CHUYỆN DỰ BỊ TỔNG HỢP KIEV 1971

[Hấp hao hoa]

TRƯỜNG ĐỜI VÀ TRƯỜNG HỌC


Đã qua đi rất nhiều năm tháng
Cây thay lá, hoa nở biết bao lần…
Tôi ước gì, dẫu biết rằng không thể
Về lại trường xưa, nhớ bạn, ngắm hoa

(Thơ Phan Chí Thắng)

Chúng tôi đi học ở xa Việt Nam, khi đồng bào, gia đình, cha mẹ, anh chị em, bạn bè của mình đang trực tiếp chiến đấu, hoặc đóng góp công sức cho cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc . Biết bao thế hệ thanh niên như Nguyễn Văn Thạc, Đặng Thùy Trâm… đã phải ngưng học hành, anh dũng chiến đấu, hy sinh xương máu ! Họ dư khả năng học giỏi, họ biết cách sống cao đẹp, họ cống hiến tuổi 20 cho đất nước…


“Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc”

Điều may mắn nhất cho những sinh viên Việt Nam đi học tại CCCP hoặc Đông Âu thời đó là được sống và học tập trong môi trường hòa bình lành mạnh, chẳng bị chiến tranh đe dọa . Chúng tôi hiểu rất rõ nhiệm vụ của chính mình tại đất nước bạn, cần rèn luyện nhân cách, học hỏi kiến thức rộng rãi khắp nơi trên trường đời, và siêng năng thu thập học thức trong trường học, sau này trở về phục vụ kiến thiết quê hương .


“Ông Nguyễn Văn Yểu, sinh viên lớn tuổi nhất thời Dự bị Kiev 71”

Các thành phố lớn của CCCP đều mang nhiều vẻ đẹp riêng, pha trộn giữa kiến trúc phương Tây và Slave , giữa cổ kính và hiện đại . Mỗi thành phố đều có nhiều trường đại học, viện bảo tàng, nhà hát, nhiều nhà thờ cổ kính, tượng đài kỷ niệm, công viên, nhiều rạp chiếu phim, rạp xiếc, sân trượt băng... Đặc biệt thành phố nào cũng nhiều cây xanh và vùng phủ xanh . Các công viên lớn trên lãnh thổ CCCP được thiết trí thơ mộng và khoa học, cảnh trí đẹp đẽ hài hòa, đem lại thư giãn sảng khoái... Tại những thành phố nằm ven biển hoặc kề sông lớn, du ngoạn trên tàu cánh ngầm tốc độ cao là một thú vui đặc sắc .


“Sông Dnepr xanh”

Thời kỳ đó, trình độ khoa học kỹ thuật cơ bản của CCCP tiến bộ chẳng hề thua kém bất kỳ quốc gia phương Tây nào trên toàn thế giới . Tại CCCP, khoa học kỹ thuật được áp dụng vào cuộc sống thực tế theo cơ chế nhà nước độc quyền kiểm soát, trong mọi lãnh vực sản xuất, sử dụng, phân phối... Còn ở phương Tây, khoa học kỹ thuật được áp dụng vào cuộc sống thực tế theo cơ chế kinh tế tự do cạnh tranh, trong mọi lãnh vực sản xuất, sử dụng, phân phối…
Vì thiếu tính chất tự do cạnh tranh nên hầu hết hàng hóa tiêu dùng dân dụng của CCCP thua kém phương Tây về đa dạng, số lượng, chất lượng, hình thức… Điều này dễ dẫn đến sự đánh giá sai lầm, cho rằng trình độ khoa học kỹ thuật cơ bản của CCCP không tiến bộ bằng các quốc gia phương Tây !


