Giới thiệu Áo dài trong WIKIPEDIA tiếng Nga

[hungmgmi]

Bác Trần đã mở topic Việt Nam trong Wikipedia tiếng Nga để các thành viên NNN hưởng ứng, tham gia viết bài, chuyển ngữ sang tiếng Nga.
Bước đầu, bác Trần dự định tiến hành những mục sau:

Các đề mục tôi đã kiểm tra trên Viki tiếng Nga thì tình hình thế này:
1 - "Áo dài" :tiếng Việt rất tốt. Tiếng Nga chỉ có 1 câu, ta cần viết hoàn toàn
Việt: http://vi.wikipedia.org/wiki/Áo_dài
Nga: http://ru.wikipedia.org/wiki/Аозай
2 - Chùa Hương :đầy đủ, tiếng Nga không có (có thể chọn các bài thơ đã có dịch tiếng Nga thay vào)
Việt: http://vi.wikipedia.org/wiki/Chùa_Hương
3 - Địa đạo Củ Chi : theo tôi là phải xem, kiểm tra lại và bổ sung. Tiếng Nga chì vài dòng:
Việt: http://vi.wikipedia.org/wiki/Địa_đạo_Củ_Chi
Nga: http://ru.wikipedia.org/wiki/Тоннели_Кути
4 - Địa đao Vĩnh Mốc: cần xem lại, Tiếng Nga không có
Việt: http://vi.wikipedia.org/wiki/Địa_đạo_Vịnh_Mốc
5 - Nem : chưa đủ. Tiếng Nga 1 đoạn dịch bậy, ta sẽ mở tên bài khác
Việt: http://vi.wikipedia.org/wiki/Nem_rán
(về những vấn đề khác các bác bổ sung thêm)
6 - Dãy Trường Sơn: cần xem lại bổ sung thêm, Tiếng Nga không có
Việt: http://vi.wikipedia.org/wiki/Trường_Sơn

Để tập trung, tôi đề nghị chúng ta sẽ mở các topic theo từng chủ đề trên, để bàn luận và cung cấp thông tin tập trung hơn, nhằm dễ theo dõi và tổng hợp. Các chủ đề tiếp theo, đề nghị bác Trần mở topic với đề mục tương tự topic này.
Cũng cần nói thêm, viết để cho Wikipedia của Nga là một chuyện, nhưng hungmgmi nghĩ rằng những gì mà các bác đang tiến hành sẽ là một công trình tập thể của các thành viên diễn đàn, và sẽ được giới thiệu trên NNN như một công trình Made in NNN. Sau đó bác Trần đưa lên Wiki tiếng Nga sau cũng được.

[hungmgmi]

Theo ý kiến bác Phan, cần tham khảo Wiki tiếng Việt, mục "Áo dài" vì thông tin trong đó khá nhiều, có dẫn liệu để tiện khảo cứu, trích dẫn.
Mới đây, do tính chất công việc (giới thiệu cho các cháu về Sử Việt), tôi có đọc một bài, trong đó có nêu chúa Nguyễn Phúc Khoát (1739-1765 có công trong việc "định hình" chiếc áo dài Việt Nam. Nay xem lại trên Wiki tiếng Việt, cũng thấy những thông tin đó.
Trong bài viết này, tôi muốn cung cấp thêm 1 tư liệu, có thể nói là khá độc đáo và không nhiều người được biết.
Đó là những dữ liệu, thông tin về ông Cát Tường-người vẫn được coi là "cha đẻ của chiếc áo dài hiện đại".
Trên WIKI chỉ có những dòng ngắn gọn về ông:

Áo dài Le Mur

"Le Mur" chính là cách dịch sang tiếng Pháp của Cát Tường, một họa sĩ vào thập niên 1930 đã thực hiện một cải cách quan trọng trên chiếc áo tứ thân để biến nó chỉ còn lại hai vạt trước và sau mà thôi. Vạt trước được họa sĩ nối dài chấm đất để tăng thêm dáng vẻ uyển chuyển trong bước đi đồng thời thân trên được may ôm sát theo những đường cong cơ thể người mặc tạo nên vẻ yêu kiều và gợi cảm rất độc đáo. Để tăng thêm vẻ nữ tính, hàng nút phía trước được dịch chuyển sang một chỗ mở áo dọc theo vai rồi chạy dọc theo một bên sườn. Tuy nhiên, áo dài Le Mur có nhiều biến cải mà nhiều người thời đó cho là "lai căng" thái quá, như áo may ráp vai, ráp tay phồng, cổ bồng hoặc cổ hở. Thêm nữa áo Le Mur mặc cho đúng mốt phải với quần xa tanh trắng, đi giày cao, một tay cắp ô và quàng vai thêm chiếc bóp đầm. Lối tân thời này đã bị một số dư luận khi đó tẩy chay và cho là "đĩ thõa" (như được phản ảnh không hề thiện cảm trong tác phẩm Số đỏ của Vũ Trọng Phụng).

