Tập tục cưới hỏi của Nga

[nthach]

Xin giới thiệu tới mọi người một Topic nói về những phong tục, tập quán, nghi lễ cổ truyền về cưới hỏi của người Nga thời xưa. Có thể cho đến nay, nhiều nghi lễ, phong tục... cổ xưa đã bị mai một đi, nhưng những nét truyền thống vẫn có thể còn được người Nga lưu giữ một phần nào cho đến tận ngày nay. Với những đám cưới hiện đại, thì không chỉ người Nga, người Anh, người Pháp... mà cả đến người Việt Nam chúng ta cũng đã được ngoại hóa, hoặc mai một đi rất nhiều, và những phong tục ngày xưa đó có thể cho đến nay không còn thích hợp nữa. Do vậy qua bài viết này, tôi chỉ muốn toát lại phần nào về những nét văn hóa cưới hỏi thời xưa của người Nga, để chúng ta cùng tham khảo. Với bài viết chỉ sơ lược, nên có thể nhiều nét văn hóa, cũng như nhiều thủ tục, lễ nghi rườm rà hoặc các chi tiết khác chưa đề cập đến được hết. Mong mọi người cùng góp ý và chỉnh sửa thêm. Xin cảm ơn.

Nthach

[nthach]

Những phong tục cưới hỏi cổ truyền của người Nga



- Con gái đã lớn rồi, phải cho con đi lấy chồng cùng với của hồi môn – Theo Domostroi (1)

Trong bài này, tôi sẽ cố gắng phác thảo ra những phong tục của một đám cưới cổ xưa của người Nga, để lột tả được một khung cảnh chung cho các độc giả được biết rõ thêm đôi chút.
Lễ cưới của người Nga có chút thay đổi từ khi có đạo Cơ Đốc vào năm 988 cho đến thế kỷ mười tám, theo như nhà sử học Eve Levin (2). Lý do về sự ổn định này là vì, nhà thỏ Cơ Đốc giáo đã trân trọng giữ gìn những lễ nghi của mình theo đúng như họ đã từng ban hành. Sự ổn định của các lễ nghi Cơ Đốc giáo đã làm cho thủ tục của những lễ cưới thực sự dễ dàng hơn. Cùng thời kỳ đó, tất nhiên, cũng có nhiều lễ cưới đột nhiên có thay đổi theo một hướng khác.


Chú thích:
(1) Domostroi (Moskva: Sovetskaia Rossiia, 1990), Trang. 135.
2) Eve Levin, Xã hội và giới tính trong đọa Chính thống của người Xlavơ trên thế giới 900-1700 (Ithaca NY: Trường đại học báo chí Cornell, 1989), trang. 94.

[nthach]

Làm mối [Сватовство]


Làm mối



Một tài liệu làm bằng vỏ cây bạch dương ở tỉnh Novgorod ghi chép từ thế kỷ thứ mười ba cho biết: "Từ Mikita đến Uliianitsa. Tổ chức đám cưới với em. Em rất muốn lấy anh và anh cũng muốn lấy em. Và có người đã xem mắt Ignat rồi…(3)". Tuy nhiên, ghi chép này khá lạ. Lễ cưới phổ biến hơn, là những lễ cưới giống như hầu hết những lễ cưới cổ của châu Âu, cần phải có sự đàm phán thương lượng của các bậc cha mẹ hai bên với nhau, còn đôi trai gái chỉ đóng một vai trò rất nhỏ hoặc không có quyền gì cho lễ cưới của mình cả. Họ rất hiếm khi được gặp nhau trước lễ cưới của mình. Theo như một câu tục ngữ phổ biến vào thế kỷ thứ mười bảy: "Một trinh nữ được nhìn thấy là đồng, nhưng một người con gái không nhìn thấy là vàng"(4). Một khái niệm khá lãng mạn là, có những đôi tình nhân đã bỏ trốn khỏi gia đình, vì quyết liệt bác bỏ những tục lệ này. Vào thế kỷ thứ mười sáu. Nhà lữ hành Sigmund von Herberstein đã ghi chép lại rằng:

"Một chàng trai đã đi kiện về một đám hứa hôn của một người nào đó cho con gái, vì đã bị xem thường. Sự việc là, người cha của cô gái đã nói với anh ta là: ' tôi ưng thuận anh, và sự tích cực của anh, do đó tôi trao con gái của tôi cho anh để làm lễ cưới'. Chàng trai trẻ trả lời: 'tôi sẽ nói với bạn bè tôi về điều đó'. Nếu cả đôi bên đề có xuy nghĩ tốt đẹp về vấn đề này, thì cuộc đàm phán đã kết thúc, và ngày cưới đã được ấn định" (5).

