Hồ sơ thế chiến thứ hai - 1943

[nthach]

Tóm tắt sơ lược năm 1943

Năm 1943 là một năm không phải là "bắt đầu của sự kết thúc, mà là kết thúc của sự bắt đầu". Năm 1943 là một bước ngoặt của cuộc chiến tranh, một năm mà quân Trục thua đau liểng xiểng trên khắp mọi chiến trường. Quân đội Xô Viết đã đập vỡ tan tành quân Trục tại Stalingrad, giết chết và bắt giữ được hơn 600.000 quân địch. Cuộc chiến vẫn tiếp tục trên thành phố Leningrad, nhằm phá vòng vây của Đức. Hải quân Đồng Minh cũng tiêu diệt hàng loạt những chiếc U-boat và đóng thêm được rất nhiều tàu chiến với tốc độ nhanh hơn quân Đức pấp nhiều lần. Quân Đức phải thoái lui ra khỏi Bắc Phi. Những cuộc đổ bộ tiếp the diễn ra khó khăn hơn. Các cuộc đổ bộ vào Pháp được lên kế hoạch, các trận đánh bằng xe tăng diễn ra dữ dội nhất trong chiến tranh tại thành phố Kursk của nước Nga.

[nthach]

Các hoạt động quân sự của quân đội Xô Viết tại thành phố Leningrad năm 1943

Trong đầu tháng 12 năm 1942, đã bắt đầu tiến hành vây bọc quân địch, và đến tháng giêng năm 1943 họ đã cho quân Đức chạy táo tác, phá vỡ được hàng loạt các tuyến phòng thủ của Đức, và đồng loạt tổ chức nhiều đợt tấn công như vũ bão, đánh bật quân địch ra xa hang trăm km ở phía tây thành phố. Lợi dụng các điều kiện thuận lợi, các lực lượng quân đội Xô Viết ở mặt trận Volkhov và mặt trận Leningrad đã được tăng cường bởi các lực lượng dự bị, họ đồng loạt tổ chức tấn công vào các tuyến phòng thủ của Đức từ hai ngả tại phía nam hồ Ladoga. Quân Đức cũng đáp lại bằng sự kháng cự cực kỳ ngoan cố. Sau bảy ngày chiến đấu vô cùng dũng mãnh, địch quân bị hất cẳng từ phía bờ nam hồ Ladoga ra xa đến 10km. Vòng vây ở Leningrad bị phá vỡ bởi các nỗ lực to lớn của các chiến sĩ Xô Viết vào ngày 18 tháng giêng năm 1943

[nthach]

Bẻ vòng vây Leningrad


Quân đội Nga tại thành phố Leningrad - 1943.
Chiếc đuôi máy bay của Đức bị bắn hạ và đang bị chìm sâu dưới lớp tuyết.

Vào sáng ngày 12 tháng giêng năm 1943, cả hai phương diện quân thuộc hai mặt trận "Volkhov" và "Leningrad" đồng loạt tổ chức tấn công. Đặc biệt phức tạp là ở cánh quân công phá tuyến phòng thủ địch của đại đoàn số 67. Muốn tiến đánh các vị trí quân sự của Đức ở đây, thì cần phải băng qua bờ băng tuyết cao của dòng sông Neva. Vào đêm trước ngày tấn công, các lực lượng không quân đã dội bão lửa xuống các vị trí quân sự của Đức tại đây. Vào hồi 9 giờ 30 sáng ngày 12, cả hai mặt trận đều bắt đầu khạc đạn pháo, và oanh kích dữ dội xuống trân địa. Từ phía đại đoàn xung kích số hai, các đợt oanh tạc mở màn kéo dài trong 1 giờ 45 phút, còn từ phía đại đoàn số 67 – là 2 giờ 40 phút. Trong 40 phút đầu cho đến khi cuộc tấn công bắt đầu, các loại máy bay chiến đấu Xô Viết chia thành từng tốp từ 6 đến 8 chiếc, đã đánh phá dữ dội vào các trung tâm liên lạc, các tuyến công sự chính, các khẩu đội súng cối và pháo binh địch. Ngay sau khi pháo binh chấm dứt oanh tạc, bộ binh và xe tăng thuộc đại đoàn Xô Viết số 67 đã xuất phát trên mặt băng tiến sang tả ngạn sông Neva. Dưới sự yểm trợ của pháo binh, các mũi tấn công đầu tiên đã đến được bờ đối diện. Các sư đoàn súng trường và xe tăng cũng đã vượt trên mặt sông đóng băng và bắt đầu tấn công quân địch như vũ bão. Mọi sự kháng cự của quân Đức tại Shlisselburg, đều bị bẻ gãy hoàn toàn.

