CHUYỆN DỰ BỊ TỔNG HỢP KIEV 1971

[Hấp hao hoa]

Chào các bạn !

Khoảng 1 năm trước đây, tôi đã đăng 2 bài viết trong “Chuyện Dự bị Tổng hợp Kiev 1971” lên diễn đàn Nước Nga . Nhưng vì chưa minh hoạ cho các bài viết ấy bằng hình ảnh được, nên tôi tạm ngưng .

Hôm nay, tôi lại bắt đầu đăng các bài viết đã được minh hoạ bằng hình ảnh của “Chuyện Dự bị Tổng hợp Kiev 1971”, đây là sách hồi ký do cả tập thể chúng tôi cùng nhớ lại, kể ra và biên soạn, chứ không phải do một cá nhân nào tạo nên !

Rất mong nhận được những lời góp ý thẳng thắn của các bạn, để giúp chúng tôi tiếp tục hoàn chỉnh thêm sách này . Cám ơn mọi người .

[Hấp hao hoa]

CHUYỆN DỰ BỊ TỔNG HỢP KIEV 1971

**


ĐƯỜNG DẪN ĐẾN KIEV

Đêm lặng lẽ ru đàn sao ngủ
Rải nỗi buồn man mác góc trời xa
Không có rượu sao mà say đến thế
Giải Ngân Hà mờ tỏ bóng thời gian…

(Thơ Phan Chí Thắng)



“Hồ Hoàn Kiếm”

Khóa Dự bị sinh viên miền Nam tại trường Đại học Tổng hợp Kiev năm 1971-1972 bao gồm khoảng 150 người, phần lớn là học sinh vừa mới tốt nghiệp phổ thông . Đa số có quê nội, quê ngoại, hoặc cả hai quê nội ngoại đều ở miền Nam, và gần 20 người quê ở miền Bắc . Trong chúng tôi, một số người học tại các trường nội trú dành riêng cho học sinh miền Nam, và đa số học tại các trường phổ thông bình thường trên khắp đất Bắc . Cha mẹ chúng tôi là những người trực tiếp cống hiến xương máu trong chiến trường miền Nam, hoặc tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ ở miền Bắc . Lúc ấy, tuy được gọi là hậu phương, nhưng miền Bắc cũng đã chịu đựng sự oanh kích của không quân Mỹ ngày càng ác liệt !


“Chùa Một Cột”

Bắt đầu từ ngày 12 tháng 7 năm 1971, tất cả học sinh sẽ đi học tại CCCP và Đông Âu nhận được giấy thông báo tập trung sống nội trú trong trường Đại học Kinh tế Hà nội (gần bệnh viện Bạch Mai). Tại đây, chúng tôi học tập chính trị, nghe phổ biến những điều cần biết khi đi học ở nước ngoài, nhận lãnh valy, trang bị đồng phục... Ai ngủ nội trú đều bị rệp cắn ngứa khắp mình mẩy, chân tay nổi hoa cà hoa cải . Ai có gia đình hoặc thân nhân sống ở Hà nội thường chỉ tập trung trong giờ làm việc ban ngày, còn ban đêm tranh thủ về nhà đoàn tụ gia đình, những ngày cuối trước khi lên đường rất ngắn ngủi ! Một số ông bố nghiêm khắc bắt buộc con mình phải nội trú, chẳng cho về nhà ban đêm . Tất nhiên là các cô các cậu đều vùng vằng phản đối kịch liệt, bởi về nhà đâu phải chỉ vì bố mẹ, mà còn bạn bè, người yêu...
Lần hồi, chúng tôi biết mặt ai là đơn vị trưởng, tổ trưởng của mình, làm quen dần với các bạn mới cùng nhóm . Khi nhận lãnh đồng phục, lập tức lòi ra người nào quá cao, quá lùn, quá béo, quá gầy... Liền xuất hiện các biệt danh, rồi chúng sẽ gắn chặt với từng người đến tận tuổi già, ai cũng dễ nhớ những kẻ khác đời !
Thời gian cuối chúng tôi túc trực thường xuyên hơn tại nơi tập trung, vì lần lượt từng đơn vị nhận thông báo ngày mai sẽ lên đường đi nước này, nước kia... Lên đường đi học ở nước ngoài là một bước tiến mới rất quan trọng trong cuộc đời . Đối với tuổi thanh niên xấp xỉ 20 như chúng tôi, đây là lần đầu tiên thật sự rời xa Tổ quốc và gia đình lâu dài, vừa háo hức, lại vừa nhớ nhung...


“Ga Hàng Cỏ”

Đơn vị chúng tôi rời thủ đô Hà Nội ngày 27 tháng 7 năm 1971 . Buổi tối ấy, ga Hàng Cỏ đông nghịt, ai cũng bịn rịn nói lời dặn dò, tạm biệt với người thân thương, tiếng khóc thút thít chen lẫn giọng cười vui vẻ... Tàu vẫn chưa lăn bánh, lại dặn dò và tạm biệt, lại khóc lại cười, và tàu vẫn chưa chịu lăn bánh ! Giây phút chia ly bao giờ cũng gây nhiều xúc động mạnh mẽ, nếu những xúc động mạnh ấy cứ lặp đi lặp lại trong khoảng thời gian kéo dài lê thê thì câu chuyện nhạt dần, tâm trí trở nên mệt mỏi nặng nề, sốt ruột muốn chấm dứt nhanh đi thôi...
Đột nhiên, đoàn tàu giật thót một cái rầm, lăn bánh vài vòng, lập tức tiếng kêu la khóc lóc đồng thanh vang ré lên, tưởng phải chia tay thật rồi . Nhưng không, đoàn tàu đứng hẳn lại, đủ thời gian cho mọi người ngừng khóc, lau nước mắt, miệng nở nụ cười méo xệch, tranh thủ nói thêm chuyện với người thân… Vừa nói chưa dứt câu, đoàn tàu lại giật thót cái rầm lần thứ hai, lại lăn bánh vài vòng, các bạn nữ lại ào khóc ré lên . Nhưng chưa chạy luôn đâu, đoàn tàu đứng hẳn lại thêm vài phút nữa giống như lần trước… Cuối cùng, chuyến tàu hỏa tốc hành mới chịu hú còi chuyển bánh lần thứ 3, rồi chẳng quyến luyến gì cả, nó cứ hì hục chạy nhanh suốt đêm, tiến thẳng lên biên giới Lạng Sơn .


“Cầu Long Biên”

Đèn tắt tối om trên các toa, đoàn tàu vừa rời khỏi ga Hàng Cỏ thì tiếng nức nở thổn thức trỗi rộ lên khắp nơi, nghe rất thương tâm, bứt rứt . Có lẽ ai cũng nghĩ mình sẽ không ngủ suốt đêm ấy, nhưng lần hồi, mọi người thiếp dần đi trong sự mệt mỏi tinh thần, sau những giờ phút bồi hồi đầy cảm xúc...

Những cuộc chia lìa khởi tự đây
Cây đàn xum họp đứt từng dây
Những đời phiêu bạt thân đơn chiếc
Những chiếc khăn màu thổn thức bay
Những bàn tay vẫy những bàn tay
Những đôi mắt ướt tìm đôi mắt
Buồn ở đâu hơn ở chốn này ?

Tôi đã từng chờ những chuyến xe
Đã từng đưa đón kẻ đi về
Sao nhà ga ấy, sân ga ấy
Chỉ để cho lòng dấu biệt ly ?
(Thơ Nguyễn Bính)


“Phong cảnh Lạng Sơn”

Bánh tàu hỏa rít lên dừng lại, chúng tôi đến biên giới Lạng Sơn khi trời còn tối đen như mực, mọi người vẫn ngồi yên, tiếp tục ngủ gà ngủ gật . Sáng sớm mở mắt nhìn quanh, ngoài xa xa chỉ thấy đồi núi xanh xanh, gần kề bên toàn những gương mặt bơ phờ thiếu ngủ, và phía trước mặt là Hữu Nghị Quan .
Chúng tôi lục tục xuống tàu, rồi lần lượt nhận hộ chiếu của mình theo bản danh sách do trưởng đoàn xướng gọi tên . Chẳng hiểu tại sao một đôi người lại không có hộ chiếu và tên trong bản danh sách, nên đành phải buồn bã lên tàu quay trở về Hà Nội…
Đoàn nào theo đoàn nấy, mọi người cùng nhau xách valy đi bộ đến đồn biên phòng, làm thủ tục qua biên giới Trung Quốc . Nhiều bạn dốc hết tiền Việt còn trong túi tặng lại bộ đội biên phòng… Xin chào tạm biệt Việt Nam thân thương !
Tàu hỏa tốc hành Trung Quốc trang bị giường nằm, tiện nghi đầy đủ . Nhân viên phục vụ làm việc chu đáo, vui vẻ, hiếu khách . Chúng tôi, những thanh niên đang độ tuổi ăn không biết no, tỏ ra rất hài lòng với các món ăn ngon miệng, thịnh soạn hơn ở nhà gấp nhiều lần . Cứ đến giờ ăn là một nhân viên phục vụ đi dọc đoàn tàu, lớn tiếng loan báo :”Sư-phàn ! Sư-phàn !…”. Ai nấy chỉ chờ có vậy, mặt mày hớn hở, lên đường kéo về toa nhà ăn, phải chia ra nhiều đợt, vì đâu đủ chỗ ngồi cùng một lúc cho tất cả mọi người . Một số bạn nữ bị say tàu hỏa, nằm li bì trên giường suốt ngày, không thể lết đến toa nhà ăn, phải nhờ bạn đem phần cơm về dùm .


“Phong cảnh miền nam Trung Quốc”

Cùng trên chuyến tàu với chúng tôi có ông Vũ Quang Chính đi học ngành điện ảnh tại Moskva . Trong thập niên 1950’ ông Chính đã từng được sang Trung Quốc nhiều năm để học tiếng Nga, nên thông thạo cả hai ngoại ngữ Trung và Nga ! Bởi vậy nhiều bạn thường vây quanh ông Chính để hỏi han, và ông cũng rất nhiệt tình phiên dịch giúp đỡ mọi người…
Thật khó quên những kỷ niệm trong 6 ngày sống trên tàu hỏa tốc hành Trung Quốc ! Chúng tôi đã vượt qua một đất nước rộng lớn mênh mông, được chiêm ngưỡng nhiều cảnh lạ và đẹp . Tại miền nam Trung Quốc, có một vùng núi đá vôi nhiều dạng cổ quái, hòn đứng hòn nằm ngổn ngang, mọc lên xen kẽ giữa ruộng đồng lúa nước, giống hệt như các hòn non bộ, chiều tà nhìn phong cảnh ấy liêu trai tựa cảnh tiên .
Trung Quốc có nhiều thành phố lớn, nhiều con sông dài rộng, nổi danh trong lịch sử và văn học . Chúng tôi chỉ lướt ngang qua ngoại ô của các thành phố với tốc độ nhanh, nên ít thấy gì ngoài nhà cửa san sát . Nhưng những chiếc cầu bắc qua các con sông thường đẹp và hài hòa với cảnh trí . Đặc biệt, tàu hỏa đã vượt qua một ngã ba sông rộng lớn, núi non chập chùng bao quanh, phong cảnh mênh mông hùng vĩ, gây nhiều ấn tượng mạnh mẽ . Hình như chính nơi ấy Tào Tháo đã bị thua trận hỏa công Xích Bích nổi tiếng thời Tam Quốc Chí ?


