Phần mộ thuỷ thủ Nga chiến hạm Diana mất ở Sài Gòn

[Old Tiger]

Một người bạn cũng là mem của 4R rất bận nên có nhờ tôi và bác Mì chả mở một "Thớt" với nội dung nói về phần mộ của các sĩ quan, thuỷ thủ và thợ máy chiến hạm Diana mất ở Sài Gòn năm 1905 (Pyccкие мopяки кpeиcepa Диaнa yмepшиe в Caигoнe в 1905 гoдy).

Vì không có nhiều thời gian để tìm kiếm thêm nên tôi chỉ xin đăng nguyên nguyện vọng của người bạn lên 4R. Mong các bác cung cấp thêm thông tin về sự kiện này.

Xin chân thành cảm ơn bác D.

Nội dung của bức thư mà bác D. gửi:

D vẫn nhớ đến lời hứa với các anh về việc chụp hình bia mộ các thủy thủ Nga tại Bình Dương. Ngày nào đi làm cũng chạy ngang qua đây nhưng cứ lần lựa mãi bây giờ mới chụp được.

Ngày xưa vào khoảng thời gian năm 1984 - 1986 sau khi di dời nghĩa trang Mạc Đỉnh Chi từ quận 3 để xây trạm Hoa Sen 2 (nay là công viên Lê Văn Tám) về nghĩa trang Lái Thiêu khi đi qua D thấy có bia mộ này do mọi người địa phương cho biết là mộ của Liên Xô còn D thì nhưng chưa biết chữ Nga nào vào lúc ấy.

Vào google tìm hiểu thì thấy là vào năm 1905 chiến hạm Diana này bị hỏa hoạn tại Sài Gòn và sau đó đưa sang Nhật để sửa chữa. Thông tin nhiều quá không có thời gian để đọc và tìm hiểu thêm. Không biết đây chỉ là bia tưởng niệm hay là mộ. D nghỉ chắc là mộ nên người ta mới chuyển vào nghĩa trang. Nếu là mộ thì quả là tôi nghiệp cho các thủy thủ Nga này vì trên bia mộ chỉ ghi tên, chức danh mà không dòng thông tin quê quán tên tuổi, ngày mất cụ thể.

Với tấm lòng nhớ đến nước Nga xinh đẹp nơi mọi người chúng ta đã từng sống những năm trẻ đẹp nhất trong đời; nhờ anh mở topic trên diễn đàn 3N để cho mọi người cùng đóng góp. Hy vọng các member của diễn đàn sẽ không phản đối việc này . Biết đâu qua đó chúng ta sẽ biết được ai là người Nga đầu tiên đặt chân đến Việt Nam hay là một ngày đẹp trời nào đó con cháu các thủy thủ này may mắn tìm được mộ phần của ông cha họ tại nơi đất khách quê người (nếu đây là phần mộ).

Hình D sẽ gởi lại các anh size lớn hơn sau nếu các anh cần.

Chúc các anh luôn vui khỏe và hẹn ngày offline gần đây.

(ảnh của bác D. cung cấp)

[Old Tiger]

Tìm thêm trên mạng tôi thấy có thêm thông tin nói về Chiến hạm Rạng Đông và chiến hạm Diana và đặc biệt cũng đề cập đến 8 sĩ quan, thuỷ thủ và thợ máy chiến hạm Diana mất ở Sài Gòn năm 1905.

Sự thật về chiến hạm Rạng Đông

Biểu tượng quan trọng của Cách mạng tháng Mười Nga (1917) chính là chiến hạm Avrora (Rạng Đông), nơi đã phát ra loạt đạn lịch sử vào cung điện Mùa đông của Sa hoàng... Ngày nay người ta đã chứng minh được rằng chiến hạm thật sự làm công việc đó không phải là Avrora, và chiến hạm bí ẩn ấy từng đã ghé ngang qua cảng Sài Gòn và neo lại ở đây hơn một năm liền.

MỘT CHÚT VỀ LỊCH SỬ

Ngày 12-5-1900, chiến hạm thế hệ mới Avrora thuộc hải quân Nga được hạ thủy. Bảy tháng sau, vào ngày 22-12-1901, chiến hạm Diana cũng được đưa vào hoạt động. Hai chiến hạm này hoàn toàn giống nhau về kích thước và các thông số kỹ thuật. Sự hiện đại của hai chiến hạm và khả năng cơ động trên biển đã biến cả hai thành niềm tự hào kỹ thuật hàng hải Nga thời ấy.
Thời ấy, Nga đang thuê của Trung Quốc một phần bán đảo Liêu Ninh để xây dựng tuyến đường xuyên Sibir, còn Nhật Bản thì quyết tâm dùng sức mạnh quân sự để đánh bật Nga ra khỏi khu vực này. Thế là chiến tranh Nga – Nhật bùng nổ. Ngày 9-2-1904, khi đoàn tàu chiến Nhật Bản bất ngờ tấn công hạm đội Nga đang dừng chân ở cảng Lữ Thuận (Port of Arthur, tên Trung Quốc là Lushun hoặc Liuchouen, một cảng biển nằm ở tỉnh Liêu Ninh, đông bắc Trung Quốc), cả hai chiến hạm Avrora và Diana đều có mặt ở đây. Nước Nga không có cơ hội để chiến thắng trong cuộc chiến tranh này vì lực lượng quá mỏng. Hết thất bại này đến thất bại khác dồn dập cả trên bộ lẫn trên biển. Pháo đài Lữ Thuận bị phong tỏa, hạm đội được lệnh rút lui nhưng tất cả không có đường lùi.

Để thoát ra, hạm đội Nga phải chấp nhận trận chiến ở Hoàng Hải. Cuộc rút lui hoàn tất nhưng giá phải trả rất đắt, nhiều tàu chiến Nga bị bắn chìm, một số trong cơn kinh hoàng đã quay trở lại Lữ Thuận. Trong số những con tàu vùng vẫy chiến đấu với hải quân Nhật Bản thoát ra khỏi vòng vây có chiến hạm Diana. Thế nhưng thủy thủ đoàn chưa kịp vui mừng được bao nhiêu thì họ lại tuyệt vọng thêm lần nữa: do bị bắn thủng quá nặng Diana không bám theo kịp đội hình hạm đội, và số than còn lại trên tàu không đủ đưa nó về đến Vladivostok – cảng Nga gần nhất. Thuyền trưởng Diana quyết định rẽ vào Sài Gòn để sửa chữa và tiếp thêm nhiên liệu.

Trong trận chiến bi thảm cuối cùng của chiến tranh Nga-Nhật diễn ra trên vịnh Tsushima (27 đến 28-5-1905) hải đoàn Nga gần như bị tiêu diệt hoàn toàn, trong đó tất nhiên không có chiến hạm Diana. Đây là thất bại lớn nhất của hải quân Nga trong lịch sử và từ đó không ai muốn nhắc đến sự kiện bi thảm này. Cũng vì thế mà những ngộ nhận về chiếc chiến hạm nổ súng vào cung điện Mùa Đông mới có cơ hội để tồn tại.