Kết quả các trận đánh trong ngày, các sư đoàn súng trường số 136 và số 268 tiến thẳng vào trung tâm và thọc sâu vào hàng phòng thủ của Đức đến 3km. Tại mũi tấn công thuộc đại đoàn xung kích số 2, các trận giao tranh hầu hết đã xảy ra ác liệt nhất, cá trận đánh này đều xảy ra chủ yếu trên tuyến công sự cơ bản tại làng Linka và khu Lao Động số 8. Theo kết quả các trận đánh trong ngày, quân đội Xô Viết đã bẻ gãy vị trí tuyến đầu của hàng phòng thủ địch, và tiến thêm được 2-3km. Từ sáng ngày 13 cuộc tấn công vẫn lại tiếp diễn. Mọi tiến triển nhất đã đạt được tại phương diện ở khu Lao Động số 5. Theo kết quả trong ngày, khoảng cách tiến quân giữa các đơn vị xung kích Xô Viết với nhau của các mặt trận không quá 5-6km. Đức tổ chức phản công điên cuống vào ngày hôm sau. Tại phía bắc Sinyavino, quân tiếp viện của Đức đã ném vào đây hai sư đoàn chiến trường số 61 và 69, các sư đoàn này được chuyển đến từ Kirishi. Từ ngày 15 đến ngày 18 tháng giêng, các mũi quân thuộc hai phương diện quân "Volkhov" và "Leningrad", tiếp tục bền bỉ tiến quân, đề mở rộng phạm vi trên các cánh. Quân Đức bị tổn thất nặng nề, chúng bị mất hẳn một vị trí quân sự vào tay Hồng quân.
Trong nửa ngày 18 tháng giêng, các lực lượng thuộc đại đoàn xung kích số 2 và đại đoàn số 67 đã gặp nhau tại khu Lao Động số 1 và số 5. Đến cuối ngày, tại bờ hồ Ladoga phía nam đã sạch bóng quân thù, và các nhóm quân biệt lập của địch tại đây đã bị tiêu diệt hoàn toàn. Tại khu vực giữa hồ Ladoga và tiền tuyến, một hành lang rộng 8-11km được thành lập, bắc qua tuyến hành lang này, một con đường đã được hình thành trong vòng 17 ngày.

[nthach]

Chiến dịch Demensk 1943

Hai mặt trận Volkhov và Leningrad tiếp tục phát triển và luôn giữ thế tấn công với mục đích thanh toán mọi khó khăn. Từ ngày 10 đến 23 tháng hai, các mũi liên kết của họ chỉ len vào phòng tuyến Đức được 10-15km. Mọi nỗ lực tiếp tục tấn công vào nửa cuối tháng ba bởi các lực lượng quân đoàn xung kích số 2 và số 67, trên phương diện Sinyavsk-Mga không giành được thắng lợi, do thiếu thốn đạn dược.

Chiến dịch Mga năm 1943 từ 22/7-22/8. Với mục đích – bẻ gãy các kế hoạch của Đức để tổ chức một trận tấn công mới trên thành phố Leningrad, và bảo tồn lực lượng của mình tại khu vực này. Trong kết quả của chiến dịch Mga, quân đội Xô Viết đã thọc sâu vào hàng phòng ngự của quân đoàn 18 Đức. Tuy nhiên, toàn bộ mục tiêu của của chiến dịch cũng đã đạt được. Quân Đức bị tổn thất nặng nề, đặc biệt là do bị pháo kích và oanh kích.

Trong tháng chín, quân đội Xô Viết đã chiếm được hoàn toàn các hàng phòng thủ vững chãi của địch ở gần Sinyavino. Sang tháng mười, Đức đã phải rút quân ở điểm đầu cầu Kirish trên sông Volkhov, và bắt đầu xây dựng các tuyến phòng thủ mới, cũng như củng cổ lại các tuyến cũ.

Chiến dịch Novel năm 1943, từ 6-10 tháng 10, các quân đoàn cánh trái (hai quân đoàn xung kích số 3 và 4) tại mặt trận Kalinin. Với mục đích giải phóng thành phố Novel và tạo điều kiện cho đợt tấn công tiếp theo tại Belorusia và Pribaltic. Thành phố Novel bị biến đổi bởi các hàng phòng thủ kiên cố của Đức, các tuyến này nhằm bảo vệ năm sư đoàn của quân đoàn 3 thiết giáp và quân đoàn 16. Các quân đoàn của Xô Viết đã ồ ạt tấn công vào ngày đầu tiên của chiến dịch, họ tiến thẳng vào Novel và chiếm được hoàn toàn thành phố này, và làm tê liệt mọi sự hoạt động trên các điểm liên kết giữa các quân đoàn địch. Đến ngày 10 tháng mười, các quân đoàn xung kích Xô Viết số 4 và số 3 đã đánh chiếm được 25-30km. Ngày 11 tháng 10, họ chiếm được chiếm được tiếp một hàng phòng thủ của địch đang điên tiết phản công.