Theo Rabinovich, tuy nhiên, đám cưới thường do người mẹ của chú rể chuuẩn bị (hoặc một người bạn thân thiết nhất của cha mẹ anh ta)(6). Svakha này là do "mẹ của chú rể hoặc một vài người bà già khác trong họ hàng hoặc người thân anh ta"(7). Cho lễ cưới, phải có một khoảng thời gian nhất định trôi qua giữa lễ đính ước và lễ cưới (mặc dù thời gian rất linh động, và hai lễ này có thể làm liền một lúc) (8). Trên thực tế, đôi nam nữ có rất ít hoặc không có quyền được quyết định về đám cưới của mình, điều đáng chú ý là, họ chỉ có quyền trên lý thuyết mà thôi. Theo luật pháp của thế kỷ mười một, nếu một người phụ nữ không ưng thuận đi lấy chồng, hoặc phải lấy người mà cô ta không mong muốn, thì cha mẹ của cô ta sẽ bị phạt (9). Tuy nhiên, sự ưng thuận có thể bị ép buộc, và có một chút bảo vệ quyền lợi quyết đính của đôi trẻ. Chính hôn lễ cũng rất ít có cơ hội cho đôi vợ chồng trẻ tự mình có sự đồng ý hoặc bất đồng quan điểm. Theo phong tục, đôi tân hôn chỉ cần có mặt tại hôn lễ và làm theo mọi sự đã được an bài từ trước (10).

Có thể rất khó cho chúng ta ngày nay đánh giá được đúng về hoàn cảnh này. Chúng ta lại thiên về với ý nghĩ rằng, đó là một chế độ bị áp bức. Tuy nhiên, chúng ta đã quên một thực tế rằng, sự hôn nhân không được xem thường như người ta muốn lựa chọn một vật gì tùy thích. Không có một nam thanh nữ tú nào trông đợi điều đó đối với hôn nhân. Theo quan niệm của người Nga cổ, hôn nhân vốn chỉ là một phần của cuộc sống, mà phần này đã được định sẵn bởi số phận

Chú thích:

(3) Levin trích dẫn, trang. 100.
(4) Dorothy Atkinson, "Xã hội và giới tính trong quá khứ nước Nga" "Phụ nữ Nga" Dorothy Atkinson, Alexander Dallin, và Gail Warshofsky Lapidus. (Stanford, CA: Trường đại học báo chí Stanford, 1977), trang 17.
(5) Sigmund von Herberstein, Diện mạo của Moskva và người Moskva, do J. B. C. Grundy dịch(London: J. M. Dent & Sons, Ltd., 1557/1966) trang. 39. Von Herberstein, vốn là một nhà ngoại giao Đức, ông đã hai lần đến nước Nga vào thế kỷ thứ mười sáu (1517-18 và 1527-7), và đã ghi chép được rất nhiều tài liệu về cuộc sống hàng ngày, bao gồm cả một đám cưới của người Nga mà ông đã tận mắt chứng kiến.

(6) M. G. Rabinovich, "Svad'ba v russkom gorode v XVI v.," in Russkii narodnyi svadebnyi obriad: Issledovaniia i materialy, K. V. Christov và T. A. Bernshtam. (Leningrad: Nauka, 1978), trang 12.
(7) Giles Fletcher, "Of the Russe Commonwealth," Rude & Barbarous Kingdom, Lloyd E. Barry và Ribert O. Crummey. (Madison WI: University of Wisconsin Press, 1968), trang. 229.

(8) Rabinovich, trang 12.
(9) Atkinson, trang 6.
(10) Levin, trang 98.

[nthach]

Của hồi môn [Посаг/Приданное]


Chở của hồi môn về nhà chồng

Trong khi hôn nhân được người mẹ sửa soạn toàn bộ cho cô dâu chú rể, thì người cha có nhiệm vụ chuẩn bị về mặt tài chính cho khoản hồi môn (11). Trong khi đó, nhà thờ vẫn chưa hề có ý kiến về các khoản hồi môn, các khoản này rất quan trọng đối mọi người, vì nó sẽ trợ giúp cho người phụ nữ sau này có thu nhập cao hơn. Ở Nga, người phụ nữ sẽ được quyền kiểm soát toàn bộ số hồi môn của mình (12). Vị thế này đã cho phép người phụ nữ có quyền quyết định rất lớn trong gia đình, bởi vì những món hồi môn này có giá trị hơn nhiều đối với những khoản thu nhập còm cõi khác trong gia đình.
Những khoản hồi môn bao gồm một phần tư tổng giá trị tài sản của người cha. Thông thường, một nửa số hồi môn này là tiền mặt còn một nửa là đồ vật có giá trị (vàng, bạc, ngọc, chén đĩa, quần áo, ngựa, xe ngựa, người hầu…). Nếu cô dâu không có anh em trai, của hồi môn còn có thể được chia cả đất đai vườn tược (13). Của hôi môn được thỏa thuận bằng lời nói giữa những người cha đôi bên, khi thời kỳ tìm hiểu chấm dứt.

Chú thích:
11) Rabinovich, trang 12.
(12) Orest Levitskii, "O semeinykh otnosheniiakh v iugozapadnoi rusi v XVI-XVII vekakh," Russkaia starina. Vol 29 (1880): 11: 554. Những tuyên bố này đã được Shashkov xác nhận, trang 708.
(13) Cũng cuốn sách trên, trang 553-4.