Tại Sài Gòn, chỉ huy tàu Diana được lệnh giải giáp trước khi chiến tranh kết thúc. Chiến hạm bị cầm giữ tại cảng này từ ngày 11-8-1904 đến 30-10-1905. Số phận của chiến hạm Avrora bi thảm hơn nhiều, nó bị đạn pháo của Nhật bắn cho tơi tả. Hình ảnh xiêu vẹo của nó được báo chí truyền đi khắp thế giới, thậm chí nó còn được lên bưu thiếp để tuyên truyền cho sức mạnh Đại Nippon. Chiến tranh kết thúc, cả hai chiến hạm được trở về tổ quốc nhưng không được biên chế phục vụ trong cùng một hạm đội nữa. Theo những gì mà lâu nay vẫn được người ta công bố và biết đến thì chiến hạm Diana phục vụ ở biển Baltic, tham gia thế chiến thứ nhất. Còn Avrora thì loanh quanh ở Địa Trung Hải, năm 1915 nó được chuyển về bảo vệ vịnh Phần Lan gần Petersburg. Nhưng sự thật thì không hẳn vậy.

TÀU NÀO BẮN VÀO CUNG ĐIỆN MÙA ĐÔNG?

Năm 1984 khi tiến hành trùng tu chiến hạm-bảo tàng nổi Avrora người ta phát hiện nhiều điều lạ, bất ngờ đầu tiên là Avrora không có “tấm biển khai sinh”.

Bất cứ con tàu nào cũng vậy, cũng đều có một tấm biển gọi là tấm biển khai sinh trên đó ghi những nét cơ bản của con tàu, nó như tấm giấy thông hành của con người, không bao giờ rời khỏi tàu vì bất cứ lý do gì. Nhưng kỳ lạ nhất là trên thân chiến hạm Avrora không hề có dấu vết của những lỗ thủng, những vết thương mà nó đã dính rất nhiều trong trận chiến Nga – Nhật. Những phát hiện kỳ lạ này khiến các chuyên gia am tường lịch sử hải quân Nga bắt tay vào truy tìm sự thật. Có nhiều cuộc truy tìm và hầu hết đều đưa người ta đến với giả thuyết – Avrora huyền thoại thật ra là Diana.

Sau nhiều năm nghiên cứu kỹ lưỡng và đối chiếu với các tư liệu trong các kho lưu trữ, Tiến sĩ Sử học Genadi Voskresenski đã khẳng định sự chính xác của giải thuyết nêu trên (kết quả nghiên cứu đã được ông công bố trên tuần báo Thế kỷ-Nga).

Sự thật thế nào? Tiến sĩ G. Voskresenski đã chứng minh được rằng trên thực tế từ năm 1906 đến năm 1922 do bị hư hỏng quá nặng Avrora đã không thể hoạt động được, nó nằm ụ với tình trạng kỹ thuật rất xấu. Điều đó cũng có nghĩa là nó không thể tham gia vào sự kiện lịch sử năm 1917. Trong khi đó, vào thời điểm xảy ra Cách mạng tháng Mười, chiến hạm Diana lại đang có mặt trên sông Nêva (St Petersburg) để có thể hoàn thành sứ mạng lịch sử một cách hết sức lý tưởng. Và quả thật theo tiến sĩ G. Voskresenski, chính Diana đã được đưa đến trước cung điện Mùa Đông để nổ những loạt đại bác lịch sử.

Vậy có người sẽ hỏi – Tại sao người ta không gọi tên chiến hạm Diana với chính tên thật của nó? Đôi khi những bí ẩn tầm cỡ như vậy của lịch sử lại bắt nguồn từ những sự cố hết sức đơn giản. Ban đầu có thể người ta đã nhầm, nhưng rồi cũng không ai đứng ra đính chính. Vả lại với những nhà cách mạng đang trong cơn phấn khích, cái tên Avrora (Rạng Đông - bình minh của một kỷ nguyên mới) nghe có vẻ hùng tráng, trang trọng và có tính biểu tượng hơn là Diana – nữ thần săn bắn. Và cứ như vậy, Avrora đàng hoàng tiến vào lịch sử còn Diana thì lặng lẽ rơi vào quên lãng.

Bốn năm sau khi xảy ra Cách mạng tháng Mười, không ai nhớ gì đến hai chiếc tàu này và cả hai cũng... rỉ sét. Diana thì neo tại Kronstadt, còn Avrora nằm ụ tại Petrograd. Đến năm 1922 theo lệnh của Lev Trotski, chiến hạm Avrora được tân trang, còn Diana được dỡ ra làm sắt vụn. Song, ngay từ khi đó, các “nhà thanh lý tàu sắt” đã hoán cải lịch sử, lần này không vô tình mà có chủ ý hẳn hoi. Người ta dễ dàng nhận thấy hai chiếc chiến hạm là hoàn toàn giống nhau. Chiếc Diana có thể phục chế dễ dàng với chi phí thấp, chiếc Avrora thì ngược lại. Và thế là, chiếc Avrora thật thì được đem vào "lò mổ" còn chiếc Diana thì được khoác lên cái tên Avrora lừng danh để về hóng gió trên sông Nêva như hàng mấy chục năm nay người ta vẫn thấy. Tuy nhiên có lẽ vì vẫn còn áy náy về việc làm "tắt mắt" của mình nên người xưa đã không gắn biển khai sinh cho chiếc Avrora dỏm.

NHỮNG THỦY THỦ NGA NẰM LẠI SÀI GÒN

Có một sự trùng hợp thú vị, năm 1984 khi người Nga (đúng hơn là cả Liên Xô) đang rúng động với sự kiện Avrora-Diana; thì tại TP Hồ Chí Minh, khi cải táng các ngôi mộ ở nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi, người ta đã phát hiện ra những di cốt của những thủy thủ Nga chết tại đây vào những năm 1904, 1905. Ngay lập tức UBND TP Hồ Chí Minh đã thông báo phát hiện này cho Tổng lãnh sự quán Liên Xô. Ngay khi ấy người ta chỉ mới phát hiện được 4 ngôi mộ, nhưng khi dò theo sổ đăng ký và từ thông tin do những người trông coi nghĩa trang cung cấp, người ta đã tìm thấy mộ và tên tuổi của những thủy thủ xấu số khác.

Khi trở về danh sách của thủy thủ đoàn chiến hạm Diana thiếu mất 7 người so với lúc mới vào cảng Sài Gòn. Đó là: Ilia Gribanov, Egor Kozlov, Ilia Sliusarenko, Stepan Dovgaliuk, Nicolai Bolgin, Ignatii Nigerish, Nazar Martynov. Nơi đây còn an táng một thủy thủ của chiến hạm Kuban – Alexei Mamantov. Di cốt của những thủy thủ này sau đó được an táng tại nghĩa trang Lái Thiêu với nghi thức trang trọng của quân đội. Tại khu mộ các thủy thủ Nga có dựng một tượng đài có dáng gợi nhớ hình ảnh một con tàu.

Từ đó đến nay, vào những ngày lễ trọng của mình, người Nga ở thành phố Hồ Chí Minh và nhiều nơi khác ở Việt Nam lại về nơi đây để nghiêng mình trước những nấm mộ này. Phải mất đến 80 năm sau ngày mất đi những thủy thủ này mới ra khỏi lãng quên, được đặt vào vị trí trang trọng. Có một điều an ủi cho họ là, trong chừng ấy năm, khi người Nga chưa biết gì về những nắm xương tàn trên đất khách thì linh hồn của họ vẫn được sưởi ấm nhờ những nén nhang của người Việt. Đó cũng là một sự ngẫu nhiên dễ thương cho tình hữu nghị Việt - Nga.


Thông số kỹ thuật của chiến hạm Avrora, Diana:
- Mức choán nước: 6.731m3, tốc độ: 20 hải lý giờ. Hải trình: 4.000 hải lý.
- Chiều dài: 137,7m, rộng: 16,8m.
- Thủy thủ đoàn: 570 người.
- Trang bị: đại bác 152mm: 8 khẩu; đại bác 75mm: 24 khẩu; pháo 37mm: 8 khẩu; hệ thống phóng ngư lôi: 3 bộ.
Thành boong dày 38-60mm, thành buồng lái và các đài quan sát trên tàu: 152mm.