“Đại học Tổng hợp Kiev KGU, mang tên Taras Shevchenko”

Nền giáo dục của CCCP cũng chẳng hề thua kém bất kỳ quốc gia phương Tây nào trên toàn thế giới . Sản phẩm của một nền giáo dục chính là mặt bằng trình độ dân trí trong toàn xã hội, và tiêu biểu là tầng lớp trí thức của đất nước đó . Tại CCCP, nhà nước độc quyền trong việc phân công bổ nhiệm và trả lương cho tầng lớp trí thức, với quan niệm phải cào bằng mọi thứ trong toàn xã hội thì mới đạt sự bình đẳng tuyệt đối . Còn ở phương Tây, tầng lớp trí thức được hoàn toàn tự do chọn lựa vị trí làm việc và thương lượng mức lương, với quan niệm giỏi hưởng lương cao, dở hưởng lương thấp, đó chính là sự bình đẳng cạnh tranh .
Vì thiếu môi trường bình đẳng cạnh tranh, nên phần đông tầng lớp trí thức CCCP không phát huy hết năng lực sáng tạo của mình . Điều này cũng dễ dẫn đến sự đánh giá sai lầm, cho rằng nền giáo dục của CCCP không tiến bộ và hiệu quả bằng các quốc gia phương Tây !
Nền giáo dục của CCCP không chỉ truyền đạt các kiến thức khoa học kỹ thuật, mà còn giúp sinh viên tư duy một mẫu đạo đức xã hội cao đẹp về tinh thần, và tạo điều kiện giải trí lành mạnh . Nền giáo dục của CCCP hoàn toàn miễn phí đối với công dân của mình, và chính phủ CCCP còn trợ giúp giáo dục cho sinh viên từ nhiều quốc gia khác, trong đó có Việt Nam .


“Bảo tàng lịch sử Kiev”

Các trường Đại học đều có thư viện, phòng đọc sách, sân vận động ngoài trời, phòng thể thao trong nhà, hồ bơi, dàn nhạc cụ âm thanh... Tùy sở thích và khả năng của từng người, sinh viên có thể ghi danh học những khóa huấn luyện nghiệp dư tại trường mình hoặc trường khác . Họ tổ chức dạy các môn thể thao và nghệ thuật như : bơi lội, chơi bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, bóng bàn, cầu lông, cờ vua..., dạy hát nhạc tân thời hoặc hát opera cổ điển, dạy biểu diễn kịch câm...
Thời gian ấy, ngoài số ít cán bộ chính trị và ngoại giao của nhà nước, hầu hết người Việt Nam đến CCCP toàn là sinh viên và nghiên cứu sinh, họ chỉ chuyên học tập nghiên cứu, không làm bất cứ việc gì khác . Nói chung, lúc đó người dân CCCP đối xử với người Việt Nam rất tốt . Trước hết vì lập trường chính trị của nhà nước CCCP, đồng thời vì tính cách hiền hòa chất phác, đầm ấm hiếu khách của các dân tộc thuộc hệ Slave . Hơn nữa, người dân CCCP hiểu rất rõ chiến tranh là gì, chiến tranh gây đau khổ cho con người đến mức nào, nên thật tâm họ muốn giúp đỡ Việt Nam vượt qua khỏi chiến tranh ! Sự thông cảm ấy thể hiện rất rõ ràng bằng thái độ đầy thiện chí của giáo viên CCCP đối xử với sinh viên Việt Nam .


“Cả lớp cùng cô giáo Nga Văn”

Tại Dự bị Kiev 71, thỉnh thoảng ai đó cũng mê mải vui chơi, nhưng tất cả chúng tôi đều cố gắng thức khuya dậy sớm, siêng năng học hành, vì hiểu rõ rằng thiếu tiếng Nga thì chẳng học hỏi được gì trên đất nước CCCP . Ở trường, chủ yếu chúng tôi tập trung học tiếng Nga, đồng thời học thêm các môn khoa học tự nhiên và xã hội như toán, vật lý, hóa học, vẽ kỹ thuật, lịch sử, địa lý… để biết các thuật ngữ chuyên môn, phục vụ cho việc học tập ngành nghề sau này .
Thường xuyên nhà trường tổ chức cho chúng tôi đi tham quan các viện bảo tàng, các công trình nghệ thuật, đến nhà hát xem múa ba-lê… Mỗi kỳ nghỉ đông hoặc nghỉ hè, nhà trường còn đài thọ cho đi du lịch tham quan các thành phố khác, hoặc nghỉ ngơi tại các nhà an dưỡng ở vùng ngoại ô, vui chơi giữa thiên nhiên hoang dã…


