Địa ngục Treblinka

[danngoc]

Lũ súc vật và thứ lý lẽ của lũ súc vật dường như báo trước buổi hoàng hôn của thế giới và Châu Âu, nhưng ráng chiều đỏ bầm không phải là màu của hoàng hôn đỏ, mà là màu máu đỏ của những người đã chết và chiến thắng bằng cách vẫn giữ được tính người khi chết. Con người vẫn mãi là con người, họ không chấp nhận thứ đạo đức và luật lệ của chủ nghĩa phát xít, họ chiến đấu chống lại nó bằng mọi cách, họ chiến đấu bằng cách chết mà vẫn giữ được tính người.

Thật rúng động tận đáy sâu tâm hồn, đến mất ngủ và không thể thanh thản được khi nghe các câu chuyện về những người sống sắp đi vào cõi chết ở Treblinka cho đến phút cuối cùng vẫn giữ được không chỉ hình ảnh và hình dáng con người mà cả tâm hồn người! Các câu chuyện về những phụ nữ, cố gắng cứu mạng con trai mình và vì thế đã làm được các kỳ công vĩ đại trong tuyệt vọng, chuyện về những bà mẹ trẻ đã dấu và vùi đứa con còn bú mớm của mình dưới đống chăn và che chở chúng bằng cơ thể mình. Không ai biết và sẽ không bao giờ biết được tên tuổi của những bà mẹ ấy. Người ta kể về một cô bé mười tuổi đã dùng những lời lẽ khôn ngoan thánh thiện để an ủi cha mẹ mình đang thổn thức, kể về một cậu bé đã hét lớn trước cửa vào phòng hơi ngạt: “Đừng khóc nữa mẹ ơi, người Nga sẽ trả thù cho chúng ta!” Không ai biết và sẽ không bao giờ biết được tên tuổi của những cô cậu bé ấy. Người ta kể về chuyện có hàng chục người khi sắp bị giết đã cùng nhau chiến đấu chống lại cả một đám đông lính SS trang bị tiểu liên và lựu đạn – và hy sinh khi đang đứng thẳng, ngực mang hàng chục vết đạn. Người ta kể về một chàng trai đã dùng dao đâm tên sĩ quan SS, về một thanh niên, bị đưa tới đây từ khu ghetto Do Thái khởi nghĩa ở Varsava, đã làm được điều kỳ diệu là giấu một quả lựu đạn Đức – anh đã ném nó, khi mình đang trần như nhộng, vào giữa đám sát nhân. Người ta kể về một trận chiến kéo dài suốt đêm giữa nhóm người nổi dậy với các toán Wachmänner và SS. Đến sáng vẫn còn nghe thấy tiếng súng và lựu đạn nổ – và khi mặt trời lên, khắp khoảng sân rải đầy xác những người nổi dậy, và cạnh đó, cầm chặt trong tay – là những thanh gỗ bẻ từ hàng rào, con dao, lưỡi dao cạo. Cho tới bao lâu trái đất còn tồn tại, chúng ta vẫn sẽ không thể biết được tên tuổi những người đã hy sinh này. Người ta kể về một cô gái cao lớn, ở chỗ con đường “Bất hồi lộ” đã giằng lấy khẩu carbine từ tay tên Wachmänner và chống trả lại hàng chục xạ thủ SS. Có hai tên súc sinh bị giết chết trong trận chiến đó, tên thứ ba dập nát bàn tay. Cô gái bị tra tấn và hành quyết rất dã man. Không một ai biết tên của cô để ta có thể nhắc đến một cách kính trọng.

Nhưng có phải thực sự như vậy? Chủ nghĩa Hitler đã tước mất của những con người ấy tổ ấm và cả mạng sống, nó muốn xóa sạch tên tuổi họ khỏi ký ức nhân loại. Nhưng tất cả bọn họ, cả những bà mẹ đã lấy thân mình che phủ cho con, những trẻ em đã gạt nước mắt cho cha mẹ, cả những người đã chống trả bằng dao và ném lựu đạn, đã ngã xuống trong trận chiến ban đêm, cả cô gái trần truồng kia, tựa như một vị nữ thần trong thần thoại Hy Lạp, một mình chiến đấu chống lại hàng chục đối thủ – tất cả họ, dù đã đi vào chốn hư vô, vẫn được vĩnh viễn ghi nhớ với cái tên gọi đẹp nhất, tên gọi mà bè lũ Hitler-Himmler không thể vùi đạp xuống đất đen – con người. Trên mộ chí cho họ Lịch sử sẽ viết: “Đây là nơi Con người yên nghỉ!”

[danngoc]

Cư dân làng Vulka, ngôi làng ở gần Treblinka nhất, kể rằng thỉnh thoảng có tiếng thét của phụ nữ bị giết nghe khủng khiếp đến mức cả làng không chịu nổi phải chạy vào một khu rừng thật xa để thoát khỏi những tiếng rú chói tai xuyên qua những vòm cây, qua bầu trời và mặt đất. Sau đó đột nhiên tiếng rú im bặt rồi lại đột ngột vang lên, nghe không kém phần thê thảm, the thé, nhức buốt đến thấu xương chói óc, xoáy sâu tận đáy linh hồn... Chuyện như vậy lặp lại ba – bốn lần mỗi ngày.

Tôi đã hỏi một tên đồ tể bị bắt tên là Sh. về những tiếng thét đó. Hắn giải thích phụ nữ hét lên vào giây phút lũ chó được thả ra và toàn bộ đoàn người sắp chết bị lùa vào tòa nhà hành quyết. “Họ nhìn thấy cái chết trước mắt. Hơn nữa, ở đấy rất chen chúc chật chội, trong khi đám Wachmänner quật họ dữ dội và bầy chó thì xông vào cắn xé”.

Bắt đầu một sự im lặng đột ngột khi cánh cửa phòng hơi ngạt đóng lại. Tiếng la hét của phụ nữ lại trỗi lên khi một nhóm mới bị đưa vào phòng hơi ngạt. Chuyện này lặp lại hai, ba, bốn, có khi tới năm lần mỗi ngày. Dẫu sao, trại hành hình Treblinka cũng không phải là một khu hành quyết bình thường. Nó là một khu hành hình kiểu dây chuyền, được tổ chức theo phương thức vận hành dây chuyền liên tục, lấy ý tưởng từ sản xuất công nghiệp quy mô lớn tiên tiến hiện đại.

Và cũng như một tổ hợp công nghiệp thật sự, Treblinka không hình thành ngay lập tức như chúng ta đã mô tả. Nó được sinh ra từ từ, có phát triển và mọc lên những phân xưởng mới. Thoạt đầu có ba phòng hơi ngạt được xây dựng với kích cỡ nhỏ. Trong lúc đang xây các phòng này đã có nhiều chuyến tàu tới đây, và do phòng chưa sử dụng được nên tất cả những người tới đều bị giết bằng vũ khí lạnh – rìu, búa, dùi cui. Bọn SS không muốn tiếng súng làm lộ những gì đang diễn ra ở Treblinka cho những cư dân sống xung quanh. Ba căn phòng bê tông đầu tiên có kích thước không lớn, 5m x 5m, tính ra mỗi phòng rộng hai mươi lăm mét vuông. Chiều cao phòng là 190 cm. Mỗi phòng có hai cửa – một để đưa người sống vào, cửa thứ hai dùng để lôi các xác chết sau khi bị hơi ngạt ra. Cái cửa thứ hai này rất rộng, tới khoảng hai mét rưỡi. Các phòng hơi ngạt nằm cạnh nhau trên cùng một mặt nền.