K. PHONG
http://www.baobinhdinh.com.vn/566/2003/11/7109/

[nghiahoa]

Em xin gởi thêm một bài viết trên vietbao

Trong số những con tàu hạm đội Nga, nổi tiếng nhất vẫn là tuần dương hạm Rạng Đông. Sau 300 năm tồn tại hạm đội Nga, không một con tàu nào được thế giới biết đến nhiều như Rạng Đông. Phát súng từ chiến hạm nã vào cung điện Mùa Đông ở Petrograd, mở đầu cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười vĩ đại.
Hiện nay Rạng Đông đã neo lại vĩnh viễn trên sông Neva, cạnh bức tường Học viện Nakhimov ở Saint Petersburg. Mới đây nó đã trở thành bảo tàng và có hơn 28 triệu người từ 160 quốc gia tới tham quan, trong số này có cả công dân VN.

Ít ai biết một chi tiết trong lịch sử con tàu nổi tiếng này: nó từng hai lần đến VN. Lần thứ nhất là khi xảy ra chiến tranh Nga - Nhật. Con tàu mới được hạ thủy thử nghiệm năm 1903, từ biển Baltic được gửi về Viễn Đông để yểm trợ cho vị trí của Nga trong khu vực. Ngày 31-3-1905, chiến hạm thả neo ở vịnh Cam Ranh và ở đó gần một tháng để chờ các tàu chiến khác của Nga đến cùng nhau tham trận. Chiến tranh Nga - Nhật (kéo dài từ 8-2-1904 đến 27-7-1905 giữa Nga và Nhật để giành quyền kiểm soát Manchuria và Triều Tiên) lúc đó đang vào cao điểm. Ngày 15-5 diễn ra trận chiến lịch sử Tsushima (tên một hòn đảo trên biển Nhật Bản, thuộc Nagasaki). Sau hai ngày chiến đấu ác liệt, chiến hạm đã bắn hơn 2.000 quả đạn, trong khi bản thân nó cũng bị thiệt hại: 15 người chết, trong đó có chỉ huy tàu - đại tá Egorov.

Nhờ ông mà người Nga có được một trong những mô tả đầu tiên bằng tiếng Nga về Cam Ranh và các vùng lân cận. Quyển nhật ký của đại tá được các cộng sự của ông in lại mười năm sau khi ông mất. Trong Vòng quanh cựu thế giới có cả một chương kể về thời kỳ con tàu neo lại ở vịnh Cam Ranh.
Điều đầu tiên đập vào mắt Egorov chính là “kích thước khổng lồ” của vịnh đặc biệt quí đối với các tàu chiến lớn. Lính thủy Nga có dịp lên bờ, đi săn trong những cánh rừng địa phương và quan sát đời sống dân tình. Egorov cũng ghi chép ngắn về hệ thống động thực vật VN và về người dân miền Trung. Chỉ huy con tàu nhận xét trong các ngôi làng là những túp lều xiêu vẹo và người dân ăn mặc rất đỗi nghèo nàn.

Sau trận Tsushima, Rạng Đông và một số con tàu Nga khác, để tránh truy đuổi của tàu Nhật, chỉ có thể lánh về tu sửa ở Manila (Philippines) do cạn kiệt nhiên liệu. Chiến tranh Nga - Nhật kết thúc cũng là lúc Rạng Đông được sửa chữa xong. Nó cùng những tàu Nga khác cùng tập kết ở cảng Sài Gòn, ngày 20-10-1905 nhổ neo ra Thái Bình Dương để trở về tổ quốc. Như thế, trong một năm chiến hạm Rạng Đông lừng danh hai lần cập cảng VN.

PETR TSVETOV (phó tiến sĩ sử học Nga)
http://vietbao.vn/The-gioi/Chien-ham.../40171101/159/

Như vậy thời điểm năm 1095 con tàu này có mặt ở VN là đúng nhưng vụ hỏa hoạn thì không thấn đề cập đến!

[nghiahoa]

Để mở rộng thêm về cuộc chiến đấu của hạm đội Sa Hoàng trong đó có tàu Diana. Em xin trích dẫn bài viết của thành viên longtrec(Diễn đàn quansuvn)!

Buổi tối 30/3/1904, tầu phóng Ngư lôi của Hải đoàn Nga Strasny đã nhổ neo từ cảng Artur.Mục đích thăn dò đảo Eliot,trong trường hợp phát hiện tầu Nhật thì lập tức đánh trả.Cũng trong đên này,tầu Nhật Koriu-Maru đang thả ngư lôi bên ngoài cảng Artur.Tầu phóng ngư lôi Nga quay lại cảng sau khi không phát hiện được gì tại đảo Eliot.Tầu phóng ngư lôi Strasny bị tầu phóng ngư lôi Nhật chặn lại khi nó đang trên đường vào cảng Artur.Tầu Strasny bị chìm sau 1 trận chiến ác liệt với các tầu chiến Nhật.Đã có 1 tầu khu trục xuất kích giải vây.Khu trục Bayan báo cáo về bộ tư lệnh tiền phương thuộc Hải đoàn :Tầu phóng ngư lôi Strasny đã bị chìm.Vào lúc 5h40 ngày 31/3 đã xuất hiện 1 lực lượng hùng hậu các tầu chiến trong hạm đội Nhật.Gồm 2 chiến hạm và 4 tuần dương hạm.Tuần dương hạm Diana được lệnh xuất kích chi viện cho tuần dương hạm Byana.Vào lúc 7h.15 tiếp tục 2 chiến hạm là Petropavlovsk và Poltava xuất kích,các tầu khác ở nguyên vị trí sẵn sàng chiến đấu.Đô đốc Makarov ra lệnh cho Bayna dẫn theo 1 số tầu đến gần tầu phóng ngư lôi Strasny bị chìm.7h58 ngày 31/3 tại đường chân trời xuất hiện các tầu chiến Nhật.8h15 các tầu chiến Nhật bắt đầu khai hỏa.Ngay lập tức chiến hạm Petropavlovsk dẫn đầu vọt lên,tiếp sau là chiến hạm Poltava,tuần dương Askol,Bayan,Diana và Novik nối đuôi nhau xuất kích.Khi các tầu chiến Nga áp sát các tầu chiến Nhật,quân Nhật liền đổi hướng sang phía đông.Các tầu chiến Nga liền tách làm 2 truy kích.8h40 phía đông –nam xuất hiện 1 lực lượng hừng hậu các chiến hạm tuần dương hạm.Quân Nga lập tức quay lại cảng Artur.Khi còn ở bên ngoài cảng tuần dương Peresvet và Pabeda đã hợp lại.Quân Nhật không đuổi theo quân Nga mà dừng lại ở ngoài khơi.Chiến hạm Petropavlovsk quay lại phía đông.Mệnh lệnh ban ra các tầu nối đuôi nhau dàn trận,dưới sự yểm chợ của pháo bờ biển.Khi các tầu đã chiếm lĩnh vị trí chiến đấu.Chiến hạm Petropavlovsk cách bán đảo “Con hổ” 2 dặm thì đụng phải ngư lôi phát nổ.Một sự kinh hãi đã sảy ra,bỗng chốc các cột khói bốc cao,các đám lửa cuồn cuộn nhuốt lấy chiến hạm,nó bị chìm trong phút chốc.2 phút sau vụ nổ,chiến hạm đã không còn thấy nữa.Lúc này chuẩn đô đốc,hoàng tử Ukhtomski từ tuần dương Peresvet phát tín hiệu chỉnh đốn lại đội ngũ.Trong lúc đội hình của hải đoàn chưa lấy lại được khí thế như ban đầu thì 10h10 tuần dương Pabeda lại vướng thủy lôi.
Trên tuần dương thủy thủ hoảng loạn.Thảm họa mà chiến hạm Petropavlovsk gặp phải cũng có thể sảy ra với toàn hải đoàn.Quân Nhật lúc này đang có lợi.Ngoài mất chiến hạm Petropavlovsk, và 620 thủy thủ,Nga còn chịu tổn thất nặng nề ,đô đốc Makarov và bộ tham mưu hải đoàn đã hy sinh.Sau cái chết của đô đốc Makarov ,hải đoàn dưới sự chỉ huy của đô đốc Alekseev(Cựu chỉ huy trưởng hải đoàn).Lúc này quân Nhật bắt đầu đổ bộ lên đảo Liêu đông.22/4/1904 cục diện chiến lược trên biển đã thay đổi,số phận của pháo đài cùng Hải đoàn bị đe dọa.Trong ngày chuẩn đô đốc Vitgeft được bổ nhiệm là đô đốc-chỉ huy trưởng hải đoàn.Ngày 1/5 tầu Amur đã thả ngư lôi chặn nối đi vào cảng Artur.Ngày 2/5 2 tầu Nhật chúng ngư lôi phát nổ là Hattsuse, Yashima .Đây là sự kiện, như 1 luồng ánh sáng lóe lên trên bức tranh u ám,nó báo hiệu trước về sự chiến thắng của quân Nga và sự bại trận không thể tránh khỏi của quân Nhật.Ngày 23/5 sau khi sửa chữa xong khu trục ham Retvizan đã xất hiện trong đội hình tấn công của Nga.Nó đã làm cho quân Nhật bất ngờ và khó chịu.Ngày 10/6/1904 đô đốc Vitgeft thúc giục St Petersburg cho phép hải đoàn xuất kích phá vòng vây,đánh 1 trận lớn với quân Nhật.

