@lão hâm - tập truyện ngắn của Phan Chí Thắng

[minminixi]

Phanhoamay viết

[B]...Nhưng nhìn lại thì chả còn cái mặt nạ từ bi nào cả để làm mặt nạ trưởng, bởi chúng bị mua hết mất rồi.

Bác Phan mắng người ta khéo thế !
Dưng mà em đang tự hỏi, sao Tôn Ngộ Không chẳng chịu lôi thầy Tam Tạng ra đề cử sau cùng cho chắc thắng? Là vì em chưa thấy cái mặt nạ Đường Tăng nào trên đời, tức là chưa có ai mua...
Thầy Đường Tăng từng kỷ luật TNK rất nhiều, nhưng kỷ bao nhiêu lần thì bấy nhiêu bận lén sai lão Trư đi mời về, hoặc biết Ngộ Không thông minh nên cũng sẽ tự quay về !
Rất cám ơn bác !

[hungmgmi]

Phanhoamay viết

Chuyện bọn mặt nạ

Ông bạn lão Hâm có thú chơi mặt nạ. Ông làm rất nhiều mặt nạ, treo kín cả bốn bức tường căn phòng rộng, còn lại xếp đống một góc. Mặt nạ đủ loại, cái thì cười, cái thì khóc, cái thì đểu, cái thì hài.
Số mặt nạ lên tới dăm trăm cái. Thế là nẩy ra trò bình bầu mặt nạ trưởng, nghĩa là bỏ phiếu chọn người đứng đầu để lãnh đạo tập thể các mặt nạ.
Bầu đi bầu lại vẫn chưa có cái mặt nạ nào đạt số phiếu quá bán vì phe hài chỉ bầu cho mặt nạ hài, còn phe bi thì chỉ bầu cho mặt nạ bi, trong cùng một phe chưa hẳn phiếu đã tập trung cho một anh chị nào cụ thể, thậm chí có rất nhiều phiếu trắng.
Bầu mãi không xong, mặt nạ Tôn Ngộ không - con khỉ thần thánh - liền đưa ra sáng kiến:
- Bầu không xong thì bán! Mặt nạ nào được nhiều người mua thì mặt nạ đó là có giá nhất và nó xứng đáng làm mặt nạ trưởng.
Nghe theo lời con khỉ thông minh, tất cả các mặt nạ rùng rùng kéo nhau ra phố hàng Mã tự bán mình.
Trong vòng chưa đầy mười lăm phút, mấy cái mặt nạ từ bi bị người đời mua hết veo. Cả hội phấn khởi quay về nhà ông bạn tôi vì đã chọn được người đứng đầu. Cười, vỗ tay, reo vui.
Nhưng nhìn lại thì chả còn cái mặt nạ từ bi nào cả để làm mặt nạ trưởng, bởi chúng bị mua hết mất rồi.

Em thích truyện này của bác,bởi nghĩa ẩn sau các câu chữ. Ngoài ra còn có lý do là em cũng có một bộ sưu tập mặt nạ khá "ác" treo la liệt trong nhà. Em xin phép viết thêm một đoạn.
Lại nói đên số phận các mặt nạ đã bị bán.
Sau khi hô quân đi mua hết mặt nạ từ bi, mụ Tư Béo bèn cho lâu la lảng vảng quanh các trụ sở cơ quan Nhà nước. Thấy chỗ nào có vị sắp ngoi lên làm sếp, mụ bắn tin bán mặt nạ từ bi, đeo không có tác dụng không lấy tiền. Không ngờ mụ trúng lớn, vì các vị này mua ngay với giá cao, không thèm cò kè lấy một xu. Sau khi bán veo hết hàng, mụ liền mở xưởng sản xuất mặt nạ, mời nghệ nhân Vọng chủ cửa hàng Vong Mask trên phố Hàng Bông làm cố vấn. Hàng mụ sản xuất ra không đủ để bán, có người còn đặt hẳn mấy công xuất khẩu. Cuối năm đó, mụ Béo được thành phố tuyên dương là doanh nghiệp "trẻ" tiêu biểu, đã tạo công ăn việc làm cho mấy chục nhân công. Biệt danh Béo cũng mất, thay vào đó người ta gọi mụ là Tư "mặt nạ". Dân phố cổ nói ngọng thì gọi mụ là Tư "mặt lạ". Lạ quá đi chứ, chẳng gì thì mụ cũng đã góp phần tạo hình ảnh đáng kính cho các vị lãnh đạo khi khoác cho họ một gương mặt từ bi. Có người hỏi kháy:"Thế họ đeo cái mặt nạ của mụ được mấy nả?". Nhà doanh nghiệp "trẻ" cười rung cả...mỡ:"Thì ba bảy hai mốt ngày là hỏng ngay ấy mà, có thế thì hàng chúng iem mới bán chạy được chứ"

[Мужик]

Theo thống kê của các nhà kinh doanh trên phố Hàng Mã - Hà Nội, tỷ lệ mang lại lợi nhuận tối ưu khi nhập hàng mặt nạ của thầy trò Đường Tăng dịp Tết Trung thu hàng năm như sau:
- Mặt nạ Tôn Ngộ Không: 50%;
- Mặt nạ Trư Bát Giới: 30%;
- Mặt nạ Sa Tăng: 15%;
- Mặt nạ Tam Tạng: 5%.