[danngoc]

Ba phòng hơi ngạt này không đáp ứng được công suất yêu cầu mà Berlin đặt ra cho trại hành hình công nghiệp.

Ngay sau đó chúng khởi công xây dựng tòa nhà vừa mô tả ở trên. Bọn cầm đầu ở Treblinka rất tự hào vì đã vượt xa được công suất, khả năng đáp ứng và diện tích sàn sản xuất của nhiều nhà máy giết người khác của Gestapo: hơn cả Maidanek, cả Sabibur lẫn Belzits.

Bảy trăm tù lao động suốt năm tuần liền để xây dựng cái tổ hợp giết người mới này. Giữa lúc việc thi công đương hồi sôi động nhất, một chuyên gia từ Đức cùng với nhóm cộng sự của mình đã tới đây bắt tay vào lắp đặt thiết bị. Các phòng hơi ngạt mới, tổng cộng mười phòng tất cả, được bố trí đối xứng hai bên của dãy hành lang bêtông rất rộng. Trong mỗi phòng, giống như với ba phòng trước đây, bố trí hai cửa – cửa đầu tiên mở ra hành lang để đưa người sống vào; cửa thứ hai, bố trí song song cửa thứ nhất, nằm trên bức tường đối diện, dùng để lôi các xác người bị hơi ngạt ra. Những cửa này mở ra hai cái sân đặc biệt nằm đối xứng hai bên tòa nhà. Dọc trên các sân này là những tuyến đường ray khổ hẹp. Theo cách này, các xác chết được xếp đống trên sân rồi từ đó mau chóng được chất lên các xe goòng, chở tới những cái hố chôn mênh mông, đang được các máy xúc khổng lồ đào thêm suốt ngày suốt đêm. Sàn phòng hơi ngạt được làm dốc từ phía hành lang đổ ra sân, điều này đẩy nhanh đáng kể việc lấy xác khỏi phòng. Trong các phòng hơi ngạt cũ việc dọn xác rất thủ công: chúng được khiêng đi trên cáng hay buộc dây kéo ra. Kích thước mỗi phòng hơi ngạt mới là 7m x 8m, nhân ra là năm mươi sáu mét vuông. Tổng diện tích mười phòng mới là năm trăm sáu mươi mét vuông, cộng thêm với ba phòng cũ vẫn còn được dùng cho những chuyến ít người, toàn bộ diện tích sản xuất tại Treblinka là sáu trăm ba lăm mét vuông. Mỗi phòng chất đồng thời bốn trăm – sáu trăm người. Do đó, khi hoạt động hết công suất, mười phòng cùng một lúc có thể tiêu diệt bốn – sáu ngàn người. Tính bình quân các phòng của địa ngục Treblinka được chất tải ít nhất hai – ba lần mỗi ngày (có những ngày chúng phải chất tải đến sáu lần). Một ước lượng dè dặt cho thấy chỉ cần mỗi ngày các phòng hơi ngạt mới vận hành hai lần thì có nghĩa là mỗi ngày có mười ngàn người chết, và mỗi tháng là ba trăm ngàn người. Treblinka hoạt động liên tục hàng ngày trong suốt mười ba tháng trời cho tới lúc chấm dứt. Nhưng thậm chí nếu chúng ta trừ đi chín mươi ngày do ngừng và sửa chữa, và do chậm trễ khi vận chuyển đường sắt, chúng ta vẫn còn mười tháng trời hoạt động liên tục. Nếu trung bình mỗi tháng ba trăm ngàn, vậy thì trong mười tháng số người bị giết có lẽ là ba triệu. Một lần nữa chúng ta đi đến cùng một con số: ba triệu – con số chúng ta đã tính được trước đây thông qua việc thận trọng ước lượng ở mức thấp số người bị đưa bằng tàu hỏa tới Treblinka. Chúng ta sẽ quay lại con số này một lần thứ ba.
Thời gian để giết người trong phòng là từ mười tới hai mươi lăm phút. Ban đầu, khi các phòng mới lần đầu được sử dụng và bọn đao phủ chưa xác định được cách dùng hơi ngạt hiệu quả nhất và đang thử nghiệm liều lượng các loại chất độc, những nạn nhân đã phải chịu các cực hình khủng khiếp, đau đớn ngắc ngoải suốt hai–ba tiếng liền. Trong những ngày đầu tiên hệ thống vận hành khá kém ở bộ phận quạt gió và hút khí, và do đó các nạn nhân phải chịu đau đớn ghê gớm suốt tám đến mười tiếng. Để giết người buộc phải dùng đến các cách khác: thổi vào phòng khói thải của chiếc động cơ xe tăng hạng nặng, được dùng để chạy trạm điện của Treblinka. Thứ khói thải đó chứa hai đến ba phần trăm carbon monixide, khi kết hợp với hemoglobin trong máu sẽ tạo ra một phức hợp bền vững được gọi là carboxyhemoglobin. Carboxyhemoglobin này bền hơn nhiều tổ hợp oxy và hemoglobin được tạo ở nang phổi trong quá trình hô hấp. Chỉ trong mười lăm phút toàn bộ hemoglobin của người sẽ bị kết hợp chặt với carbon monixide, và toàn bộ hô hấp của người ấy sẽ thành “vô ích” – oxy sẽ không còn được tải vào cơ thể, xuất hiện các dấu hiệu của nghẹt thở: tim đập điên cuồng đưa máu vào phổi, nhưng carbon monixide đã đầu độc máu khiến chúng không thể lấy oxy từ không khí. Hít thở đến khản cả đi, xuất hiện hiện tượng ngạt thở thật đau đớn, mê man dần, và họ sẽ chết giống như bị thắt cổ.

Phương pháp giết người thứ hai thường dùng ở Treblinka, được phổ biến áp dụng rộng rãi nhất, là dùng những máy bơm đặc biệt để rút không khí ra khỏi phòng. Với phương pháp này cái chết xảy ra cũng cùng nguyên do như bị đầu độc khí carbon monoxide: con người bị rút mất oxy. Và cuối cùng, phương pháp thứ ba, ít dùng hơn nhưng vẫn được áp dụng, là giết người bằng hơi nước; phương pháp này cũng dựa trên việc rút oxy khỏi cơ thể: hơi nước đẩy không khí tươi ra khỏi phòng. Chúng đã dùng đến nhiều loại khí độc, nhưng chỉ là trên thử nghiệm; các phương pháp được áp dụng ở quy mô công nghiệp là hai phương pháp thứ nhất và thứ hai kể trên.

Đó là toàn bộ quy trình mà dây chuyền ở Treblinka vận hành, theo đó lũ súc vật lần lượt cướp đi của con người tất cả những gì họ có được kể từ thời hồng hoang.