[nghiahoa]

Đô đốc Vitgeft dẫn Hải đoàn chầm chậm tiến ra,dường như cố tình để quân Nhật phát hiện từ xa.Khi cách bờ khoảng 20 dặm, hạm đội Nhật lập tức tiến lại.Đô đốc không cho phép Hải đoàn đánh mà lệnh cho Hải đoàn quay lại cảng Artur.Trong lịch sử Nhật ghi lại cuộc chiến tranh Nga-Nhật có 1 đoạn viết như sau:"Chúng tôi rất ngạc nhiên về sự xuất hiện của khu trục Retvizan.Chiến thắng của hoàng tử...Là sự sắp đặt mọi chuyện 1 cách hoàn hảo,đây chính là lợi thế của quân Nga.Chỉ vài giờ sau số phận cuộc chiến sẽ được định đoạt,nhưng không hiểu sao Hải đoàn Nga vì 1 lý do nào đó đã không quay lại...".Toàn hải đoàn neo đậu tại nơi mà chiến hạm Svetopol bị chúng ngư lôi.Ngày 14/6 theo yêu cầu của lục quân, hải đoàn xuất kích tấn công hạm đội Nhật.Đội hình của Hải đoàn gồm khu trục Retvizan , tàu tuần dương Bayan, Pallas, Novik và pháo hạm Gremiyshy và Gilyak. Sau cuộc tấn công chớp nhoáng,khi quay lại căn cứ 3 tầu bị trúng thủy lôi.Trong hải đoàn duy nhất có tuần dương Bayan trong suốt cuộc chiến tranh không hề bị thương do trúng thủy lôi hay pháo kích.Quân Nhật nhanh chóng vây chặt quân Nga trên đường rút vào cảng Artur.Mệnh lệnh của bộ chỉ huy hải đoàn bằng mọi giá phải chọc thủng vòng vây đưa hải đoàn rút về cảng Vladivostok.Lúc này chiến hạm Sevastopol đã được trục vớt đang sửa chữa.Lệnh của bộ chỉ huy hải đoàn án binh bất động chờ chiến hạm Sevastopol sửa xong.Có 1 sự trùng hợp sẩy ra,ngày quân Nhật tập trung pháo kích vào cảng Vladivostok cũng là ngày chiến hạm Sevastopol đã sửa xong.Ngày 28/7/1904 vào lúc 5h toàn hải đoàn tập trung ngoài vịnh chuẩn bị phá vòng vây.8h15 toàn hải đoàn xuất kích,đến gần giữa trưa thì hải đoàn tiếp cận hạm đội Nhật.Và đây một trận đánh nổi tiếng của hải quân Nga với hạm đội Nhật trên biển Hoàng hải.Vào lúc 12h30 các chiến hạm Nhật thi nhau khạc đạn từ cự ly 80 kabeltor(1kabeltor tương đương 185,2m).
Đợi cho cự ly gần lại,khi chỉ cách hạm đội Nhật 30 kabeltor hải đoàn Nga nhất loạt khai hỏa.Khu trục Sesarevich sang phải 4 độ
tránh ngư lôi,nó chạm chán ngay với ngư lôi hạm của Nhật.Lập tức hỏa lực trên khu trục khạc lửa,tầu ngư lôi Nhật chìm ngay tức khắc.Đường đã thông,Toàn hải đoàn tiếp tục tiến.Hạm đội Nhật tập trung hỏa lực bắn sối sả vào đội hình hải đoàn.Một tuần dương hạm Nhật đột ngột rẽ trái,nó tăng tốc bám theo hải đoàn.1 số tầu được lệnh quay lại yểm chợ cho hải đoàn rút.16h30 bắt đầu giai đoạn 2 của cuộc tấn công,quân Nhật ào ạt tấn công từ cự ly 40-45 kabeltor.Quân Nhật tập trung hỏa lực bắn như vãi đạn vào chỉ huy hạm Sesaevich và Peresvet.Trong giai đoạn 2 của trận đánh chỉ huy hạm Peresvet chúng 40 phát đạn của quân Nhật.Khi 2 bên chỉ cách nhau ở cự ly 30 kabeltor thì pháo 75mm trên các chiến hạm,tuần dương,khu trục Nga phát huy tác dụng.Không chậm chễ chỉ huy hạm Sesaevich vòng sang trái,theo sau nó là khu trục Retvizan.Ngay lập tức cả 2 nhận ra chỉ huy hạm Peresvet đang bị thương nằm lại.cả hải đoàn khựng lại,đội hình bắt đầu có biểu hiện rối loạn.Quân Nhật lợi dụng tình thế ào ạt tấn công.Đội hình hải đoàn tản ra.Không có chiếc tầu nào chú ý tới tín hiệu vãn hồi của phó chỉ huy hạm Sesaevich các tầu nối đuôi nhau chạy vào cảng.Toàn hải đoàn không bị mất 1 tầu nào.Những ngày tiếp theo hải đoàn thường tổ trức các biên đội nhỏ, đêm tối bí mật tấn công quân Nhật bằng ngư lôi đến sáng lại rút về cảng.Khu trục Sesaevich,Diana,tuần dương Askol,bị thương đã dời đến 1 cảng của nước trung lập láng giềng và lưu trú ở đây đến hết chiến tranh.Tuần dương Novik bị thương sau 1 trận đánh ác liệt với các tuần dương Nhật bản,đánh chìm 1 khu trục Nhật khi trên đường tới đảo Sakhalin.Đây là thời gian hải đoàn hoạt động rất mạnh,liên tục tổ chức các đợt tấn công nhỏ vào quân Nhật,tiêu hao rất nhiều sinh lực địch.Ngày 22/11 quân Nhật điều chỉnh chiến thuật.Nhật cho các đv pháo cơ động lên núi cao.Cứ 11 thước Anh bố trí 1 khẩu pháo lựu 105mm.Từ các điểm cao này quân Nhật dùng pháo binh bắn vào cửa ra vào cảng Artur gây rất nhiều khó khăn cho quân Nga.Lúc này chiến hạm Sevastopol đã sửa xong và ra khỏi vịnh "Sói trắng".Chiến hạm này không ngừng nghỉ tấn công vào đội hình quân Nhật,đánh chìm nhiều tầu chiến Nhật ở ngoài vịnh, khu vực nước sâu.Ngày 9/12 đô đốc Togo gửi một mật thư cho Hoàng đế Nhật với nội dung"Hạm đội Nga đã hồi sinh".
http://www.quansuvn.net/index.php/topic,11920.40.html