“Cầu bắc qua sông Trường Giang tại Vũ Hán”


Nháy mắt 40 năm
Bắc Trường Giang sóng vỗ
Nam Hoàng Hà không ngủ
Tiếng tầu xưa trong đêm…

Cố nhân nhớ hay quên ?
Cố nhân còn thao thức ?
Đêm nay ta ngồi khóc
Nước mắt tràn hai sông

(Thơ Nguyễn Ngọc Chu)

Trên tàu hỏa chúng tôi có phải làm gì đâu, suốt ngày cứ hết nằm lại ngồi mà nhìn qua cửa sổ, khi thì xúm xít đùa giỡn ồn ào, lúc thì im lặng tách riêng ra, mỗi đứa một góc, đọc sách, viết thư, hoặc trầm ngâm suy nghĩ...
Một số nữ nhân viên phục vụ người Trung Quốc tỏ ra rất tình cảm đối với các bạn nữ trong đoàn chúng tôi . Ban đầu thận trọng dò hỏi, rồi đôi bên đều nhanh chóng gần gũi thân thiện, mặc dù không thể giao tiếp bằng ngôn ngữ . Khi rảnh rỗi, họ chẳng ngần ngại vào phòng của các bạn nữ, ngồi chải đầu kết tóc lẫn nhau, tập nói tiếng Việt tiếng Hoa, cùng ca hát vui vẻ... Đôi khi họ còn tận tình bưng phần cơm về phòng cho một số bạn nữ bị say tàu hỏa ! Đến ngày chia tay, đôi bên ôm nhau òa lên khóc nức nở .


“Hoàng hôn trên sông Trường Giang”

Hoàng hôn Hạ Hoàng Hà
Bình minh Bắc Kinh Thượng
Hoài niệm tứ thập niên
Duyên kỳ Tri nhân cố

(Thơ Nguyễn Ngọc Chu)

Suốt ngày hệ thống loa trên tàu ra rả phát thanh về Mao Chủ tịch, Cách mạng văn hóa, và nhạc cách mạng . Nhiều bạn nam nhại đổi lời các bài hát như sau :”Mao Trạch Đông chết đuối trên sông Trường Giang . Toàn dân Trung Quốc đi theo cụ Hồ !”, vv… Vô tư đồng thanh say sưa hát, cứ đinh ninh ngoài phe mình thì trên tàu đâu ai biết tiếng Việt . Đến khi xuống ga Mãn Châu Lý, các nhân viên phục vụ người Trung Quốc vui vẻ vẫy tay, tạm biệt bằng giọng Hà Nội thật chuẩn :”Chào các bạn Việt Nam, chúc lên đường may mắn !”. Chúng tôi ai nấy nhìn nhau sững sờ, giật mình hối hận . Một kinh nghiệm nhớ đời, sau này mỗi lần ra nước ngoài đều tự nhủ cần cẩn trọng lời nói, nhất là trên đất Trung Quốc láng giềng .


“Quảng trường Thiên An Môn”

Càng tiến lên phía Bắc tiết trời càng lạnh, sắp chuyển sang mùa thu . Đáng ngạc nhiên là tuy mặc quần áo giản đơn, phong phanh hơn so với dân Trung Quốc quen khí hậu lạnh, vậy mà chúng tôi vẫn cảm thấy bình thường . Ấn tượng lạ lùng đập vào mắt là hầu như toàn thể nhân dân Trung Quốc, cả nam lẫn nữ đều mặc một kiểu quần áo duy nhất, và cùng một màu xanh công nhân ! Thỉnh thoảng, đoàn tàu dừng lại khá lâu để lấy than và nước cho đầu kéo tàu, chúng tôi xuống sân ga đi tới đi lui, đỡ tù túng . Rất tiếc, chuyến tàu hỏa ấy chẳng chạy theo tuyến đường ngang qua Mông Cổ, để chúng tôi biết thêm một đất nước nữa .
Vào ngày thứ ba trên tàu hỏa, lệnh loan báo rằng khi đặt chân lên đất CCCP thì nữ không được mặc quần đen, mà phải mặc váy đầm, nam phải mặc bộ đồng phục veston, tất cả cần chấp hành nghiêm chỉnh ! Lập tức bầu không khí sôi nổi hẳn lên, bọn con trai háo hức vì sắp sửa được ngắm nhìn thêm cảnh lạ và đẹp, cánh con gái thì thẹn thùng, đấm lưng nhau thùm thụp, vẫn chưa mặc váy mà cứ đỏ mặt, lúng ta lúng túng như đã mặc váy rồi...

(còn tiếp)

[Hấp hao hoa]

(tiếp theo)

Tàu đến biên giới Trung-Xô vào khoảng giữa đêm 2 tháng 8 . Trời lạnh, mưa lắc rắc . Chúng tôi phải xuống đi bộ một quãng ngắn, trộm liếc nhìn nhau, cười nói khúc khích, ai cũng xúng xính trong các bộ đồng phục veston và váy đầm, giày da và giày cao gót ! Nhìn ngắm kỹ, vẫn lòi ra vài cô nàng ngoan cố, ngây ngô chơi nổi khác đời, vênh váo mặc quần lụa đen mới toanh, chẳng biết sợ người dân CCCP sẽ thấy dân Việt Nam lạ lùng lắm sao ? Lính biên phòng CCCP mặt lạnh hơn tiền, thi hành nhiệm vụ cùng những con chó berger cao to, im lặng quan sát kỹ mọi động thái xung quanh, đặc biệt chú ý đến những quần lụa đen mới toanh .


“Tàu hoả CCCP tại một nhà ga trên tuyến đường sắt xuyên Siberia”

Vẫn các toa tàu ấy được kích nâng lên, lắp bánh rộng hơn, cả đoàn tàu chỉ thay đổi đầu kéo tàu và toa nhà ăn . Đổi đầu kéo tàu thì hay quá, vì đầu kéo tàu của CCCP chạy bằng động cơ diezel, nên nhanh hơn hẳn, không xả khói bụi vào các toa sau như động cơ hơi nước đốt bằng than đá của đầu kéo tàu Trung Quốc . Nhưng đổi toa nhà ăn thì gây biết bao phiền phức cho tất cả chúng tôi...
Ngón đòn đầu tiên của toa nhà ăn là bữa điểm tâm ngay sáng hôm sau, bằng đĩa cháo đặc nấu với sữa, bốc hơi nóng nghi ngút, thêm mẩu bơ chảy béo vàng ngậy trên bề mặt ! Chẳng ai biết phải ăn cái món lạ lẫm ấy ra làm sao ? Cháo gì mà vừa ngọt, vừa béo, vừa ngấy tận cổ . Hay là rắc thêm ít tiêu với muối vào, trộn đều lên, xem thử có nuốt được chăng ? Nhân viên phục vụ người Nga cười đau cả bụng, khi họ quan sát các sinh viên Việt Nam vừa cố gắng tỏ ra lịch sự trên bàn ăn, vừa loay hoay tìm đủ mọi cách thử nuốt món cổ truyền Nga ! Rốt cuộc phải chào thua, chúng tôi đành rời toa nhà ăn với cái bụng đói meo, bỏ lại trên bàn những đĩa cháo đặc trộn lẫn với muối và tiêu, trở thành màu đen kịt .
Đến bữa trưa, ăn xong món thứ hai rồi vẫn còn đói, chúng tôi nán ngồi chờ, nghĩ rằng sẽ có nhiều món như bên tàu Trung Quốc . Chờ mãi chẳng thấy động tĩnh gì, buồn buồn lấy hũ hạt cải (bồ tạt) màu vàng vàng, đem trét lên bánh mì ăn thêm . Tưởng ngon lành, ai dè nước mắt nước mũi cứ tuôn chảy ròng ròng, vì cay nồng quá !


“Rừng taiga”

Đói, càng đói lại càng nhớ các món ăn quê nhà, nhớ Việt nam… Ấy vậy, đang đặt lưng lên giường cố xoa dịu cái bụng đói, thì chợt nghe giọng nói oang oang của mấy anh chàng vừa đi ngang qua hành lang tàu, vừa vênh váo huênh hoang :”Ngon ! Tao ăn hết một đĩa, rồi ra hiệu xin thêm một miếng thịt cừu nữa, mấy con đầm Nga cứ lác cả mắt . Đã đến CCCP thì phải thưởng thức các món ăn Nga chứ lị !” .
Qua ngày hôm sau, bữa điểm tâm sáng được toa nhà ăn thay đổi, bằng món mì ống nấu với sữa loãng, bốc hơi nóng nghi ngút, cũng thêm mẩu bơ chảy béo vàng ngậy trên bề mặt... Giống như trên tàu hỏa Trung Quốc, cứ đến giờ ăn là một nhân viên phục vụ đi dọc đoàn tàu, lớn tiếng loan báo :”Ku-sát ! Ku-sát !…”. Ai nấy cũng lên đường lục tục kéo về toa nhà ăn vì đói, vẻ mặt ưu tư, lòng đầy hồ nghi, tự hỏi chẳng biết sẽ gặp phải món kỳ quái gì đây ?


“Rừng bạch dương”

Lại sống trên tàu hỏa tốc hành của CCCP liên tục 2 ngày đêm nữa . Tuy đều là những đất nước rộng lớn, nhưng phong cảnh CCCP khác hẳn phong cảnh Trung Quốc . Mùa này trên đất CCCP ban ngày dài, ban đêm ngắn . Nằm trên tàu ngắm cảnh đẹp suốt ngày, chiều tà ngắm hoàng hôn, chờ mãi mà mặt trời không chịu lặn . Có lẽ thiên nhiên khác nhau đã góp phần kiến tạo nên các dân tộc khác nhau trên thế giới này chăng ? Và đường biên giới giữa các quốc gia không chỉ để phân chia các dân tộc, mà còn phân chia cả thiên nhiên ? Những cánh rừng bạch dương bạt ngàn, với sắc màu rực rỡ, tươi sáng trong ánh nắng ban mai . Sự hùng vĩ của các cánh đồng đất đen vừa cày lật lên, mênh mông bát ngát, bốn phía kéo dài mút tận chân trời . Vẻ đẹp quyến rũ, thấp thoáng xa gần của hồ Baikal sâu thẳm xanh biếc... Các phong cảnh ấy, ai đã từng thấy, thì không thể quên !


