Đôi điều về Gulag

[danngoc]

Các quy định như vậy không phải lúc nào cũng rõ ràng. Trong thực tế, tù thường xuyên phải cân nhắc giá trị của các loại án khác nhau ấy, cố gắng hiểu được chúng sẽ ảnh hưởng ra sao đến cuộc đời họ. Varlam Shalamov ghi lại rằng sau khi ông được chọn để tham gia một khóa học hộ lý, chương trình học có thể giúp ông trở thành một feldsher – trợ lý bác sĩ, một trong những công việc sáng giá và dễ chịu nhất trong trại – ông đã lo lắng về ảnh hưởng của bản án mình đang chịu có thể tác động tới khả năng ông có được hoàn tất khóa học hay không: “Liệu họ có chấp nhận tù chính trị bị kết án theo Điều 58 Luật Hình sự không? Có khi chỉ cho những ai bị theo Khoản 10. Thế còn người đi chung với mình đằng sau xe tải? Anh ta cũng bị ASA, tội khích động chống Xôviết”. (Shalamov, Kolyma Tales, tr. 258-259)

Các bản án chính thức không thôi chưa đủ để quyết định vị trí của người tù chính trị trong cơ cấu trại. Mặc dù họ không có một bộ luật nghiêm khắc quy định hành vi ứng xử như của bọn tội phạm và không có thứ ngôn ngữ thống nhất, cuối cùng họ vẫn tự chia tách thành những nhóm riêng biệt. Những băng nhóm chính trị ấy gắn bó với nhau bởi tình đồng chí, vì mong muốn tự bảo vệ, hay vì cùng chia sẻ chung một thế giới quan. Chúng không dễ nhận ra – chúng chồng chéo với nhau và với các băng nhóm phi chính trị khác – và chúng không phải trại nào cũng có. Tuy nhiên, khi xuất hiện, chúng thực sự quan trọng đối với sự sống còn của người tù.