[Cartograph]

Các bác xem thêm thông tin Wiki này:
Một số hình ảnh về Chiến hạm Diana:


Hình dạng ban đầu khi hạ thủy năm 1900(1901?)





Sau chiến tranh Nga-Nhật:



Sau 1909 trang bị lại:

[hungmgmi]

Báo Nga có viết về những thủy thủ này, nhưng chỉ cho trích một đoạn, còn nữa bắt mua mới cho đọc hết
ПАМЯТЬ "ДИАНЫ". ЗАБЫТЫЕ СТРАНИЦЫ ИСТОРИИ

Автор: Ю. ЕРЕМИН

В один из летних дней 1983 в Генеральном консульстве СССР г. Хошимина раздался телефонные звонок. Сотрудник Народного комитета городского самоуправления сообщил о необходимости распорядится останками российских граждан на старом городском кладбище, переоборудованным под парк отдыха, чем очень озадачил советских товарищей. Ведь в документах нашего Генконсульства никаких захоронений советских или российских граждан в г. Хошимине (бывший Сайгон) не значилось. Так были обнаружены могилы русских моряков участников русско-японской войны 1904 - 1905 гг. Практически на тот момент сохранились только четыре могилы, но по регистрационным книгам, опросам старых смотрителей кладбища удалось установить захоронения еще четырёх моряков. Начались работы по возвращению забытых имен и фактов, переписка с центральным госархивом ВМФ СССР. Из архивных данных стало известно следующее: Грибанов Илья Николаевич был комиссаром (чиновником, ведающим пищевым довольствием на корабле) крейсера "Диана". По данным послужного списка 1905 года Грибанов И. Н., из крестьян, принят на службу рекрутом в 1878 году. Закончил срочную служба баталером 2 статьи и в 1885 году зачислен на сверхсрочную службу. В 1891 г. за выслугу лет и по экзамену произведен в коллежские регистраторы с назначением в 1-ый Балтийский флотский экипаж. В дальнейшем служил комиссаром и казначеем на кораблях и в береговых частях Балтийского флота. В 1900 году получил чин титулярного советника. На крейсере "Диана" служил с 1903 года. Умер от паралича сердца 16 марта 1905 года.

В приказах командира крейсера "Диана" за время его нахождения в Сайгоне (11.08.1904 - 30.10.1905 гг.) зафиксированы факты смерти еще 7 моряков:

2 декабря 1904 г. - старший машинный содержатель Егор Козлов;

23 июня 1905 г. - кочегар 1 -ой статьи Илья Слюсаренко;

14 июля 1905 г. - минный машинист крейсера "Кубань" Алексей Мамонтов;

15 июля 1905 г. - кочегар 2-ой статьи Степан Довгалюк;

2 сентября 1905 г. - матрос 1-ой
http://dlib.eastview.com/browse/doc/21114151
...

[Мужик]

hungmgmi viết

Báo Nga có viết về những thủy thủ này...

В приказах командира крейсера "Диана" за время его нахождения в Сайгоне (11.08.1904 - 30.10.1905 гг.) зафиксированы факты смерти еще 7 моряков:

2 декабря 1904 г. - старший машинный содержатель Егор Козлов;

23 июня 1905 г. - кочегар 1 -ой статьи Илья Слюсаренко;

14 июля 1905 г. - минный машинист крейсера "Кубань" Алексей Мамонтов;

15 июля 1905 г. - кочегар 2-ой статьи Степан Довгалюк;

2 сентября 1905 г. - матрос 1-ой
...

Old Tiger viết

Với tấm lòng nhớ đến nước Nga xinh đẹp nơi mọi người chúng ta đã từng sống những năm trẻ đẹp nhất trong đời; nhờ anh mở topic trên diễn đàn 3N để cho mọi người cùng đóng góp. Hy vọng các member của diễn đàn sẽ không phản đối việc này . Biết đâu qua đó chúng ta sẽ biết được ai là người Nga đầu tiên đặt chân đến Việt Nam hay là một ngày đẹp trời nào đó con cháu các thủy thủ này may mắn tìm được mộ phần của ông cha họ tại nơi đất khách quê người (nếu đây là phần mộ).

Các thông tin tương đối rõ ràng. Không hiểu trong những năm qua người thân của họ đã biết chưa? Những thành viên 3N tham gia các 4R của Nga có thể đưa lên đó được không? Biết đâu con cháu cũng đang kiếm tìm mà chưa biết đầu mối.

[pddung93]

Thành viên pddung93 bị ban nick vì liên tục spam trên NNN. Hungmgmi.

[Vania]

Vụ hoán đổi tên cũng chẳng có gì phải tranh cãi nhiều, đấy cũng là một cách tuyên truyền về thắng lợi của Cách mạng tháng Mười thôi mà. Ai chẳng rõ, từ "Rạng Đông" nếu được gán cho con tàu đã nổ súng mở màn sự kiện lịch sử này, thì sẽ ẩn chứa ý nghĩa về một cuộc Cách mạng làm thay đổi vận mệnh nước Nga, cũng không khác câu nói của Hồ Chí Minh : "Giống như mặt trời chói lọi...".

Avrora, Diana... hay bất cứ một cái tên nào khác dành cho một vật vô tri cũng chẳng cách xa nhau gì.

Nếu một sự việc quá nhỏ thế này cũng được đem ra bàn luận, thì xem ra còn vô vàn sự việc khác chờ được nhắc đến. Đủ nhức đầu !

[htienkenzo]

Vania viết

Vụ hoán đổi tên cũng chẳng có gì phải tranh cãi nhiều, đấy cũng là một cách tuyên truyền về thắng lợi của Cách mạng tháng Mười thôi mà. Ai chẳng rõ, từ "Rạng Đông" nếu được gán cho con tàu đã nổ súng mở màn sự kiện lịch sử này, thì sẽ ẩn chứa ý nghĩa về một cuộc Cách mạng làm thay đổi vận mệnh nước Nga, cũng không khác câu nói của Hồ Chí Minh : "Giống như mặt trời chói lọi...".

Avrora, Diana... hay bất cứ một cái tên nào khác dành cho một vật vô tri cũng chẳng cách xa nhau gì.

Nếu một sự việc quá nhỏ thế này cũng được đem ra bàn luận, thì xem ra còn vô vàn sự việc khác chờ được nhắc đến. Đủ nhức đầu !