Có được những thông tin giới thiệu trong các bài viết dưới đây là 1 cơ may với hungmgmi, như một cơ may vẫn thường đến với chúng ta trong cuộc sống.
Năm 2005, qua người bạn là một nhiếp ảnh gia có tiếng, tôi trao đổi thư từ với bác Nguyễn Trọng Hiền, một người con của họa sĩ Cát Tường. Ông hiện đang sống ở Mỹ.
Ông có gửi cho tôi một bài viết do ông biên khảo. Xem trên mạng thì chưa thấy có bản đánh máy, nhưng có dẫn là bài viết đã đăng trên Tạp chí Thế Kỷ 21 số 201 & 202, 2006.
Tìm lại thư đề ngày Chủ nhật, 11 tháng 12, 2005, bác Nguyễn Trọng Hiền có gửi cho tôi bài biên khảo sau, xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc NNN như một thông tin tham khảo để chúng ta hiểu rõ về Le Mur Nguyễn Cát Tường. Xem lại ngày tháng, thì tác giả đã gửi bài viết này trước khi đưa đăng trên Thế Kỷ, một sự ưu ái rất đáng trân trọng:

Tiểu sử và sự đóng góp vào văn hoá Việt Nam
của họa-sĩ Nguyễn Cát Tường – Lemur

Nguyễn Trọng Hiền biên khảo

Nguyễn Cát-Tường, con trai cả của cụ Nguyễn Tất Thành, ra đời năm 1911 tại tỉnh Sơn Tây.

Năm 1928, Nguyễn Cát Tường, 17 tuổi, được trúng tuyển vào trường Cao đẳng Mỹ Thuật Đông Dương và tốt nghiệp vào năm 1934.

Vốn bản tính hiếu động và nhiều sáng tạo, Nguyễn Cát Tường đã hội nhập vào các lãnh vực khác nhau của đời sống, chỗ nào ông lưu tâm tới cũng đều ghi lại sự cải tiến.

Trong cuộc sống ngắn ngủi, Nguyễn Cát Tường đã đóng góp vào văn hóa và thủ công nghệ Việt Nam trong các lãnh vực sau đây:

- Sáng chế nhiều kiểu quần aó dài, aó ngắn mặc trong nhà và những kiểu quần áo cho các nữ học sinh.

- Tham dự các hoạt động văn hoá

- Đưa mỹ thuật vào đời sống:
. Mở xưởng làm guốc cao gót, bàn ghế và sáng chế đồ chơi cho trẻ em

. Sáng chế loại hàng Den mới và cải tiến nơi làm việccủa các nhân công

. Mở phòng trà đầu tiên để tạo nơi gặp gỡ cho các văn nhân và nghệ sĩ

. Cải tiến và mỹ thuật hóa xe xích lô đạp

. Mở hiệu cắt tóc và tắm nước nóng, khuyến khích việc vệ sinh và sạch sẽ


Quấn áo “Tân Thời Lemur”
Vào thập niên 1920, chiếc áo dài thuần túy bắt đầu thay đổi, giới phụ nữ đã thấy có người dám mặc áo mầu, thay vì những mầu đen tối cũ, tuy nhiên những chiếc aó cổ xưa ấy vẫn còn luộm thuộm và chưa thấy có một kiểu quần aó nào thích hợp với thân hình và làm tăng vẻ đẹp của phái Nữ.
Đến năm 1934, Nguyễn Cát Tường đã tung ra một loạt các quần aó dài tân thời đến đại chúng trong tập san “Đẹp 1934” và Phong Hoá do ông vẽ ra dưới tên Lemur.

Cùng một lúc, ông cho ra mắt, trong những dịp hội chợ, một số người mẫu duyên dáng, mặc những bộ y phục tân thời nhiều mầu sắc vui tươi và đủ kiểu.

Những người mẫu được tuyển chọn cẩn thận trong giới trí thức, sinh viên, học sinh. Thí-dụ: Luật sư Nguyễn thị Hậu (người mẫu đầu tiên), giáo sư Trịnh Thục Oanh và trong giới Hoàng gia: Công tằng tôn nữ Ngộ Diêu…

Để cổ võ thêm, ông phàt động ra phong trào phụ nữ “Khoẻ và Đẹp”, khuyến khích các chị em trong nước tập thể dục và chỉ dẫn học cách trang điểm

Ông cũng tổ chức các chuyến trình diễn thời trang xuyên Việt, khắp từ Bắc vào trong Nam.

Sự xuất hiện ồ ạt những bộ quần aó Lemur đã gây ra nhiều trấn động trong một khung cảnh xã hội cổ xưa vẫn còn khe khắt và nhiều thiên kiến với giới phụ nữ:
- Mặc quần mầu trắng là trái với phong tục, lả lơi và không nề nếp
- Không được mặc những chiếc aó mầu sực sỡ
- Không được trang điểm như: đánh phấn, tô son, mang ô…chớ đừng nói đến những đôi giầy cao gót…

Một trở ngại lớn nũa là những loại đồ lót cho phụ nữ như: nịt ngực (soutien) và nịt mông (culotte) vẫn chưa được biết tới trong dân chúng, một số người đã mặc quần áo tân thời mà không dùng nịt ngực, trông rất khả ố và khó coi.