[nthach]

Trận đánh Kharkov lần thứ ba


Địa thế

Колонна танков 1-й танковой дивизии СС «Лейбштандарт СС Адольф Гитлер» под Харьковом.Третья битва за Харьков. март 1943

Sau sự đầu hàng nhục nhã của đại đoàn 6 Đức tại Stalingrad, là một thảm họa lớn hơn đang dần ló dạng đối với cánh quân phía nam của Đức tại mặt trận phía Đông vào đầu năm 1943. Ở giữa Voroshilovgrad và Belgorod, một khoảng trống rộng 200 dặm đã được mở toang tại tuyến mặt trận của Đức, sau sự suy sụp của quân Đồng Minh.

Các lực lượng cơ động mạnh của Nga từ các mặt trận Tây Nam và mặt trận Voronezh, đã bắt đầu tiến vào khoảng trống này ngay từ đầu tháng giêng, với mục đích vượt qua sông Donets, để đánh vào Kharkov, rồi sau đó hướng đến sông Dnepr. Trong khi phương diện quân phía Nam đang tiến đến Rostov, và đe dọa cắt nát các lực lượng phía đông của Đức. Thì thời điểm khủng hoảng cũng đã đối mặt với các lực lượng phía nam của Đức. Tập đoàn quân sông Đông của chúng cũng đang trong nguy cơ bị cắt đứt liên lạc và tiếp tế. Nhưng còn tồi tệ hơn nữa là, tập đoàn quân A ở Kuban và Crưm cũng đang trong cơn bĩ cực vì đang bị mắc kẹt và bị mất hoàn toàn.

[nthach]

Vừa đánh vừa rút chạy



Hồng quân chuẩn bị tấn công

Ngày 14 tháng giêng, đại đoàn 1 thiết giáp của Đức đã phải hoàn toàn rút chạy về phía đông, đến một phòng tuyến chạy dài từ phía bắc Cherkask đến phía nam Petrovskoye. Ở đây, chúng cố mở lại các đường thông tin liên lạc cho tập đoàn quân A, tập đoàn quân này hiện đang cắm trại tại Caucasus. Đại đoàn 4 thiết giáp của Đức lúc này cũng đang giữ một tuyến phòng thủ ở phía tây Salsk, để yểm trợ cho quân đoàn 1 thiết giáp của chúng tháo lui về Rostov. Tại hướng bắc, vào ngày 16 tháng giêng, tập đoàn quân Fretter-Pico cũng được lệnh rút chạy về Donetz, tới các vị trí phía tây của Voroshilovgrad.

Ngày 20 tháng giêng, các lực lượng quân đội Nga thuộc mặt trận phía Nam, với bốn quân đoàn bọc thép, đã mở một đợt tấn công vào hạ lưu sông Manych trên phương diện Rostov. Sư đoàn 16 thiết giáp của địch, trực tiếp phải đương đầu với cuộc tấn công này tại cánh phía bắc của đại đoàn 4 thiết giáp, lực này của chúng cũng không thể nào ngăn nổi sức tiến công như vũ bão của quân đội Nga. Đến ngày 25 tháng giêng, địch phản công dữ dội và giành thắng lợi trước các lực lượng Nga đang đe dọa vượt qua Rostov tại hạ lưu sông Manych. Ngày 17 tháng giêng, đại đoàn 1 thiết giáp của địch bắt đầu tiến về hướng tây bắc Rostov dưới sự yểm trợ của đại đoàn 4 thiết giáp. Ngày 29 tháng giêng, Manstein đã di chuyển sở chỉ huy của Y từ Taganrog đến Stalino, theo sự chuyển hướng tập chung chú ý của địch từ phía sông Đông sang trận địa sông Donets. Đến ngày 5 tháng hai, Rostov lại một lần nữa đứng trước hiểm nguy, khi quân đội Nga đã chiếm được phía tây nam thành phố Bataisk. Vào thời gian này, đại đoàn 1 thiết giáp địch đã hoàn toàn rút về phía tây thành phố, và bắt đầu phòng ngự tại trung lưu Donetz ngay phía bắc Stalino. Đại đoàn 4 thiết giáp của địch cũng bắt đầu rút chạy qua Rostov, rồi sang cánh phía tây tập đoàn quân của chúng

[nthach]

Von Manstein


Hồng quân tấn công vào Kharkov

Von Manstein bay về gặp Hitler vào ngày 6 tháng hai, để khẩn cầu ông ta cho phép đại đoàn độc lập Hollidt rút lui về vị trí đã được chuẩn bị ở sông Mius, nếu đại đoàn này rút về đó thì nó có thể duy trì được một tuyến phòng thủ tuy ngắn nhưng vững chắc hơn. HƠn nữa, Manstein còn đề xuất mở một cuộc phản công chống lại quân đội Nga đang gây áp lực đối với cánh phía bắc của các đại đoàn thiết giáp số 1 và số 4. Cuối cùng Hitler cũng đồng ý với các yêu cầu của ông ta, và cho phép ông ta toàn quyền quyết định kế hoạch của mình.