[nthach]

Nghi lễ chấp thuận [ Сговор - Sgovor]



Ký kết giao kèo

Sau bước hứa hôn là một lễ gọi là nghi lễ "chấp thuận". Vào một ngày đã được chuẩn bị trước, chú rể tương lai sẽ mặc một "chiếc áo chỉnh tề" , đi đến gia đình vị hứa hôn của anh ta, cùng với người cha hoặc người anh trai của mình, họ sẽ gặp người cha của cô gái, ông ta sẽ sắp xếp nhà trai ngồi bên bếp lò, trên những chiếc ghế tốt của gia đình (cô dâu tương lai, tất nhiên, sẽ phải lánh mặt). Các thủ tục khế ước, dự định cưới xin, và những khoản hồi môn cụ thể, tất cả được đưa ra cho cả hai bên cùng ký kết. Trong sự kiện này không có một linh mục nào được có mặt (nếu cả hai bên đều không biết chữ, thì có thể sẽ có một người thư ký có mặt tại đây). Sgovor là một buổi lễ không mang tính tôn giáo, mà chỉ đơn thuần là một buổi giải quyết về các sự việc nội bộ. Sau khi ký kết các khoản đã hoàn tất, là đến lúc trao quà tặng lẫn nhau giữa hai bên, và người cha của cô gái sẽ giới thiệu tượng thần của gia đình để các vị khách hôn kính. Sau đó những người tham dự sẽ đi vào phòng sau – một phòng khách ở trong nhà, tại đây những người phụ nữ thường ngồi tách biệt khỏi những người đàn ông, họ đã có mặt trong phòng từ trước (ngoại trừ cô dâu tương lai, vì cô không được phép hiện diện lúc này) để gặp mặt mẹ vị hôn thê, và chúc tụng bà. Nghi lễ kết thúc, và khách khứa ra về (14).


Chú thích:
(14) Rabinovich, trang 13.

[nthach]

Lễ xem mắt [Смотрины]



Xem mắt nàng dâu tương lai

Mấy ngày sau, bà mẹ của nhà trai đến nhà cô dâu "xem mắt", để tìm hiểu tính nết và và sự trinh trắng của cô gái. Nếu đồng ý, bà mẹ của nhà trai sẽ tặng vị hôn thê một chiếc nhẫn. Sau đó, bà ta có thể còn cho cô dâu tương lai một cây thánh gia, một ít hoa quả, và một vài món đội trên đầu cho những người hầu (15).



Chú thích:
(15) Ibid, trang 14. N. L. Pushkareva ("Người phụ nữ trong gia đình người Nga cổ [từ thế kỷ thứ mười đến thế kỷ mười lăm]". Văn hóa truyền thống của Nga, Marjorie Mandelstam Balzer[Armonk NY: M. E. Sharpe, 1992], trang 112) đã tranh luận rằng, Smotriny chưa được tổ chức cho đến khi lễ cưới của cặp tân hôn được tiến hành. Bà còn lưu ý rằng, tục lệ này là xuất phát từ goái hội và không phải là của riêng người Nga, và truyền thống dân gian của Nga cũng tỏ ra rất bất bình trước một lễ nghi rất bẽ mặt này.

[nthach]

Giáo hội có phản ứng khác về thời gian tìm hiểu



Còn có một chuỗi những sự kiện khác đã được gợi ý trong các văn kiện lịch sử. Giáo hội không chuẩn y những cuộc hứa hôn được tổ chức bên ngoài nhà thờ, và họ yêu cầu Sgovor và lễ trao nhẫn cưới phải được cử hành trong một nhà thờ, hôn lễ cần phải được linh mục ban phước thánh. Theo như Levin giải thích, nghi lễ hứa hôn thường được coi là một chấp thuận chính thức của một sự thông dâm. Giáo hội về phần mình thì họ cho rằng, nếu đôi nam nữ mà có quan hệ tình dục trước hôn nhân, thì làm cho những lời hứa hôn cũng có thể đã bị ràng buộc như là đã làm lễ cưới chính thức rồi: "nhà thờ cho rằng, cần có một lời thề trước Chúa, và những người làm chứng cần được tôn trọng; một lời hứa kết hôn chính thức mới có sự ràng buộc cả đôi bên" (16).

Chú thích:
(16) Levin, các trang 89-90.

[nthach]

Nghi lễ tắm hơi của cô dâu [баня] và tiệc trinh nữ [Девичник]



Nghi lễ tắm hơi trong ngày cưới


Có rất nhiều nghi lễ trước khi chiếc vương miện cô dâu được đội lên đầu. Một trong những nghi lễ đó là nghi lễ tắm táp cho cô dâu, nghi lễ này được dùng để phù chú người chồng tương lai, để cho anh ta sẽ yêu vợ mình đến trọn đời:
Ngay trước khi hôn lễ được tổ chức, người Nga thường chuẩn bị một nghi lễ tắm hơi [bania]. Những tục lệ có từ trước thời kỳ Cơ đốc giáo, kết hợp với một thứ 'nước quyến rũ' có từ các nghi lễ cưới xin từ thế kỷ thứ mười đến thế kỷ mười lăm, được cô dâu giãi bày để cầu mong nhận được tình yêu và lòng yêu mến của người chồng tương lai, theo những nghi lễ thần bí. Sau nghi lễ tắm gội của cô dâu, thứ nước 'nước quyến rũ' được giữ lại rất cẩn thận, và đưa cho người chồng uống sau khi lễ cưới kết thúc (17).