“Tàu hoả chạy ven bờ hồ Baikal”

Tàu chạy chậm hẳn khi đi ven bờ hồ Baikal, có lẽ vì muốn dành thêm thời gian cho du khách ngắm nhìn cảnh đẹp thiên nhiên đặc biệt này của CCCP . Tàu dừng hẳn trong vài phút, ngay tại điểm sát bờ hồ nhất, vài bạn cả gan nhảy xuống, chạy thẳng tới tận mép nước, rồi hết hồn quay nhanh trở lại khi thấy tàu từ từ chuyển bánh, bạn bè vẫy gọi í ới... Mặc dù lúc đó tàu lăn bánh thật chậm, nhưng bậc thang lên xuống của tàu hỏa rất cao, nên nhảy đu người lên hết sức khó khăn, may mắn sao, chẳng ai bị rớt lại ở hồ Baikal . Bây giờ hồi tưởng vẫn thấy hồi hộp, nhưng có lẽ lúc ấy, những người điều khiển đoàn tàu đã quá quen thuộc với sự việc như vậy, nên họ mỉm cười, thầm lặng quan sát, chờ đợi cho tất cả kịp trở lên tàu…
Ngày 4 tháng 8, tàu đưa chúng tôi đến Irkutsk, một thành phố nằm sát bên bờ sông Angara, giữa miền Sibêria rộng lớn và nhiều tiềm năng của CCCP . Một phái đoàn của Sứ quán miền Nam Việt Nam từ Moskva đã đến chờ sẵn để đón chúng tôi . Đứng đầu phái đoàn là một người đàn ông trung niên, tánh tình hiền hậu điềm đạm, nói giọng Nam nhỏ nhẹ . Chúng tôi thân mật gọi ông là “Chú Lệ“. Vừa gặp mặt nhau, chú Lệ liền hỏi thăm bằng thái độ đầm ấm :”Mấy đứa đi đường có mệt lắm không ? Ăn được thức ăn của Nga không ?...”.
Cuộc hành trình tạm dừng ở Irkutsk trong 4 ngày . Ngay ngày đầu tiên mỗi người được lãnh 3 rúp để tiêu vặt . Việc quan trọng nhất tại đây là chúng tôi phải trải qua các đợt xét nghiệm y tế . Khủng khiếp nhất là đợt khám da liễu, cởi bỏ hết quần áo, cả đám cứ trần truồng như nhộng, xếp hàng chạy ngang qua mặt bác sĩ ! Ai mạnh khỏe thì lên đường đi tiếp, ai mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như lao chẳng hạn, thì ở lại điều trị rồi đi sau .


“Nhà ga Irkutsk”

Suốt hơn 1 tuần lễ tù túng trên tàu hỏa tốc hành, nay chúng tôi vui mừng tận hưởng sự khoan khoái của cuộc sống trên mặt đất . Tại nhà ăn tập thể, chúng tôi được chỉ dẫn tường tận cách dùng các dụng cụ trên bàn ăn như dao, muỗng, nĩa… Ngoài ra, còn được giảng giải thêm một số điều cần biết để hòa đồng với cuộc sống mới trên đất CCCP .
Ký túc xá nơi chúng tôi ở nằm cách bờ sông Angara không xa lắm, một số người hay rủ nhau đi bộ ra đấy ngắm phong cảnh . Angara là con sông lớn và chảy xiết, sau này qua sách vở chúng tôi mới biết có nhiều nhà máy thủy điện được xây dựng trên suốt chiều dài của sông . Bờ sông cao, trải đầy hoa dại màu vàng rực, nước sông lạnh như băng . Dòng sông rộng lớn, lấp lánh, uốn lượn chảy xiết về phương trời xa, xa mãi...
Một nhóm sinh viên Triều Tiên thấy chúng tôi giống họ nên tưởng là đồng hương, bèn kéo đến làm quen . Khi biết nhận lầm, cả hai bên cùng cười vui vẻ, rủ nhau chiều chiều chia phe đá bóng . Chúng tôi đâu có giày thể thao, vài người cứ mang giày da mà đá bóng, một lúc sau thì đau chân và sợ hỏng mất đôi giày quý, nên cởi ra đá bằng chân không ! Có bạn đá bóng hăng quá nên bị viêm họng rất nặng, phải nằm bệnh viện điều trị vài ngày, may mà kịp thời khỏe mạnh để lên đường cùng với mọi người…
Chúng tôi vô cùng ngạc nhiên nhận thấy ruồi muỗi tại Irkutsk sao mà to lớn khác thường, khổng lồ gấp ba bốn lần so với ruồi muỗi ở Việt Nam . Sau này, có bạn kể lại đã tinh nghịch đập chết một con ruồi và một con muỗi to khổng lồ, bỏ xác chúng vào phong bì, rồi gởi về Việt Nam để hù dọa người thân !


“Sông Angara”

Vài người trong chúng tôi đã biết bập bõm dăm ba câu tiếng Nga, nên mạnh dạn rủ bạn bè cùng dạo quanh phố phường Irkutsk . Trên đường đi, bắt gặp ai cũng cố tập nói, hoa chân múa tay, hiểu thì hiểu, chẳng hiểu thì cười trừ ! Có nhóm rủ nhau đến rạp mua vé xem phim, nghe thuyết minh toàn bằng tiếng Nga, chẳng hiểu gì cả, nhưng vẫn cực kỳ khoái chí…
Còn nghe kể một sự việc hoàn toàn thật đã xảy ra tại Irkutsk, có lẽ chúng ta chẳng nên cười, mà cần phải thương yêu thông cảm cho người bạn ấy . Đó là một bạn đi đợt khác, không cùng chuyến tàu với chúng ta, quê ở vùng khói lửa chiến tranh ác liệt Vĩnh Linh, giáp vĩ tuyến 17, nay thuộc tỉnh Quảng Trị . Khi dạo chơi quanh Irkutsk, bạn ấy đã bước đâm thẳng đầu vào cánh cửa làm bằng thủy tinh trong suốt của một cửa hàng ! Bị dội ngược trở ra, xuýt xoa vò đầu vò trán, nhưng vẫn tần ngần đứng yên, ngỡ ngàng chưa hiểu tại sao ? Bạn bè phải vội vàng kéo lánh đi xa .


“Phong cảnh Siberia”

Chiều ngày 7 tháng 8, mọi người tập trung tại nhà ăn sinh viên để nghe chú Lệ xướng đọc bản danh sách phân bổ ngành nghề, sau khi hoàn tất khoá Dự bị tại Kiev thì ai sẽ đi học ngành chuyên môn gì ở thành phố nào…

(còn tiếp)

[Hấp hao hoa]

(tiếp theo)

Ngày 8 tháng 8, chúng tôi lên tàu hỏa rời Irkutsk . Phái đoàn của chú Lệ cũng đi chung chuyến tàu trở về thủ đô Moskva . Sau này, nhiều lần chú Lệ còn phải đến Kiev, giải quyết mọi công việc cần thiết, liên quan đến đoàn sinh viên miền Nam...
Đang ở tuổi ăn chưa no lo chưa tới, hầu như tất cả chúng tôi đều quá vô tư, bị cuốn hút sâu vào những điều mới lạ diễn ra ào ạt xung quanh, nên chẳng hề biết rằng vẫn còn nhiều người Việt Nam và người nước ngoài luôn thầm lặng quan tâm, theo dõi mọi sự việc, với trọng trách chăm sóc bảo vệ tất cả đoàn du học sinh ! Một vài bạn tinh ý đã nhớ rằng xuất phát ngay từ Hà nội, cùng đi chung đoàn chúng tôi còn có một người đàn ông khoảng 30 tuổi, ít nói, giọng Bắc, vóc dáng tầm thước, thái độ kín đáo, ở riêng một phòng gần sát toa nhà ăn . Người đàn ông này chỉ tiếp xúc làm việc với các đơn vị trưởng để phân phát hộ chiếu tại Hữu Nghị Quan, phát tiền tiêu vặt trên đất Trung Quốc, ra lệnh cấm mặc quần đen trên đất CCCP, phát tiền tiêu vặt tại Irkutsk, và quan trọng nhất là thanh toán tiền ăn trên suốt chuyến đi cho toàn đoàn… Một nhiệm vụ hết sức nặng nề, cùng với số tiền ngoại tệ quá lớn ! Phải chăng người đó thuộc lực lượng công an bí mật, nhận nhiệm vụ trực tiếp quản lý và giải quyết mọi vấn đề của đoàn chúng tôi ?


“Cầu bắc qua sông Volga”

Rất ít khi người đàn ông ấy xuất hiện, thi thoảng cần giải quyết vấn đề thật sự nghiêm trọng thì mới ra mặt . Có bạn đã nhớ rằng trên chuyến tàu ấy không chỉ toàn học sinh miền Nam, mà còn đoàn học sinh miền Bắc, gồm nhiều thiếu nữ xinh đẹp . Vài anh chàng ngổ ngáo trong đoàn miền Nam cứ canh gần đến giờ ăn là ra ngồi chễm chệ trên ghế dọc hành lang, giả vờ ngắm cảnh . Thực chất là chờ các thiếu nữ xinh đẹp đi ăn để chọc ghẹo . Đôi khi táo tợn, các anh chàng còn phối hợp nhau, bất ngờ thọc chân ra gác ngang chận đường, nhốt hai đầu, buộc các cô nàng phải nem nép đứng kẹt cứng ở giữa, nói thế nào cũng không cho đi, mà còn buông lời cợt nhả… Sự việc liên tiếp lặp đi lặp lại, trở nên khá nghiêm trọng . Một hôm, người đàn ông ấy bất ngờ xuất hiện, nghiêm nghị nói ngắn gọn :”À ra thế ! Tôi đã nghe phản ánh nhiều lần, bây giờ mới thấy tận mắt !”, rồi ông liền biến mất . Nhưng từ đó về sau, anh chàng nào cũng lạnh gáy, chẳng dám hó hé làm việc ấy nữa !


“Thủ đô Moskva”

Khi tàu chạy gần đến Moskva, có lẽ vì sắp hoàn thành xong nhiệm vụ một cách tốt đẹp, nên người đàn ông ấy tỏ ra cởi mở giao tiếp hơn, trong khoảng thời gian ngắn ngủi còn lại . Tàu vừa dừng bánh, lập tức ông biến mất hút, chẳng ai hay biết gì cả… Đến tận bây giờ, đôi khi hồi tưởng kỷ niệm, anh em chúng tôi muốn nói lời cảm ơn đến người đàn ông ấy, người đã thầm lặng chăm sóc, bảo vệ toàn thể đoàn du học sinh trên chuyến tàu đó . Nhưng chẳng biết là ai, cũng chẳng biết làm sao tìm được, thôi đành giữ mãi sự biết ơn vậy !


“Nhà ga Yaroslavsky tại Moskva”

Ngày 12 tháng 8, tàu chở chúng tôi đến nhà ga Yaroslavsky là khởi điểm đầu tiên của tuyến đường sắt xuyên Siberia từ Moskva, thủ đô của Liên Bang Xô Viết . Tàu dừng lại lúc quá nửa đêm, một nhóm người Việt Nam căng cờ và biểu ngữ chào đón chúng tôi tại sân nhà ga lớn . Chúng tôi không thể ngủ, chỉ quanh quẩn dưới các mái vòm nhà ga, bên ngoài trời khá lạnh . Quang cảnh luôn đông người, ồn ào náo nhiệt, chúng tôi tò mò quan sát, lắng tai thử nghe ngóng tiếng Nga xem sao...


