Lịch sử nền khoa học công nghệ Tin học Xô Viết

[nthach]

Chín ngày trong năm 1982

В.М. Глушков и разработчики ЭВМ "Промiнь". Слева направо: Н.А. Король, С.Б. Погребинский, Л.Н. Рогач, В.Д. Лосев, A.M. Дородницына, В.И. Журибеда, И.И. Попов, А.А. Стогний, А.И. Толстун

Trong khi tôi chuẩn bị và bảo vệ luận văn tiến sĩ tại trường đại học tổng hợp Moscow, tôi sống cùng với một vài nghiên cứu sinh Ukraina, họ đã giới thiệu tôi với viện sĩ hàn lâm Boris Vladimirovich Gnedenko từ học viện Khoa học Ukraina. Vào thời gian đó, Gnedenko là giám đốc Viện Toán và là bí thư viện sĩ ban Toán Cơ. Vào tháng ba năm 1956, ông mời tôi đến Kiev; đây là chuyến chuyến đi đầu tiên của tôi đến đó. Sau khi đi dạo một đoạn trong trường đại học Kiev, Gnedenko đã cho tôi xem hồ sơ cá nhân của những chuyên gia trẻ, họ đã tốt nghiệp và được tuyển chọn vào làm việc tại Viện Toán trong phòng thí nghiệm Lebedev cũ. Phòng thí nghiệm này được tách khỏi Viện Kỹ thuật Điện. Mùa thu năm 1956, trong chuyến đi tiếp theo, tôi đã chuyển hẳn về Kiev. Tôi trở thành trưởng phòng thí nghiệm thiết bị máy tính tại Viện Toán. Phòng thí nghiệm này có nhiệm vụ cải tổ lại thành một trung tâm điện toán của Học viện Khoa học Ukraina, theo một nghị định 1955 để thành lập những trung tâm điện toán trong những học viện trên toàn Liên Xô

Rabinovich nhớ lại:

Vấn đề này đã làm cho Glushkov rất khó khăn để giải quyết trong vòng nửa năm — thay vì lĩnh vực đại số hình Tôpô mà ông đã giành được những thành quả rực rỡ, nay ông phải chuyển sang điều khiển học, lĩnh vực mà hiện nay đằng sau nó thường có những người có thẩm quyền lên tiêng chỉ trích. Những nhân viên cũ của phòng thí nghiệm do Lebedev đích thân tuyển chọn, nay họ là những người có bề dày kinh nghiệm và là một nhóm các nhà khoa học kết dính. Đó cũng có thể là một lý chính để trả lời vì sao họ lại chưa được hoan hỉ khi chào đón một nhà lý thuyết toán học Glushkov, tuy nhiên với tư cách cá nhân, ông cũng giống như bao người khác từ lúc ban đầu. Tài năng của Glushkov là không thể bác bỏ, sự hiểu biết khác thường, sức hấp dẫn, sự nhiệt tình của ông đã tác động đến người khác về các môn khoa học mới và sự cần mẫn riêng đã đem lại lợi ích để hỗ trợ cho các nhân viên phòng thí nghiệm và sự phát triển của ông trong ngành điều khiển học. Giá trị của nó đã được đề cập trong một vài nghiên cứu chuyên đề được tiến hành thực hiện trong phòng thí nghiệm đã được ứng dụng cho MESM. Cụ thể là, tiến hành nghiên cứu nguyên lý lập trình – do Vladimir Korolyuk Ekaterina Yushenko tạo lập địa chỉ chế độ ngôn ngữ, tiếp theo là chương trình các phương pháp giải quyết tối ưu các vấn đề được Gnedenko, Vladimir Semyenovich Mikhalevich và những người khác tạo lập, Dashevsky là người chỉ đạo của nhóm này và được sự giúp đỡ của Solomon B. Pogrebinsky, Alla Leonidovna Gladish cùng một số người khác. Những nhân viên này cũng tham gia vào các công trình thiết kế khác và cùng tiến hành nghiên cứu, thẻ nghiệm các nguyên lý thiết kế máy tính mới, cụ thể là các Diôt ferit và các dụng cụ bán dẫn.
Trong thời gian này, chiếc máy tính SESM đã được thử nghiệm và đang hoạt động tại phòng thí nghiệm. Đây là chiếc máy tính đầu tiên của Liên Xô được hoạt động trên cơ sở bộ sử lý Vectơ Ma trận với cấu tạo đường ống dẫn của các phép tính và phối hợp với nhập và xuất dữ liệu các kết quả tính toán. Cấu trúc của chiếc SESM tương ứng với những ý tưởng của Lebedev, nhưng Glushkov không bác bỏ nó. Trái lại, ông còn rất quan tâm vào dự án này. Khắc phục sự thiếu thiện ý của những nhà thiết kế để làm một bản tổng kết về triết lý thiết kế máy tính SESM (chiếc máy tính đã được hoàn thành) Glushkov đã quyết định viết một cuốn sách về nó. Cuốn sách này được xuất bản tại Mỹ và hình như no là một trong những cuốn sách của Liên Xô được xuất bản tại nước ngoài.

Có một dự án đặc biệt tại phòng thí nghiệm là chiếc máy tính Kiev. Dự án này do Gnedenko thành lập và trực tiếp giám sát, phần thiết kế do Dashevsky chịu trách nhiệm. Chiếc máy tính được dự định đem sử dụng tại trung tâm máy tính mới được thành lập ở phòng thí nghiệm trước đây của Lebedev và được cho là một biểu tượng của một dòng máy tính mới trong công nghệ. Nó còn được cho là chiếc máy tính có thêm nhiều thành phần: hệ thống điều chỉnh không đồng bộ (hệ thống đầu tiên của Liên Xô), bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên Ferit (RAM), bộ nhớ bên ngoài trên các trống từ trường, một hệ thống nhập/xuất thập phân (giống như đã được lắp trên chiếc SESM), bộ nhớ thụ động với một tập hợp hằng số và các chương trình con của các hàm sơ đẳng và một hệ thống toán tử nâng cao, bao gồm cả một nhóm các phép tính với các địa chỉ được sửa đổi, cho phép các phép tính được hoàn thành trên các cấu trúc dữ liệu phức tạp. Nhóm các nhà khoa học đã tạo dựng chiếc MESM cũng được kết nạp vào để thiết kế chiếc Kiev. Các nhà khoa học thuộc Viện Toán – Korolyuk, Pogrebinsky, và Yushenko họ thiết kế các phép tính chọn lọc. Glushkov cũng đã tham gia nỗ nực vào giai đoạn cuối về thiết kế kỹ thuật, hiệu chỉnh máy tính, và cùng đóng góp chỉ đạo dự án với Dashevsky và Yushenko.