[danngoc]

Thoạt tiên con người bị cướp mất tự do, mái ấm, tổ quốc và bị đưa tới bãi đất hoang vô danh nằm giữa rừng. Sau đó anh ta bị cướp đi vật dụng, thư từ, ảnh chụp những người thân yêu của mình ở chỗ sân ga, bị cướp đi mẹ, vợ, con cái ở ngay tường rào trại. Sau đó con người đã bị lột trần truồng lại bị tước hết giấy tờ tùy thân ném vào lửa: anh ta bị cướp đi tên tuổi của mình. Anh ta bị lùa đi giữa cái hành lang với vòm trần xây đá thấp lè tè – con người ấy bị cướp mất bầu trời, những vì sao, bị cướp mất làn gió, bị cướp mất mặt trời.

Và rồi đã tới màn cuối tấn bi kịch của con người – con người bước vào tầng cuối cùng của địa ngục Treblinka.

Cánh cửa của căn phòng bê tông đóng sầm lại. Cửa được bảo vệ bởi kết hợp nào là khóa, cái then khổng lồ, chốt kẹp và móc cài. Nó không thể bị phá vỡ được.

Liệu chúng tôi có đủ can đảm để mô tả lại những gì mọi người đã cảm thấy, đã trải qua trong những giây phút cuối cùng trong phòng hơi ngạt? Chúng ta chỉ biết giờ đây họ không còn có thể kể được nữa... Chật chội khủng khiếp đến gãy cả xương và ngực bị ép chặt đến không thở nổi, họ đứng sát nhau, đổ những giọt mồ hôi cuối cùng, dính nhơm nhớp đầy chết chóc, họ đứng như là cùng một con người. Có ai đó, có lẽ là một người lớn tuổi đầy khôn ngoan, đã ráng sức thốt lên: “Cũng an ủi, thế là sắp chấm hết”. Có ai đó hét lên một lời nguyền rủa độc địa… Và chẳng lẽ nào lời nguyền rủa đó lại không thiêng… Người mẹ với nỗ lực phi thường đã lách được một khe hẹp cho đứa con nhỏ của mình – miễn là hơi thở trước khi chết của con ít nhất được nhẹ bớt một phần triệu lần nhờ sự chăm sóc lần cuối này của mẹ. Cô gái cất tiếng thều thào hỏi: “Tại sao lại phải chết ngạt, sao tôi không được yêu và có con cái?” Chóng mặt, cổ họng khô nghẹn lại. Hình ảnh gì đang lướt qua trước đôi mắt đã đờ ra như thủy tinh của con người sắp chết? Thời thơ ấu, những ngày tháng yên bình hạnh phúc, hay chuyến đi cuối cùng đầy nặng nhọc? Trước mắt họ thấp thoáng khuôn mặt nhạo báng của tên SS ở chỗ cái sân đầu tiên cạnh nhà ga. “Thế là rõ tại sao lúc đó hắn lại cười”. Mọi người ngất dần đi, và tiến tới gần cái giây phút khủng khiếp, tới nỗi thống khổ cuối cùng… Không, tôi không thể tưởng tượng tiếp những gì đã xảy ra trong căn phòng đó nữa… Những xác chết đang đứng hóa lạnh dần. Theo lời các nhân chứng thì trẻ con còn thở được lâu nhất. Sau khoảng hai mươi – hai lăm phút bọn thuộc hạ của tên Schmidt sẽ đến nhòm vào cái lỗ quan sát. Đã đến lúc mở cái cửa thứ hai, cái cửa dẫn ra sân. Đám tù mặc bộ quần áo bảo hộ liền quần, dưới sự thúc giục ồn ào của bọn SS, sẽ bắt tay vào việc dỡ xác. Do sàn phòng dốc thoải về phía sân, rất nhiều xác tự động lăn ra. Những người từng làm trong đội dỡ xác khỏi phòng kể cho tôi rằng, mặt người chết hóa vàng ệch và khoảng bảy mươi phần trăm số người bị giết có một chút máu rỉ ra ở mũi và mồm. Các nhà sinh lý học chắc chắn có thể giải thích về điều này.

[danngoc]

Bọn SS vừa trò chuyện vừa kiểm tra các xác chết. Nếu có ai đó còn sống, rên rỉ hay cử động, chúng sẽ rút súng lục bắn chết. Sau đó có một đội, trang bị kìm nhổ răng, đến nhổ những chiếc răng bịt vàng và bạch kim khỏi miệng các xác chết đang nằm chờ được dỡ đi. Những chiếc răng này sau đó được phân loại tùy theo giá trị, đóng vào hộp và gửi về Đức. Ví thử vì lý do gì đấy bọn SS thấy có lợi hay thuận tiện hơn nếu vặn răng khi người ta còn sống, chắc chắn chúng sẽ chẳng ngần ngại gì mà làm vậy, cũng giống như khi chúng cắt tóc trên đầu các phụ nữ còn sống. Nhưng rõ ràng là vặn răng người chết thì dễ dàng và thuận lợi hơn.

Các xác chết được chất lên xe tải và chở tới những hố chôn tập thể khổng lồ. Tại đó họ bị xếp thành từng lớp, người này nằm sát người kia. Cái hố đó được để nguyên không lấp đất, nó vẫn còn chờ. Vào thời điểm vừa bắt đầu bốc dỡ phòng hơi ngạt, tay Scharführer phụ trách vận chuyển nhận một mệnh lệnh ngắn gọn qua điện thoại. Tay Scharführer thổi một hồi còi ra tín hiệu cho thợ lái tàu, và một đoàn hai mươi toa mới lại từ từ lăn vào cái sân ga, nằm cạnh nhà ga giả Ober-Maidan. Ba – bốn ngàn con người nữa, xách vali, tay nải, những gói thực phẩm, lại tiếp tục bước ra sân ga.

Những bà mẹ bế con nhỏ trên tay, đám trẻ lớn nép sát vào cha mẹ, chăm chú quan sát. Có cái gì đó đáng lo và rất dễ sợ tại khoảng sân đã bị hàng triệu bàn chân dẫm đạp này. Và tại sao tuyến đường ray lại kết thúc ở ngay chỗ sân ga, tại sao chỉ thấy mỗi đám cỏ vàng úa và hàng rào thép gai cao ba mét trải dài…

Quá trình tiếp nhận đoàn người mới tới được tính toán chặt chẽ, sao cho bọn họ bước vào “Bất hồi lộ” ngay kịp lúc những xác chết cuối cùng trong phòng hơi ngạt vừa được chuyển vào hố chôn. Cái hố để nguyên không lấp đất, nó vẫn còn chờ.

Và sau một thời gian ngắn lại vang lên tiếng còi của tên Scharführer, và một đoàn hai mươi toa khác lại rời khỏi khu rừng, từ từ lăn bánh vào sân ga. Hàng ngàn người mới xách vali, tay nải và những gói thực phẩm lại bước ra sân ga, mắt nhìn quanh. Có cái gì đó đáng lo và rất khủng khiếp ở khoảng sân này, đã bị hàng triệu bàn chân dẫm đạp…

Còn tên trưởng trại, ngồi trong phòng điều hành giữa đống giấy tờ và bảng biểu, sẽ điện thoại tới nhà ga Treblinka, và trên tuyến đường tránh, một đoàn tàu sáu mươi toa, được áp tải bởi đám lính gác SS trang bị trung liên và tiểu liên, lại ken két, rầm rầm lăn bánh, bò dọc dải đường sắt khổ hẹp quen thuộc nằm giữa hai hàng thông.