“Kiev cổ kính”

Kiến trúc, điêu khắc, hội họa cổ điển của Nga đạt trình độ nghệ thuật cao, bởi vì trước kia vua chúa và quý tộc Nga rất giàu có, mỗi khi muốn xây dựng hoặc sáng tạo công trình nghệ thuật nào, nếu cần thiết thì họ chẳng tiếc tiền mời bằng được các bậc thầy nổi tiếng toàn châu Âu sang thực hiện . Nghệ thuật múa ba-lê xuất phát từ Pháp, nhưng người Nga đã sáng tạo nhiều vở diễn nổi danh, đào tạo nên nhiều thế hệ vũ công xuất sắc, làm cho ba-lê Nga được toàn thế giới thật sự hâm mộ !


“Nhà hát Opera Kiev”

Các thầy cô giáo đều tận tình giảng dạy cho chúng tôi tại trường học, đồng thời quan tâm chỉ dẫn thêm nhiều điều trong cuộc sống qua các chuyến đi tham quan, du lịch… Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm Cách mạng tháng 10, mỗi giáo viên Nga văn chủ nhiệm đều mời tất cả sinh viên trong lớp về nhà họ, dự bữa ăn thân mật, chuyện trò vui vẻ với toàn thể gia đình .


“Liên hoan chia tay với cô giáo Nga văn”

Tình cảm của sinh viên Việt Nam đối với thiên nhiên, văn hóa, ẩm thực, người dân, thầy cô giáo tại CCCP… dần dần trở nên thật sự đằm thắm sâu nặng, được trân trọng gìn giữ cẩn thận nơi tâm trí, chẳng hề nhạt phai qua bao xa cách bởi thời gian và không gian, bất kể mọi biến cố lịch sử ! Nhiều người đã từng học ở CCCP thời đó, bây giờ cho con đi học ở Nga, nhưng khó hiểu tại sao con mình lại cảm nhận nước Nga chẳng thân thiện lắm, và không yêu đất nước Nga như cha mẹ chúng ? Nguyên nhân nằm ở cả hai phía, đất nước Nga thay đổi mãnh liệt, và người Việt Nam đến Nga với nhiều mục đích khác trước, tạo nên nhiều loại quan hệ phức tạp… Chẳng ai tắm được hai lần trong cùng một thứ nước giống hệt nhau của dòng sông đang cuồn cuộn chảy .


“Thân thiện với em bé Nga”

Thời thanh niên của bất kỳ thế hệ nào cũng tràn đầy sinh lực và tánh hiếu kỳ, luôn sẵn sàng dấn thân vào thử lửa với mọi thú vui, mọi trò chơi ! Chúng tôi cũng vậy, nhất là được sống tại đất nước khác, trên châu lục khác, nên càng biết thêm nhiều thứ để vui chơi ! Chơi để học, học mà chơi, những kiến thức của trường đời vô cùng phong phú, ở khắp mọi nơi…


“Đi biểu diễn thời trang”

Chúng tôi thích thể thao nhất, thường xuyên chơi bóng đá, bóng chuyền, bóng bàn... Một số người đi tập trượt băng, cảm giác thật tuyệt vời, nhưng té ngã lia lịa, mình mẩy đau ê ẩm, mệt nhừ, lạnh cóng ! Chuyện học võ rất phổ biến . Trước nhất, phải tìm mọi cách nài nỉ sư phụ chịu thâu nhận làm đệ tử, rồi thi lễ bái tổ đàng hoàng, sau đó mới được truyền dạy . Thường là đêm khuya, trốn vào phòng rửa mặt để chỉ dẫn nhau tập tành huỳnh huỵch, đá ngang đánh dọc, điểm huyệt lung tung . Nhiều sinh viên Nga vì quá ham mê võ nghệ nên đã thành tâm sùng bái, tôn sinh viên Việt Nam lên hàng sư phụ... Thật đáng ngạc nhiên, sau này, một vài người trong anh em chúng tôi đã sinh sống tại Nga với nghề dạy võ !