“Quảng trường Đỏ”


“Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva (MGU) mang tên Lomonosov”

Sáng sớm, xe buýt đến chở cả đoàn đi tham quan thủ đô Moskva, vòng quanh các đường phố, dọc theo đường bờ sông, vượt qua những chiếc cầu tuyệt đẹp, lên đồi Lênin, vào thăm Đại học Lômônôxốp, ăn bữa trưa ở đấy, rồi tự do hái trộm vài quả táo trong vườn trường... Lúc này, ông Vũ Quang Chính lại phiên dịch giúp cho chúng tôi hiểu biết thêm về thủ đô Moskva, và về những biểu ngữ khẩu hiệu bằng tiếng Nga dựng treo dọc theo các đường phố…


“Nhà ga tàu hỏa Kievsky tại Moskva”

Chiều hôm ấy, xe buýt chở chúng tôi đến nhà ga Kievsky, lên tàu hỏa rời Moskva, hướng về thành phố Kiev . Trên tàu, mỗi người được lãnh 5 rúp để tạm chi tiêu ăn uống trong vòng 3 ngày kế tiếp, sau đó mới nhận được lương hằng tháng... Sau này, tất cả chúng tôi đều có dịp thăm lại thủ đô Moskva ít nhất là một lần nữa, trên con đường quay trở về Việt Nam !
Khoảng 3 giờ sáng ngày 13 tháng 8 năm 1971, tàu hoả dừng hẳn lại tại nhà ga Trung tâm thành phố Kiev ! Thế là ròng rã sau 18 ngày đêm kể từ khi rời xa Hà Nội, bằng tàu hỏa tốc hành vượt qua chặng đường xấp xỉ 15 ngàn cây số, dài hơn một phần ba vòng chu vi trái đất (39 ngàn cây số), cuối cùng chúng tôi đã đến thành phố Kiev, thủ đô của Ukraina, một trong những nước Cộng hòa giàu mạnh nhất CCCP .


“Nhà ga tàu hoả Trung tâm Kiev”

Buổi sáng đầu tiên tại Kiev, bầu trời xanh ngắt, ánh nắng chói chang, gió nhẹ dịu mát, hứa hẹn mọi điều tốt lành... Nhưng có câu :”Nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò !”, nên ngay buổi chiều đầu tiên ấy, chẳng cần ai mách bảo, một vài người chúng tôi đã lẳng lặng viếng thăm vườn táo nằm đối diện với ký túc xá .
Vườn táo rộng lớn, rất sai trái, quả nào quả nấy thật to, lủng lẳng tỏa mùi thơm đang kỳ chín tới... Mà nhìn quanh sao chẳng thấy hàng rào, chẳng ai canh gác cả, lý thú thật ! Bây giờ muốn hỏi xin thì biết phải hỏi ai, mà nếu có ai thì đã biết chữ tiếng Nga nào đâu mà hỏi ? A ha, chắc CCCP quê hương của xã hội chủ nghĩa, nên họ trồng vườn táo dành chung cho tất cả mọi người ? Tình hình tỏ ra rất thuận lợi, quyến rũ . Thế là quân ta thận trọng tấn công, ít ít thôi, cần phải kín đáo trong vẻ lịch sự . Kể từ buổi chiều đầu tiên đó trở đi, số người thưởng thức vườn táo ngày một đông thêm, cả nam lẫn nữ..., lượng táo tự do hái ăn tại chỗ và xách đem về nhà ngày càng nặng ký hơn !
Có lẽ những gì xảy ra ở vườn táo ngay trong ngày thứ nhất vừa đặt chân đến Kiev chính là kỷ niệm đáng ghi nhớ đầu tiên, nó bắt đầu cho chuỗi các câu chuyện của quãng đời sinh viên vô cùng đẹp đẽ tại Dự bị Tổng hợp Kiev 1971…


“Bình minh bên sông Dniepr tại Kiev”

(hết)

[micha53]

Hấp hao hoa viết

(tiếp theo)

....
Chiều ngày 7 tháng 8, mọi người tập trung tại nhà ăn sinh viên để nghe chú Lệ xướng đọc bản danh sách phân bổ ngành nghề, sau khi hoàn tất khoá Dự bị tại Kiev thì ai sẽ đi học ngành chuyên môn gì ở thành phố nào…

Hết Dự bị cũng chính Chú lại đọc 1 bản danh sách khác … đổi thay bao số phận.

[Minsk8222]

Cảm ơn bài viết của Bác "Hấp hao hoa" làm cho tôi nao nao nhớ lại ngày đầu tiên đặt chân lên Kiev cách đây gần 30 năm. Khi mà nhân dân Thủ đô UCRAINA vừa chào đón lễ kỷ niệm 1500 năm. Chúng tôi thuộc đoàn học viên trường Tăng Kiev. Kỷ niệm nhớ nhất là sau một đêm ngồi tầu từ Matxcova đến Kiev đã đói được anh Nguyễn Hữu Tâm quê Bắc Giang (sau này về Quân Đoàn 2, rồi chuyển ra công ty xuất nhập khẩu Hải Phòng) mời một câu ai cũng cảm động: "Hôm nay hơi vội không đi chợ được các ông ăn tạm cơm với Giò - колбаса" thôi nhé. Gần 30 năm bây giờ vẫn còn nhớ mùi vị của bữa cơm đón tiếp hôm ấy.

[ninh]

micha53 viết

Hết Dự bị cũng chính Chú lại đọc 1 bản danh sách khác … đổi thay bao số phận.

Bác Mì thuộc Kiev-70 hay sao mà không có tên trong danh sách Kiev-71? Còn bác Hấp hao hoa là ai trong số 155 người xếp sau "chú Lệ" tại trang ... - số 00? Dù sao cũng xin tặng các bác một bông hoa trong vườn nhà


---
P/S: A, em biết rồi, bác là bác Liêm, em vừa gỡ link danh sách ra khỏi bài viết, hú hồn!

[micha53]

Mì trên 1 năm - DB Minsk
Cũng diện Chú Lệ quản lí.

[Hấp hao hoa]

Chào bạn Ninh !

Tên tôi đúng là Liêm . Nhưng hơi tò mò là tại sao bạn lại biết tên tôi trước khi tôi trả lời nhỉ ?

Cám ơn món quà từ bạn

[ninh]

Hấp hao hoa viết

Chào bạn Ninh !

Tên tôi đúng là Liêm . Nhưng hơi tò mò là tại sao bạn lại biết tên tôi trước khi tôi trả lời nhỉ ?

Cám ơn món quà từ bạn

Bác cứ đùa! Em nói rõ là nhóm các bác có 155 người, thêm "chú Lệ" số thứ tự 00 nữa là 156, quá rõ rồi còn gì. Em còn biết biệt danh của bác do một người có nick dinhmanh đặt cho (dù có thể bác chưa biết dinhmanh là ai), nhưng chẳng hiểu sao qua đây bác khiêm tốn bỏ bớt một dấu huyền. Đơn giản là em tìm cụm từ "Chuyện dự bị tổng hợp Kiev" trên mạng.
Em đã đăng ký vào chi hội Kharkiv rồi, bác thấy không?
Có một điều em nhận thấy là diễn đàn của các bác còn ít thành viên quá, có lẽ phải tổ chức lại mới thu hút được dân U.
Kính chúc bác dồi dào sức khoẻ, nhiều bài viết hay và tiếp tục hào hoa + đào hoa

[Hấp hao hoa]

Chào bạn Ninh !

Thì ra dinhmanh là kẻ tiết lộ tên thật của tôi ! Quả thật tôi vẫn chưa biết dinhmanh là người thế nào, nam hay nữ, mặt mũi ra sao...

Không phải là tôi khiêm tốn quên một dấu huyền trong biệt danh của mình đâu, mà cố ý làm vậy . Bởi vì "hào hoa" có ý nghĩa riêng của nó, và "hao hoa" cũng có ý nghĩa riêng của nó, đúng không bạn ?

Chúc bạn vui khoẻ !

[ninh]

Hấp hao hoa viết

...
Thì ra dinhmanh là kẻ tiết lộ tên thật của tôi ! Quả thật tôi vẫn chưa biết dinhmanh là người thế nào, nam hay nữ, mặt mũi ra sao...
...

Em lại nghĩ là bác dinhmanh đặt bí danh cho bác chứ!
Chuyện là thế này: bác í đặt một topic "Hấp Hào Hoa" với nội dung chỉ một từ "Liêm" không có cả dấu chấm. Rồi bác (Phan) Chí Thắng mới phải thốt lên "Bài này có thể đem dự cuộc thi viết truyện siêu ngắn. Cả bài chỉ có một từ gồm 4 chữ cái?...".

[Hấp hao hoa]

Chào bạn Ninh !

Đúng sự thật là như vậy, chính dinhmanh đã đặt bí danh "Hấp hào hoa" cho tôi .

[Saomai]

Hấp hao hoa viết

Chào bạn Ninh !

Tên tôi đúng là Liêm . Nhưng hơi tò mò là tại sao bạn lại biết tên tôi trước khi tôi trả lời nhỉ ?

Cám ơn món quà từ bạn

Việc nhận ra bác tên Liêm đâu có khó

Hấp Hao Hoa:

Chào các bạn !

Khoảng 1 năm trước đây, tôi đã đăng 2 bài viết trong “Chuyện Dự bị Tổng hợp Kiev 1971” lên diễn đàn Nước Nga . Nhưng vì chưa minh hoạ cho các bài viết ấy bằng hình ảnh được, nên tôi tạm ngưng .

Còn khoảng 1 năm trước:

Liem:

ĐƯỜNG DẪN ĐẾN KIEV

Khóa Dự bị sinh viên miền Nam tại trường Đại học Tổng hợp Kiev năm 1971-1972 bao gồm khoảng 150 người, phần lớn là học sinh vừa mới tốt nghiệp phổ thông. Đa số có quê nội, quê ngoại, hoặc cả hai quê nội ngoại đều ở miền Nam, và gần 20 người quê ở miền Bắc . Trong chúng tôi, một số người học tại các trường nội trú dành riêng cho học sinh miền Nam, và đa số học tại các trường phổ thông bình thường trên khắp đất Bắc . Cha mẹ chúng tôi là những người trực tiếp cống hiến xương máu trong chiến trường miền Nam, hoặc tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ ở miền Bắc . Lúc ấy, tuy được gọi là hậu phương, nhưng miền Bắc cũng đã chịu đựng sự oanh kích của không quân Mỹ ngày càng ác liệt !

[Hấp hao hoa]

Chào bạn Sao Mai !

Tôi cứ nghĩ mọi người sẽ nhận biết tên thật của tôi theo cách của Sao Mai, đâu ngờ Ninh lại có cách hoàn toàn khác như vậy... Nhưng dù sao thì "đường nào cũng dẫn đên Nước Nga.net" !

[Hấp hao hoa]

SỐNG CHUNG MỘT MÁI NHÀ

Có một khoảng trời xa riêng lắm
Hoa không tên, chen cùng cỏ lạ…
Ta cất giữ như thứ gì vô giá
Nơi tự hồn ta biết đến tận cùng !