[nthach]

Đánh chiếm Kharkov



Tình hình của địch ở phía bắc thành phố Kharkov trở nên tồi tệ nghiêm trọng. Đại đoàn độc lập Lanz của chúng phải lâm vào những trận chiến rất khốc liệt khi đã rút về phí đông và đông nam thành phố. Ngày 12 tháng hai, quân đội Nga thuộc các đại đoàn tăng số 69 và số 3 đã thâm nhập sâu vào trong các vùng ngoại ô phía đông nam và phía tây bắc của thành phố, và dội bão lửa xuống con đường dẫn đến Poltava, mọt con đường huyết mạch duy nhất chạy vào thành phố. Trong khi đó, các đội du kích thành phố cũng mở những đợt giao tranh với quân Đức. Các sự hỗn loạn xảy ra sau đó là từng đoàn dân thường đã hòa lẫn vào với các đơn vị quân đội Đức, làm các con đường chật ních người, những dòng người dân này muốn cố chạy về phía tây trước khi thành phố bị bao vây.
Tướng Hausser, chỉ huy quân đoàn thiết giáp SS bảo vệ thành phố, đã cho phép di tản, và Y bắt đầu rút khỏi thành phố vào ngày 15 tháng hai, bất chấp các mệnh lệnh được lặp đi lặp lại của Fuhrer, là phải bằng mọi giá giữ vững tình hình ở thành phố này. Sư đoàn GrossDeutschland đã phải trốn thoát đến phía đông nam thành phố. Đến ngày hôm sau, lực lượng bảo vệ phía sau là sư đoàn SS DasReich cũng phải rút chạy khi quân du kích đã kéo cờ Nga tại quảng trường Đỏ. Sư đoàn 320 bộ binh địch cũng phải chật vật rút chạy và gặp được với đại đoàn độc lập Lanz ở phía tây thành phố.

[nthach]

Quân đội Nga tấn công



Tư lệnh tối cao quân đội Nga kết luận rằng, địch bỏ lại Kharkov là theo lệnh khẩn cấp của Hitler, và tập đoàn quân phía Nam của chúng nhất định sẽ rút chạy hoàn toàn. STAVKA đã ra lệnh, phải gấp rút tiếp tục thế tấn công. Tuy nhiên, các sự hỗn loạn vẫn tiếp tục xảy ra khắp Kharkov khi thành phố này đang được giải phóng, những sự việc này đã làm cho quân đội Nga mất trọn ba ngày để tổ chức và định hướng lại, để tiếp tục tấn công. Tuy nhiên, trong thời gian tạm lắng này đã cho phép quân Đức được nghỉ ngơi, ngược lại thì không có một lực lượng quân đội Nga nào được tái trang bị và phục hồi sức mạnh.

Các lực lượng thuộc mặt trận Voronezh được lệnh chuyển quân đến sông Dnepr. Các quân đoàn cận vệ số 1 và số 6 của Nga, được lệnh hành quân đến phía tây, giữa Dnepropetrovsk và Zaporozhye, và buộc phải vượt qua sông. Ở phía nam, đội hình bọc thép chiến đấu của tướng Popov gồm có bốn quân đoàn tăng, hai lữ đoàn bọc thép, và một lữ đoàn trượt tuyến, được điều về chiến đấu ở phía nam từ Slavyansk đến các vị trí phía sau của đại đoàn 1 thiết giáp và đại đoàn độc lập Hollidt của địch, dọc theo sông Mius. Phần còn lại khác ở phía nam, các đơn vị thuộc các phương diện quân phía Nam và phía Tây Nam cũng sẽ đánh dọc sông Mius trên các trận địa phía đông. Đại đoàn xung kích số 5, đại đoàn tăng số 5 và hai đại đoàn cận vệ số 1 và số 3, sẽ chịu tránh nhiệm tấn công vào sườn phía bắc nằm giữa Voroshilovgrad và Slavyansk, trong khi đó thì các đại đoàn cận vệ số 2, số 51, số 28, sẽ đánh thẳng vào sườn phía nam, tại hướng bắc Rostov.

[nthach]

Vào ngày 18 tháng hai, các đơn vị thuộc quân đoàn cơ giới cận vệ số 4, được lệnh phá vỡ các vị trí thiết yếu của quân đoàn bọc thép 17 Đức nằm tại phía tây Voroshilovgrad, gần Matvayev Kurgan. Một đợt phản công nhanh do sư đoàn 23 thiết giáp và sư 16 mô tô bộ binh của địch triển khai ngay sát căn cứ và vòng vây của quân đội Nga, nhưng cũng nhanh chóng bị quân đội Nga tiêu diệt.