Mặc dù giáo hội cực nực phản đối tục lệ này (do nó có những nguồn gốc ngoại đạo), nhưng nó vẫn cứ tồn tại cho đến tận thế kỷ mười sáu.
Một phong tục khác trước lễ cưới nữa, đó là "tiệc trinh nữ" – một loại tiệc thiếu nữ chưa chồng thời trung cổ - bữa tiệc này, những người phụ nữ tham dự cùng với cô dâu trước ngày cưới. Vào thời kỳ đó, truyền thống này là để tháo bỏ chiếc vành trên đầu [Кокошник] của cô gái, và để bới tóc cho cô. Một lọn tóc của cô gái (biểu tượng của một cô gái trinh trắng vào thời trung cổ của nước Nga) được tết lại lần cuối cùng (18).


Tiệc trinh nữ



Chú thích:
(17) Pushkareva, trang110.
(18) Cũng trang trên .

[nthach]

Những người tham dự tiệc cưới và trang điểm cô dâu.

Tại thời điểm này, chúng ta sẽ chú ý đến những người tham dự tiệc cưới. Trong ba ngày chính thức của lễ cưới, cô dâu và chú rể được thiết đãi như hoàng tộc, và được chúc tụng tràn trề như "Công chúa" và Hoàng tử". Về phía "hoàng tử", có một "đại úy" [tysiatskii], mẹ chồng [svakha], một người phù rể [druzhka], và một viên thị thần [spalnik]. Còn về bên "công chúa" thì có bà mệ của cô [svakha], một người phù dâu (người có thể là một người đàn ông), [còn được gọi là druzhka], và một người đày tớ gái [postelnichii](19). Theo truyền thống, còn có hai vị linh mục, để phù hợp với tính đối xứng của mọi thành viên trong lễ cưới, họ đứng sát cạnh nhau thành hai hàng đối mặt với nhau trong khi hành lễ nhà thờ, hoặc các lễ nghi khác ở nhà cô dâu hoặc nhà chú rể (20).

Cô dâu Nga vào thế kỷ thứ mười sáu, mặc áo cưới màu đỏ chứ không phải màu trắng. Trang phục phụ nữ truyền thống là sarafan màu đỏ, cũng với trang sức bằng vàng, và một chiếc vương miện trinh nữ bằng vàng. Cô dâu còn phải che mạng cả ngày – một tục lệ bắt buộc phải thực hiện, để che giấu dáng vẻ của cô dâu trước mặt chú rể, đó là một tục lệ cổ xưa của người Nga nhằm bảo vệ cô dâu trước những điều ác (21). Thậm khi đã cùng nhau lên giường vào đêm động phòng đầu tiên, cô dâu vẫn còn tiếp tục che mạng , và không được phép nói một lời nào. Điều này tốt nhất, Fletcher chú thích, nếu chú rể không nhìn thấy mặt cô dâu cho đến tận ngày thứ hai, và không được nói chuyện với cô dâu cho đến hết ngày thứ ba. Thì những cô dâu đã tuân thủ theo những tục lệ này, sẽ dành được những sự tôn trọng rất sâu đậm từ người chồng mới cưới của mình (22).
Bên cạnh những vấn đề về trang phục cưới, thì vẫn còn ít được biết đến những người tham dự khác mặc gì trong lễ cưới của người Nga (chỉ biết rằng, chú rể phải mặc một chiếc "áo thật chỉnh tề"). Có người nhẳng định rằng, hầu hết mọi người tham dự đám cưới, đều mặc những bộ quần áo tót nhất của mình.


Chú thích:

(19) M. M. Gromyko ("Những quy định truyền thống về sự tương tác lẫn nhau của nông dân Nga thế kỷ mười chín", trong bài, Nền văn Hóa truyền thống Nga, trang 230) đã ghi chép rằng, druzhka thường là do người đàn ông làm ở cả hai bên cô dâu và chú rể, và thời gian sau này druzhka trở thành người cố vấn cho đám cưới nhiều hơn so với chỉ là một người làm chứng: "Anh ta không chỉ là người đóng vai trò chủ chốt, để hướng dẫn cử hành toàn bộ thủ tục hôn lễ, trong những ngày đám cưới được tổ chức, mà theo quan điểm của người nông dân, anh ta còn có một quyền lực siêu nhiên, cho phép anh ta làm được những phép thần thông để bảo vệ cô dâu chú rể. Và sau đó, những người vừa mới lập gia đình có thể chống lại được những quyền lực xấu xa tấn công (cụ thể là, những tác động của thày phù thủy)
(20) Rabinovich, trang 20.
(21) W. Stscherbakiwskyj, "Trật tự xã hội của Ukraina thời kỳ đầu phản ánh về những tục lệ cưới hỏi ở
(22) Fletcher, trang 231.

[nthach]

Chuẩn bị giường cưới.