(Phan Chí Thắng)


“Ký túc xá Ob.6 trên đường Sao Đỏ”

Ngày 19 tháng 8 năm 1971, tàu hỏa ngưng bánh vào lúc quá nửa đêm, đưa chúng tôi tới nhà ga Trung tâm Kiev . Rạng sáng, đoàn xe buýt chở chúng tôi về đến nơi ở mới, để bắt đầu cuộc đời sinh viên tại CCCP .
Lần đầu tiên đặt chân đến nơi ở mới, chúng tôi bỡ ngỡ nhận thấy mọi thứ còn rất lộn xộn, mọi người đang bận rộn tíu tít, ồn ào náo nhiệt . Một nhóm nam sinh viên nhiều màu da, chẳng hiểu họ thuộc các dân tộc nào, nhưng vô cùng nhiệt tình chào đón chúng tôi . Họ xách vác hộ valy của các bạn nữ lên tầng cao, chạy tới chạy lui, khiêng kê giường nệm, giúp đỡ sắp xếp chỗ ngủ cho mọi người… Sự đón tiếp nồng hậu này đã gây một ấn tượng ban đầu thật sự tốt đẹp, khắc sâu vào tâm trí chúng tôi !


“Sống chung với sinh viên Nga”

Trước khi chúng tôi đặt chân đến nơi này, trong mỗi phòng đều đã bố trí sẵn một hoặc hai sinh viên người Nga hoặc Ukraina, trên danh nghĩa là sống chung để giúp thực tập giao tiếp bằng tiếng Nga, nhưng chủ yếu họ muốn nắm rõ tình hình sinh hoạt của chúng tôi, nhằm duy trì nội quy trật tự theo nếp sống mới . Nói chung, các sinh viên Nga đều dễ cảm thông, ngoại trừ thiểu số bày tỏ thái độ lạnh lùng, hơi khó chịu . Bởi vì chúng tôi hoàn toàn chưa biết tiếng Nga, tuổi tác cũng chênh lệch khá nhiều, phần đông họ đã học đến năm thứ tư, nên đôi bên khó giao tiếp tìm hiểu lẫn nhau . Sau này khi chấm dứt khoá Dự bị Kiev, rồi tỏa ra đi học ở những nơi khác, nhờ đã biết ngôn ngữ nên chúng tôi dễ dàng quan hệ, gần gũi thân thiện hơn đối với các sinh viên Nga cùng lớp, cùng lứa tuổi…


“Cổng của ký túc xá Ob.6”

Từ ngày đầu tiên đặt chân đến Kiev, địa chỉ mới cho tất cả mọi người là nhà số 3, ký túc xá 6, thuộc trường Đại học Tổng hợp Kiev viết tắt là KGU, đường Sao Đỏ, (Dom 3, ob.6 KGU, Krasnaia Zviozda Ulitsa) . Ký túc xá này đã trở thành mái nhà chung cho toàn thể đoàn sinh viên Dự bị Kiev 71 . Đó là một tòa nhà khá lớn, cũ kỹ nhưng chắc chắn, cao 5 tầng, xây bằng gạch đỏ để trần, không tô trát bên ngoài . Trước cổng tòa nhà này lúc ấy có hai cây liễu cao to, và một máy mua nước tự động .
Tòa nhà ký túc xá nằm ngay góc ngã tư của đường Sao Đỏ giao nhau với đại lộ nối trung tâm thành phố tới sân bay Kiev . Nơi đây rất gần quảng trường Sevastopol, nằm cách trung tâm thành phố không xa lắm . Kề gần bên là các ký túc xá của trường Đại học Xây dựng Kiev (KIXI) .


“Ob.6 nằm ở góc đường Sao Đỏ và đại lộ đi sân bay Kiev”

Từ ngoài đường bước qua cánh cửa cổng của ký túc xá, vào đến tầng sát mặt đất, trước nhất phải gặp bàn bảo vệ . Nhân viên bảo vệ là các bà già to béo phục phịch, đôi khi để hàng ria mép trông rất ngộ nghĩnh, thường ngồi nhàn rỗi đọc báo hoặc đan len… Từ bàn bảo vệ, rẽ sang trái đến phòng giải trí xem TV, rẽ sang phải đến nhà kho chứa chăn, nệm, vải trải giường… Cầu thang lên xuống nằm đối diện thẳng với cánh cửa cổng ra vào của tòa nhà . Theo cầu thang đi xuống tầng ngầm, rẽ sang trái đến nhà tắm chung, rẽ sang phải đến nhà ăn sinh viên .
Tất cả 5 tầng của ký túc xá đều có các phòng ở dành cho sinh viên và nghiên cứu sinh . Tầng 1, 2 dành cho nữ . Tầng 3 dành cho cả nam và nữ . Tầng 4, 5 dành cho nam . Tại tầng 5 còn có một phòng học chung khá lớn . Trên mỗi tầng đều có nhà vệ sinh và phòng rửa mặt chung nằm ở đầu hành lang bên trái . Nhà bếp chung nằm ở đầu hành lang bên phải . Hành lang chạy dài suốt giữa tòa nhà, hai dãy phòng nằm dọc theo hai bên hành lang, đối diện nhau .
Trong phòng nhỏ đặt 4 giường, trong phòng lớn đặt 6 hoặc 8 giường . Mỗi giường đều có một cái tủ nhỏ đặt kề bên, để cất vật dụng cá nhân riêng . Trong mỗi phòng đều có hệ thống sưởi ấm chung chạy bằng nước nóng, có cửa sổ, hoặc cửa cái bước ra bancon . Những bancon phía trước nhìn xuống đường Sao Đỏ, bancon phía sau nhìn xuống một sân bóng rổ và chỗ phơi đồ đạc . Cửa cái đi ra bancon và các cửa sổ đều có 2 lớp thủy tinh cách nhiệt rất tốt . Phần cao nhất của cánh cửa thường có thêm một cửa sổ thông hơi nhỏ, đôi khi mở ra để thay đổi không khí trong lành, mà vẫn giữ được nhiệt độ ấm cúng bên trong phòng .


“Cửa hàng thực phẩm gần Ob.6, trên đường Sao Đỏ”

Từ bên trong ký túc xá bước ra, nếu rẽ phải sẽ đến ngay góc ngã tư, có thể đón xe buýt đi về trung tâm thành phố, hoặc theo chiều ngược lại, đi ngang qua vườn táo, hướng đến sân bay Kiev . Nếu rẽ trái sẽ đi dọc theo đường Sao Đỏ, lần lượt ngang qua các cửa hàng bán thực phẩm, xúc xích, bánh mì, sữa, bánh ngọt, rượu bia… Tiếp tục đi thẳng khá xa, vượt qua vài ngã ba ngã tư, rồi rẽ trái sẽ đến rạp chiếu phim, chếch một tý có quầy bán kem nhỏ .
Muốn đi học, ra khỏi ký túc xá chúng tôi chỉ cần rẽ trái, đi bộ dọc theo đường Sao Đỏ một quãng ngắn, rẽ trái lần nữa vào một lối tắt nhỏ, đi ngang qua các ký túc xá của trường Đại học Xây dựng, qua một sân đá bóng rộng rãi, sẽ đến khu trường học của Đại học Tổng hợp Kiev dành cho khóa Dự bị 71, nằm trên đường Proxvesenhie .


“Khu trường học Dự bị Kiev 71 trên đường Proxvesenhie”

Có thể nói, đời sống tự lập của sinh viên Dự bị Kiev 71 tập trung vào năm việc chính : ăn mặc, ngủ nghỉ, học hành, vui chơi, yêu đương ! Ông bà ta vẫn có câu ngạn ngữ truyền lại cho hậu thế :”Ăn được ngủ được là tiên !”, ngụ ý nhắc đến hai vấn đề cốt lõi của sự sống . Khuôn khổ bài này chỉ đề cập đến hai việc quan trọng đầu tiên là ăn mặc và ngủ nghỉ .
Hằng tháng, mức lương phụ cấp chung cho sinh viên Việt Nam tại CCCP là 60 rúp . Số tiền ấy chẳng dư giả gì, cứ như gió vào nhà trống . Nữ giới tỏ ra bản lãnh hơn hẳn trong nghệ thuật quản lý tiền bạc, tổ chức ăn uống . Nam giới thường xuyên lâm vào cảnh bần hàn túng thiếu, no dồn đầu tháng, đói góp cuối tháng, nếu được bạn mời gọi thì sẵn sàng đi ăn chực một phen, mà ăn chực thì ngon tuyệt vời !
Tất cả chúng tôi đều hiểu nên hùn hạp tiền để nấu ăn chung theo từng nhóm, sẽ tiết kiệm và thuận lợi hơn . Nữ giới giữ rất vững sách lược này, họ luôn nấu ăn chung từng nhóm, chị em đoàn kết nhau lâu bền nhờ bản tánh chịu khó và nhường nhịn . Nam giới cũng bắt chước, nhưng ít khi thành công . Các nhóm toàn nam thường bị tan vỡ nhanh chóng, nguyên nhân chủ yếu do bản tánh lười biếng việc nội trợ, hay trốn tránh nhiệm vụ, rồi nổi nóng gây gổ nhau...
Nam giới sớm nhận thấy khó tự lo liệu nếu thiếu nữ giới . Nhưng đâu phải ai cũng dễ dàng lọt vào bản danh sách vàng nằm dưới sự bảo hộ chu đáo của phụ nữ, hoặc may mắn tìm ra vài chị em ưng thuận sát nhập với nhóm toàn nam ? Cả hai dạng quan hệ đó sớm muộn thường phải trả giá bằng lời hứa hẹn trăm năm . Cũng chẳng sao, lại càng thêm thi vị cho những bữa ăn tràn đầy tình cảm ! Nhiều kẻ ngốc ngếch, chưa kịp hiểu tình yêu là cái quỷ quái gì, nên suốt ngày cô độc, lang thang trôi dạt vào nhà ăn sinh viên, rốt cuộc cũng phải nhờ vả nữ giới là các bà đầu bếp, các cô phục vụ người Nga...


“Cha Trời, Mẹ Đất, lo chi ?”

