba, tôi gặp bài Hoa nở theo trăng. Đây là một trong những bài thơ của Ba mà tôi thích nhất. Nhưng không biết vì sao tôi chưa gặp nhà lý luận bình thơ nào đề cập đến.
Tôi nhớ đó là một đêm hè. Buổi chiều ba nói cho tôi biết tối nay hoa quỳnh nhà mình nở. Lần đầu tiên nhờ ba tôi mới biết hoa Quỳnh chỉ nở vào ban đêm, đẹp nhất là đêm có trăng. Đó chính là đêm mà tôi thức cùng ba để chờ xem hoa nở. Cũng nhờ ba mà tôi biết được vì sao nhà mình lại trồng chậu Quỳnh và cành Giao. Hai cha con tôi ngồi ngoài hè đợi trăng lên. Ba đăm chiêu tư lự, còn tôi thì hồi hộp vói sự háo hức của tuổi trẻ. Có lẽ trong đời tôi không bao giờ có được những giây phút như vậy nữa: một sự thanh cao, tràn đầy hương sắc và ánh trăng. Hoa Quỳnh vốn đã đẹp, dưới trăng trong lại càng quyến rũ, lộng lẫy và sang trọng. Ba ngồi bất động, còn tôi thì xuýt xoa, hít hà mùi hương và dán mắt vào từng cánh hoa để thấy nó nở nhanh từng phút… Về sau đọc lại bài thơ của ba, tôi mới nhận ra sự khác biệt giữa một nhà thơ với một học sinh lớp 9 trong cảm nhận cái đẹp. Cho đến tận bây giờ, sau 36 năm, giữa muôn vàn hối hả của cuộc sống hiện đại, giữa không gian đô thị chật chội, tôi chợt nhận ra: Nhà mình không còn cây Quỳnh cành Giao, còn mình thì khó mà có được những phút giây tĩnh tại để được thăng hoa với thiên nhiên…

Hoa nở theo trăng

Trước hiên một đóa hoa quỳnh
Chờ trăng sắp nở rung rinh búp đầy
Ngoài hiên lấp loáng sau cây
Mảnh trăng mười chín hé mây hiện dần

Thời gian như sợi chỉ giăng
Không gian như bản nhạc dâng hài hòa
Bỗng từng cao trăng hiện ra
Cũng là vừa lúc đóa hoa nở bùng

Trên hoa trăng sáng một vừng
Dưới trăng hoa nở bừng bừng nhụy bông
Hoa là trăng đậu cành cong
Trăng là hoa ngự trời trong ngời ngời

Hoa trăng với lại hồn tôi
Phút giây hư thực đất trời trôi qua
Đến khi thức dậy, nhìn ra
Ánh trăng vừa tắt, sắc hoa vừa tàn

7-1973

USY · #6 11-08-2009, 21:05

Em rất thích thơ của nhà thơ Tế Hanh, nó đằm thắm, trong trẻo, đầy tình người! bài "Nhớ con sông quê hương" của ông là một trong số vô cùng ít bài thơ mà em thuộc.
"...
Hoa trăng với lại hồn tôi
Phút giây hư thực đất trời trôi qua
Đến khi thức dậy, nhìn ra
Ánh trăng vừa tắt, sắc hoa vừa tàn".

Buồn, nhưng không bi lụy, mà tỉnh táo và thực tiễn, phải không ạ.
Em cảm ơn bác Trung giới thiệu bài viết của chị Thanh Phương, giúp em hiểu thêm được nhà thơ đáng kính

Viet Nga · #7 15-08-2009, 12:03

Thật cảm động khi đọc những bài viết của con gái nhà thơ Tế Hanh. Em "trong ngành"nên thuiộc cũng khá nhiều bài thơ của ông. Và còn đọc rất nhiều thơ dịch của ông nữa. Hôm trước em có hỏi bác Nina mấy câu thơ trong bài "Коршун" của A.Blok. Không ngờ bản dịch này đã được nhà thơ Tế Hanh dịch rồi. Bác Nina dịch là "diều hâu" còn Tế Hanh bảo đó là "con ó". Nhưng có lẽ là do nhà thơ dịch qua bản tiếng Pháp (dịch của dịch), nên chỉ giữ được "hồn" tác phẩm nhưng "hơi xa" nguyên tác một chút, thành thử em đọc mà không nhận ra. Nhân đây em đưa lên để các bác cùng đọc.
Коршун
Чертя за кругом плавный круг,
Над сонным лугом коршун кружит
И смотрит на пустынный луг.-
В избушке мать, над сыном тужит:
«На хлеба, на, на грудь, соси,
Расти, покорствуй, крест неси».