Vấn đề đầu tiên trong sáng ngày thứ nhất của đám cưới, là bố mẹ cô dâu sẽ gửi một chiếc giường cưới sang nhà của chú rể cùng với một vài người hầu, dẫn đầu đoàn người mang giường cưới này là một phù dâu (người này sẽ mang theo một chiếc biểu tượng cưới) đi trước. Ông Domostroi đã chỉ dẫn rằng, cô phù dâu sẽ gặp một người phù rể trước cửa nhà chú rể (23). Chiếc giường sẽ được đặt trong phòng, cùng với đồ đạc (bao gồm một chiếc bàn cạnh giường, để đặt quần áo của đôi tân hôn…). Những người hẫu của cô dâu (đứng đầu là người phù dâu) sẽ quét dọn phòng ngủ, lau rửa mọi thứ có trong phòng. Sau khi mọi công việc đã xong xuôi, viên thị thần của chú rể cùng với những người hầu của anh ta, sẽ đi kiểm lại toàn bộ một lượt, rồi sau đó sẽ ra ngoài trông nom những công việc sửa soạn bữa tiệc trước đám cưới (24).


Chú thích:
(23) Rabinovich, trang 15.
(24) Rabinovich, trang 16

[nthach]

Bữa tiệc trước đám cưới.

Chuyến đi đến nhà thờ làm lễ được cử hành vào buổi chiều, và trước đó là một bữa tiệc nhỏ, trên thực tế là có hai bữa tiệc cùng được tổ chức trong giai đoạn này – một là ở bên nhà chú rể (để chú rể đãi khách của mình), và một bữa tiệc nữa được tổ chức bên nhà cô dâu (để cô dâu đãi khách của mình). Trong khi mọi người đang ăn uống, người hầu của nhà chú rể đi chuẩn bị ngựa. Từ khi cỗ bàn được dọn ra đến khi kết thúc, người phù rể đi hỏi cha của chú rể cho phép đoàn rước dâu được khởi hành, rồi sau đó anh ta tới chỗ mẹ chú rể (hoặc bà mối) để thông báo rằng, "Hoàng tử" đã sẵn sàng đi rước dâu của mình (25).

Trong lúc này, người phù rể tự mình đi đến nhà cô dâu. Như đã đề cập ở trên, có một bữa tiệc nữa (tương tự như ở nhà trai), đang được tổ chức tại nhà gái. Nhưng trái lại với tiệc cưới nhà trai, vì bữa tiệc cưới của nhà trai, thì chú rể được phép có mặt để tiếp bạn bè của mình, còn bên nhà gái thì cô dâu không được phép hiển diện. Không bao lâu sau, người phủ rể đã đến nhà gái, rồi anh ta đi ngay vào phòng tiệc. Đi đến cúi chào từng người một đang có mặt trong bữa tiệc cưới bên nhà gái (những người bên nhà gái sau khi được người phù rể cúi chào, từng người một cũng phải đứng dậy đáp lễ). Sau khi thủ tục chào hỏi này kết thúc, người phù rể đứng ra thông báo rằng, chú rể đã có mặt tại đây rồi sau đó anh ta quay trở về (26). Trong khi người phù rể quay trở về, mẹ chú rể bắt đầu đi đến nhà cô dâu. Khi đến nhà cô dâu, mẹ chú rể liền đi thẳng vào phòng của cô dâu đang chuẩn bị trang phục. Bà mẹ chồng tương lai chúc phúc cho cô dâu, và còn có thể giúp cô dâu mặc trang phục cưới. Sau khi cô dâu đã trang điểm và mặc xong trang phục cưới, cô dâu cùng những người hầu của mình đi ra phòng tiệc cưới, ở đây có mặt đầy đủ cha mẹ của cả hai nhà trai và gái, họ cùng nhau chúc phúc cho cô dâu. Khi đó, một vị linh mục cũng đã có mặt để chuẩn bị hành lễ, còn người phù dâu được cử đến mời chú rể và gia đình của anh ta đi về nhà cô dâu (27).



Chú thích:
(25) Rabinovich, trang 16.
(26) Rabinovich, trang 17.
(27) Rabinovich, trang 18.

[minminixi]

tôi từng dự vài đám cưới bên Nga mà đúng là chả để ý gì những chi tiết thủ tục, giờ đọc mới biết. Cám ơn anh nthach!

[nthach]

Chú rể đến nhà cô dâu



Lễ rước dâu (ảnh minh họa)

Người phù dâu đến mời viên đại úy, người này sẽ thông báo với cha của chú rể, yêu cầu ông cầu phúc cho con trai mình. Người cha đặt một cây thánh giá lên cổ con trai, và người mẹ của anh ta sẽ tiến lại trao cho con trai một chiếc nhẫn (có thể mọi người còn nhớ, bà đã từng trao cho cô dâu một chiếc nhẫn trong lễ xem mắt) (28). Đoàn người bên đàng trai lúc này đã có thể đi đến nhà cô dâu. Không phải tất cả các quan khách tham dự đám cưới cần phải đi hết, có một số người sẽ ở lại tiếp tục ăn uống. Đoàn người bên đàng trai có nhiệm vụ đến nhà cô dâu tiếp tục đi theo thứ tự sau: Dẫn đầu là những người cầm nến, tiếp theo là vị linh mục cầm cây thành giá, rồi phù rể, tiếp theo là các thành viên trong đám rước dâu (theo thứ tự tuổi tác từ cao xuống thấp), và đi cuối cùng là chú rể cùng viên đại úy của mình (người này phải đi bên phải chú rể) (29).
Đoàn nhà trai sẽ được người phù dâu đón ngay trước cửa nhà cô dâu. Chú rể và viên đại úy của mình buộc phải quỳ trước tất cả bốn hướng đi vào ngôi nhà của cô dâu, để tỏ lòng kính trọng. Cho đến khi cô dâu bước ra, đoàn nhà trai vẫn còn phải ở lại trong một phòng chờ (30).