Để vượt qua sự trở ngại “kỹ thuật”này, ông hợp tác với hiệu dệt Cự Chung ở phố Hàng Bông, Hà-Nội cho sản xuất hàng loạt những loại đồ lót dệt bằng tơ, sợi nhỏ và mềm. Loại hàng này chỉ mới được phổ biến bên Âu Mỹ nhưng chưa được xử dụng nhiều trong nước.

Với sự ủng hộ nồng nhiệt của giới phụ nữ cùng với sự sửa đổi “kỹ thuật” đã làm an tâm và xoa dịu sự chống đối của các nhà đạo đức và các bậc cha mẹ.

Đây là vài đoạn trong bài viết của cô Phan Thị Nga: “Chị em Hội An với phong trào y phục Cát Tường (Báo Ngày Nay, số 13, năm 1935):

“Kiểu quần áo Cát Tường đã làm cho chị em thêm diễm lệ ở nét mặt, thêm phần thướt tha, đày đặn ở hình vóc, thêm vẻ yểu điệu và uyển chuyển cho dáng đi.
Còn một lẽ nữa là Cát Tường biết gây ra phong trào hợp với sở vọng vụng ngầm của chị em vẫn có…”

Trích bài phỏng vấn cô Hồng Vân, người đầu tiên ở trong Nam, mặc quần áo lối mới kiểu Lemur (Báo Ngày Nay, số 13, Năm 1935):

“Ban đầu thì cũng xốn xắng thực, nhưng cái gì cũng vậy, hễ nó quen đi thì thôi
…một cái áo cổ bẻ, khác mầu với vạt, cổ tay chấp nếp va bắt “jour” mà lẫn vào mấy trăm cái áo lối cũ thường dùng, thì ai không ngó, không trầm trồ này kia… Giá một chị em e lệ, có tính nhút nhát thì đến phải toát mồ hôi…
Đầu tiên khác thường, nó dầu đẹp cho thế mấy, tất cũng có bao kẻ khen, nhiều người chê…
Người khen, cố nhiên là đám thanh niên, biết yêu chuộng mỹ thuật, thích cải cách. Còn người chê - (đến đây cô Vân mỉm cười) – tất là mấy bà già lẫn tưổi…”
Ông xem bộ quần áo này, tôi đã cắt theo kiểu của ông Lemur trong tập “Đẹp 1934”. Áo may theo dáng người, sát mà vẫn dễ chịu, kíck dài theo lườn thành kín đáo, vạt dài thêu đường “jour”, cổ bẻ kiểu tầu lá chuối, mát mẻ, rất hợp với cái nắng gắt trong này…
Áo lối mới, quần cũng phải mới, không thể lụng thụng như cũ nữa, phải may theo kiểu quần “Pyjama” trên hẹp và sát, giữa thon, chân rộng hơn nhiều, như vậy khi đi đứng mới được thướt tha đẹp đẽ.
Mặc bộ quần áo này, nếu không đi giầy cao gót thì không sao đẹp được, ai đi giầy cao gót thì dáng mới yểu điệu nhưng cũng cần phải có cái thân thể tròn trặn, đều đặn mà không to béo mới được. “

Ngoài những kiểu quần áo được phổ biến trên các tập chí Đẹp, Phong Hóa và Ngày Nay, ông còn xuất bản một tập kiểu quần áo Lemur gồm rất nhiều kiểu quần áo dài cho phụ-nữ, nữ sinh, và áo ngắn mặc trong nhà.

Trong các kiểu áo dài phụ nữ, có nhiều lối cắt khác nhau:
- Cổ áo: kiểu cổ bẻ, cắt hình quả tim, cổ thắt bằng giây hay không có cổ…
- Vai áo: kiểu vai bồng, vai thuôn hay không vai…
- Tay áo: kiểu tay dài, tay ngắn hay không có tay áo…
- Vạt áo: dài xuống quá nửa từ đầu gối tới bàn chân
- Quần: cắt sát bụng, đáy cao, đùi thon, ống nới rộng và nên hai mầu căn bản là trắng hay đen.

Đặc biệt ông còn vẽ một kiểu áo dạ tiệc: không cổ, lưng hở và được cắt thành hình chữ V, có gắn hai miếng lụa mỏng kéo từ lưng phủ qua hai bờ vai như hai cánh bướm, áo không có tay và người mặc phải mang đôi găng dài quá khỉu tay, trông rất sang trọng và tân tiến, lối cắt hơi táo bạo nên không mấy người dám mặc.

Trong mỗi kiểu áo, ông đều ghi chú cẩn thận về loại vải, thời tiết, thích hợp với mầu da hay dáng người nào.

Về các kiểu áo cho em nữ sinh thì nhận xét chung là vạt áo được cắt ngắn trên đầu gối, có loại mặc yếm (tablier) trước ngực, rất tiện cho các em chơi đùa.

