Đôi điều về Gulag

[danngoc]

Chính quyền biết rõ các nghi thức ấy và thường tìm cách can thiệp, nhưng không phải lúc nào cũng thành công. Trong một vụ năm 1951, một tòa án giang hồ quy tội chết cho một gã trộm tên là Yurilkin. Chính quyền trại nghe được về bản án này và chuyển Yurilkin, trước tiên là qua một trại khác, kế tiếp là một trại trung chuyển, sau đó là trại thứ ba nằm tại một vùng khác hẳn của đất nước. Tuy nhiên, cuối cùng hai tên cướp đúng luật đã đuổi theo hắn đến đấy và giết chết – tận bốn năm sau. Chúng cuối cùng bị đưa ra tòa và xử bắn vì tội giết người, nhưng thậm chí các hình phạt như vậy cũng không đủ làm chúng nhụt chí. Năm 1956, văn phòng công tố Xôviết lưu hành một nhận xét gây nản chí rằng “tổ chức tội phạm này tồn tại trong mọi Trại Lao động Cải tạo và thường quyết định do nhóm đưa ra để giết tù này tù kia trong các trại khác được thực hiện ngay tại trại đó mà không hề bị thắc mắc”. (Varese, tr. 159)

Tòa án giang hồ cũng hoàn toàn có thể trừng phạt những kẻ bên ngoài, điều này có lẽ giải thích cho tại sao chúng gây ra nỗi khiếp sợ đến thế. Leonid Finkelstein, tù chính trị đầu thập niên 1950, nhớ lại một vụ giết người trả thù như vậy:

Tôi chỉ tận mắt chứng kiến một vụ giết người, nhưng rất ngoạn mục. Anh có thấy cái giũa thép lớn trông như thế nào không? Cái giũa như vậy, một đầu được mài nhọn, hoàn toàn là một thứ vũ khí chết người...

Chỗ chúng tôi có một naryadchik, người phân công công tác cho tù – anh ta bị tội gì thì tôi không nói được. Nhưng bọn cướp đúng luật quyết định rằng anh ta phải chết. Chuyện xảy ra khi chúng tôi đang đứng điểm danh, trước khi đi làm. Mỗi đội lao động đứng tách quãng với nhau. Tay naryadchik đang đứng hàng đầu. Anh ta tên là Kazakhov, người to lớn với cái bụng phệ. Một tên trong đám trộm cướp xông ra khỏi hàng, thọc cái giũa vào bụng anh ấy, ngay chỗ dạ dày. Có lẽ đòn đó đã được tập luyện cẩn thận. Hắn bị bắt ngay lập tức – nhưng chỉ bị án hai lăm năm. Tất nhiên hắn bị xử lại và bị thêm một án hai lăm năm nữa, vậy là hạn tù của hắn kéo dài thêm nhiều năm, nhưng ai mà quan tâm...(Finkelstein, qua phỏng vấn với tác giả)