Chú thích:
(28) Theo phong tục dân gian truyền thống, người con trai nhất định phải nhận sự ban phúc lành của mẹ. Sẽ rất nguy hiểm nếu không đón nhận điều này (xem Joanna Hubbs, Người Mẹ Nga: Người đàn bà linh thiêng trong văn hóa Nga [Bloomington IN: trường đại học báo chí Indiana 1988], trang 84).
(29) Rabinovich, trang 18.
(30) Rabinovich, trang 18.

[nthach]

Nghi lễ bện tóc cô dâu [Oкручивание]





Trong khi đó, cô dâu (đi ra từ một trong những phòng phía sau) đi vào một "phòng giữa" nơi chú rể đã có mặt ở đây. Mặc dù nghi lễ chưa chính thức, nhưng khách mời vẫn được phép tự động vào phòng giữa. Cô dâu bước vào cùng với một ổ bánh mì tròn (gọi là каравай) (31) và pho mát. Những người hầu còn mang theo cả tiền. Tất cả những đồ vật này tượng trưng cho sức khỏe và thình vượng (32). Chú rể đi đến phía sau cô dâu lúc này đã ngồi xuống, và chú rể cũng ngồi xuống ngay bên cạnh cô dâu. Ngồi bên cạnh phía bên kia cô dâu, là một người đàn ông có họ hàng với cô dâu, tốt nhất là người em trai của cô dâu (33).
Nghi lễ cuối cùng trước khi đội vươngmiện – là nghi lễ "uốn tóc" – được tiến hành ngay lúc này. Mẹ của chú rể sẽ xin phép cha mẹ cô dâu để chải tóc cho cô dâu. Cùng lúc này, chú rể cũng được chải tóc, nghi lễ này là để xóa bỏ hoàn toàn lọn tóc đơn trên đầu cô dâu, và bện lại tóc của cô dâu thành hai bím (tượng trưng cho gái đã có chồng). Trong lúc đang bện tóc, người phù dâu đi chia каравай và pho mát thành từng phần những phần nhỏ. Sau đó, người phù dâu (nhân danh cô dâu) đi mời chú rể, và từng vị khách một, những phần bánh và pho mát đã được chia ra (34). Theo như Fletcher, số lượng từng ổ bánh mỳ mà những vị khách đã dùng, sẽ thể hiển sự kết nối mọi vấn đề thành một thể (35). Đến khi nghi lễ bện tóc kết thúc, đôi tân hôn sẽ được mẹ chú rể trao tặng tiền và hoa (36).


Chú thích:
(31) Tôi không thể tìm ra công thức làm bánh каравай. Stscherbakiwskyj, các trang 331-2, đã viết là, loại bánh này cần phải do người phụ nữ trẻ đã có chồng nướng, bản thân người này nhất định phải sạch sẽ trước khi nướng bánh. Điều này cực kỳ quan trọng, vì cần phải có bảy ổ bánh mỳ (tượng trưng cho số lượng các hành tinh đã được biết đến). Do đó, nước cũng phải được từ bảy cái giếng, bột được lấy từ bảy bao tải (nước phải được múc từ bảy cái giếng khác nhau đào dưới lòng đất, và được để trong bảy năm, bảy Kopa (mỗi kopa = 60) trứng từ bảy con gà mái, muối được lấy từ bảy nơi, bơ được lấy từ bảy bình…
(32) Pushkareva, trang 111.
(33) Rabinovich, trang 19.
(34) Rabinovich, trang 20.
(35) Fletcher, trang 231.
(36) Rabinovich, trang 20. vấn đề vẫn chưa rõ ràng là chú rể có được nhìn mặt cô dâu trong thời gian này hay không. Hầu hết các bản miuêu tả đều thống nhất là, chú rể không thể nhìn được mặt cô dâu trong lễ cưới, bởi vì cô dâu luôn che mạng. Tuy nhiên, điều này lại có vẻ như không thể bện tóc một ai đó trong khi người này lại đang che mạng, do vậy nhất định là sẽ có thể đã được tháo mạng ra.

[miao_miao_nhok]

cảm ơn chủ topic rất nhiều vì đã cung cấp cho chúng tôi nguồn tài liệu đÁng quý này...

[nthach]

Lễ đội vương miện [Венчание]



Ảnh minh họa


Người phù dâu yêu cầu bố cô dâu ban phước cho cặp tân hôn một lần nữa, rồi sau đó chú rể cần tay cô dâu và đưa ra một chiếc xe rước dâu (xe trượt tuyết, hoặc xe ngựa), trên xe đưa dâu có trang trí rất lộng lẫy – chiếc xe sẽ có những biểu hiện cho chúng ta thấy, nó mang phong cách trang trí có những tập quán cổ xưa cùng song song với tập quán cận đại. Cô dâu ngồi ghế chính trên chiếc xe hoa, và ngồi cạnh cô là người phù rể và dâu phù dâu. Còn chú rể và viên đại úy, cùng với khách tham dự mỗi người một phương tiện cùng đi đến nhà thờ. Cha mẹ cô dâu lúc này thì ở lại nhà. Những người đi trên xe hoa khi đến nhà thờ, không bước xuống đường đất, mà đi trên một tấm thảm trải từ bậc lên xuống của xe hoa, trải vào đến tận nhà thờ. Cuối cùng, khi họ đã vào đến bên trong nhà thờ và đến gần ban thờ, cặp uyên ương cùng đứng trên một chiếc thảm rất quý giá (như một tấm lụa bằng vàng) (37).