Mặc dù chiến thắng không lớn, nhưng một khe hở rộng lớn vẫn còn nằm tồn tại giữa đại đoàn 1 thiết giáp của địch bên sườn phía bắc các vị trí sông Mius và tập đoàn quân Kempf (Lanz) về phía bắc. Quân đội của Popov, đã thừa thắng tấn công mạnh vào khe hở, và tiến về phía nam xuyên qua Krasnoarmeyskoye theo hướng Stalino. Tuy nhiên, quân Đức đã điều quân đoàn 40 thiết giáp đến chặn hướng tiến quân của tướng Popov. Quân đoàn thiết giáp của địch gồm có hai sư thiết giáp số 7 và số 11, sư SS Wiking số 5, và sư 333 bộ binh vừa mới được điều từ Pháp về.
Ở phía bắc, các đơn vị thuộc đại đoàn 6 của Nga, lúc này vẫn còn đang hành quân đến Dnepr. Sư đoàn 267 súng trường được lệnh thọc sâu vào phía nam Krasnograd, và sư đoàn 35 súng trường cận vệ đã chiếm được Pavlograd. Ngày 19 tháng hai, quân đoàn tăng 25 đã tiến được đến ga đường sắt ở Sinelnikovo và cắt đứt tuyến đường sắt nối trực tiếp với các lực lượng của Hollidt ở sông Mius. Trận đánh này quân đội Nga còn giành lại được thêm 40 dặm do Manstein chiếm giữa ở Zaporozhye.

[nthach]

Manstein phản công

Pháo binh Xô Viết

Chỉ có một đơn vị được chỉ định lấy lại Sinelnikovo, đó là sư 15 bộ binh của địch đã được xếp lên tàu hỏa, hầu hết quân số của sư này đều được chuyển về từ Pháp. Đội ngũ hành quân của sư đoàn này đã tiến đến được Dnepropetrovsk vào ngày 18 và lập tức triển khai đội hình. Các đại đội phía trước của sư đoàn này được lệnh chuyển thẳng đến tuyến đường sắt Sinelnikovo. Còn các đơn vị đầu tiên của chúng đã xuống tàu hỏa trong thị trấn vào đêm ngày 20 tháng hai và chiếm được thị trấn này ngay trong đêm đó. Chúng dần củng cố lại lực lượng, và mặc dù quân đội Nga đã phản công dữ dội nhưng cũng không lấy lại được thị trấn.

Cùng ngày hôm đó, Manstein tổ chức tấn công nhằm đánh lại quân đội của Popov, trận đánh này đã làm trở ngại sự tiến quân của Popov về hướng bắc Krasnoarmeyskoye. Trong khi đó, hướng tiến quân của sư đoàn SS Wiking của Đức cũng bị ách tắc, chúng đã liên tục quét pháo rầm rĩ, nhằm cho mũi quân của Popov tưởng rằng đang có một lực lượng quân Đức rất hùng hậu hiện đang cầm chân họ. Sư đoàn thiết giáp 11 của địch đã cắt mất đường tiếp tế của Popov ở giữa Slavyansk và Barvenkovo. Sư 11 thiết giáp của địch lúc này cũng tiến về hướng nam, vòng qua đội hình của Popov rồi sau đó tiến về hướng bắc Izyum. Vào ngày 21, Popov nhận thấy tình hình khá căng thẳng, ông đã yêu cầu tướng Vatutin cho phép được rút lui. Đề nghị của Popov không được chấp thuận, và ông phải nhận lệnh tiếp tục chiến đấu ngay lập tức.
Cũng vào ngày 20 tại hướng bắc, đại đoàn 4 thiết giáp của địch gồm có quân đoàn thiết giáp số 48 và quân đoàn thiết giáp SS dưới sự chỉ huy của Hoth, đã tổ chức tấn công quân đoàn cận vệ số 1 và quân đoàn 6 của Liên Xô. Hoth đã dùng quân đoàn thiết giáp SS tiến vào hướng tây bắc, và quân đoàn thiết giáp 48 tiến vào hướng đông nam theo thế gọng kìm. Theo thế tấn cong này, hai cánh quân của địch sẽ gặp nhau tại Pavlograd và sẽ cắt đứt các đội hình tiền quân của đại đoàn 6 Xô Viết. Sư đoàn thiết giáp SS, bắt đầu lăn xích từ các địa điểm tập kết của chúng xung quanh Poltava, và đánh chiếm được Novo-Moskovsk bên sông Samara vào ngày 20 tháng hai. Sau đó, vào ngày hôm sau sư đoàn SS này đã tiến thẳng về Pavlograd, chặn đánh một số lượng lớn quân đội Nga ở phía nam Samara. Vào ngày 23 tháng hai, sư thiết giáp SS đã liên kết được với sư thiết giáp số 6 của chúng ở gần Pavlograd, chúng đã làm cho hai quân đoàn súng trường cận vệ số 4 và số 15 của Nga bị tổn thất nặng nề, cả hai quân đoàn này hầu như bị xóa sổ hoàn toàn. Ở đây chỉ còn lại quân đoàn tăng số 25 bị tách biệt ở Pavlograd. Chỉ huy quân đoàn tăng 25 này là thiếu tướng Pavlov, ông đã thông báo cho Kharitonov sở chỉ huy về tình thế của mình và yêu cầu được nhận lệnh mới. Sau đó, Pavlov được lệnh tiếp tục tấn công vào Zaporozhye. Khi bức điện tín gửi cho Pavlov được giải mã đến tới sở chỉ huy của Hoth, ông ta đã đưa ra một bình luận đơn giản là "rất hợp ý ta"