Bác Vania!
Theo bác, việc gì là nhớn? Nếu Chiến hạm Diana được thay bằng Rạng Đông thì sẽ tuyên truyền về thắng lợi của Cách mạng tháng Mười đến mức như thế nào? Mặc dù, cho đến hôm nay, các nhà Sử học lớn trên thế giới đều phải nhìn nhận sức ảnh hưởng của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga! Kể cả ở Hoa Kỳ! Câu nói của Bác Hồ (tôi chưa bao giờ dùng danh từ "Hồ Chí Minh" trong hành văn của mình!) -"Giống như mặt Trời chói lọi..." thì bác hiểu được gì nào?
Cách mạng vĩ đại Tháng Mười Nga không chỉ làm thay đổi vận mệnh nước Nga mà còn thay đổi vận mệnh các dân tộc trên toàn thế giới! Kể cả Hoa Kỳ, Đức, Pháp, Nhật, Ý...
Và, quan trọng nhất, đất nước Việt Nam được độc lập!
Bác trả lời những câu hỏi của tôi đi (nếu bác muốn)! Ta sẽ bàn tiếp!

[Old Tiger]

Vania viết

Vụ hoán đổi tên cũng chẳng có gì phải tranh cãi nhiều, đấy cũng là một cách tuyên truyền về thắng lợi của Cách mạng tháng Mười thôi mà. Ai chẳng rõ, từ "Rạng Đông" nếu được gán cho con tàu đã nổ súng mở màn sự kiện lịch sử này, thì sẽ ẩn chứa ý nghĩa về một cuộc Cách mạng làm thay đổi vận mệnh nước Nga, cũng không khác câu nói của Hồ Chí Minh : "Giống như mặt trời chói lọi...".

Avrora, Diana... hay bất cứ một cái tên nào khác dành cho một vật vô tri cũng chẳng cách xa nhau gì.

Nếu một sự việc quá nhỏ thế này cũng được đem ra bàn luận, thì xem ra còn vô vàn sự việc khác chờ được nhắc đến. Đủ nhức đầu !

Ông Vania!

Ông làm ơn đọc kỹ và hiểu cái tên của chủ đề này. Nơi đây nói rất rõ: Phần mộ của những sỹ quan, thủy thù và thợ máy của chiến hạm Diana bị chết tại Sài Gòn năm 1905. Thông điệp của tôi muốn đưa đến cho mọi người là xin cung cấp thông tin về sự kiện đó. Và với lòng mong mỏi của tác giả - người muốn đưa các hình ảnh phần mộ của các thủy thủ Nga lên đây là: Biết đâu qua đó chúng ta sẽ biết được ai là người Nga đầu tiên đặt chân đến Việt Nam hay là một ngày đẹp trời nào đó con cháu các thủy thủ này may mắn tìm được mộ phần của ông cha họ tại nơi đất khách quê người.

Xin ông đừng gán, áp đặt hay suy diễn những gì liên quan đến chính trị vào đây.

[Vania]

Cháu có muốn vậy đâu !

[Mùi Hồng]

Vania viết

Vụ hoán đổi tên cũng chẳng có gì phải tranh cãi nhiều, đấy cũng là một cách tuyên truyền về thắng lợi của Cách mạng tháng Mười thôi mà. Ai chẳng rõ, từ "Rạng Đông" nếu được gán cho con tàu đã nổ súng mở màn sự kiện lịch sử này, thì sẽ ẩn chứa ý nghĩa về một cuộc Cách mạng làm thay đổi vận mệnh nước Nga, cũng không khác câu nói của Hồ Chí Minh : "Giống như mặt trời chói lọi...".

Avrora, Diana... hay bất cứ một cái tên nào khác dành cho một vật vô tri cũng chẳng cách xa nhau gì.

Nếu một sự việc quá nhỏ thế này cũng được đem ra bàn luận, thì xem ra còn vô vàn sự việc khác chờ được nhắc đến. Đủ nhức đầu !

Là một người tạm gọi là có học thức chút đỉnh so với số đông người dân Việt, sao Vania lại không nhận thức được chỗ nào cần sự tôn trọng tối thiểu dù cho điều đó có đối nghịch với mình nhỉ? Vania học để làm gì? học cho ai? Sao lại ứng xử thế chứ????

[nqbinhdi]

Đọc vào 4R này, đôi khi tôi lại nhớ đến cái thời ngày trước Hà nội còn rất sạch. Có lần đi trên đường thấy mấy gã choai choai chả biết học đòi ở đâu thói xít nước bọt qua răng phun xuống mặt hè phố, mặt dương dương tự đắc như thể thế mới là phong lưu công tử.

Giờ lại đến nạn nhiều kẻ hiểu biết thì có lẽ ngắn song lại thích đua đòi theo thói nhổ bọt vào lịch sử và tự cho thế mới là có học vấn.

[hungmgmi]

Hiện tôi đang tiếp cận với nhiều tư liệu Nga, và ngạc nhiên khi thấy rằng: rất có thể bài viết của K.PHONG mà bác Hổ dẫn và bài viết của bác P.Tsvetov về tàu Diana trên kia có những thông tin chưa chắc đã chính xác. Tôi sẽ lược dẫn sau.

[Hoa Pion]

Topic này thú vị quá!
Em chưa biết cách và cũng thực ra chưa ngồi nghiên cứu cách lập topic mới nên em xin gửi một bài viết này của em lên đây. Là bài viết cũng lan man do tình cờ đọc được một cuốn sách, viết cách đây 1, hay 2 năm rồi, (ko đăng ở đâu cả ạ, hì)... cũng có vài thông tin về một vài người Nga đến VN cách đây cả một thế kỷ. Và cũng có 1 thủy thủ (thuyền trưởng) đã nằm lại Sài Gòn. Bài này em cũng có nhắc đến tên chiến hạm Diana. Tiếc là cuốn sách và tạp chí mà em có, ngày đó em ở Nga đọc rồi ko mang về, hoặc có mang về thì cũng thất lạc đâu đó, hic.

Em post vào đây, nếu các bác thấy không hợp lý thì xin xóa đi hộ em ạ.


VIỆT NAM TRONG CON MẮT NHỮNG NGƯỜI NGA 100 NĂM TRƯỚC


Lịch sử quan hệ bang giao giữa hai nước Việt Nam – Liên Xô (cũ) có nhiều mốc đặc biệt. Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 có thể coi là nền móng về tinh thần đầu tiên để người Việt biết đến nước Nga; sau đó là những sự kiện “đầu tiên” khác như: lớp thanh niên ưu tú của Việt Nam lần đầu tiên sang Nga học tập về lý luận cách mạng (Nguyễn Khánh Toàn, Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai, Trần Văn Giàu,.v.v..) vào những năm 30 của thế kỷ trước; cuốn từ điển Nga- Việt đầu tiên do viện sĩ Nguyễn Khánh Toàn chỉ đạo biên soạn cũng vào thời kỳ ấy; ngày 15-11-1945 đã khai giảng Ban đại học Nga ngữ đầu tiên ở hai lớp chính trị - xã hội ngắn hạn và năm thứ II Luật Khoa, trong đó có một người Bạch Nga (Belorus) tham gia giảng dạy (thày giáo O. V. Pletner, có thể coi là người thày đầu tiên dạy tiếng Nga cho người Việt Nam trên đất Việt); ngày 30-1-1950, mốc thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức đầu tiên giữa hai quốc gia…

Đặt câu hỏi ngược lại, vậy, nước Nga biết đến Việt Nam từ bao giờ?