Những thông tin chi tiết của nghi lễ này thì khá hiếm. Ở đây, Levin đã dẫn ra một số chi tiết:

Khi đó có lễ ban phước trường thọ cho đôi tân hôn cùng với cộng đồng, hy vọng con cháu đầy đàn, và cầu mong Thượng đế, chúa Jesus, đức Mẹ chăm sóc và nuôi dưỡng. Đọc một trong những đoạn kinh về sự hình thành Adam và Eve, rồi tiếp theo là đọc lá thư thứ nhất gửi các tín đồ Corinto, giải thích trách nhiệm của đôi vợ chồng phải đối xử với nhau như thế nào, rồi cùng với những thủ tục tôn giáo khác… Sau đó giáo hội đứng ra làm chứng cho lễ cưới (38).
Chú rể đứng bên phải vị linh mục, còn cô dâu đứng phía bên trái. Cô dâu và chú rể mỗi người được nhận một cây nến đã được thắp sáng, họ sẽ phải cầm cây nến này trong suốt buổi làm lễ tại nhà thờ (39). Họ trao nhân nhẫn cho nhau, sau đó họ sẽ được làm lễ đội "vương miện", những chiếc vương miện này là những chiếc vòng hoa đội lên đầu (40).
Fletcher cho biết là, sau khi kết thúc buổi lễ tại nhà thờ, cô dâu sẽ ngã xuống chân chú rể (biểu hiện sự phụ thuộc) và dập đầu vào giày của chú rể. Còn chú rể, lần lượt ném chiếc áo choàng và những chiếc áo khoác ngoài của mình quanh cô dâu, biểu hiện sẽ che chở và bảo vệ vợ mình mãi mãi (41). Nhưng sự miêu tả của Fletcher có thể không hoàn toàn đáng tin cậy, vì có thể đây là tình tiết của những thủ tục hôn nhân khác, như chúng ta sẽ xem ở bài tiếp theo.



Chú thích:
(37) Rabinovich, trang 21.
(38) Levin, trang 94.
(39) Điều quan trọng nhất là ngọn lửa phải được giữ không bị tắt, vì đó là biểu tượng cho linh hôn của gia đình trong tương lai, theo như N. I. Ostroumov, Svadebnye obychai v drevnei rusi (Tula: Tipografiia I. D. Fortunatova, 1905), trang 57.
(40) Pushkareva, trang 111.

[nthach]

Tiệc cưới [пир] và quà cưới [подарки]




Thảm lại một lần nữa được trải xuống mặt đất, để đôi tân hôn cùng bước lên đó để rời khỏi nhà thờ, và quy trở về nhà cô dâu. Lúc này, mẹ cô dâu sẽ trao cho đôi vợ chồng mới cưới tiền bạc và hoa, còn bố cô dâu sẽ đến ôm hôn chú rể. Mọi người tham dự lúc này lần lượt đi vào phòng dự tiệc, và bữa tiệc cưới được bắt đầu. Mọi người đều tham dự trong bữa tiệc này, ngoại trừ cô dâu và chú rể. Chú rể thì được phép "nhấm nháp" một mẩu bánh mỳ cùng với phomát và uống chút rượu vang, nhưng cô dâu thì hoàn toàn không được phép động đũa vào bất kỳ một thứ gì. Đối với những người khác, tất nhiên rồi, họ được mặc sức ăn uống no say. Món ăn đầu tiên tiên truyền thống là món thiên nga nướng, món này đích thân chú rể sẽ là người cắt con thiên nga thành từng miếng nhỏ, rồi mang đến mời bố mẹ cô dâu trước tiên, rồi sau đó mới mang đến mời những người khách tham dự khác. Chú rể tiếp tục làm công việc này của mình ít nhất là đến món thứ ba, rồi sau đó những người thay thế tiếp theo là viên đại úy, phù rể, và một số những người bạn khác (42).
Các món quà tặng được trao trước hoặc trong bữa tiệc. Về vấn đề này, Herberstein đã có tìm hiểu kỹ:

Chú rể ghi chép cẩn thận từng món quà cưới. Sau hôn lễ, chú rể sẽ xem xét lại toàn bộ các món quà cưới để có thể giữ lại những món nào, và đưa nó ra để định giá. Rồi anh ta quay lại nói llời cảm từng những người đã mang tặng quà cưới.


Chú thích:

(42) Rabinovich, trang. 21.