Những chiếc máy xúc vẫn làm việc, gầm rú, đào suốt ngày đêm những hố chôn mới khổng lồ dài hàng trăm mét và sâu nhiều mét tối tăm. Những hố chôn được để nguyên không lấp. Chờ đợi. Và chúng không phải đợi lâu.

[danngoc]

II


Cuối mùa đông 1942-1943 Himmler đến Treblinka, đi cùng một nhóm sĩ quan Gestapo cộm cán. Nhóm Himmler đến khu vực trại bằng máy bay, sau đó đi trên hai chiếc ôtô con vào trại theo cổng chính. Phần lớn đám khách đều mặc quân phục, nhưng một số tên, có lẽ là bọn chuyên gia bởi mặt mũi trông có vẻ dân sự – mặc áo khoác lông và đội mũ phớt. Himmler đích thân đi thị sát khu trại, và một người đã thấy hắn kể cho chúng tôi rằng tên bộ trưởng thần chết đã tới bên một hố chôn khổng lồ và im lặng nhìn xuống đó rất lâu. Đám tùy tùng đứng cách đó không xa quay mặt về phía hắn và chờ trong khi Heinrich Himmler trầm ngâm trước cái huyệt mộ khổng lồ, đã đầy xác đến quá nửa. Treblinka là cái xí nghiệp quan trọng nhất của tổ hợp công nghiệp Himmler. Máy bay chở ngài SS Reichsführer bay đi ngay trong ngày hôm ấy. Trước khi rời Treblinka, Himmler ra một mệnh lệnh cho ban chỉ huy trại khiến tất cả đều bối rối – cả Hauptsturmführer (đại úy SS) Baron von Pfein, cả Korol cấp phó của hắn lẫn đại úy Franz: phải lập tức đào các xác chết đã chôn lên, thiêu hủy tất cả không bỏ sót một người nào, mang hết tro và than cốt khỏi trại và rải ra các cánh đồng và mặt đường. Đến lúc đó đã có hàng trăm ngàn xác chết được vùi xuống đất nên nhiệm vụ này là phức tạp và khó khăn vô cùng. Đồng thời mệnh lệnh này cũng có nghĩa là không được chôn những người vừa bị giết bằng hơi ngạt nữa mà phải thiêu ngay tức khắc. Điều gì đã khiến Himmler tới đây kiểm tra và ra một mệnh lệnh cá nhân cụ thể, mang một tầm quan trọng đến như vậy? Chỉ có thể có duy nhất một lý do – chiến thắng của Hồng quân tại Stalingrad. Rõ ràng, chính sức mạnh khủng khiếp của cuộc phản công của quân Nga bên sông Volga đã khiến chỉ trong có vài ngày những kẻ ở Berlin phải lần đầu tiên suy nghĩ về trách nhiệm, về sự trừng phạt, về sự báo thù, đã khiến đích thân Himmler phải bay đến Treblinka và ban hành mệnh lệnh khẩn cấp phi tang vết tích của những tội ác được thực hiện cách Varsava sáu mươi cây số. Âm hưởng này bắt nguồn từ đòn tấn công mạnh mẽ của quân Nga trút lên đầu quân Đức bên bờ sông Volga.

Ban đầu, việc đốt xác tiến hành hoàn toàn không suôn sẻ – những xác chết không tài nào bắt cháy được: thực tế người ta nhận thấy rằng xác phụ nữ bốc cháy dễ hơn... Đã có một cố gắng thử dùng xác phụ nữ để châm mồi cho xác đàn ông. Phải sử dụng một lượng lớn ét-xăng và dầu hỏa để đốt xác, nhưng như thế thì rất tốn kém mà hiệu quả lại thấp. Tưởng như mọi việc đã lâm vào ngõ cụt thì đột nhiên xuất hiện một giải pháp. Từ Đức gửi đến đây một gã SS, người ngợm chắc nịch và trên năm mươi tuổi, là một chuyên gia bậc thầy. Chế độ Hitler không chỉ sản sinh ra những chuyên gia như chuyên gia giết chết trẻ nhỏ, chuyên gia bóp cổ, chuyên gia về xây dựng phòng hơi ngạt, chuyên gia về tổ chức hủy diệt một cách khoa học các thành phố lớn chỉ trong vòng một ngày. Chế độ này còn tìm ra được một chuyên gia về khai quật và thiêu hủy xác chết.

[bachyen]

Cực kỳ cảm động khi đọc từng chương, từng chương Danngoc dịch. Và thú thật là chỉ dám đọc khi mọi việc đã xong xuôi, trong lòng thanh thản, mới từ từ đọc từng dòng từng chữ một. Bởi có vậy mới kiềm chế được cảm xúc, mới nén được nỗi đau. Tôi biết viết xen vào truyện của bạn thế này thật không hay, song không có cách gì để bày tỏ lòng biết ơn với công sức bạn bỏ ra và giới thiệu với mọi người một mảng quá khứ thật kinh khủng của nhân loại. Vô cùng cám ơn Danngoc và hồi hộp chờ tiếp những chương sau.

[danngoc]

Cám ơn chị bachyen vì đã đọc.

Nhưng điều khủng khiếp nhất vẫn ở phía trước...

[danngoc]

Dưới sự chỉ đạo của hắn các lò thiêu xác bắt đầu được xây dựng. Đó là một kiểu lò thiêu đặc biệt, bởi cả lò của trại Maidanek gần Lublin, hay bất cứ lò thiêu lớn nhất nào trên thế giới cũng sẽ không đủ khả năng thiêu hủy số lượng khổng lồ xác chết trong khoảng thời gian ngắn như vậy. Chiếc máy xúc đào một con hào – chiều dài hào khoảng hai trăm năm mươi tới ba trăm mét, chiều rộng hai mươi tới hai lăm mét, sâu sáu mét. Ở đáy hào dọc theo toàn bộ chiều dài của nó có lắp đặt ba hàng cột bêtông cốt thép khoảng cách đều nhau, chiều cao so với đáy hào là khoảng một mét tới một mét hai. Những cây cột này đỡ các thanh xà thép chạy dọc theo suốt chiều dài hố. Trên các thanh xà này có rải đều những thanh ray nằm ngang, cách nhau khoảng năm tới bảy xăng-ti-mét. Tất cả kết cấu này tạo thành một lò thiêu khổng lồ quái dị, trên đó đặt mới một tuyến đường ray khổ hẹp dẫn từ các hố chôn tập thể tới cái hào đốt xác. Chẳng bao lâu sau lò thiêu thứ hai và tiếp theo là lò thứ ba cũng được xây dựng với cùng kích cỡ. Trong mỗi vỉ nướng thế này cùng một lúc có thể xếp được ba ngàn rưởi đến bốn ngàn cái xác.