Việt Nam trong con mắt vị hoàng thân nước Nga

Theo ý kiến của nhà giáo ưu tú, nhà Nga ngữ học Vũ Thế Khôi, từ nửa đầu thế kỷ XIX lác đác đã có một số người Nga là thương nhân hoặc thủy thủ đã đặt chân đến Việt Nam. Cuối thế kỷ XIX, một nhân vật nổi tiếng trong lịch sử Nga là Sa Hoàng Nikolai đệ Nhị - khi còn là Thái tử - đã viếng thăm Sài Gòn trên chiến hạm Azov năm 1891 trong chuyến du khảo Viễn Đông 1890 – 1891.

Một nhân vật quan trọng nữa của Nga mà chúng tôi muốn nhắc đến trong bài viết này là hoàng thân Kirill Vladimirovich Romanov (1876-1938), cháu nội của Sa hoàng Aleksandr đệ Nhị, đã đặt chân đến Hà Nội và Sài Gòn, vào tháng 11-1902 bằng đường thủy trên con tàu “Thủy sư đô đốc Nakhimov”, trong chuyến thăm viếng ngoại giao chính thức Trung Hoa. Trong hồi ký “Cuộc đời tôi - những năm tháng phục vụ nước Nga” (NXB Nilki Rossii, 1996), ông ghi lại những hồi tưởng về lần đầu gặp gỡ Hà Nội như sau:

“Theo cửa sông, chúng tôi đi về hướng Hà Nội. Ở xứ thuộc địa Pháp này hiện đang có cuộc đấu xảo các sản phẩm tiểu thủ công nghiệp địa phương.

Tương truyền, sông biển nơi đây là chỗ ẩn trú yêu thích của một số loài hải xà ghê sợ. Tôi cũng chẳng tưởng tượng nổi đó là những con thủy quái gì, nhưng, là một thủy thủ, tôi hoàn toàn tin vào sự tồn tại của chúng trên đời này. Lần này đến đây, tôi cũng chẳng thấy gì khác lạ, nhưng một số người trong đoàn khẳng định đã nhìn thấy chúng xuất hiện. Mà quả thực, đại dương bao la, ai mà biết được dưới đáy sâu thăm thẳm kia có những con vật đáng sợ gì!

Chúng tôi đi theo dòng nước trên một con tàu nhỏ, cập bến tại Hà Nội và tham quan khu đấu xảo. Tôi hơi thất vọng. Trong những gian hàng nằm dưới những rặng cọ xanh, tôi chẳng tìm thấy cái gì đặc biệt lôi cuốn cả. Tôi chưa tìm hiểu cuộc sống của đất nước này đủ để có thể đánh giá hàng hóa của họ một cách công tâm. Thêm nữa, người ta tổ chức cuộc đấu xảo cùng với những nghi thức hào nhoáng câu nệ, ầm ĩ đến độ gây cho tôi một cảm tưởng nặng nề, và tôi vui sướng được rời khu đấu xảo mà quay về tàu…”

Ông lại viết tiếp về những ngày nặng nề của mình ở Sài Gòn:

“Khi chúng tôi bắt đầu bơi vào vùng biển Sài Gòn, thuyền trưởng Shteman gọi tôi vào phòng. Ông nằm trên giường nhỏ, nói với tôi với giọng tỏ ra bông đùa: “Xin lỗi ngài là phải tiếp ngài trong tình trạng như thế này. Tôi gặp một chuyện không vui: Hình như tôi bị choáng,, bị một bệnh gì đó không rõ nữa. Xin trao lại quyền chỉ huy cho ngài…”

Ba tuần lễ liền chúng tôi neo tàu ở cửa một con sông của đất nước nhiệt đới, nơi bốc lên mùi nước tanh tưởi và mùi bùn hôi thối. Nắng nóng ngột ngạt và sự lo lắng về tai họa đang giáng xuống chúng tôi là sức khỏe ngày một xấu đi của thuyền trưởng đã khiến những ngày ở lại đây trở thành chuỗi ngày địa ngục. Thuyền trưởng qua đời vào cuối tuần thứ ba.

Thuyền trưởng Shteman theo Tin lành, chúng tôi theo Chính thống giáo Nga, mà ở Sài Gòn chỉ có duy nhất một nhà thờ Công giáo… Và cuối cùng, chúng tôi đã gửi lại Shteman vào lòng mảnh đất nhiệt đới xa xôi này. Một lễ mai táng theo kiểu đạo chính thống Nga, tiễn biệt một người đạo Tin lành trong nhà thờ Công giáo!

Chính quyền địa phương cảnh báo chúng tôi về bệnh dịch cúm – tả rất nặng đang hoành hành vùng này. Cái nóng ngột ngạt không thể chịu nổi, những cảnh quan rất đẹp của vùng đất xa lạ được khoác một chiếc mặt nạ của những nguy hiểm về tính mạng đang rình rập đã khiến thần kinh các thủy thủ của tôi hết sức căng thẳng.

Cuối cùng, chúng tôi cũng rời khỏi Sài Gòn, một nơi nguy hiểm, nơi mà hầu hết những người da trắng đều không tránh khỏi cái chết do bệnh viêm gan, là hậu quả của việc uống rượu quá độ. Cũng khó mà trách họ khi ở một nơi nắng và bệnh tật tàn khốc thế này.”

Dầu vậy, đối với hoàng thân Nga Kirill Vladimirovich thì ba tuần chỉ huy con tàu chống chọi với nắng nóng và bệnh tật ở Sài Gòn lại là ba tuần ông nhớ mãi, thậm chí về sau còn cảm thấy gần như hạnh phúc khi nhớ đến khoảng thời gian kỳ lạ này. Vì những khám phá đầu tiên về một miền đất. Và vì đã trụ vững và trở về.

Nói thêm một chút về cuộc đời Kirill Vladimirovich. Khi cuộc chiến tranh Nga – Nhật (1904-1905) xảy ra, ông đã trực tiếp tham chiến, sát cánh cùng phó thủy quân đô đốc Makarov trên cương vị chỉ huy hải đoàn Thái Bình Dương. Ông bị thương nặng trong trận đánh ngày 31-3-1904, khi chiến hạm “Petropavlovsk” bị nổ. Sau này được tặng tưởng “Vũ khí vàng vì lòng dũng cảm” – một phần thưởng cao quý trong hoàng gia Nga. Nhưng trong khoảng thời gian từ 1905 đến 1909, ông lại bị tước danh hiệu hoàng thân vì dám trái lệnh Sa hoàng Nikolai Đệ nhị trong việc …chọn ý trung nhân.

Sau chuyến đi năm 1902 của Kirill Vladimirovich, một nhà văn Nga là Vladimir Ivanovich Semenov (1867-1910) cũng đã có mặt tại Sài Gòn vào những ngày đầu của cuộc chiến Nga – Nhật trên con tàu “Diana” – và sang đến tháng 4-1905, ông đã gia nhập hải đoàn của Thủy sư đô đốc Z. P. Rozdestvenski (1848-1909) khi đoàn này dừng lại ở vịnh Cam Ranh. Thời gian này, cuộc chiến đang vào giai đoạn khốc liệt, nhưng những người Nga vẫn có điều kiện tìm hiểu đất nước bản xứ còn rất xa lạ đối với hiểu biết của họ - những kiến thức phần nào đã giúp V. I. Semenov trong việc chấp bút hai tiểu thuyết và nhiều truyện ngắn về vùng Viễn Đông và những đất nước bé nhỏ ở miền nhiệt đới mà họ đã đặt chân qua.