Идут века, шумит война,
Встает мятеж, горят деревни,
А ты всё та ж, моя страна,
В красе заплаканной и древней.-
Доколе матери тужить?
Доколе коршуну кружить?
22.03.1916 - A.Блок

CON Ó
Con ó bay từng vòng
Trên cánh đồng hoang dại
Canh gác đồng ngủ ngon
Trong túp lều bà mẹ:
"Con ăn! Con lớn nhanh
Con lớn nhanh, con nhé"

Năm tháng cứ đi qua
Chiến tranh còn tiếp nối
Nhưng đất ơi vẫn giữ
Vẻ đẹp của thời xưa
Mẹ khổ đến bao giờ?
Con ó còn bay nữa
22.03.1916 - A.Blok

cun09 · #8 01-09-2009, 16:32

Trích:

Viet Nga viết

Коршун
Чертя за кругом плавный круг,
Над сонным лугом коршун кружит
И смотрит на пустынный луг.-
В избушке мать, над сыном тужит:
«На хлеба, на, на грудь, соси,
Расти, покорствуй, крест неси».

Идут века, шумит война,
Встает мятеж, горят деревни,
А ты всё та ж, моя страна,
В красе заплаканной и древней.-
Доколе матери тужить?
Доколе коршуну кружить?
22.03.1916 - A.Блок

CON Ó
Con ó bay từng vòng
Trên cánh đồng hoang dại
Canh gác đồng ngủ ngon
Trong túp lều bà mẹ:
"Con ăn! Con lớn nhanh
Con lớn nhanh, con nhé"

Năm tháng cứ đi qua
Chiến tranh còn tiếp nối
Nhưng đất ơi vẫn giữ
Vẻ đẹp của thời xưa
Mẹ khổ đến bao giờ?
Con ó còn bay nữa
22.03.1916 - A.Blok
Tế hanh dịch

Tất nhiên thật đáng trân trọng ngững gì bác Tế Hanh đóng góp cho văn học nước nhà. Trong mảng dịch thuật thơ Nga qua tiếng Pháp cũng vậy.

Tuy nhiên cũng có thể thấy nhiều hạn chế vì cách dịch qua ngôn ngữ khác ở đây. Ngay коршун dịch qua Pháp văn sang Việt văn thành Con Ó là hỏng hẳn. Nó đích thị là con diều hâu, và nhiệm vụ muôn đời của nó là rình bắt những con vật nhỏ: chuột, thỏ, gà con... Không có chuyện nó "canh gác đồng ngủ ngon". Bản dịch bỏ qua một số tình tiết quan trong, cũng lạc vài ý so với nguyên tác. Nghe nói cao thủ Nina đã dịch lại rồi thì có thể yên tâm. Cun09 sẽ tìm đọc. Chắc có trong box thơ Blok ?

Nina · #9 01-09-2009, 17:54

Dạ thưa bác cun09, em không dám nhận chữ cao thủ thấp thủ gì đâu, bác nói thế em ngượng chết

. Em chỉ dịch nghĩa vài câu cho bạn Việt Nga thôi bác ạ, chứ chưa dịch cả bài.

Còn về các bản dịch thơ Nga của nhà thơ Tế Hanh thì em không dám (hoặc chưa dám) lạm bàn bác ạ. Vì chủ đề này được mở ra ngay sau khi nhà thơ Tế Hanh qua đời, mà ... lúc đó khen thì quá khó, chê thì đâm ra thiếu tế nhị, chưa kể một vài điều tế nhị khác nữa... Tuy nhiên cá nhân em rất hoan nghênh những bài phân tích của bác cun09 - ai cũng có thể sai, và những bài phê bình thiện chí chỉ có thể giúp tiến bộ thôi... Em cũng rất mong bác cun09 quan tâm một chút đến các bản dịch thơ của em, chỉ ra các chỗ dịch ẩu, dịch sai, dịch ... liều chẳng hạn, được thế thì em cám ơn bác lắm lắm ...

Nina · #10 01-09-2009, 19:54

Thật ra thì sau khi vừa dịch xong bài Diều hâu này (đúng là bên chủ đề Blok, bác cun09 ạ) thì em đang đồ rằng - con diều hâu ở đây có lẽ là hình ảnh của sự thê lương, khi cuộc sống khổ cực... Bởi vì thức ăn của con diều hâu có thể là những con vật nhỏ: chuột, thỏ, gà con..., nhưng cũng có thể là xác động vật (hoặc xác người?) nữa...