Chiếc máy xúc khổng lồ thứ hai “Bager” được đưa tới đây, và ngay sau đó là chiếc thứ ba. Công việc được thực hiện suốt cả ngày lẫn đêm. Những người từng tham gia việc thiêu xác kể lại rằng những chiếc lò trông như các miệng núi lửa khổng lồ, hơi nóng khủng khiếp của nó thiêu sém mặt mũi những người làm việc xung quanh, ngọn lửa bốc lên cao tám đến mười mét, những cột muội khói đen dày đặc và dính nhơm nhớp bốc lên tận trời cao và cứ lơ lửng ở đấy, tạo thành một cái vòm nặng nề, bất động trên không trung. Những người sống ở các làng lân cận nhìn thấy vòm lửa này từ cách đó ba mươi – bốn mươi cây số, nó vươn cao hơn cả đỉnh những rừng thông quanh trại. Mùi thịt người cháy tỏa khắp khu vực xung quanh. Mỗi khi gió thổi về phía khu trại Ba Lan (tức Trại số 1), nằm cách đó ba cây số, mọi người đều phát nghẹt thở trước cái mùi khủng khiếp đó. Công việc thiêu xác sử dụng khoảng tám trăm tù nhân – vượt xa số người làm trong những lò cao hay xưởng luyện thép của bất cứ tổ hợp sản xuất kim loại khổng lồ nào. Phân xưởng quái đản đó làm việc suốt ngày đêm trong tám tháng trời mà vẫn không thể đốt hết hàng trăm ngàn xác người. Mặc dù vậy, suốt thời gian đó vẫn có những đoàn người mới bị chở đến để giết bằng hơi ngạt, làm tăng thêm khối lượng công việc.

[danngoc]

Có những chuyến tàu đến từ Bulgaria, bọn SS và Wachmänner rất khoái mỗi khi thấy họ: bị lừa gạt bởi bọn Đức và sau đó bởi chính phủ Bulgaria thân Quốc xã, những người này, không biết chút gì về số phận đang chờ mình phía trước, đã mang theo một lượng lớn tài sản có giá trị và rất nhiều thức ăn ngon lành, có cả bánh mì trắng. Sau đó có các chuyến tàu đến từ Grodno và Bielostok, tiếp theo là các chuyến tàu từ khu ghetto Do Thái khởi nghĩa ở Varsava, và một chuyến tàu chở những nghĩa quân Ba Lan – là nông dân, công nhân, binh lính. Có một đoàn người digan đến từ Bessarabia, gồm hai trăm đàn ông cùng tám trăm phụ nữ và trẻ em. Người digan đi bộ tới, kéo lê thê phía sau là một đoàn xe ngựa; họ cũng bị lừa gạt và tới đây cả ngàn người dưới sự áp tải của chỉ có hai lính canh, và bản thân các lính canh này cũng không hề biết rằng mình đang dẫn những người này tới chỗ chết. Người ta kể rằng những phụ nữ digan đã vỗ tay thán phục khi nhìn thấy tòa nhà đẹp có các phòng hơi ngạt, và cho tới phút cuối cùng cũng không hề biết gì về số phận đang chờ đợi họ. Điều này đã khiến bọn Đức đặc biệt khoái chí. Bọn SS hành hạ vô cùng tàn bạo những người bị đưa tới đây từ ghetto khởi nghĩa ở Varsava. Phụ nữ và trẻ em bị tách ra khỏi đoàn và bị đưa không phải vào phòng hơi ngạt mà thẳng ra nơi thiêu xác. Phát điên vì khiếp đảm, những bà mẹ bị thúc phải dẫn con mình vào giữa giàn thiêu nóng cháy, nơi có hàng ngàn xác chết cháy hừng hực và bốc khói đang biến dạng, nơi có những cái xác quằn quại và uốn éo như thể đang sống lại, có cả những xác phụ nữ mang thai nổ tung ổ bụng vì sức nóng và những hài nhi bị giết khi chưa sinh bốc cháy ngay trên ổ bụng vỡ toác của người mẹ. Cảnh tượng này đủ để biến những người cứng rắn nhất trở nên hoàn toàn mất trí, nhưng bọn Đức đã trù tính chính xác rằng tác động của nó sẽ mạnh hơn gấp trăm lần với những bà mẹ đang cố gắng lấy tay che mắt đứa con mình. Đám trẻ con túm lấy mẹ và cuống cuồng la hét: “Mama, bọn họ sẽ làm gì chúng ta, định thiêu chúng ta sao?” Dante không thể tưởng tượng ra bất cứ cảnh nào tương tự thế này để đưa vào mô tả của mình về địa ngục.

Sau một hồi giải trí với trò này, cuối cùng bọn Đức cũng thiêu chết lũ trẻ.

Thật vô cùng nặng nề khi phải đọc những trang viết này. Xin độc giả hãy tin tôi, tôi cũng nặng nề không kém khi ngồi viết nó ra. Có lẽ sẽ có người nào đó đặt câu hỏi: “Tại sao phải viết nó ra, nhớ làm gì tất cả những chuyện này?”

Trách nhiệm của nhà văn là phải nói ra sự thật khủng khiếp này, còn trách nhiệm công dân của người đọc là phải nhận thức lấy nó. Tất cả những ai quay lưng bịt mắt và bỏ qua điều này đều là lăng mạ vong linh những người đã khuất. Bất cứ ai không biết trọn vẹn về sự thật sẽ không bao giờ hiểu được kẻ thù của chúng ta là ra sao, không hiểu được Hồng quân vĩ đại và thiêng liêng của chúng ta đã phải chiến đấu một mất một còn với bầy quái vật như thế nào.

[danngoc]

Bọn SS ở Treblinka cũng bắt đầu cảm thấy nhàm chán. Quá trình đưa các nạn nhân vào phòng hơi ngạt không còn làm chúng thấy hứng thú nữa. Khi việc thiêu hủy xác bắt đầu, bọn SS quanh quẩn hàng giờ liền bên các hố thiêu; cảnh mới mẻ này khiến chúng thấy thú vị. Tay chuyên gia vừa đến từ Đức đi lại giữa các hố thiêu suốt từ sáng đến tối, luôn có vẻ phấn khởi và nói rất nhiều. Người ta kể rằng chưa một ai trông thấy hắn nhăn nhó hay thậm chí là nghiêm nghị; lúc nào hắn cũng cười. Khi các xác chết rơi xuống các thanh dầm của vỉ thiêu, hắn thường nói: “Vô tội, vô tội.” Đó là câu ưa thích của hắn.

Đôi khi bọn SS tổ chức một kiểu đi picnic bên các hố thiêu; chúng thường ngồi ở đầu hướng gió bên hố, uống rượu, ăn nhậu và ngắm lửa cháy. “Bệnh xá” cũng được cách tân lại. Trước đây người bệnh được đưa vào một khu rào lại bằng những khúc cành cây, tại đấy họ được tiếp bởi tên “bác sĩ” giả hiệu và bị hắn giết chết. Xác những người già và người bệnh bị giết đặt trên cáng được khiêng tới hố chôn tập thể. Về sau này cái hố được đào thành vòng tròn. Bao quanh hố, như vây quanh sân vận động, là những hàng ghế thấp được xếp sát mép hố đến mức người nào ngồi trên ghế sẽ ở ngay trên miệng hố. Dưới đáy hố đặt sẵn các vỉ thiêu xác. Những người bệnh và già yếu được đưa đến “Bệnh xá”, rồi các “y tá vệ sinh viên” sẽ xếp họ ngồi trên ghế, quay mặt vào đống lửa từ xác người. Sau khi thưởng thức cảnh này một lát, bọn man rợ Quốc xã bắn vào những chiếc gáy bạc phơ, vào những tấm lưng cong oằn của người đang ngồi chờ: người chết và bị thương rơi thẳng vào đống lửa.

