Dãy Trường Sơn trong Wikipedia tiếng Nga

[minminixi]

Phần "Nguồn gốc tên gọi" em sẽ sửa tổng hợp, sẽ giữ cho ngắn gọn và nổi bật hàm ý: Tên gọi "Trường Sơn" không thể có quá sớm khi người Việt còn chưa hình dung và khảo cứu sơ bộ quy mô chiều dài của nó. Có những nguyên tắc logic cho một tên gọi địa danh như TS:
- khi người Việt mới sống tại đàu một dãy núi, không thể biết quy mô nó dài đến đâu để gọi nó là núi dài. Lúc đó mới đặt tên các ngọn núi lẻ và dãy núi chắn đường ven biển là "Nam giới"- tức ranh giới phía nam mà họ biết.
- Khu vực núi rừng đó cũng không thể vào, chỉ coi là sơn lam chướng khí, đặt tên hành chính là châu "Ngọc Ma". Người Việt khi đó rất ít, sống chủ yếu về ngư nghiệp, trồng trọt, nên chủ yếu bám vùng đồng bằng, thấy khu vực núi là sợ, lại gần còn khó. Trong "ĐVSKTT" ghi chép nhiều trường hợp tường đi dẹp Chân lạp, đi qua Nam giới mà nhiễm bệnh chết. Ít nhất với rừng núi thế thì đi qua trong mấy ngày có thể bị sốt rét cấp tính.
- Khi người Việt vào đến nam Trung Bộ sau khi chiếm Chiêm thành thì mới thấy dãy núi dài đến thế. Dĩ nhiên nhiều đỉnh lẻ đã có tên dân gian từ lâu do nhu cầu quan tâm. Qua Chiêm thành mới có sự mở mang bờ cõi khai phá đến miền Tây, có con đường đi suốt đất nước ven biển mới biết núi non hùng vĩ thế nào và đến đâu thì hết.
- Khi đặt chân lên Tây nguyên, khai thác lâm thổ sản, rồi định cư ở Đông nam Bộ... người Việt mới có thể đã đặt tên sau khi có khái niệm về dãy núi này, và điều đó mới từ 4 thế kỷ nay. Trước đó người Chiêm thành đã chia các vương quốc nhỏ và cũng không có tên gọi chung, do không thấy một hệ thống núi (họ thấy phần đuôi).
-Chỉ khi người Pháp cai trị Đông dương, họ mới tổ chức khảo sát đo đạc hành chính và địa chất, đánh giá được quy mô và bản chất của dãy núi trùng điệp này, nên đã đặt tên chung là điều hợp logic. Tên mà người Pháp đặt là hết sức "quốc tế" nhằm giúp họ phân biệt các đơn nguyên địa hình không chỉ ở VN, vậy mới dùng từ "dãy núi An nam". Điều này cho thấy đây là dãy núi lớn nhất nước ta và cả bán đảo Đông Dương. Chắc là khi họ nghiên cứu dãy núi này thì vẫn chưa có tên bản địa vì 1) chẳng bản địa nào ôm hết dãy núi, và 2) chẳng vương triều bản địa nào đủ trình độ nghiên cứu nên không có nhu cầu đặt tên gọi là đương nhiên. Các núi và dảy núi nhỏ lẻ thì vẫn có tên bản địa, và người Pháp vẫn tôn trọng dùng lại nó như bình thường.
-Người Việt ta, khi có tinh thần kháng và đuổi Pháp, dĩ nhiên không muốn dùng cái tên "An nam" và đơn giản gọi tên Hán-Việt là "Trường Sơn".
Như vậy, chỉ chưa rõ ai và khi nào dùng tên gọi này lần đầu thôi, nhưng chắc nó có thể xuất hiện sớm lắm là cuối thế kỷ 19. Các tên gọi khác trước đó nếu có thì cũng không sớm hơn thế kỷ 17, khi người Việt chỉ thấy phần phía Bắc và người Chiêm thành thấy phần phía Nam.
Tên gọi một dãy núi dù sao cũng gắn với lịch sử: khi chưa gọi tên cũng có lý do mà gọi tên rồi cũng có lý do. Giải nghĩa tên gọi chỉ cần nửa dòng, dẫn về nguồn gốc thì bao nhà nghiên cứu đến nay làm chưa xong. Ta chủ yếu tập hợp cái có được qua công sức người khác, chứ không cần thiết phải tự đọc hàng núi sách và thư tịch cổ thì mới được tư cách làm...Wiki. Nhà em thấy Wiki đâu có đòi hỏi thế!