Những hoạt động văn hoá
Các bài viết, họa phẩm, ký sự vẽ bằng tranh và ảnh Nghệ thuật (photo) dưới bút hiệu Cát Tường hay Lemur thường được thấy trên bìa báo hay trong các tập san Đẹp, Phong Hoá và Ngày Nay.

- Gia-nhập vào nhóm Tự Lực Văn Đoàn của nhà văn Nhất Linh chuyên phụ trách về nghệ thuật cùng với họa sĩ Nguyễn Gia Trí.

- Sử dụng phương tiện báo chí để phát huy phong trào giải phóng phụ nữ ra khỏi những cổ tục, thành kiến và trói buộc của xã hội đương thời.

- Góp phần vẽ hí họa “Lý Toét, Xã Xệ” trên tạp chí Ngày Nay, bài kích các thói hư và tật xấu của xã hội

- Khuyến khích chị em tập thể dục cho thân thể được khỏe mạnh, chỉ dẫn cách trang điểm làm tăng phần duyên-dáng.

- Giáo sư hội họa tại trường Thăng Long, Hà Nội, cùng thời với Thống tướng Võ Nguyên Giáp hối còn là giáo sư sử địa.

[hungmgmi]

Đưa mỹ thuật vào đời sống

Guốc cao gót, đồ mộc và sáng chế đồ chơi cho trẻ em
Để kiện toàn phong trào Quần áo Tân Thời, Ông thiết lập một xưởng làm guốc cao gót do ông vẽ kiểu, cũng tại đây, ông vẽ ra những bàn ghế theo kiểu mới.

Đặc biệt trong thời kỳ này, ông sáng chế ra một loại đồ chơi cho trẻ em làm bằng những mảnh gỗ nhỏ với nhiều hình dạng và mầu sắc, được đục lỗ hay cắt khớp cho các em có thể tháo ra và ráp vào theo trí tưởng tượng của chính mình. Đồ chơi loại này giúp các em phát triển sự khéo tay và gia tăng sự sáng tạo, tương tự như kiểu LEGO, được thấy trên thị-trường Âu Mỹ vào thập niên 1990.

Sáng chế loại Den mới
Cát Tường về Bắc Ninh, làm việc với ông Nguyễn Văn Quang để nâng cao giá trị mỹ thuật cho sản phẩm thêu tay xuất khẩu. Đây là lần đầu tiên ta thấy có sự hợp tác của một nhà công nghệ và một nhà mỹ thuật. Sự hợp tác ấy đã có kết quả hay, những kiểu Den mới do họa sĩ Nguyễn Cát Tường nghĩ ra đã được người ngoại quốc hoan nghêng một cách đặc biệt.

Có một sự đổi mới nữa là: trong một xưởng hơn 200 thợ, người nào cũng mặc áo trắng sạch sẽ, có nơi tắm, có phòng đọc sách, đọc báo (Ngày Nay, số 13)

Tại đây, ông cũng đưa ra những loại áo ngủ bằng tơ lụa, theo lối áo Kimono của Nhật-Bản, có thêu chim và hoa để bán trên thị trường quốc ngoại.


Phòng trà đầu tiên tại Việt Nam
Hà Nội 1930, nơi ngàn năm văn vật mà thiếu vắng một nơi ấm cúng, thân mật cho các văn nhân, nghệ sĩ và trí thức lai vãng, hẹn hò, gập gỡ để trao đổi ý kiến hay thảo luận thì quả thật là một thiếu sót lớn.

Ông bà Cát Tường bèn mở ra một phòng trà đầu tiên tại Hà Nội tại số 14 đường Hàng Da, lấy tên là phòng trà Thiên Hương.

Khung cảnh ấm cúng, được thiết trí bằng những bàn ghế và hoạ phẩm do ông vẽ ra.
Thức uống gồm có đủ loại trà, cà phê… thức ăn nhẹ có giò, chả, nem rán, bánh Caramen, khoai tây rán và đặc biệt còn có cả Kem lạnh quay bằng tay (Ice cream).

Phòng trà Thiên Hương đã thành nơi tao ngộ đông đúc ngay từ ngày khai trương.


Cải tiến xe xích lô đạp
Cũng vào thập niên 1930, Xe xích lô đạp là phương tiện chuyên chở phổ thông trên các đường phố Hà Nội, xe không được chế-tạo một cách an toàn, tiện nghi, và mỹ thuật.

Ông đưa ra khoảng 30 chiếc xe cải tiến: có ghế ngồi êm, an toàn, thoải mái, xe sơn mầu tươi vui và ghế bọc nệm mầu trắng. Đường xá Hà Nội, phần giữa đường được đắp cao hơn hai bên lề đường, nên ông đã tháo bớt một lá sắt nhún bên phía bánh xe trái rồi gắn lá nhún đó qua phía phải. Sự cải tiến này giúp cho khách hàng được ngồi thăng bằng và người lái xe không phải tốn sức ghì giữ khi điều khiển xe trên đường phố.

Loại xe cải tiến này được dân chúng ủng hộ nhiệt thành

Mở hiệu cắt tóc và tắm nước nóng
Hà Nội thời này đã có những hiệu cuốn tóc cho phụ nữ, nhưng về phía nam giới, chỉ thấy có những ông thợ cạo, cắt tóc trên vỉa hè. Trong dân gian, còn có một số đàn ông vẫn để tóc dài theo cổ tục.