Chúng ta vẫn nghe về óc hài hước vụng về của người Đức và thường đánh giá nó không cao. Nhưng ai trong số những người sống trên quả đất này có thể tưởng tượng nổi óc hài hước của bọn SS ở Treblinka, tưởng tượng ra những kiểu giải trí hay trò đùa cợt của bọn SS?

[danngoc]

Một vài hình ảnh về Treblinka

Một nạn nhân của Trại số 2 - trại hủy diệt



Nhà ga Treblinka



Bọn SS ở Treblinka



Kurt Franz

[danngoc]

Tòa nhà hành hình với 10 phòng hơi ngạt



Sở thú nhỏ ở Treblinka



Chiếc máy xúc Bager



Toàn cảnh khu trại số 2 (phục dựng)



Treblinka 1945

[danngoc]

Chúng tổ chức các trận đá bóng giữa những đội của các nạn nhân, bắt họ phải chơi trò cút bắt, tổ chức dàn đồng ca của những nạn nhân. Gần dãy cư xá bọn Đức lập ra một vườn thú nhỏ, trong chuồng nuôi mấy con thú hoang trong rừng – sói và cáo hoang, trong khi bầy thú ăn thịt đê tiện và đáng sợ nhất có thể tìm thấy trên trái đất lại được đi lại tự do, ngồi trên các băng ghế bằng gỗ bạch dương và nghe nhạc. Thậm chí có kẻ còn viết một bài hát đặc biệt cho các nạn nhân, bài “Treblinka”, với lời lẽ như sau:

“Für uns giebt heute nur Treblinka,
Das unser Schiksal ist …”
(Chúng tôi không còn đâu ngoài Treblinka, đó đã là số phận tôi rồi)

Những người đẫm máu vài phút trước khi chết cũng bị buộc phải tập đồng ca mấy bài tình ca Đức ngu ngốc:

“Ich brach das Blumelein
Und schenkte es dem Schönste
Geliebte Mädelein …”
(Tôi hái một đóa hoa và tặng nó cho người yêu xinh đẹp của tôi...)

Tên chỉ huy trưởng trại chọn trong một đoàn người lấy vài đứa bé, giết chết cha mẹ chúng, mặc cho lũ trẻ những bộ quần áo đẹp nhất, nhồi nhét kẹo bánh cho chúng, chơi với chúng, và rồi vài ngày sau khi đã chán trò này, hắn ra lệnh giết chết lũ trẻ.

Bọn Đức cho một cụ ông đầu đội tấm khăn lễ và hộp đựng kinh thánh đến đứng cạnh cái nhà xí và ra lệnh cho ông không được cho phép mọi người ở trong đó lâu quá ba phút. Một cái đồng hồ báo thức được đeo trên ngực ông lão. Bọn Đức thường nhìn tấm khăn lễ trên đầu ông rồi phá ra cười. Đôi khi bọn Đức bắt những cụ già Do Thái ra cầu nguyện cho một lễ tang được dàn xếp dành cho những người đã bị sát hại, chúng đứng theo dõi tất cả các bước nghi lễ truyền thống. Thậm chí chúng còn cho dựng cả bia mộ – nhưng một thời gian sau chúng lại đào huyệt, bới xác chết lên và phá hủy bia mộ đi.

Một trong các trò giải trí chính của chúng là cưỡng bức và trêu ghẹo những thiếu nữ và thiếu phụ trẻ đẹp chọn ra từ mỗi chuyến tàu chở nạn nhân. Sáng hôm sau, chính những tên cưỡng hiếp dẫn họ đến phòng hơi ngạt. Trò tiêu khiển của bọn SS ở Treblinka là thế đó, cái lũ rường cột của chế độ Hitler và là niềm tự hào của bọn phát xít Đức.

[danngoc]

Đến đây ta cần phải nhấn mạnh rằng lũ súc sinh đó tuyệt nhiên không phải là loại tự động tự giác đi thực hiện ý muốn của kẻ khác. Mọi nhân chứng đều để ý thấy tất cả bọn chúng có một đặc điểm: thích tranh luận về lý luận và triết học. Tất cả bọn chúng đều có điểm yếu là thích phát biểu và diễn thuyết trước đám nạn nhân, thích huênh hoang trước mặt họ và giải thích ý nghĩa cùng tầm quan trọng đối với tương lai của những gì đang diễn ra ở Treblinka. Tất cả bọn chúng đều tin tưởng chân thành và sâu sắc rằng mình đang làm những việc đúng đắn và cần thiết. Chúng giảng giải cặn kẽ về sự vượt trội của chủng tộc Đức trước các dân tộc khác, chúng kể lể tràng giang đại hải về dòng máu Đức, về tính cách Đức, về sứ mệnh của người Đức. Niềm tin của chúng đã được trình bày trong các cuốn sách của Hitler, Rosenberg, trong những sách bỏ túi và bài báo của Goebbels.

Sau giờ làm việc và sau những trò giải trí như đã kể trên, chúng lăn ra ngủ ngay lập tức, không hề lo lắng mộng mị. Lương tâm chúng không bao giờ cắn rứt, chỉ có thể bởi vì chúng làm gì có lương tâm. Chúng tập thể dục, thường xuyên theo dõi sức khỏe của mình, chăm chỉ uống sữa mỗi sáng, hết sức quan tâm đến tiện nghi sinh hoạt cho mình, bố trí quanh nhà chúng đủ cả mảnh vườn nhỏ, luống hoa rực rỡ và nhà ngồi hóng mát. Vài lần mỗi năm, chúng quay về Đức để nghỉ phép bởi cấp trên của chúng nghĩ công tác “sản xuất” của chúng rất độc hại nên chu đáo giữ gìn sức khỏe cho chúng. Mỗi khi về thăm nhà, chúng đi loanh quanh đầu ngẩng cao và không hé lời nào về công việc của chúng, không phải vì chúng xấu hổ mà đơn giản là vì tính kỷ luật, chúng không dám vi phạm cam kết và lời tuyên thệ trang trọng. Và khi chúng khoác tay vợ đi dạo buổi chiều tới rạp chiếu phim và phá ra cười lớn, khua vang đôi ủng đế sắt, thật khó để phân biệt chúng với những công dân bình thường nhất. Nhưng chúng là lũ súc vật với ý nghĩa xấu xa nhất của từ này – lũ súc vật SS.

Mùa hè năm 1943 ở vùng này thời tiết nóng một cách bất thường. Trời không mưa, không mây, không có gió trong nhiều tuần liền. Công việc thiêu xác được tăng tốc tối đa. Trong khoảng sáu tháng liên tục các lò thiêu cháy hừng hực suốt ngày đêm, nhưng cũng mới chỉ thiêu được hơn phân nửa số xác chết.