[nthach]

Đến cuối ngày 21 tháng hai, các báo cáo về tình hình chiến sự giữa quân đội với sở chỉ huy mặt trận của Nga, đều bị tình báo của Đức bắt được, các báo cáo đều cho là quân Đức hiện đang rút về phía tây. Manstein rất lấy làm ngạc nhiên về các tin tức đó. Đến ngày 23, đợt kháng cự cuối cùng của Popov ở Krasnoarmeyskoye hoàn toàn bị bẻ gãy. Số quân sĩ còn lại của Popov cố gắng vừa đánh vừa rút về hướng bắc, mặc dù họ còn lại rất ít nhiên liệu và đạn dược. Đến ngày 24, Vatutin, chỉ huy phương diện quân hướng tây nam, cuối cùng cũng nhận thấy tình thế quá nghiêm trọng, và ông đã phải cho tạm đình chỉ tất cả các kế hoạch tấn công. Tuy nhiên, mệnh lệnh này được ban ra là quá muộn. Địch đã đưa quân đoàn thiết giáp 40 đánh thúc vào Barvenkovo. Trong khi đó thì sư 333 bộ binh của chúng cũng chiếm được Krasnoarmeyskoye vào ngày 27 tháng hai, và tại hướng bắc thì sư thiết giáp số 3 của chúng cũng đã cắt đứt tuyến đường Izyum – Slavyansk. Ngày hôm sau, sư thiết giáp số 7 của địch đã tiến đến sông Donets ở phía nam Izyum.

Trong một nỗ lực vô vọng, nhằm hỗ trợ cho đại đoàn 6 rút lui về phía đông bắc, một đội hình chiến đấu được tập hợp từ đại đoàn tăng số 3 và dưới sự chỉ huy của tướng Rybalko, đã tiến đánh thẳng vào hướng nam, để nỗ lực làm chệch hướng đi của sư thiết giáp SS do Hausser chỉ huy, và để bảo vệ Kharkov. Tuy nhiên, Hausser lại quay sư thiết giáp SS LAH trở lại phía sau quân đội Nga, và ghim chặt đội hình này đối diện với hai sư SS Totenkopf và Das Reich của chúng ở phía tây Bereka. Đội quân của Nga bị bao vây chặt trong ngày 3 tháng ba, và bị không quân Luftwaffe oanh kích dữ dội. Đến ngày 6 tháng 3, sư SS LAH của địch chiếm được điểm đầu cầu trên sông Mosh tại Bridok, mở đường vào Kharkov. Ba đại đoàn của Nga, lúc này vẫn đứng vững trên các vị trí của mình, đại đoàn 69 chốt tại phía bắc Kharkov, đại đoàn 40 ở phía nam và đại đoàn tăng số 3 hiện đang phòng ngự tại thành phố.

[nthach]

Kharkov thất thủ

В освобожденном Харькове. Август 1943 г.


Ở phía nam Kharkov, sư đoàn súng trường cận vệ số 25 của Nga đang kìm chân quân đoàn 48 thiết giáp của Đức, quân đoàn này vốn đã di chuyển từ hướng bắc vào thành phố. Sư đoàn của Nga quyết định đánh mạnh để gây cản trở bước tiến của địch trong vòng năm ngày, nhưng khi đội quân tác chiến thuộc đại đoàn 3 bị bẻ gãy hoàn toàn, thì quân đoàn thiết giấp SS bắt đầu tiến thẳng vào phía tây thành phố. Vào ngày 8 tháng 3, các đội hình đầu tiên của quân đoàn thiết giáp của địch đã tiến được vào đến các vùng ngoại ô phía tây. Đến ngày 9 tháng 3, Hausser ra lệnh chặn hết các ngả phía tây và phía bắc của thành phố. Sư đoàn LAN của địch cũng đã thâm nhập được vào thành phố từ hướng bắc trong ngày 11 tháng 3, rồi chúng cũng băng qua được một hàng rào kháng cự rất mãnh liệt của quân đội Nga ở ngoại thành Alexayevka. Cuối ngày hôm đó, chúng tiến được vào đến sân ga Severnyi.

Ở phía tây Kharkov, sư đoàn Das Reich của địch cũng xuất kích từ Sinolisovska dọc theo đường Poltava và tiến thẳng vào thành phố Kharkov. Trên đường tiến của chúng, quân đội Xô Viết đã chặn đánh rất mãnh liệt, nhưng cuối cùng chúng cũng vượt qua và tiến vào được đến ngoại thành Zalyutino.Tại Zalyutino, chúng bị chặn đứng bởi một tuyến hào sâu chống tăng, trên tuyến hào này quân đội Xô Viết đã bố dày đặc các loại súng và pháo chống tăng.