Tại CCCP, chẳng biết nhóm bợm rượu Việt Nam nào đã tức cảnh sinh tình quanh bàn nhậu, cùng sáng tác một thi phẩm hóm hỉnh về cuộc đời sinh viên, bắt đầu bằng câu thơ tuyệt diệu tràn đầy khẩu khí :”Năm năm kinki, mười lần zachiốt...”. Thi phẩm được truyền tụng và thêm thắt qua nhiều thế hệ, nhưng bất kỳ sinh viên nào cũng phải tấm tắc ngợi khen cái thần của câu thơ khởi đầu ấy, bởi món cháo mì kinki thật sự xứng đáng được tôn vinh thành món ăn quốc hồn quốc túy trong suốt nhiều năm Dự bị và Đại học .
Nếu bạn du lịch thăm Việt Nam, tất phải thử món chả giò, nếu bạn đi học ở CCCP, tất phải nếm cháo mì kinki ! Đó là một món ăn rất khó đặt tên, xúp không ra xúp, cháo chẳng ra cháo, nhưng chắc chắn nó sền sệt . Ngoài ba thành phần cơ bản là nước, mì vermisen và cá hộp kinki, đầu bếp còn có thể bỏ dồn thêm vào đấy tất cả mọi thứ thực phẩm và rau cải mà họ thích, thí dụ như thịt vụn, mỡ thừa, xương xẩu, đầu đuôi cá, bắp cải, khoai tây, hành củ, cà rốt, cà chua, rau xanh...
Sức tiêu thụ mì vermisen và cá hộp kinki của sinh viên Việt Nam thật khủng khiếp, lắm khi hệ thống phân phối thực phẩm của CCCP bị mất cân bằng . Hễ sinh viên Việt Nam có mặt ở đâu, thì nơi đó và vùng phụ cận lập tức khan hiếm hai thứ thực phẩm ấy . Đôi lúc hàng tồn kho còn ít, hàng mới chưa kịp về, các cô bán hàng người Nga liền bỏn xẻn từ chối bán hai thứ thực phẩm ấy cho sinh viên Việt Nam !
Tại sao cháo mì kinki nổi danh như vậy ? Vì nó vượt trội hơn hẳn các món ăn khác với những ưu điểm sau đây : rẻ mà no, dễ nấu nhanh, hợp khẩu vị, một nồi cháo mì kinki Thạch Sanh có thể cứu đói cho vô số miệng ăn...
Bạn có thể thưởng thức cháo mì kinki bằng nhiều phương cách, nhưng hay nhất là dùng cái thìa khuấy cà-phê nhỏ xíu, múc từ nồi đưa thẳng lên miệng, chẳng cần bát đĩa . Lúc đó, người thưởng thức vừa đói bụng lại vừa sốt ruột, sợ bạn xung quanh dùng các dụng cụ to lớn hơn múc hết mất, nên từng sợi mì, từng mẩu cá đoạt được đều ngon lành gấp đôi, gấp ba !


“Bây giờ bạn còn nhớ cháo mì kinki chăng ?”

Đang ở tuổi thanh niên mới lớn nên chúng tôi luôn luôn dễ ngủ, hễ đặt lưng nằm xuống lập tức ngủ ngon . Nhưng không phải lúc nào cũng được ngủ no nê, mà thường xuyên lâm vào tình trạng thiếu ngủ . Có rất nhiều lý do để chúng tôi thức khuya, đôi khi đến sáng luôn :
- Thứ nhất vì lo học bài, đặc biệt trong các kỳ thi kiểm tra...
- Thứ hai vì lo chơi, rủ nhau đi ra trung tâm Kiev mua sắm, dạo quanh phố phường, coi phim, đến trường khác chơi với bạn, đi tập trượt băng, tổ chức sinh nhật, tiệc tùng nhậu nhẹt, đánh cờ vua, đánh bài, đánh đômino, học võ…
- Thứ ba vì lo yêu, từng cặp dạo quanh đường phố vắng vẻ, đắm đuối đam mê quên hết cả không gian thời gian . Về đến ký túc xá, vẫn luyến tiếc chưa dứt nhau ra được, ngang nhiên ngồi tâm sự to nhỏ ở cầu thang, giữa đêm khuya tĩnh mịch...
- Thứ tư vì lo theo dõi rình rập những kẻ đang yêu, cố nhìn xem họ làm gì, cố nghe xem họ nói gì với nhau…, để có dịp sẽ trổ tài bắt chước !
- Thứ năm vì cuối tháng bụng đói meo, ngủ không được, trằn trọc lăn qua lăn lại, đã nghe phát chán phát chê rồi mà bắt buộc cứ phải tiếp tục nghe những lời tâm sự ngon ngọt, ầm vang vọng đến từ phía cầu thang…
- Thứ sáu vì sợ rệp, bắt giết rệp . Các bạn nữ thường than phiền nhiều rệp, ngược lại, chẳng nghe bạn nam nào nhắc về rệp cả, hay là rệp chỉ thích sống chung với những người ưa để tóc dài ?
Trước khi lên đường đi học ở nước ngoài, chúng tôi đã được nhà nước Việt Nam chu cấp một số đồ đạc trang phục . Sang đến CCCP, chúng tôi lại được cấp mua quần áo mùa đông, trị giá trong khoảng 300 rúp . Nhân viên nhà trường đưa từng nhóm đến cửa hàng bách hóa tổng hợp lớn nhất của thành phố, chọn lựa mua sắm các trang phục dùng cho mùa đông rất lạnh ở CCCP, như áo khoác panto, áo len, mũ lông, khăn quàng cổ, giày, vớ len, găng tay…


“Các chú gấu con giống hệt nhau của gấu mẹ vĩ đại CCCP”

(còn tiếp)

[Hấp hao hoa]

(tiếp theo)

Những quần áo trang phục được chu cấp từ Việt Nam hoặc được cấp mua tại CCCP đều giống hệt như nhau, hoặc khác nhau rất ít, nên chưa đủ thỏa mãn cho thị hiếu làm dáng chưng diện của lứa tuổi thanh niên mới lớn . Nhiều bạn khéo tay đã mua vải về tự cắt may quần áo cho bản thân và bạn bè . Cuộc sống xa quê hương rèn luyện chúng tôi trở nên tự lập hơn, chịu khó hơn, giỏi giang hơn, và thương yêu giúp đỡ nhau hơn... Ngoài việc tự quyết định mọi sinh hoạt của bản thân, tự quản lý chi tiêu tiền bạc, tự lo liệu việc ăn mặc, ngủ nghỉ…, chúng tôi còn cắt tóc cho nhau, may vá quần áo cho nhau, giúp đỡ lẫn nhau khi đau ốm, tương trợ chia sẻ nhau trong nhiều việc khác…
Đi học tại nước ngoài, cuộc sống sinh viên hoàn toàn cách xa quê hương, đồng bào, gia đình, người thân…, không phải chỉ trong vài tháng hay một năm, mà trong thời gian rất lâu, liên tục suốt nhiều năm ròng rã . Chúng tôi vừa tự lập, lại vừa gắn bó với tập thể, lấy tập thể làm gia đình, làm anh chị em của mình . Ở chung, học chung, ăn chung, ngủ chung, chơi chung, vui chung, buồn chung…, sống dưới một mái nhà chung ! Tất cả những cái chung ấy đã kết gắn chúng tôi lại với nhau như anh chị em ruột thịt, tự thương yêu đùm bọc lẫn nhau, chứ còn ai khác đâu trên xứ lạ quê người ? Bởi vậy, những sinh viên từng đi học xa quê hương thường chẳng quên nhau, họ luôn giữ gìn tình cảm thân thương, quý mến nhau lâu dài, nhiều khi trong suốt cả quãng đời còn lại !


“Giữ gìn tình bạn luôn tươi sáng…”

@@

Sau đây là những kỷ niệm liên quan đến chuyện ăn mặc và ngủ nghỉ, do chính các sinh viên Dự bị Kiev 71 tự kể và viết :


“Tình bạn tri kỷ từ thời trường Học sinh miền Nam…”

- Châu Nhật Sinh kể :”Tôi rủ thêm bạn gái Minh Việt cùng đi xuống tìm gặp bà quản lý ký túc xá tại kho chứa đồ vật dụng . Đem hết vốn liếng tiếng Nga của mình ra, tôi nói chậm rãi nhưng khá rành rọt với bà quản lý :”Chào bà, tôi không thể ngủ thiếu chàng lính thủy (matros) !” . Bà quản lý tươi cười trong ánh mắt, lắc đầu trả lời :”Ở đây không có chàng lính thủy...” . Tôi bèn mếu máo :”Ôi ! Xin bà cố gắng tìm giúp cho !” . Bà quản lý cười ồ lên, và đưa cho tôi tấm nệm giường (matras) để tạm ngủ yên đêm ấy, còn chàng lính thủy thì thư thả tìm sau vậy .”


“Và tình bạn tri kỷ ngày nay…”


“Chẳng bao giờ quên nhau !”

- Phan Hồng Tâm viết :” Đúng là tàu đến Kiev rất khuya . Khi về tới ký túc xá, Tâm, Tú và Thái được dẫn đến một căn phòng nhỏ nằm cuối hành lang tầng 1 . Lúc ấy trong phòng còn trống trơn, chẳng có cái giường nào hết . Nhưng lập tức các bạn sinh viên nước khác nhiệt tình đi khiêng giường đến cho chúng mình, trong số đó có một nam sinh viên da đen . Đây là lần đầu tiên trong đời tôi nhìn rõ người da đen bằng xương bằng thịt, gần sát kề bên, nên cảm thấy rất sợ hãi . Nhưng anh ấy đang khiêng giường cho mình, vậy cũng bớt sợ phần nào ! Cửa thì hẹp, phòng thì nhỏ, muốn khiêng giường vào phải xoay trở khó khăn mới lọt . Tôi túm chặt lấy tay của Thái, hai đứa cùng xê dịch qua lại, vừa tránh chỗ cho họ xếp đặt giường, vừa dán chặt hai mắt vào anh da đen . Đúng hơn là chúng tôi né tránh anh ta chứ không phải né tránh giường . Càng khiêng nhiều giường vào thì phòng càng trở nên chật chội, càng khó né tránh . Tôi lo sợ, thầm tưởng tượng nếu chỉ sơ xuất một chút xíu nữa thôi thì anh ta sẽ đụng ngay vào người mình, và tôi sẽ hét to lên một tiếng ! May quá chuyện đó không xảy ra . Sau này, vì phòng ấy nhỏ nên chúng tôi được chuyển đổi lên tầng 2, ở cạnh phòng của Kim Hoa .
Đúng cửa hàng thực phẩm này rồi, xem ảnh thấy xúc động quá . Mình nhớ buổi sáng hôm đầu tiên đặt chân tới Kiev, thức dậy đói quá, ba đứa Tú, Thái, Tâm đã mở màn đến cửa hàng này . Đứa nào cũng không biết một chữ tiếng Nga bẻ đôi, nên muốn mua gì thì cứ chỉ cho người ta bán, rồi xòe một nắm tiền ra, họ lấy bao nhiêu thì lấy, vì chưa biết đọc, và chưa biết tiêu tiền của họ !”

- Nguyễn Minh Thông nói :" Nghĩ mà tức . Thời sinh viên thiếu thốn nên lúc nào cũng thèm ăn, đã đành . Thời nay đầy đủ thì bác sĩ bắt kiêng hết mọi thứ, rốt cuộc vẫn thèm ăn, nghịch lý !".


“Bây giờ thức ăn thức uống đầy bàn...”