[danngoc]

Các tù nhân tham gia công việc đốt xác không chịu nổi những dằn vặt khủng khiếp cả về tinh thần lẫn thể xác, mỗi ngày có từ mười lăm tới hai mươi người bọn họ tự sát. Nhiều người tự tìm đến cái chết bằng cách cố tình vi phạm các quy định của nội quy.

“Được ăn một viên đạn quả là quá sang trọng” – Kosowski, một thợ làm bánh đã trốn được khỏi trại nói với tôi. Mọi người nói rằng với những ai bị đưa đến Treblinka, sống còn vạn lần khủng khiếp hơn cái chết.

Tro và than người chết bị chở ra ngoài hàng rào trại. Nông dân làng Vulka bị bọn Đức huy động đi hốt tro than lên xe ngựa rồi đem đổ dọc con đường dẫn từ trại tử thần này tới trại trừng giới Ba Lan. Sau đó đám tù trẻ con dùng xẻng trải đều thứ tro ấy lên trên mặt đường. Thỉnh thoảng chúng tìm thấy trong mớ tro những đồng tiền vàng hay răng vàng đã bị nấu chảy. Những đứa trẻ này được gọi là “Lũ trẻ của con đường đen”. Tro than khiến con đường đen kịt như một dải băng tang. Bánh ôtô nghiến lên đó phát ra tiếng lạo xạo đặc trưng, và khi chạy xe trên đó, tôi luôn nghe dưới vòng bánh xe có tiếng loạt xoạt buồn bã, khe khẽ, tựa như một lời than van rụt rè yếu ớt.

Dải băng tang bằng tro than đen kịt đó, vắt qua các khu rừng và cánh đồng kéo từ trại tử thần đến trại Ba Lan, trông như một biểu tượng bi thảm cho những số phận khủng khiếp giáng chung xuống nhiều dân tộc đã gục ngã dưới lưỡi rìu đao phủ của nước Đức Hitler.

Những người nông dân phải liên tục vận chuyển tro và than từ suốt mùa xuân 1943 cho tới tận mùa hè 1944. Mỗi ngày có hai mươi xe ngựa tham gia công việc, và mỗi xe như vậy chất từ sáu đến tám chuyến một ngày, mỗi chuyến bảy đến tám pút tro than (khoảng 120 – 130 kg).

[danngoc]

Trong bài hát “Treblinka” mà bọn Đức bắt tám trăm tù nhân trong khi làm công việc thiêu xác phải hát, có những lời lẽ kêu gọi tù nhân hãy phục tùng và vâng lời; bù lại nó hứa cho họ “một chút hạnh phúc nho nhỏ, lóe lên chỉ trong giây phút”. Và thật đáng ngạc nhiên, trong cuộc sống ở chốn địa ngục Treblinka cũng đã có một ngày thực sự hạnh phúc. Bọn Đức tuy vậy đã sai lầm: việc phục tùng và vâng lời đã không đem lại cái ngày đó cho những người phải chết ở Treblinka. Chính sự táo bạo điên cuồng đã đem lại cái ngày ấy. Họ không còn gì để mất. Tất cả bọn họ đều sẽ phải chết, mỗi ngày trong đời họ đều là một ngày đau đớn giày vò. Không một ai trong bọn họ, là nhân chứng của những tội ác khủng khiếp, có thể được bọn Đức tha thứ – phòng hơi ngạt đang chờ đợi tất cả bọn họ, hầu hết sẽ phải đến đấy sau vài ngày làm việc để bị thay thế bởi những người mới từ đoàn tàu kế tiếp. Chỉ có mấy chục người sống sót được sau vài tuần hay vài tháng chứ không phải sau vài giờ vài ngày – đó là những bậc thầy lành nghề như thợ mộc, thợ xây, hay những người phục vụ hàng ngày cho bọn Đức như thợ làm bánh, thợ may, thợ cắt tóc. Họ là những người đã lập ra ủy ban khởi nghĩa. Dĩ nhiên, chỉ những người sắp phải chết và những người đang ngập tràn mong muốn trả thù tàn bạo và lòng căm hờn sâu sắc mới có thể lên một kế hoạch nổi dậy điên rồ như vậy. Họ không muốn bỏ trốn cho đến khi nào chưa hủy diệt được Treblinka. Và họ đã hủy diệt được nó. Vũ khí bắt đầu được tích giấu trong các lán ở của công nhân: rìu, dao găm, đoản côn. Có giá nào trả nổi cho việc liều mạng đến điên rồ để có được một cái rìu hay một con dao như thế! Đòi hỏi biết bao kiên nhẫn, mưu mẹo và khéo léo đến đáng kinh ngạc để che đậy tất cả những thứ đó khỏi sự khám xét và giấu chúng trong lán ở. Phải tổ chức tích trữ ét-xăng để tưới và đốt cháy các tòa nhà trong trại. Làm thế nào để lấy được ngần ấy xăng và khiến chúng biến mất không một dấu vết, như thể đã bốc hơi đi vậy? Để làm được thế cần có những nỗ lực phi thường, thông qua trí thông minh, ý chí và sự táo bạo khủng khiếp. Cuối cùng là việc đào một đường ngầm rộng chui dưới kho vũ khí của bọn Đức. Và ở đây sự táo bạo đã giúp sức cho con người, thần dũng cảm đã đứng về phía họ. Họ lấy được từ kho vũ khí hai mươi quả lựu đạn, một trung liên cùng nhiều súng trường và súng lục. Tất cả chúng biến mất vào các chỗ giấu bí mật do nhóm khởi nghĩa đào. Những người tham gia được chia thành từng tổ năm người. Bản kế hoạch khởi nghĩa phức tạp được nghiên cứu kỹ lưỡng đến từng chi tiết nhỏ. Mỗi tổ năm người đều nhận một nhiệm vụ cụ thể. Và mỗi nhiệm vụ chuẩn xác từng ly đều vô cùng điên rồ. Một tổ được giao việc tấn công các tháp canh có bọn Wachmänner ngồi cầm trung liên. Tổ thứ hai phải bất ngờ tấn công bọn lính đi tuần trên các lối đi nối giữa những sân trại. Tổ thứ ba phải tấn công các xe bọc thép. Tổ thứ tư cắt đứt đường dây điện thoại. Tổ thứ năm tấn công khu lán ở của bọn lính. Tổ thứ sáu cắt hàng rào thép gai để làm những lối di chuyển. Tổ thứ bảy bắc những chiếc cầu băng qua các hào chống tăng. Tổ thứ tám tưới xăng lên các công trình trong trại và phóng hỏa. Tổ thứ chín phá hủy tất cả những gì dễ bị phá hoại.