[nthach]

Chiếc roi [держава]




Một món quà được cho là quan trọng nhất đó là chiếc roi, món qua này là do người bố của cô dâu ban tặng cho chú rể. Theo truyền thống, ông bố cô dâu sẽ dùng chiếc roi này đánh lên người con gái mình ròi nói: "Con gái, với những cái đánh đòn này, để cho con biết quyền lực của bố mình, còn bây giờ quyền lực này sẽ được trao sang cho người khác. Chồng con sẽ thay bố, dạy dỗ con bằng chiếc roi này" (44). Theo như một số bản chỉ dẫn khác, chú rể cũng phải cầm chiếc roi và đánh lên người cô dâu để biểu hiện quyền lực của mình. Nếu như chú rể tỏ ra nhân từ hơn, thì chú rể có thể để chiếc roi vào trong áo của mình để "bày tỏ hy vọng anh ta sẽ không bao giờ phải dùng đến nó" (45).

Vào cuối buổi tiệc, thì người phù rể xuất hiện, cảm ơn cha mẹ cô dâu và mời họ (cùng với các vị khách tham dự) đến nhà chú rể để dự buổi dạ yến. Chú rể - để tỏ lòng kính trọng của mình – cúi người chào cha mẹ cô dâu trong khi mọi thủ tục đã được thông báo xong suôi. Sau khi nghi thức này đã được hoàn thành, và bữa tiệc kết thúc, thì cô dâu và chú rể cùng nhau vào động phòng (46).


Chú thích:

(44) S. S. Shashkov, "Istoriia russkoi zhenshchiny," Sobranie sochenii S. S. Shashkova (Saint Petersburg: Tipografiia I. N. Skorokhodova, 1898), trang 762.
(45) Cũng sách trên, trang 763. Đối với nhiều nhà sử học, nghi lễ này là biểu hiện sự gia phong mẫu mực trong hôn nhân – sự tin cậy và tính phụ thuộc của cô dâu đối với chú rể. Tuy nhiên chiếc roi còn có thể mang nhiều ý nghĩa khác trong thời kỳ đầu tiên xuất hiện phong tục này. Pushkareva (trang 112), lấy một ví dụ, có những tranh luận rằng, những đòn roi này là cầu mong sự sinh nở cho người phụ nữ được may mắn.
(46) Rabinovich, trang 22.

[nthach]

Động phòng [первая Брачная ночь]



Hình minh họa

Những thành viên chủ chốt của lễ cưới sau đó rời khỏi nhà cô dâu. Chú rể thì cưỡi một ngựa, còn cô dâu ngồi trên một chiếc xe ngựa. Còn những người khác thì tuy cơ ứng biến, họ có thể đi bằng phương tiện gì cũng được. Người phù rể và người phù dâu, cùng với tứ thân phụ mẫu và bà mai (nếu có) sẽ đi vào chuẩn bị phòng ngủ cho cô dâu chú rể (47). Đôi vợ chồng mới cưới cùng nhau thay đổi y phục và mặc quần áo ngủ (vấn đề này vẫn chưa được rõ ràng, là họ sẽ thay quần áo ngủ trước mặt nhau hay là sẽ tự mình thay quần áo ở phòng riêng và có người khác giúp đỡ), rồi họ cùng nhau lên giường và được phục vụ ăn uống (lúc này họ mới có cơ hội được ăn uống). Viên đại úy sẽ phục vụ thức ăn cho "hoàng tử" còn mẹ chú rể sẽ lấy thức ăn cho "công chúa". Đôi tân hôn không được phép tự mình ăn uống. Sau khi cả hai đã ăn uống xong suôi, cha mẹ của cô dâu sẽ cầu phước cho cha mẹ chú rể rồi đi về nhà mình. Mọi loại ánh sáng được mang hết ra ngoài hoặc tắt đi, ngoại trừ cây nến của lễ cưới, cây nến này buộc phải được thắp sáng suốt đêm (48).

Chú thích:
(47) Rabinovich, trang 22.
(48) Rabinovich, trang 23.

[nthach]

Ngày thứ hai và ngày thứ ba


Hình minh họa


Như đã đề cập đến từ trước, Lễ cưới thời trung cổ của Nga được kéo dài đến ba ngày. Vào ngày thứ hai, đôi tân hôn sẽ đi tắm gội (tắm riêng) rồi lại quay về giường, tại gường cưới họ sẽ được nhận những lời chúc tụng và quà cáp (49). Theo như vị phù rể đã hứa, bữa dạ tiệc thứ hai sẽ được bày biện tại nhà chú rể, ngày hôm đó, chiếc cổng trước nhà chú rể đã được gia đình cô dâu vừa mới đến để làm và mở thêm rộng rãi và đàng hoàng hơn (50). Lại một lần nữa, chú rể phải ra tiếp khách. Sang ngày thứ ba, sự tắm gội và những lời chúc tụng lại được lặp lại như ngày thứ hai. Tuy nhiên, mọi người dường như đã có đôi chút mệt mỏi về những bữa tiệc tùng đã chàn lan, và bữa tiệc thứ ba (được tổ chức tại nhà cô dâu) chỉ đơn giản hơn nhiều. HIện các chi tiết chưa được rõ ràng lắm, nhưng Rabinovich có dẫn chứng rằng, bữa tiệc này chỉ gồm hoa quả và pho mát (51). Sau khi bữa tiệc trong ngày thứ ba kết thúc, thì đôi tân hôn chính thức là vợ chồng và hôn lễ được hoàn thành.


Chú thích:
49) Rabinovich, trang 24.
(50) Rabinovich, trang 25.
(51) Rabinovich, trang 26.