Trích:

Большая советская энциклопедия viết

Коршуны (Milvus), род хищных птиц семейства ястребиных. Крылья длинные и широкие, хвост длинный, с вырезкой. Длина тела до 70 см. 2 вида. Оперение бурое у чёрного К. или красно-бурое — у красного К. Чёрный К. (М. korschun) распространён в Европе, Африке, Азии и Австралии; в СССР — всюду кроме Крайнего Севера; зимует в Африке и Южной Азии. Обитает в лесах, степях и полупустынях, в горах и на равнинах, преимущественно у водоёмов. Гнездится на деревьях, обрывах и скалах. В кладке 2—4 яйца. Насиживают оба родителя около 1 мес. Добычу высматривают, паря в воздухе. Пища — мелкие грызуны, пресмыкающиеся, земноводные, падаль и отбросы, иногда мелкая рыба и птицы. Полезны, хотя изредка нападают на домашнюю птицу. Красный К. (М. milvus) распространён в Западной Европе, Северной Африке и Передней Азии; в СССР — на крайнем Ю.-З. и в Закавказье. Селится в смешанных и лиственных лесах. По биологии сходен с чёрным К.
Лит.: Птицы Советского Союза, под ред. Г. П. Дементьева и Н. А. Гладкова т 1 М., 1951.

cun09 · #11 01-09-2009, 20:55

Trích:

Nina viết

Thật ra thì sau khi vừa dịch xong bài Diều hâu này (đúng là bên chủ đề Blok, bác cun09 ạ) thì em đang đồ rằng - con diều hâu ở đây có lẽ là hình ảnh của sự thê lương, khi cuộc sống khổ cực... Bởi vì thức ăn của con diều hâu có thể là những con vật nhỏ: chuột, thỏ, gà con..., nhưng cũng có thể là xác động vật (hoặc xác người?) nữa...

@ Nina: Cun09 có ghé qua box thơ Blok và thấy mấy dòng dịch bài Diều hâu rồi. Có vẻ rất được đấy, và cun09 rất muốn được xem bản dịch đầy đủ bài ấy của Nina. Nhìn chung, tuy mới đọc được ít bản dịch của Nina, cun09 thấy có thể tin tưởng được vì Nina nắm khá chắc Nga văn cộng với có cảm nhận tốt về thi ca.

Cun09 có quen biết chị Võ Thị Thu Trang, nhà thơ (chị mới qua đời năm trước ở Moskva ở tuổi đời 39) do vậy cũng võ vẽ chút văn chương, chứ không chuyên tâm đâu. Cuộc mưu sinh ngày càng khó với cộng đồng Việt bây giờ...

Cun09 thấy bản dịch Lời tự thú của Tế Hanh khá xuất sắc và sát nguyên gốc dù dịch qua bản tiếng Pháp. Còn bài Con Ó thì rõ ràng không được, cun09 cứ bộc tuyệch như thế, chứ cứ tế nhị quá là thấy lại khó phát biểu.

Những ý của Nina trong post cuối là rất có cơ sở đấy. Nên sớm hoàn tất bản dịch để mọi người được đọc. Cảm ơn vi sự tin cậy, nhưng tự thấy không đáng được như vậy đâu.

Có 12 thành viên gửi lời cảm ơn hungmgmi cho bài viết trên:
Cartograph (28-07-2009), chaika (17-07-2009), Geobic (25-07-2009), Hoa May (28-07-2009), hongducanh (17-07-2009), Huonghongvang (28-07-2009), Nina (17-07-2009), Old Tiger (27-07-2009), Siren (10-08-2009), Tanhia (28-07-2009), tuntin (17-07-2009), USY (27-07-2009)

Có 15 thành viên gửi lời cảm ơn TrungDN cho bài viết trên:
Cartograph (28-07-2009), dangkiena3 (10-08-2009), Geobic (31-07-2009), Hoa May (28-07-2009), hongducanh (28-07-2009), hungmgmi (28-07-2009), Huonghongvang (28-07-2009), nn? (27-07-2009), Old Tiger (27-07-2009), Siren (10-08-2009), Tanhia (28-07-2009), tuntin (28-07-2009), USY (27-07-2009), Viet Nga (15-08-2009), virus (28-07-2009)

Có 3 thành viên gửi lời cảm ơn Old Tiger cho bài viết trên:
Geobic (31-07-2009), hongducanh (28-07-2009), TrungDN (12-08-2009)

Có 8 thành viên gửi lời cảm ơn TrungDN cho bài viết trên:
Cartograph (11-08-2009), chaika (11-08-2009), Hoa May (11-08-2009), hongducanh (11-08-2009), hungmgmi (12-08-2009), Siren (11-08-2009), tuntin (11-08-2009), USY (11-08-2009)

Có 5 thành viên gửi lời cảm ơn USY cho bài viết trên:
Hoa May (11-08-2009), hongducanh (11-08-2009), Siren (13-08-2009), TrungDN (12-08-2009), tuntin (11-08-2009)

Có 2 thành viên gửi lời cảm ơn Viet Nga cho bài viết trên:
Geobic (15-08-2009), hungmgmi (15-08-2009)