[danngoc]

Thậm chí họ còn trù tính đến việc cung cấp tiền cho những người chạy thoát. Viên bác sĩ người Varsava nắm việc gom góp tiền bạc đã suýt phá hỏng toàn bộ kế hoạch. Có lần tên Scharführer nhìn thấy một cuộn dầy giấy bạc thò ra khỏi túi quần ông này – đó là một phần của số tiền lấy trộm từ “quầy gửi” mà viên bác sĩ chuẩn bị đem giấu vào chỗ bí mật. Tên Scharführer giả vờ không nhận ra nhưng lập tức báo cáo chuyện này cho Kurt Franz. Dĩ nhiên đó là một chuyện bất thường. Franz đích thân đi hỏi cung viên bác sĩ. Hắn lập tức nghi ngờ rằng có chuyện gì đó không ổn – thực ra, một kẻ sắp phải chết cần đến tiền làm gì? Franz bắt đầu cuộc hỏi cung với một sự tự tin điềm tĩnh, chưa chắc trên trái đất này có người nào giỏi tra tấn hơn hắn. Và hắn chắc mẩm rằng không một ai trên trái đất có thể chịu nổi đòn tra tấn nổi tiếng của Hauptmann (đại úy) Kurt Franz. Nhưng người bác sĩ Varsava đã khôn hơn tên SS Hauptmann. Ông uống thuốc độc. Một trong những người tham gia cuộc khởi nghĩa kể cho tôi rằng, chưa bao giờ ở Treblinka có những nỗ lực giống như vậy để cứu sống một con người. Dĩ nhiên, Franz cảm thấy viên bác sĩ đang hấp hối này có nắm một bí mật quan trọng. Nhưng loại thuốc độc Đức thật công hiệu, và bí mật đã mãi mãi là bí mật.

Đến cuối tháng Bảy có một đợt nóng ngột ngạt. Khi mở các hố chôn tập thể, một làn hơi cuồn cuộn bốc lên như thể một nồi nước sôi khổng lồ. Mùi thối và sức nóng khủng khiếp thừa sức làm chết người. Những người tù kiệt sức khi lôi xác chết ra đôi khi cũng chết rơi luôn vào hố thiêu xác. Hàng tỉ con nhặng béo múp no ứ bò lê trên mặt đất, rung cánh vù vù. Những cái xác cuối cùng trong số hàng trăm ngàn xác chết chuẩn bị được thiêu.

[danngoc]

Cuộc khởi nghĩa dự tính nổ ra ngày 2 tháng Tám. Nó được báo hiệu bằng một phát súng ngắn. (Người tổ chức chính của cuộc khởi nghĩa là Zelo Bloch, một trung úy người Do Thái trong quân đội Czech. Cuộc nổi dậy đã phải bắt đầu sớm vì một lính gác thấy nghi ngờ. Hắn bị bắn chết nhưng việc này khiến cuộc khởi nghĩa phải bắt đầu khi chưa kịp chuyển phần lớn số vũ khí ra khỏi kho vũ khí mà những người khởi nghĩa chiếm được bằng cách làm một chìa khóa phụ.) Lá cờ chiến thắng tung bay vì sự nghiệp thần thánh. Những lưỡi lửa mới bốc lên bầu trời, không nặng nề và cuộn đầy thứ khói nhầy nhụa như ngọn lửa thiêu xác chết mà là ngọn lửa nhẹ nhõm, nóng rực và mãnh liệt. Những tòa nhà trong trại bốc cháy, và cuộc khởi nghĩa khiến dường như chính mặt trời tự xé mình ra làm hai và bùng cháy trên Treblinka, ăn mừng cho sự thắng lợi của tự do và danh dự.

Những phát súng vang lên, tắc nghẹn, rồi súng trung liên khạc đạn liên hồi từ các tháp canh bị những người khởi nghĩa chiếm. Lựu đạn nổ liên hồi nghe thật long trọng, tựa như những hồi chuông của sự thật. Không gian rung động vì tiếng ầm ầm và đì đoàng, tiếng nhà cửa đổ sụp, tiếng đạn rít át đi tiếng vù vù của đám ruồi nhặng ăn xác chết. Trong bầu không khí đã sạch sẽ quang đãng lóe lên những ánh rìu đỏ rực vì máu. Vào ngày mùng 2 tháng Tám, máu bọn quỷ dữ SS đã đổ xuống mặt đất của địa ngục Treblinka, và bầu trời xanh ánh sáng rực rỡ hân hoan chào mừng giây phút phục thù. Sự việc tại đây đã lần nữa lặp lại một câu chuyện xưa như trái đất: chính cái lũ sinh vật từng cư xử như những đại diện của chủng tộc thượng đẳng, lũ sinh vật vốn quen hét lớn “Achtung! Mützen ab!” (Chú ý! Bỏ mũ xuống!), lũ sinh vật đã bắt các cư dân Varsava rời khỏi nhà của họ và đi tới chỗ chết bằng cái giọng ra lệnh khủng khiếp nghe như sấm động “Alle r-r-r-raus! unter-r-r-r!” (Tất c-a-a-ả! Đi r-r-r-a!) – cái lũ sinh vật đã tin tưởng vững chắc vào quyền lực của mình khi chúng đưa ra quyết định hành quyết hàng triệu phụ nữ và trẻ em, lại đã hèn nhát đến đáng khinh, quỳ mọp thống thiết cầu xin thương hại ngay khi bắt đầu trận đánh một mất một còn. Chúng luống cuống, chúng cuống cuồng chạy như bầy chuột, chúng quên mất rằng hệ thống phòng thủ của Treblinka đã được thiết kế tốt ghê gớm, quên rằng hỏa lực được chuẩn bị trước của chúng có thể quét sạch mọi thứ, quên cả vũ khí chúng cầm trong tay. Nhưng liệu ta có cần phải kể thêm, và thậm chí liệu có ai thấy ngạc nhiên về chuyện này?

[danngoc]

Hai tháng rưỡi sau, ngày 14/10/1943, đã diễn ra một cuộc khởi nghĩa ở xí nghiệp tử thần Sabibur, cầm đầu bởi một tù binh chiến tranh Liên Xô, chính trị viên người Rostov Aleksandr Pechersky. Tại đấy mọi chuyện xảy ra cũng giống như ở Treblinka – những con người kiệt sức sắp chết vì đói đã đương đầu được với hàng trăm thằng SS đê tiện quen ngập ngụa trong máu những người vô tội. Quân khởi nghĩa đã đánh bại bọn đao phủ chỉ bằng những chiếc rìu tự tạo rèn từ xưởng rèn trong trại, nhiều người chỉ vũ trang bằng nắm cát con mà Pechersky đã ra lệnh chuẩn bị sẵn trong túi và ném vào mắt lũ lính gác... Nhưng liệu ta có cần phải ngạc nhiên về điều này?...

Vào lúc Treblinka rực cháy và quân khởi nghĩa chạy trốn qua hàng rào thép gai sau khi lặng lẽ vĩnh biệt tro cốt của các đồng bào, các đơn vị SS và polizei (cảnh binh người Ukraina) đã từ khắp mọi hướng đổ tới săn lùng họ. Hàng trăm con chó cảnh sát được dắt tới truy tìm dấu vết. Bọn Đức dùng đến cả máy bay. Các trận chiến nổ ra trong rừng và ở đầm lầy, và chỉ có ít, rất ít người đã tham gia cuộc khởi nghĩa sống sót cho đến ngày hôm nay. Nhưng điều ấy đâu có nghĩa lý gì? Họ đã chết khi chiến đấu, với vũ khí vẫn nắm chắc trong tay. (Có khoảng 750 tù nhân đã thoát khỏi những vòng rào thép gai nhưng chỉ 70 người sống được tới ngày được Hồng quân giải phóng một năm sau đó.)