Về mùa lạnh, không có một chỗ nào thuận tiện cho các ông tắm nên việc sạch sẽ cũng giảm bớt nhiều.

Đáp ứng cho nhu cầu sạch sẽ và vệ sinh, ông đã mở những hiệu tắm nước nóng và cắt tóc cho phái nam đầu tiên tại Hà Nội.


Thay lời kết
Tháng 12 năm 1946, Chính quyền Pháp đưa quân trở lại Bắc Việt để tái lập nền đô hộ. Nhà Nước kêu gọi toàn dân khởi nghĩa chống Pháp và dân Hà Nội được lệnh tản cư.

Gia đình Cát Tường đã về làng Tràng Cát, tỉnh Hà Đông. Sau một thời gian ở tại làng, lo lắng cho bốn đứa con thơ và người vợ sắp đến ngày sinh đẻ, ông quyết định trở về Hà Nội thăm dò tin tức.

Ngày 17 tháng 12 năm 1946, ông bị Dân Quân bắt tại Hà Nội và đưa đi biệt tích.

Sự nghiệp cùng cuộc đời của Nguyễn Cát Tường chợt loé lên một thoáng rồi tan biến như một vì sao rơi…

Trong khoảng khắc 12 năm hoạt động, từ năm 1934 cho đến năm 1946, người họa sĩ đã đem rất nhiều nhiệt tình và sự hăng say của tuổi trẻ hoà hợp với lối sáng tạo mỹ thuật để góp phần tô điểm cho nền văn hoá Việt Nam, nâng cao giá trị hàng nội địa và cải thiện nơi làm việc cùng đời sống cho các nhân công.

Bóng dáng những kiểu quần áo Lemur, sau bảy mươi năm, vẫn còn thướt tha bay lượn nhiều nơi trên thế giới, thấp thoáng trong những nẻo đường quê hương, tung tăng khắp các sân trường hay cao sang và trang trọng khoe mình vào những dịp hội lớn.

Bộ quần áo nhã nhặn, kín đáo và duyên dáng ấy đã mang lại sự kiêu hãnh cho người mặc và cũng như đưa đến niềm vinh dự cho người Việt trong nước cũng như tại hải ngoại.

Di sản nghệ thuật của Cát Tường, vang bóng một thời, đã từng được giới phụ nữ ủng hộ một cách hào hứng thì chắc chắn thế nào cũng còn lưu lại được ít nhiều. Nhất là tại Hà Nội, nơi phát sinh ra nhũng kiểu quần áo tân thời Lemur. Nếu có ai để tâm mà lục soát trong những tủ áo cũ của các cụ bà, hi vọng sẽ tìm thấy chiếc áo Lemur mà các cụ đã mặc trong thời còn xuân sắc, hoặc dấu mình trong những chồng sách cũ của các cụ ông, may ra có thể tìm thấy những tài liệu, ấn bản cũ hoặc những di vật có dấu tích do Cát Tường sáng tạo.

Ước mong có một tổ-chức của trường Đại học mỹ thuật Hà Nội hay Nhà Nước có thể đứng ra để tổ chức:
1. Ra đề tài khảo cứu cho sinh viên mỹ thuật và khuyến khích họ tham vấn những vị cựu sinh viên trường cao đẳng mỹ thuật Đông Dương thời 1925-1945 hay các phụ nữ cùng thời, về quần áo Lemur, phong trào Khoẻ và Đẹp hay việc làm của Cát Tường để thu thập thêm dữ kiện sống để làm tài liệu.

Những nhân chứng quý báu này, giờ đây đã cao tuổi, cần được phỏng vấn ngay, để lâu e ngại nhiều cụ không còn nhớ rõ nữa.

2. Tổ chức cuộc quyên góp hay thu mua những di vật văn hoá đó, phần lớn còn lưu lại tại Hà Nội, góp nhặt những di vật ấy vào một trường Đại học để tạo ra một nơi cho sinh viên có dịp tham khảo và nghiên cứu.

3. Khích động phong trào đưa mỹ thuật vào đời sống để nâng cao giá trị sản phẩm sản xuất tại Việt Nam để cạnh tranh với hàng hoá trên thị trường quốc tế

4. Lưu tâm đến sự cải thiện nơi làm việc cũng như nâng cao đời sống của các công nhân.

5. Điều ao ước cuối là có ai đã biết hay còn nhớ nơi ông Cát Tường qua đời xin vui lòng hướng dẫn cho gia đình biết chỗ để có thể cải mộ và thờ cúng.

Chắc chắn con cháu ông Cát Tường sẽ tri ơn và hậu tạ.

Ghi chú:
- Hiện nay có hai hiệu may áo quần phụ nữ mang bảng hiệu Cát Tường tại Hà Nội và Hải Phòng. Những cửa hàng này thật sự không có một liên hệ nào hết với gia đình Cát Tường.

- Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (Ba quốc Gia Việt, Miên và Lào) được thành lập năm 1925 tại Hà Nội do hoạ sĩ Victor Tardier, người Pháp làm viện trưởng đầu tiên.

Trường này đào tạo tất cả các bộ môn học về mỹ thuật: hội hoạ, điêu khắc, nghệ thuật trang trí và kiến trúc. Thời gian học là năm năm cộng thêm một năm dự bị. Sau hai mươi năm hoạt động, trường đã đào tạo được 118 hoạ sĩ và 10 điêu khắc gia. (theo Sách Các họa sĩ trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, nhà xuất bản Mỹ thuật Hà Nội, 1998)

[hungmgmi]

Xin giới thiệu một số bức ảnh từ album gia đình họa sĩ Cát Tường. Các chú thích ảnh đều của bác Nguyễn Trọng Hiền (gõ không dấu):


Dam Cuoi Ong Cat Tuong, Bac Ninh 1936

Chu Re Cat Tuong, phia trai, dang hai tay lam hang rao
Co Dau Nguyen Thi Noi, ao trang ,di canh Phu Dau Nguyen thi Ngo

Tat ca Co Dau va Phu Dau deu mac y phuc Lemur


Ba Cattuong va 5 con, Hanoi 1952

[Dmitri Tran]

hungmgmi viết

Theo ý kiến bác Phan, cần tham khảo Wiki tiếng Việt, mục "Áo dài" vì thông tin trong đó khá nhiều, có dẫn liệu để tiện khảo cứu, trích dẫn.
Mới đây, do tính chất công việc (giới thiệu cho các cháu về Sử Việt), tôi có đọc một bài, trong đó có nêu chúa Nguyễn Phúc Khoát (1739-1765 có công trong việc "định hình" chiếc áo dài Việt Nam. Nay xem lại trên Wiki tiếng Việt, cũng thấy những thông tin đó.
Trong bài viết này, tôi muốn cung cấp thêm 1 tư liệu, có thể nói là khá độc đáo và không nhiều người được biết.
Đó là những dữ liệu, thông tin về ông Cát Tường-người vẫn được coi là "cha đẻ của chiếc áo dài hiện đại".
Trên WIKI chỉ có những dòng ngắn gọn về ông:

Đúng là thông tin rất bổ ích. Vì trong bài về "Áo" dài" của các em ở Tomsk có mấy điểm không rõ.

Bản ta đưa lên tiếng Nga, theo tôi, sẽ bằng khoảng 2/3 trong Viki tiếng Việt. Nên chăng, bác bổ sung những điểm chính trong topic này vào Viki tiếng Việt, vừa đầy đủ cho bản gốc, tôi cũng dễ làm phần ở Viki Nga?

[Dmitri Tran]

Dựa theo sườn bài của 2 bạn lena.nguyen & phuong_nga và bản tiếng Việt, bổ sung một số ý trong tài liệu của bác hungmgmi, xin "trình làng" phương án bài Áo dài sẽ post trong Viki tiếng Nga.
Các bác xem và góp ý kiến về các mặt để bổ sung hoàn chỉnh bài viết.
Sau đó, theo dự định, ta sẽ lập topic tiếng Nga để đưa tất cả các bài vào đó lưu trữ và là trang dẫn cho link trên mục "Tài liệu tham khảo" của bài ở Viki tiếng Nga.

Аозай

Аозай (Платье Áo dài) — вьетнамский национальный костюм, преимущественно женский. В современной форме это длинная шелковая рубаха, одетая поверх штанов. На вьетнамском языке, слово "Аозай" означает длинную рубаху или платье. В современной жизни аозай носят вьетнамские женщины на праздничных мероприятиях, в торжественной обстановке, и оно также является форменным костюмом школьниц, студенток и сотрудниц многих компаний во Вьетнаме.
Содержание
1 История
1.1 Аозай с четырьмя полами (до 17-ого века)
1.2 Аозай с пятью полами (17-19 века)
1.3 Аозай моделей Ле Мур (LE MUR) и Ле Фо (LE PHO) (1932 – 1935)
1.4 Аозай с открытым воротником (с 1958-ого года)
2 Аозай - символ Вьетнама
3 Аозай в поэзии и живописи
4 Литература и ссылки

История

Аозай с четырьмя полами (до 17-ого века)
До настоящего времени никто не знает точного происхождения аозай. Судя по рисункам, вырезанным на бронзовых барабанах Нгок Лу десятками веков тому назад, первое аозай было сделано из шкуры зверей и перьев птиц до династии двух Сестер Чынг (38 – 42). Из-за чувства уважения к двум героиням вьетнамские женщины в тогдашнее время не носили аозай с двумя полами, а заменяли его на платье с четырьмя полами, символизирующее двух своих родителей и двух сестёр Чынг.