“Vui chơi thể thao”

Chúng tôi thường xuyên đi xem phim, phim xã hội chủ nghĩa lẫn phim tư bản đều xem tuốt tuột . Có những bộ phim thật hay thì xem đến ba bốn lần vẫn chưa chán... Cuối tuần rủ nhau đi chơi, dạo các công viên hoặc ra bờ sông Dnepr ngắm cảnh, chụp hình kỷ niệm... Kiev là một trong những thành phố xanh nhất của châu Âu !


“Sông Dnepr”

Sách và băng đĩa nhạc ở CCCP được bán với giá khá rẻ để phục vụ đa số dân chúng . Trên vô tuyến truyền hình thường xuyên quay các buổi biểu diễn opera, ba-lê, hòa tấu nhạc cổ điển, ca múa nhạc dân tộc, thể thao... Lần đầu tiên chúng tôi được xem các giải Vô địch bóng đá châu Âu Euro 1972, 1976, và giải Vô địch bóng đá thế giới World Cup 1974 . Khúc côn cầu và trượt băng nghệ thuật cũng là những môn thể thao vượt trội của CCCP .


“Tây Đức đoạt ngôi Vô địch World Cup 1974”

Đầu năm 1972, cuộc chiến tranh tại Việt Nam ngày càng trở nên ác liệt . Tháng 5-1972, tổng thống Nixon lên đường sang thăm CCCP, vì Mỹ muốn thăm dò thái độ của CCCP trước khi quyết định “đưa Hà nội trở về thời kỳ đồ đá”, bằng những đợt ném bom dữ dội suốt 12 ngày đêm cuối năm 1972 . Theo chương trình công du thì tổng thống Nixon đến thủ đô Moskva, rồi ghé thăm một số thành phố khác của CCCP, trong đó có Kiev .


“Năm 1972 tại Moxkva, Tổng thống Nixon và Chủ tịch Bregiơnev”

Các cơ quan tình báo Mỹ và CCCP cộng tác nhau chặt chẽ trong việc bảo vệ an ninh cho chuyến công du của tổng thống Nixon . Họ biết chúng tôi là những sinh viên có quê hương ở miền Nam Việt Nam, nơi đang chìm trong khói lửa chiến tranh ác liệt . Ký túc xá của chúng tôi lại nằm ngay trên tuyến đường nối sân bay và trung tâm thành phố Kiev . Người ta lo lắng vì lòng căm thù Mỹ mà chúng tôi có thể manh động biểu tình, giăng biểu ngữ, hoặc làm gì đó để phản đối tổng thống Nixon . Sứ quán miền Nam cũng cử chú Lệ đến Kiev, họp tất cả chúng tôi lại để trấn an, dặn dò đừng làm điều gì ảnh hưởng xấu đến tình hữu nghị Xô-Việt, như Bác Hồ đã nói :“ Không nên ném chuột làm vỡ bình hoa !”…
Người ta chọn một giải pháp an toàn tuyệt đối và êm đẹp, là cô lập chúng tôi, đẩy tất cả những sinh viên đang học ở Kiev mà có quê ở miền Nam Việt Nam lên tàu thủy, lênh đênh du lịch một chuyến dọc theo sông Dnepr suốt 3 ngày đêm . Ngày cuối cùng, trên đường trở về chúng tôi được ghé thăm thị trấn Kanev, quê hương của nhà thơ Taras Sepchenko nổi tiếng khắp Ukraina…


“Chuyến tàu thuỷ du lịch tránh Nixon”

(còn tiếp)