Đến ngày 12 tháng 3, sư đoàn SS LAH lại bắt đầu tiếp tục tiến quân. Sau một trận giao tranh dữ dội với sư đoàn súng trường 19 của Nga, đến cuối ngày chúng cũng tiến vào được đến nhà ga trung tâm, sân bay Kharkov và quảng trường Dzerzhinsky. Khi vào được thành phố, chúng cũng gặp phải những trận đánh trả khốc liệt của quân đội Xô Viết ở các vùng ngoại ô Lisaya Gora và Pavlovka.

[nthach]

Здесь побывали немцы. Харьковская область, август 1943 г.

Tuy nhiên, sư đoàn Das Reich của địch buộc phải ngừng chiến và rút về phía bắc thành phố, để đánh chặn các đơn vị thuộc sư đoàn súng trường cận vệ số 25 của Nga hiện đang rút lui về phía đông. Sư Das Reich sau đó đã quay lại thành phố và đánh bật trung đoàn súng trường số 128 của Nga, và bịt kín đường vào trong ngày 15 tháng 3. Cùng ngày hôm đó, các đơn vị tác chiến thuộc sư đoàn LAN của địch cũng chiếm được nhà máy sản xuất máy kéo, và những đơn vị cuối cùng của quân đội Nga trong thành phố buộc phải đầu hàng.

Trong khi đó, sư đoàn Gross Deutschland chiếm được Borosovka, và sư thiết giáp SS đánh thúc vào Belgorod. Đại đoàn 69 của Nga lúc này đang làm nhiệm vụ bảo vệ thành phố, cũng hoàn toàn không thể tổ chức được một trận phản kháng nào. Do vậy, đại đoàn này đã phải rút rui để tránh bị bao vây vào ngày 17 tháng 3. Đến ngày 18 tháng 3, sư thiết giáp SS của địch tiến vào thành phố.

Thời tiết tồi tệ bắt đầu, cộng với quân Đức đã bị kiệt sức, do vậy dẫn đến chấm dứt toàn bộ các thế trận tấn công. Mặc dù đang trong tình thế nguy hiểm từ đầu tháng hai, nhưng cánh quân phía nam của Đức đã lật ngược lại được thế cờ mà quân đội Nga đã giành được trong mùa đông.

http://worldwar2database.com

[nthach]

Trận đánh Kursk

Vị thế


Các trinh sát thuộc Quân đoàn cơ giới Krasnogradsk số 1
1943 г.
Место съемки: Степной фронт
Автор съемки: Нарциссов И. А.
ГАЛО , ф.р.1847, оп .2, д. 239

Sau khi đại đoàn 6 bị tiêu diệt tại Stalingrad, quân Đức đã tổ chức phản công tại cánh phía nam của phương diện quân phía Đông vào đầu năm 1943, cả hai bên đều rất cần phải đình chiến. Điều này cũng đã phải đến khi băng bắt đầu tan vào mùa xuân cùng với các điều kiện địa hình trở nên tồi tệ.

Trong thời gian này, cả hai bên đều tìm kiếm một cơ hội giành lại thế chủ động. Quân Đức trông chờ một thời cơ vào vòng cung Kursk. Vòng cung này nằm giữa Orel và Belgorod, nó nhô về hướng tây khoảng 80 dặm. Quân Đức lên kế hoạch cắt ngang căn cứ của vòng cung bằng một cuộc tấn công thế gọng kìm. Từ hướng bắc, đại đoàn 9 địch được tăng viện hùng hậu, tổ chức tấn công từ phía Orel xuyên qua Ponyri rồi đánh thẳng vào Kursk. Ở hướng nam, đại đoàn thiết giáp 4 của chúng sẽ tấn công từ phía tây nam Belgorod xuyên qua Oboyan rồi kết ghép với gọng kìm phía bắc tại Kursk.

[nthach]

Kế hoạch của Zhukov
Советские бомбардировщики в боевом полете
1943 г.
Место съемки: Орловско-Белгородское направление
Автор съемки: не установлен
ГАКО , ед. хр. 0-3595

Nguyên soái Zhukov dự đoán rằng, quân Đức sẽ cố gắng tấn công vào mùa hè, do đó chúng sẽ thất bại khi đánh vòng cung Kursk. Ông đề xuất với Stalin và STAVKA là, các lực lượng quân đội Nga cần phải chuẩn bị một hàng phòng ngự thế bậc thang có chiều sâu, cần có được sự hỗ trợ bằng một lực lượng dự bị thật mạnh, với nguồn lực phù hợp sau đó giáng trả lại cuộc tấn công của quân Đức. Lần này, ông đã đề nghị quân đội Nga sẽ tổ chức tấn công ran rộng trên tất cả những mặt trận chính. Khi đó Stalin rất lo lắng về khả năng quân Đức có thể sẽ tăng cường một cuộc tấn công mới đánh vào thành phố Moskva, và chỉ sau khi Zhukov đã nỗ lực thuyết phục rằng, quân Đức chỉ có dự định đánh vào vòng cung Kursk, do vậy Stalin đã chấp thuận kế hoạch của Zhukov.