- Trần Thị Liên Hoa viết :” Mình còn nhớ lần đầu tiên xuống nhà ăn sinh viên với Thanh Hương, bọn mình hai đứa đều mắt tròn mắt dẹt, thấy món gì cũng hấp dẫn, thế là hai đứa lấy đầy hai khay thức ăn . Khi xếp ra đầy ắp cả một bàn, ai đi ngang qua cũng trố mắt nhìn, vì không hiểu hai cô gái này sao lại ăn nhiều đến thế ? Lúc đầu chúng tôi còn hăng hái, sau đó thì cố mãi cũng không sao ăn hết được, nhất là những món lạ và hơi khó ăn thì không thể nào xài nổi, như món cá muối có vài lát hành tây đi kèm, món xmetana… Chẳng những thế, bọn mình lại ra sức lấy bánh mì, vì nghĩ ăn cơm thì phải mấy bát, nên những lát bánh mì nhỏ như vậy, mỗi đứa phải ăn được chục lát là ít ! Cuối cùng thì hai đứa chỉ ăn được một nửa số thức ăn ấy thôi, đấy là ăn khỏe lắm đó .
Vậy mà vài lần sau vẫn chưa rút kinh nghiệm, vẫn bị mắc bệnh “no bụng đói con mắt” . Các bạn có biết không, với đà ấy, chỉ sau một tháng ở Kiev mình đã tăng 10 kg ! Từ Việt Nam ra đi chỉ có 40 kg, sau một tháng đã được 50 kg rồi . Của đáng tội, do mình rất thích đồ ăn Tây mà…
Mình nhớ là sau đó, các bạn Chiến Thắng, Đại Khánh, Lộc Hùng cứ gọi trêu mình là XVINHIA, làm mình tức quá, nhưng quả thật cũng lên cân nhiều . Trong thời gian đầu tiên, cứ hơn nửa tháng là đã cạn túi rồi, lúc đó lại thắt lưng buộc bụng, ăn mì kinki, có khi chỉ nhai bánh mì 3 kopek, tròn và to bằng nắm tay ấy, nhưng cũng thật là ngon, nhất là khi bánh mới ra lò còn nóng hổi . Các bạn đừng cho là mình tham ăn nhé, mình chỉ thích ăn thôi !


“Nâng cốc chúc mừng XVINHIA béo tròn hơn xưa !”

Mới đây, mình thật thà kể chuyện này ra diễn đàn Kiev để góp vui với mọi người, ai ngờ các bạn Ngọc Chu, Trương Hùng, Thanh Liêm bây giờ lại tiếp tục xúm lại cười chế diễu cái tên XVINHIA, bực mình lắm, ghét quá đi mất ! Duy nhất có bạn Bá Tòng sợ mình phiền lòng nên không muốn nói thẳng, mà nói một cách tế nhị . Cám ơn bạn Tòng rất hiểu được tâm lý mọi người, nên dùng tiếng Việt chứ không dùng tiếng Nga để ám chỉ sự BÉO TRÒN BÉO TRỤC !”

- Nguyễn Bá Tòng viết :” Chào Liên Hoa, đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ khuôn mặt có đôi mắt tròn đen và to của bạn . Hình như bạn có chụp ảnh chung với Khương Bình, hai bạn ngồi ở bồn hoa, trên cổ đeo giây chuyền, đúng không ? Tôi còn nhớ ngày đó các bạn hay chơi cầu lông ở sân sau của ob.6, không biết bây giờ Liên Hoa còn chơi cầu lông không ? Nếu bây giờ gặp lại, tôi sẽ nhận ra ngay, với điều kiện bạn không QUÁ MẬP !”

- Trong buổi họp mặt đầu Xuân 2001, khi mọi người vui vẻ dạo quanh dãy bàn bày đầy ắp món ăn, ai đó thốt lên :"Còn thiếu cháo mì kinki !", tất cả đều bật cười ran .
Trần Xuân Hòa bèn kể :" Cách đây không lâu, tớ kiếm được vermisen và kinki chính hiệu của Nga . Rủ vài bạn thời sinh viên lại nhà chơi, nấu một nồi to, hăm hở định tìm hương vị cũ... Ấy thế, cố gắng ăn mà chẳng ngon tí nào, mọi người chỉ nhấm nháp qua loa ! Sao hồi ấy lại nuốt tợn thế nhỉ ?"


“Trần Xuân Hoà, Đơn vị phó kiêm Bí thư Chi đoàn thời Dự Bị Kiev 71”

- Đặng Tuấn Phương viết : “ Tôi muốn nhắc Nguyễn Ngọc Chu một kỷ niệm thực khó quên, hình như Mai Hà cũng biết chuyện này . Một lần bạn đến cửa hàng định mua mỡ magarin về để chiên xào cái gì ấy, nhưng lại mua một miếng phomat ! Về nhà rán mãi phomat chẳng chịu chảy, làm cái chảo bị cháy khét lẹt, đúng không ? Cám ơn bạn, tôi được thêm một bài học mà chẳng cần đóng học phí .”

- Hà Minh Chính viết :”Vườn táo trước ký túc xá bao quanh sân bay Kiev, làm hành lang an toàn . Các chú Ivan cưỡi ngựa tuần tra thường xuyên . Nhưng những du kích Việt Cộng vẫn đột nhập thành công và hằng ngày đem về khá nhiều chiến lợi phẩm… “


“Vườn táo”

- Lê Thị Kim Hoa viết :” Cuối tháng có mì nấu với kinki (cá trích đấy) là tuyệt vời quá rồi . Chính vì kỷ niệm đó mà tớ đặt tên cho con trai là Kin, tất nhiên có kể lại sự tích ấy cho cháu nghe .
Các bạn còn nhớ ngoài cửa ob.6 có tủ mua nước tự động không ? Khi có tiền chúng ta uống nước pha xirô 3 kopek, đến cuối tháng chỉ đủ tiền mua nước ga 1 kopek, đem pha thêm đường trắng vào, vừa nhai bánh mì vừa uống… Đôi lúc cái máy trục trặc, cho tiền vào mà vỗ đập mãi chẳng chịu chảy nước ra, tôi đã từng nghe có bạn than vãn :”Cuối tháng rồi mà máy còn ăn quỵt của bọn mình !”
Trước mặt ký túc xá có vườn táo to đùng . Lúc táo còn xanh thì hái về nấu canh chua, ngon ơi là ngon . Táo chín rồi hái cả túi về… chống đói cuối tháng . Có bạn nào nhớ bị người gác vườn phi ngựa đuổi không ? Hi hi, con cái chúng mình sẽ nghĩ sao khi biết các phụ huynh đã từng đi ăn trộm… ở Tây nhỉ ?”

- Phan Hồng Tâm viết :”Còn chuyện hái táo trộm ấy à ? Chúng mình cũng tham gia, nhưng chúng mình mang cả valy đi để đựng cơ, vì nghĩ xách valy chẳng ai để ý, người ta dễ tưởng lầm là chúng mình đi du lịch xa !”


“Vác thang và xách valy đi trộm táo !”

(còn tiếp)

[micha53]

Hấp hao hoa viết

“Bây giờ bạn còn nhớ cháo mì kinski chăng ?”

Đặc sản của thời SV



Đặc sản của Kiev

[Hấp hao hoa]

Chào Micha53 !

Tôi sẽ nhờ Bqt nnn giúp sửa những chữ "kinski" thành "kinki" nếu có thể được .

Cám ơn sự góp ý của bạn

[Hấp hao hoa]

SỐNG CHUNG MỐT MÁI NHÀ

(tiếp theo)

- Lê Thị Ninh Giang viết :” Các bạn nhắc nhiều đến vườn táo, đúng là vườn táo đã ghi lại nhiều kỷ niệm của Dự bị chúng mình . Mình còn nhớ nhiều khi mang tập sách đi ra vườn táo để học, nhưng chẳng biết học được bao nhiêu, mà chủ yếu là chơi đùa, và thưởng thức món táo tươi ngon lành, vừa hái trên cây xuống mà lại không tốn tiền mua . Thăm vườn táo nhiều quá đến nỗi còn kiểm tra được cả chất lượng, biết rõ cây nào ngon, cây nào không ngon nữa đấy !
Một hôm, hái táo to ăn đã hơi ngán, bỗng tôi phát hiện một cây táo có trái nhỏ giống y như táo Việt nam, liền nhanh tay hái một trái đưa vô miệng lủm luôn, không ngờ đắng quá trời ! Nhưng mặt tôi vẫn tươi rói tỉnh bơ, không phun ra ngay, ráng ngậm đắng chờ các cô nàng khác tranh nhau ngắt hái nhét vô miệng nhai…Thế rồi cả đám nhổ ra phì phì, la hét đuổi nhau khắp vườn táo, đấm lưng nhau thùm thụp…”


“Bên túp lều cỏ của Lenin”

- Nguyễn Thị Lệ Hường viết :”Lòng tôi đầy ắp những kỷ niệm về Dự bị Kiev của chúng ta . Ấn tượng nhất của tôi về ngày ấy là tất cả mọi người ai ai cũng lao vào học tập . Nhớ nụ cười của Tâm, nhớ mỗi khi tôi qua phòng của Tú , Thái, Tâm ngồi chơi, kêu đói bụng, Tú liền “bắt” tôi ăn trái táo vừa mới hái trộm ! Nhớ Thái cùng tôi chẳng biết nấu nướng gì hết, chỉ biết nếm thử các món ăn do Tâm, Tú nấu… Ngày ấy tôi khó tính, còn tụi em thì thật tốt bụng, giúp tôi rất nhiều, để vượt qua những hoàn cảnh éo le của chính bản thân tôi .
Nhìn bức ảnh sao thấy Khương Bình hồn nhiên, thơ ngây, xinh đẹp quá vậy . Bé Khương Bình ngày đó đã đẹp rồi, mà mợ Khương Bình ngày nay còn đẹp bội phần, đúng không, hi hi ! Chị Hường suy nghĩ rất thật đó, nhìn những tấm ảnh của tụi em gái ngày ấy sao mà đáng yêu quá…”


“Chợ Đầu Bò Kiev”

- Trần Thị Liên Hoa viết :” Chợ Đầu Bò thì bọn mình cũng đã đi mua thịt thỏ, và bao nhiêu là lựu về ăn .
Nhìn ảnh thấy tòa nhà ob.6 vẫn thế, phòng mình và bạn Thanh Hương ở ngay vị trí cổng ra vào nhìn thẳng lên tầng 3 . Mình nhìn cửa sổ của phòng và nhớ vào mùa đông hay treo thức ăn ra cửa sổ cho khỏi bị hỏng . Những cây liễu ở phía trước cổng không còn nữa, tủ mua nước tự động 1 và 3 kopek cũng chẳng thấy… Còn một điểm này nữa, tự nhiên mình nhớ ra, vào mùa hè, mỗi khi có người bỏ xu vào tủ mua nước tự động là trên phòng lại nghe thấy tiếng kêu của máy, đến bây giờ mình vẫn hình dung ra . Nhớ lắm các bạn ạ !”

- Lê Minh Tân hỏi Liêm :"Ông có nhớ hồi đó, hễ cuối tháng là Phan Hồng Hải trốn chui trốn nhủi mỗi khi chị em nấu gần xong nồi cháo mì kinki không ?" . Liêm ngạc nhiên, thắc mắc :"Chờ chực nấu cho xong để mà ăn chứ sao Hải lại chạy trốn ?" . Lê Minh Tân cười hề hề, kể :"Hải hay bị nhức đầu khi học nhiều, thành ra trong túi lúc nào cũng thủ sẵn vài viên thuốc trị bệnh nhức đầu . Chẳng nhớ thuốc ấy tên gì, nhưng hình như nó có thành phần hóa học giống bột ngọt, bỏ vào nêm cháo mì kinki thì tuyệt vời ! Mấy lần đầu Hải hào phóng, tự nguyện đưa ra để chị em nêm nếm thử . Sau quen thành lệ, mỗi cuối tháng cạn tiền, nấu nồi cháo mì lõng bõng nước nhiều hơn cái nhạt thếch, chị em cứ đòi Hải cho viên thuốc nhức đầu... Bị hao nhiều thuốc quá, anh chàng lắc đầu từ chối . Nhưng đâu có thoát, Đỗ Dũng hay rượt bắt Hải, rồi hai ba thằng xúm lại đè xuống, lục túi, lấy bằng được viên thuốc nhức đầu . Có khi Hải giấu tận trong quần lót mà vẫn bị tìm ra !”. Liêm bật cười, nói với Tân :”Bởi thế, sau này Đỗ Dũng học chung với tớ ở Odessa, dù học thi căng thẳng, hoặc thức khuya đánh đôminô, chẳng bao giờ thấy hắn bị nhức đầu cả !”