Аозай с пятью полами (17-19 века)
Принято считать, что король Ву Выонг Нгуен Фук Хоат (1739-1765) является разработчиком и создателем вьетнамского платья аозай.
При короле Жа Лонг (1802-1819 г.г.) в фасоне аозай с четырьмя полами было сделано изменение, заменившее 4 полы на 5. Платья с пятью полами пользовались большой популярностью среди представителей дворянства и городских жителей. По значению, 4 основные полы аозай символизируют 4-х родителей, своих и у супруги, а пятая добавочная – самого носящего. Его 5 пуговиц символизируют 5 элементов воспитания человечности по конфуцианской философии: Доброта, Вежливость, Благородство, Разум и Преданность. Они также служат символом 5 планет солнечной системы: Венера, Юпитер, Меркурий, Марс и Сатурн. В то время, в сочетании с аозай черного или коричневого цвета входил разноцветный пояс. Как обязательные предметы национальной культуры, на праздниках женщины носили аозай в комплекcе с широкоплоской шляпой и маленькими полями (нон куаи тхао) и с черным головным платком мокуа (В то время шляпы конусовой формы нон еще не было).

Аозай моделей Ле Мур (LE MUR) и Ле Фо (LE PHO) (1932 – 1935)
В начале 20-ого века, вместе с изменением в экономике появился новый подход к выбору ткани и фасону женской одежды. Цветные, разнообразные ткани, заменившие черные и традиционно темные материалы, получили признание у вьетнамских женщин. Настоящей революцией в истории аозай можно назвать ряд новшеств, внесенных в 1934-ом году под влиянием западной культуры художником Ле Мур (Нгуен Кат Тыонг, Nguyễn Cát Tường). Изданием журнала "Красота 1934 г", организацией публичных показов новых более современных и привлекательных моделей аозай, проведением множества мероприятий по популяризации косметических и прочих принадлежностей к женской одежде, Ле Мур вносил существенный вклад в развитии аозай.

В этот период, другой художник Ле Фо (Lê Phổ) нашел более приемлемый поход к изменению аозай. Его заслуги были в оптимальном сочетании традиционных красивых черт аозай с современными возможностями. Бесспорно, благодаря этому правильному решению аозай приобрело новый вид не потеря свою традиционную красоту и характерную женственность.

С более современной и значимой одеждой место вьетнамских женщин в обществе как-то определилось. В определенной степени эти изменения в женской одежде способствовало установлению равноправия между полами в тогдашнем обществе.

Аозай с открытым воротником (с 1958-ого года)
В конце 1958-ого года аозай с открытым воротником впервые появились на юге Вьетнама, в городе Сайгоне (бывшее название города Хошимина) и с тех пор такой фасон аозай считают современной молодежной одеждой у вьетнамских женщин. Цвет таких аозай очень разнообразный, от черного, коричневого до самой светлой цветовой гаммы, как красный, голубой, белый. Ткань для пошива одного такого аозай разноцветная и с узорами, поэтому она довольно дорогая по сравнению с обычной одеждой.

Аозай - символ Вьетнама

В современной международной жизни аозай известно как символ вьетнамских женщин. Аозай с высоким воротником и двумя полами, подшивочное тканями из шёлка и вуали, обычно украшается вышивкой разных фигур, как цветов, птицы, дома... Аозай вместе с широкими штанинами и национальной шляпой нон является одним из символов современного Вьетнама.

В отличии от японского кимоно или корейского ханбок (hanbok) вьетнамское аозай показывает, и традиционные, и современные черты своей нации. Кроме того, из-за множеств соответствующих собственной фигуре параметров, производство аозай нельзя поставить на поток в промышленном масштабе. Каждое платье шьют индивидуально для одного клиента в данный период времени, а при маленьком изменении фигуры нужно заказать другое, так как фактически невозможно исправить или отремонтировать аозай.

Вьетнамские женщины носят аозай на торжественных мероприятиях, на празднике Новый Год или свадьбе. Для таких случаев обычно выбирают платье красного цвета, символизирующего счастье и удачу, а их фасон в определенной степени зависит от профессии, возраста и значимости самого праздника. Во многих компаниях аозай входит в их сортимент форменных атрибутов или обязательной формы при приеме гостей. В учебных заведениях аозай белого цвета, символизирующего душевную чистоту, является форменным костюмом вьетнамских школьниц и студенток. А в обиходе, у себя дома или на улицах, довольно часто видят вьетнамских женщин в разнообразных моделях аозай.

По традиции во Вьетнаме ещё существует платье аозай для мужчин. Мужское аозай намного отличается от женского. Материал не такой тонкий, как у женского, и пошив без талии делает такое мужское аозай более практичным. В торжественных приемах вьетнамские мужчины носят аозай как предмет национальной символики. В 2006-ом году, в организованной во Вьетнаме саммите АТЭС, руководители из разных стран носили традиционное вьетнамское аозай.

Аозай в поэзии и живописи
Благодаря своей симпатичности и поэтичности вьетнамское национальное платье аозай присутствует в живописи, поэзии и музыке. Вместе с природной красотой и народными ценностями аозай является элементом национальной культуры Вьетнама.

