Đôi điều về Gulag

[danngoc]

Quan điểm của Lenin về trại lao động như một hình phạt dành riêng cho một số loại “kẻ thù” tư sản cá biệt phù hợp với các quan điểm khác của ông về tội ác và tội phạm. Một mặt, nhà lãnh đạo Xô viết hàng đầu này cảm thấy còn lấn cấn về việc giam giữ và trừng phạt đám tội phạm kiểu truyền thống – ăn cắp, móc túi, giết người – những kẻ mà ông xem như đồng minh tiềm tàng. Theo ông, nguyên nhân gây ra sự “vượt quá giới hạn xã hội” (tức là phạm tội) là do “sự bóc lột quần chúng”. Ông tin rằng nếu xóa bỏ nguyên nhân này sẽ “khiến những vượt quá giới hạn xã hội bị xóa sổ”. Khi đó sẽ không cần thiết có hình phạt đặc biệt nào để ngăn cản tội phạm: đến lúc nào đó, chính Cách mạng sẽ xóa sạch chúng. Một số lời lẽ trong luật hình sự đầu tiên của nhà nước Bolshevik có thể làm cảm động trái tim của những nhà hoán cải tội phạm cấp tiến và tiến bộ nhất ở phương Tây. Ngoài ra, bộ luật này tuyên bố rằng “không xem phạm tội chỉ là tội lỗi của cá nhân”, và rằng hình phạt “không nên được sử dụng như một sự trả thù” (Jakobson, tr. 18-26).

Mặt khác, Lenin – cũng như các nhà lý thuyết chính thống Bolshevik noi theo gương ông –suy tính rằng sự hình thành Nhà nước Xôviết sẽ tạo ra một loại tội phạm mới: “kẻ thù giai cấp”. Một kẻ thù giai cấp sẽ chống lại Cách mạng và sẽ hành động công khai hoặc phổ biến nhất là hoạt động bí mật để tiêu diệt Cách mạng. Kẻ thù giai cấp khó xác định hơn là tội phạm thông thường, và rất khó để cải tạo. Không như tội phạm thông thường, không bao giờ có thể tin tưởng hoàn toàn được rằng một kẻ thù giai cấp sẽ hợp tác với chính quyền Xôviết, và cần những hình phạt nghiêm khắc hơn là hình phạt đối với trộm cắp giết người thông thường. Do đó vào tháng Năm năm 1918, sắc lệnh Bolshevik đầu tiên về “tội hối lộ” tuyên bố rằng: “Nếu kẻ phạm tội nhận hoặc đưa hối lộ thuộc giai cấp hữu sản và sử dụng hối lộ để giành được hoặc duy trì đặc quyền liên quan tới những quyền sở hữu, người này phải bị kết án lao động cưỡng bức nặng nhất và khắc nghiệt nhất, đồng thời mọi tài sản của người này phải bị tịch thu” (Dekrety, tập II tr. 241-242; tập III tr. 80. Hoặc Geller, tr. 10; Pipes, tr. 793-800).

Nói một cách khác là ngay từ những ngày tháng đầu tiên của chính quyền Xôviết non trẻ, con người bị kết án không phải do họ đã làm những gì, mà do họ là ai.