[nthach]

Sự chuẩn bị của quân đội Nga

Залпы «Катюши» в районе станции Поныри в июле 1943 года
1943 г.
Место съемки: Станция Поныри
Автор съемки: не установлен
ГАКО , ед. хр. 0-1932

Phương diện quân trung tâm, do tướng Konstantine Rokossovsky chỉ huy, đã triển khai đóng quân tại phía bắc vòng cung. Rokassovsky đã cho tập trung các mũi chủ lực của mình phòng thủ dọc theo 50 dặm trước đường vòng phía bắc của vòng cung nằm giữa Trosna và Maloarkhangelsk. Lực lượng được triển khai thành đội hình bậc thang, đội hình thứ nhất gồm có ba đại đoàn 13 , 48 và 70. Tại vị trí này còn chia nhỏ thành hai đội hình bậc thang nữa, cả đội hình này được các đội hình khác trên toàn tuyến vòng cung áp dụng. Ngoài ra, để tăng cường cho các lực lượng ở tiền tuyến, Rokassovsky còn triển khai một đại đoàn tăng số 2 dàn trận tại Fetezh cũng theo một đội hình bậc thang dự bị. Ở phía nam, được dàn một trận bố phòng dọc theo 100 dặm mặt trước vòng cung, được chốt giữ bởi hai đại đoàn 60 và 65. Quân dự bị tại quân khu này là quân đoàn súng trường cận vệ số 18 và hai quân đoàn tăng số 9 và 19.

Tại phương diện quân Voronezh do tướng Nikolai Vatutin chỉ huy, lực lượng chính được tăng cường để bảo vệ Kharkov, Oboyan và đường quốc lộ Kursk. Tại đây, đại đoàn cận vệ số 6 được đóng chốt tại mặt trước dài 30 dặm, cùng với đại đoàn cận vệ số 7 chốt giữ phía nam với chiều dài 25 dặm. Quân dự bị tại khu vực này là nhiệm vụ của đại đaòn tăng số 1 dàn trận tại Oboyan, và đại đoàn 69 đóng quân tại Olkhovka để bảo vệ Belgorod, Korocha, Volchansk và trục Novy Oskol. Mặt phía nam của vòng cung được bao bọc bởi các đại đoàn 38 và 4, cùng với quân đoàn súng trường cận vệ 35 và hai quân đoàn tăng cận vệ số 2 và số 5 thường trực dự bị.

[nthach]

Xây dựng các điểm hỏa lực mạnh ở vòng cung Kursk
1943 г.
Место съемки: Орловско-Курское направление
Автор съемки: не установлен
ГАКО , ед. хр. 0-41150

Phía sau vòng cung, STAVKA đã cho tập hợp lực lượng dự bị chiến lược khổng lồ đóng chốt dọc theo chiến tuyến kéo dài từ Livny đến Stary Oskol. Lực lượng dự bị này do phương diện quân Đồng Bằng thiết lập, lực lượng này gồm có hai đại đoàn cận vệ số 4 và số 5, ba đại đoàn số 27, số 53 và số 57, cùng với đại đoàn tăng cận vệ số 5. Ở giữa vòng cung, ngoài các lực lượng đã được giãn sẵn, các hàng phòng thủ chiến trường kiên cố cũng được thành lập. Các quân khu phòng thủ ban đầu được triển khai là 5 khu, các tuyến giao thông hào được nối thông nhau, chúng liên kết với các điểm hỏa lực mạnh và các vị trí chống tăng. Các vị trí chống tăng được bố trí hàng loạt những điểm hỏa lực mạnh, và triển khai theo thế bàn cờ có chiều sâu từ nửa dặm cho đến năm dặm. Bảo vệ xung quanh là những con mương và những bãi mìn. Hơn 500 dặm hanggf rào dây thép gai và chướng ngại vật chống tăng được giăng sẵn, và hơn 1 triệu quả mìn chống tăng và mìn sát thương được chuẩn bị sẵn. Các tuyến phòng thủ kéo dài đến 50 dặm chiều sâu. Ngoài ra, một kế hoạch nghi binh raamf rooj cũng được sử dụng nhằm làm đảo lộn thông tin tình báo Đức. Mọi nỗ lực to lớn của STAVKA được căng ra, nhằm xây dựng các doanh trại tập trung quân lực giả, các mạng lưới thông tin giả, họ còn cho dựng thêm rất nhiều máy bay, sân bay và xe bọc thép hinìh nộm. Thông tin liên lạc được giữ im lặng tuyệt đối, và quân đội phải di chuyển vào ban đêm trong tình trạng hoàn toàn không có một ánh đèn nào. Ở các khu vực phía sau quân Đức, du kích quân cũng trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu để tiêu diệt địch. Trong tháng 6, có hơn 1000 cuộc tấn công vào các tuyến đường sắt đã nổ ra, cùng với 44 cây cầu và 300 đầu máy xe lửa đã nị phá hủy.