Tchaikovsky và Tolstoi

[Nina]

Cũng cần nói vài điều về những quan điểm của Tolstoi về âm nhạc, những quan điểm này phát triển trong cuộc đời ông, từ thái độ yêu-ghét Beethoven nói riêng, điều mà sau này tự thân nó sẽ thể hiện một cách rõ rang trong Bản xônat Kreutzer (1889) hoặc Nghệ thuật là gì? (1898), những quan điểm này đã va chạm trong những cuộc trò chuyện với Tchaikovsky trong tháng 12/1876. Những nhà soạn nhạc yêu thích của Tolstoi là Mozart, Haydn, Chopin, Bach, Weber, Schubert, và Beethoven thời kỳ đầu: Tolstoi có được một số bài học âm nhạc thời trẻ, khi ông học một số bản nhạc piano của các nhà soạn nhạc này. Sau này ông không chỉ thích những chủ đề chính của họ, mà còn thích nghe tác phẩm của họ do các nhạc công chuyên nghiệp trình bày, khi họ tới thăm nhà ông ở Moscow hoặc tới Yasnaya Polyana. Mặc dù Tolstoi không thích opera nói chung bởi vì “sự gượng ép” khi các nhân vật thể hiện cảm xúc trên sân khấu, nhưng ông vẫn có ngoại lệ cho các tác phẩm như Don Giovanni, Die Zauberflöte, Der Freischütz và một số opera của Rossini. Còn đối với các nhà soạn nhạc Nga thì Tolstoi lại khá thờ ơ: ông chỉ khen ngợi màn hợp xướng trong phần kết của vở A Life for the Tsar của Glinka, nhưng mặt khác, ông lại ít quan tâm đến việc làm quen với tác phẩm của các nhà soạn nhạc trẻ hơn, những người tìm tòi sáng tạo trên cơ sở các thành công của Glinka. Tức là ông có quan tâm một chút tới Tchaikovsky, nhưng mặt khác ông lại không định nói chuyện với Tchaikovsky trong năm 1876, mặc dù vậy, điều này không đủ để thuyết phục ông đi nghe một buổi diễn Evgenii Onegin nào, và sau đó, như chúng ta sẽ thấy, ông tỏ ra hơi chê trách âm nhạc của Tchaikovsky. Đối với “Nhóm Khỏe” thì ông chưa gặp, có thể do không muốn muốn làm Vladimir Stasov thất vọng, người coi ông nhà văn vĩ đại nhất! Nói chung Tolstoi vẫn luôn tôn trọng thẩm mỹ âm nhạc của Stasov khi chúng định hình trong những năm 1840 và là một người bảo thủ hơn hẳn so với Turgenev chẳng hạn – Turgenev mặc dù e ngại âm nhạc hiện đại, nhưng vẫn luôn muốn biết các sáng tác mới nhất không chỉ của Tchaikovsky mà còn của Rimskii-Korsakov và Musorgskii nữa.