“Cá hộp kinki (cá trích)”

- Châu Nhật Sinh kể :”Trong nhóm bạn cùng ăn chơi với nhau, tôi và Hồng Vân là những người hay “đi chợ” nhất !
Một hôm cuối tháng cạn tiền, cả nhóm vét hết chỉ còn có vài rúp . Tôi cùng Hồng Vân đi đến tiệm thực phẩm gần ký túc xá, định mua mì vermisen và cá hộp kinki để về cứu đói…
Vừa đẩy cửa bước vào tiệm thực phẩm, bà bán hàng đã quen mặt chúng tôi, nên hỏi với ánh mắt có ý hơi chế diễu :”A, chào các cô gái Việt Nam, lại mua vermisen và kinki đúng không nào ?”. Hồng Vân cảm thấy bị chạm tự ái, cứng cỏi trả lời tỉnh bơ :”Không đúng, chúng tôi muốn mua 1 kg đường trắng !”…
Bữa tối ấy cả nhóm nhịn ăn, chỉ uống nước trà pha đường thật đậm để chống đói ! Cũng xong thôi, ai nấy đều vui vẻ chấp nhận, tỏ ý đồng tình với Hồng Vân…”


“Công viên Kiev bên sông Dnepr”

- Nguyễn Thanh Liêm viết :”Hồi tưởng lại thời Dự bị Kiev 71, cuối tuần chúng tôi hay rủ nhau đi chụp hình tại công viên bên bờ sông Dnepr . Lần đầu tiên nhìn thấy những sắc thu rực rỡ như vậy đẹp quá, cứ mê mẩn ngắm hoài mà không thấy chán .
Lần sau, cuối tuần tôi lại rủ các bạn đi, nhưng có lẽ vào kỳ kiểm tra hay thi cử gì không rõ mà chẳng ai chịu cùng đi, thế là tôi đi một mình đến công viên . Một mình thì chẳng chụp hình, chẳng bị phân tâm, chẳng phải nói chuyện… Tôi cứ lẳng lặng mà ngắm cảnh cho thỏa thích, không biết tại sao ngày hôm đó rất vắng người đến công viên, từ khoảng 2 giờ chiều trở đi thì tôi không còn gặp ai nữa, nhưng thú vị vô cùng !
Tối mịt tôi mới về tới nhà, nhưng không vào ký túc xá, mà tiếp tục một mình đi lang thang loanh quanh các phố vắng…Không bao giờ quên được kỷ niệm đó .
Chẳng hiểu tại sao mà cho đến tận bây giờ tôi vẫn rất thích những giờ phút thật sự được cô đơn ?


“Mùa thu”

- Nguyễn Thanh Liêm viết :”Tôi chẳng nhớ rõ trong năm 1971 xa xưa ấy, ngày đầu tiên tuyết rơi tại Kiev có trùng với ngày kỷ niệm CMT10 hay không ? Nhưng tôi nhớ rõ là ngay cả người Nga cũng rất vui mừng trong ngày tuyết rơi đầu tiên . Còn đối với chúng tôi, những sinh viên Việt Nam chưa bao giờ thật sự biết tuyết, thì vô cùng xúc động, bỡ ngỡ, hứng thú…khi nhìn thấy tuyết đầu mùa rơi .
Riêng tôi nhớ rằng ngày đầu tiên trong đời nhìn thấy tuyết rơi tại Kiev, vào buổi chiều tà, bông tuyết nhỏ lắm, không nhiều, lưa thưa bay lất phất một lát rồi ngưng . Tôi đang say mê ngắm tuyết, thì đột nhiên tuyết ngừng rơi, làm tiếc nuối vô cùng .
Tối hôm ấy, tôi đi lang thang một mình quanh các đường phố, thầm mong tuyết rơi để ngắm, nhưng tuyết không rơi… Suốt ngày hôm sau tuyết cũng không rơi, khi đêm xuống, tôi lại một mình dạo quanh các đường phố, và mặc kệ cho tôi thấp thỏm chờ mong, tuyết vẫn nhất quyết không chịu rơi ! Ngủ một đêm mở mắt ra, mọi người trong ký túc xá đều cùng xôn xao, nhìn ra ngoài thấy các bông tuyết to đang lừ lừ từ trên trời cao rơi xuống, phủ trắng cây cối xung quanh, và bị tan thành nước nhão nhoẹt trên đường phố…
Tôi yêu mùa đông có tuyết rơi ở Nga . Sau này, tôi vẫn ưa thích ngắm nhìn những hình ảnh mùa đông, tuyết phủ trắng xóa khắp mọi nơi…”


“Mùa đông”

- Lê Thị Kim Hoa viết :”Thật sự hồi đó chụp ảnh nhiều nhưng không nhớ máy ảnh của những ai… Chắc chắn là của các bạn trai rồi vì chả thấy cô gái nào… đeo máy ảnh cả ! Tôi chỉ nhớ đi chơi về, cả lớp kéo nhau… chui vào gầm bàn để rửa ảnh, chả là có khăn trải bàn phủ kín coi như là phòng tối mà . Thế rồi cùng nhau trầm trồ khi hình ảnh từ từ hiện ra… Sau đó thì khối đứa bị hắt hơi sổ mũi, thậm chí ốm nữa, vì hít nhiều hơi thuốc rửa ảnh quá đậm đặc .”

- Nguyễn Việt Thảo viết :” Tại Dự bị Kiev, nữ thường mặc quần tây ống hẹp . Một hôm, chị Sinh, Cẩm… dắt tôi ra cửa hàng bách hóa tổng hợp ở trung tâm thành phố, mua vải ca-rô về tự cắt may cho tôi một cái quần tây ống rộng chừng 22cm . Cuối năm, khi chúng ta chuẩn bị tản ra các thành phố khác, chú Lệ kêu tôi lại hỏi :” Cháu muốn học ở đâu ? Moskva hay Odessa ?”. Tôi chẳng biết phải chọn gì, nên trả lời :”Tùy các chú thôi !”. Thế là chú Lệ quyết định :” Cháu về Odessa đi, vì anh cháu đang học ở đó, anh em dễ kèm nhau ! Cháu cần chú ý tới cách ăn mặc cho đàng hoàng nhé, không được mặc quần ống loe đâu đấy !”. Ha ha, sau này gặp lại chú Lệ trong buổi họp mặt Hội Dự bị Kiev tại Sài gòn, tôi nhắc cho chú nghe về kỷ niệm đó, hai chú cháu cười hoài…”

- Lê Thị Kim Hoa viết :” Kim Hưng vẫn cười tủm tỉm như xưa . Mình nhớ mãi cái lần vô ý để bàn là làm cháy váy lót ni lông của bạn, cứ tưởng tượng cảnh bạn ngồi khâu dúm lại cái váy mà đau hết cả lòng dạ Hưng à !”


"Thành phố Kiev"

- Dấu tên kể :”Sang đến Kiev, tôi nhất quyết để dành tiền mua bằng được một chiếc đồng hồ đeo tay hiệu “Vostok” . Đó chính là tài sản riêng đầu tiên do tôi tự mua sắm bằng tiền của mình, nên yêu quý nó lắm !
Tôi thường xuyên vuốt ve ngắm nhìn chiếc đồng hồ Vostok ấy mà không hề biết chán, thú thật nhé, khoái chí nhất là những lúc ngồi lâu một mình trong tualet…

- Đặng Tuấn Phương viết :”Chiếc đồng hồ đeo tay chính là tài sản riêng đầu tiên của nhiều người tại Dự bị Kiev… Đối với tôi cũng thế !
Tại Dự bị Kiev, tôi sống cùng phòng với Bá Tòng và Duy Vinh, mỗi đứa đều sắm cho mình một cái đồng hồ đeo tay . Bá Tòng mua đồng hồ hiệu Vostok, tôi thì mua Poliot, còn Duy Vinh không nhớ đã mua hiệu gì . Tôi nhớ hồi đó một cái đồng hồ đeo tay (không phân biệt hiệu gì) nói chung khoảng 25-30 rúp một cái . Chúng tôi cũng như các bạn khác, đứa nào cũng rất quí tài sản riêng đầu tiên mà tự mình mua được .
Năm Dự bị Kiev chúng mình được xem vài buổi biểu diễn văn nghệ của các sinh viên Việt Nam học tại Kiev . Trong một lần xem biểu diễn văn nghệ, đến nay tôi chẳng nhớ là tiết mục gì, nhưng sau khi xem xong tiết mục ấy, không hiểu Bá Tòng quá xúc động hay quá thích tiết mục đó, nên chàng ta dồn hết sức “bẻ gãy sừng trâu” ra để vỗ tay… Rồi tiếp tục say sưa theo dõi các tiết mục khác… Khi buổi diễn chấm dứt, đến lúc ra về, Bá Tòng giơ tay nhìn đồng hồ, thì hỡi ơi, kim giờ, kim phút, kim giây mỗi cái bay mỗi nơi trong lồng kính của đồng hồ… Bọn tôi được một phen cười bể bụng .


“Đồng hồ Vostok của Nga hiện nay”

Số phận chiếc đồng hồ của tôi hơi khác . Sau khi đi nghỉ hè thì chúng tôi đi lao động hái táo ở nông trường . Mỗi buổi chiều đi làm về, chúng tôi lao vô nhà tắm . Như mọi lần, tôi tháo đồng hồ bỏ vô túi quần lúc thay đồ tắm . Vì vẫn chưa quen nghĩ là mình đã có đồng hồ, nên một lần tôi quên lấy đồng hồ từ túi quần ra để đeo vô tay . Ăn cơm chiều xong, mệt quá tôi ngủ sớm . Sáng dậy, sực nhớ đến đồng hồ, tôi vội vã lục tay vô túi quần, thì ôi thôi, mặt kính đồng hồ đã bị vỡ nát ! Chả là tôi mặc nguyên cái quần ấy để ngủ, nên lăn lộn đè nát mặt đồng hồ, làm các kim đồng hồ không còn cái nào ở trên trục cả… Phải lộn túi quần ra tìm, mãi mới gom đủ kim giờ, kim phút, kim giây... Mấy đứa cùng phòng lại được một phen cười vỡ bụng, còn tôi thì mặt mày méo xẹo !


“Đồng hồ Poljot hiện nay”

Tôi chợt nhớ tới những vần thơ của Bút Tre :
“…Trăng Việt Nam sáng hơn trăng nước Mỹ
Đồng hồ Liên Xô tốt hơn đồng hồ Thuỵ Sỹ…”

(còn tiếp)