Многие вьетнамские поэты написали известные произведения о неповторимой красоте аозай. Песни популярных композиторов Фам Зуй, Чинь Конг Шон и др. об аозай можно встречать в репертуаре многих концертов. Известное стихотворение "Шелковое аозай Хадонг" (Áo lụa Hà Đông) является вдохновением современного поколения вьетнамцев. Оно с такими строчками было взято в качестве основной песни одного художественного фильма:
В сайгонской жаре мне вдруг стало прохладно
Потому, что у тебя шелковое аозай Хадонг

Картина "Девушка у лилии", написанная в 1943-ем году художником То Нгок Вам, стала самой известной в современной живописи Вьетнама.

Литература и ссылки
*Понятие аозай в "Большой Энциклопедии Вьетнама" (на вьетнамском языке)
*Аозай - "национальная душа" вьетнамских женщин (на вьетнамском языке)
*История вьетнамского платья аозай (на вьетнамском языке)
*Фото руководителей стран на саммите АТЭС, 20006 г.
*Дмитрий Чан. Статья в "Вьетнам в русской Википедии", nuocnga.net, 2011 г.
*lena.nguyen и phuong_nga. Доклад на конференции, Томск РФ, 2011 г.

Phần ảnh:


Девушка в аозай на озере Хоан Кием (озеро Возращенного Меча) в Ханое








P.S.
Áo dài trong Viki tiếng Việt:
http://vi.wikipedia.org/wiki/Áo_dài
Nhận đề tài này là vì bác USY "đùn" cho tôi, trong khi không có khái niệm gì về trang phục phụ nữ cả. Mạnh dạn làm vì trong Viki tiếng Nga hoàn toàn không có bài về áo dài.
Đề nghị BQT và chị em trên NNN ghi nhận "công trạng" trước phái đẹp của NNN, ít nhất là cũng do lòng dũng cảm... Ta làm không cầu toàn, nếu có gì thì trên Viki tiếng Nga, ngoài bộ phận quản lý và biên tập, còn có các bác chuyên gia về văn học Nga ở trong đội tuần tiễu (команда патрулирования), họ sẽ sửa ngay nếu thấy sai sót.

[minminixi]

Về "áo dài" thì tuy em chả dám mặc bao giờ, nhưng cũng xin mạo muội góp vài ý nhỏ ở đây:
- đặc trưng hiệu quả của kiểu dáng: áo dài "tôn" đường nét hấp dẫn phần trên và "cải tạo" các khiếm khuyết phần dưới thân. Hai vạt trước-sau và nét thẳng đứng khiến phần dưới của phụ nữ được "dài" thêm, cân đối lại tỷ lệ sinh trắc học.
- phụ nữ mặc áo dài khiến dáng đi "uyển chuyển" và không thể dùng động tác mạnh như khi mặc trang phục khác, tạo nét "nữ tính" cao.
- đường xẻ tà nói lên đặc điểm vùng miền và thay đổi theo lịch sử: áo dài miền trung có đường xẻ thấp nhất dưới thắt lưng vài cm, áo dài miền nam là cao nhất, có thể trên thắt lưng ít cm, miền Bắc thường chỉ lấy mép thắt lưng làm giới hạn.
- màu và hoa văn áo dài cũng có đặc trưng: miền trung có hoa văn dịu ít đối chọi, miền nam và bắc có thể dùng màu trơn và gắt, nhưng hoa văn áo dài miền nam có mức tương phản cao hơn...
đó là nhận xét cá nhân thôi, có thể các chị 3N cười vì...dốt quá ... hi hi!

[Dmitri Tran]

minminixi viết

Về "áo dài" thì tuy em chả dám mặc bao giờ, nhưng cũng xin mạo muội góp vài ý nhỏ ở đây:
- đặc trưng hiệu quả của kiểu dáng: áo dài "tôn" đường nét hấp dẫn phần trên và "cải tạo" các khiếm khuyết phần dưới thân. Hai vạt trước-sau và nét thẳng đứng khiến phần dưới của phụ nữ được "dài" thêm, cân đối lại tỷ lệ sinh trắc học.
- phụ nữ mặc áo dài khiến dáng đi "uyển chuyển" và không thể dùng động tác mạnh như khi mặc trang phục khác, tạo nét "nữ tính" cao.
- đường xẻ tà nói lên đặc điểm vùng miền và thay đổi theo lịch sử: áo dài miền trung có đường xẻ thấp nhất dưới thắt lưng vài cm, áo dài miền nam là cao nhất, có thể trên thắt lưng ít cm, miền Bắc thường chỉ lấy mép thắt lưng làm giới hạn.
- màu và hoa văn áo dài cũng có đặc trưng: miền trung có hoa văn dịu ít đối chọi, miền nam và bắc có thể dùng màu trơn và gắt, nhưng hoa văn áo dài miền nam có mức tương phản cao hơn...
đó là nhận xét cá nhân thôi, có thể các chị 3N cười vì...dốt quá ... hi hi!

Cảm ơn bác!
Sẽ bổ sung thêm 3 ý sau (ý đầu theo tôi là hơi "bị" tỷ mỹ). Các bác bổ sung thêm, chắc là cần phải viết 1 phần riêng về cấu trúc áo dài, điều này rất cần cho những người am hiểu thời trang, may mặc...