Nhà thơ Nga và chuyến kỳ du đến Việt Nam

Mới đây, tôi được đọc một tài liệu, trong đó có nói, những năm đầu thế kỷ XX, một nhân vật trí thức nổi tiếng của Nga, nhà thơ Nikolai Gumiliov (1886-1921) - chồng cũ của nữ sĩ Anna Akhmatova (1889-1966) - đã đến Việt Nam và ghi lại ấn tượng đẹp đẽ của mình về miền đất hiền hòa, hạnh phúc trong một bài thơ mà nhà Việt Nam học N. I. Nikulin sưu tầm được. Bài thơ được tác giả Lê Sơn chuyển ngữ sang tiếng Việt như sau:

Vầng trăng soi giữa trời cao
Gió lùa khóm trúc, ngạt ngào mùi hương
Gia đình đoàn tụ yêu thương
Lão ông nhấp chén trà thơm ven rừng
Câu thơ khẽ cất tiếng ngâm
Trong nhà con trẻ lâm râm học bài
Hài nhi bập bẹ gọi hoài
Phải chăng hạnh phúc trên đời là đây?
Vinh hoa phú quí chẳng say
Chỉ mong để đức sau này cho con.

Tác giả Lê Sơn nhấn mạnh: ”nhà thơ Nga trong một chuyến du hành qua nhiều nước đã dừng chân ghé thăm Việt Nam… Bài thơ giống như một bức tranh thủy mạc, thể hiện cảm giác hài hòa giữa thiên nhiên và con người mang đậm cốt cách phương Đông….”

Thế nhưng, có sự nhầm lẫn của các nhà sưu tầm ở đây.

Nikolai Gumiliov là một người theo “chủ nghĩa xê dịch”, người luôn bị các miền đất xa xôi ám ảnh, đến nỗi “trái tim đập như thú hoang cùng đường/ bởi khao khát những miền xa bí ẩn”. Ông đi nhiều, không mệt mỏi, cho đến ngày tận cùng của cuộc đời (năm 1921). Tuy vậy, ông chưa từng đặt chân đến vùng đất Viễn Đông, chưa bao giờ đến Trung Quốc và các nước Đông Dương, tuy chủ đề về phương Đông, về Phật pháp… lại có chỗ đứng lớn trong di cảo thơ của ông.

Sự thật là, tập thơ “Gian nhà bằng sứ” với đề từ “Những vần thơ Trung Hoa” được xuất bản năm 1918 (NXB “Hyperborei”) được chia làm hai phần “Trung Hoa’ và “Đông Dương”. Hẳn bài thơ nói trên tiến sĩ Niculin đã tìm thấy trong tập thơ ấy. Cuối cuốn sách, tác giả có ghi chú: “Cơ sở để tôi viết những vần thơ này là những tác phẩm của Judith Gottie, hầu tước Saint-Denis, Iuar, Wili…”. Ông được dịp tiếp xúc với nguồn tư liệu này trong thời gian ở Pháp. Ngoài ra, trong danh sách những tên tuổi được liệt kê, còn có hai họa sĩ Nga nổi tiếng về các họa phẩm với đề tài Phương Đông là M.Ph.Larionov (1881-1964) và N.S.Goncharova (1881-1962), nhà phương Đông học V.K. Shileiko (1891-1930), một số họa sĩ Trung Hoa mà những ký họa của họ được lưu giữ ở Thư viện trường Đại học Peterburg. Trí tưởng tượng phong phú của nhà thơ, dựa trên những tài liệu quý giá kia, đã đem đến cho người đọc những hình dung bất ngờ và vô cùng sinh động về miền đất phương Đông bí ẩn cùng những triết lý khó hiểu mà Gumiliov đã “trình bày” một cách giản dị, bằng thơ. Bài thơ của Gumiliov mà dịch giả Lê Sơn đã chuyển ngữ có nhan đề: “An Nam”.

Câu chuyện về “chuyến kỳ du” của Nikolai Gumiliov cho thấy, ngay từ những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, ở nước Nga đã xuất hiện những tư liệu phong phú về Trung Hoa và đất nước nằm ở vùng biển Nam Trung Hoa là Việt Nam. Những người Nga đã chú ý và mong muốn được khám phá đất nước này.

Và trên thực tế, họ đã đến, đã khám phá, đã gắn bó, và thậm chí, đã nằm lại nơi đây: những thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 20, nhiều công trình nghiên cứu có chất lượng về Việt Nam của học giả người Nga Viktor Golubev (1878-1945) đã được công bố. Ông sang Việt Nam năm 1920, làm việc trong Trường Viễn Đông của Pháp. Đây là trung tâm nghiên cứu văn hóa các dân tộc vùng này. Tại đây, ông Viktor được các đồng sự người Pháp nhắc tới với cái tên ngộ nghĩnh: “Ngài Galu”. Ông mất tại Hà Nội vào năm 1945, để lại rất nhiều ghi chép và tài liệu về văn hóa Đông Sơn, về Việt Nam. Thi hài của ông được chôn cất tại nghĩa trang dành cho người ngoại quốc ở Hà Nội.

Thì ra, lịch sử của sự hiểu biết lẫn nhau giữa hai nước, lại đã bắt đầu từ cách đây hơn một thế kỷ!


Thụy Anh

Tài liệu tham khảo:
1. Bài viết của Nhà giáo ưu tú Vũ Thế Khôi. “Thử định hướng việc giảng dạy tiếng Nga trong giai đoạn hiện nay”. Tạp chí “Vietnaskaia Rusistika”, tập VII, Phân viện tiếng Nga A. S. Pushkin, 1997.
2. Hoàng thân Kirill Vladimirovich Romanov. “Cuộc đời tôi - những năm tháng phục vụ nước Nga”, NXB Nilki Rossii, 1996
3. Báo “Nhân dân”, số ngày mùng 1/4/2007, bài viết của tác giả Thúy Toàn về người thày dạy tiếng Nga đầu tiên ở Việt Nam
4. “Quan hệ Việt Nam - Liên Xô, thông qua một bài báo và vài nhân vật lịch sử”. Trần Lê, báo “Nhịp cầu Thế giới online”, Hungary, 17-10-2009 – trích đăng bài viết của tác giả Lê Sơn “Việt Nam trong con mắt nhà thơ Nga đầu thế kỷ”, 1994, tạp chí Người bạn đường, Hội VHNT Việt Nam tại LB Nga.
5. Nikolai Gumiliov, “Gian nhà bằng sứ” tập II, NXB Mysl, 1922.
6. Tạp chí Vòng Quanh Thế Giới, LB Nga, số 5-1993

[hungmgmi]

2 h đêm vẫn lọ mọ cơ à Thụy Anh?. Em có nhắc đến Gumilev làm bản mỗ nhớ đến một topic rất hay của NNN về ông, xem nhé:
http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?t=1520

[Hoa Pion]

hungmgmi viết

2 h đêm vẫn lọ mọ cơ à Thụy Anh?. Em có nhắc đến Gumilev làm bản mỗ nhớ đến một topic rất hay của NNN về ông, xem nhé:
http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?t=1520

Vâng ạ, lọ mọ giống một số đ/c .
Thanks anh, để em sẽ vào xem. Em chưa dám đi lung tung ở đây, sợ lạc.

[Hoa Pion]

Hi hi hay quá, đúng bài An Nam đây rồi! Thế mà ko biết để vào đây lục sớm, làm em phải cất công đi mượn sách giấy. Mà em đọc đoạn này thấy ngộ quá:

Cảnh đời hoan lạc thế
Nào có nghĩa gì đâu
Những bạc tiền, danh giá
Nếu ta biết đời sau
Luôn hậu sinh khả úy