Số liệu thống kê này nói lên điều gì, các bác nhỉ?

[minminixi]

Mặt nạ ĐT ra thị trường có 5%, thảo nào tôi không thấy (hay chưa thấy) ai dùng. Nguyên nhân tôi nghĩ chắc là do đeo vào, người ta phải kiêng tửu sắc, cũng cầm như đi bóc lịch ( mà khi bóc lịch vẫn có được baby để chống án tử kia mà). Hay là thiên hạ ngày nay không tin có ai mang quyền lãnh đạo cả ba tên Khôn (TNK)-Đần (ST) và Dâm (TBG) mà lại không màng đến bản thân, chỉ chăm chăm một định hướng cứu khổ cứu nạn xa xôi ! ( Tuy khi yêu quái dọa ăn thịt thì vẫn run rẩy như thường).
Noi gương anh MU, tôi nhờ cụ Gug kiếm tính hiệu quả của từng loại mặt nạ trên theo điều kiện về thứ tự quyền thế và thời gian đạt được mong ước, thì kết quả là :
-ĐT: 100%
-TBG: 95%
-ST:90%
-TNK: ...0%
Con số trước số 0 nó mờ ảo nhìn không rõ, nhưng nếu đã xếp theo thứ tự thì hẳn nó phải thấp hơn 9. Như vậy hình như trật tự vẫn được tái lập trong thực tế.
Vừa điện thoại hỏi bà Tư mặt nạ, thì bả cười khùng khục, giải thích vắn tắt: ít người mua là do hàng chất lượng cao và bền, vì làm nó rất khó phải dùng loại da... (nghe không rõ) thật dày và luyện rất lâu, người mua lại giấu kỹ ít khoe ra nên không ai biết hiệu quả của nó ra sao để đổ xô đi mua.
Không biết phải vậy chăng, nhờ các bác kiểm tra giúp!

[Мужик]

Мужик viết

- Mặt nạ Tôn Ngộ Không: 50%;
- Mặt nạ Trư Bát Giới: 30%;
- Mặt nạ Sa Tăng: 15%;
- Mặt nạ Tam Tạng: 5%.

Đấy là em nói về đầu vào (mua xỉ), còn đầu ra (bán lẻ) thì kết quả như sau:

- Mặt nạ Tôn Ngộ Không: lãi rất cao (có thể "ăn dày" được);
- Mặt nạ Trư Bát Giới: có lãi (nhưng chỉ "ăn mỏng" thôi);
- Mặt nạ Sa Tăng: nhà nào khéo bán thì hòa vốn;
- Mặt nạ Tam Tạng: lỗ vốn hoàn toàn. Bây giờ kinh tế thị trường rồi, không thể bắt người ta mua kèm như thời mậu dịch quốc doanh nữa. Có nhà khôn chơi trò khuyến mại: Mua Sa Tăng thì được tặng thêm Tam Tạng. Vậy mà vẫn ì ạch lắm!

Không hiểu sao nhà sản xuất vẫn cứ cho Tam Tạng ra đời. Thế mới lạ chứ!

[rung_bach_duong]

Мужик viết

Không hiểu sao nhà sản xuất vẫn cứ cho Tam Tạng ra đời. Thế mới lạ chứ!

Phải cho Tam Tạng ra đời để làm nền cho mặt nạ Sa tăng bán được, mặt nạ Sa tăng làm nền cho mặt nạ Chư và mặt nạ Chư làm nền cho mặt nạ Tôn Ngộ Không bán chạy, mánh kinh doanh là vậy mà. Trong sản lượng bán ra của Tôn Ngộ Không đã bao gồm chi phí để SX ra Tam Tạng

[USY]

Bạn Vania nói "giải rút" là không đúng rồi. Nó là "dải yếm" bạn ạ:
Thuyền anh ngược thác lên đây
Mượn đôi dải yếm làm dây kéo thuyền

[sad angel]

xin lỗi các bác vì em spam một tí, nhưng nhân đây em muốn hỏi về dải yếm ấy ạ. Em có nghe nói là các cô thôn nữ ngày xưa đôi khi chỉ mặc áo yếm thôi, không có áo tứ thân hay nâu sồng mặc ngoài. Bản thân em thì thấy đẹp, nhưng em thắc mắc như thế có bị xem là "mát mẻ" ko ạ? vì theo nét văn hóa của phương Đông truyền thống thì người phụ nữ phải "kín đáo", xem các phim cổ trang và tài liệu sử em cũng thấy những thiếu nữ phương Đông mình đôi khi tay áo trượt lên khuỷu tay là đã thẹn thùng rồi.

[USY]

Phụ nữ ngày xưa không khi nào mặc độc có yếm đâu bạn ạ, trừ phi... đi gội đầu hay đi ngủ. Bao giờ cũng phải có áo cánh. Còn khi ra chợ, ra đường thì phải mặc áo cánh dài tay hoặc áo dài tứ thân ấy chứ, sao lại mặc yếm không được! (Bà ngoại tôi dặn thế)

[hungmgmi]

Em đề nghị chúng ta viết là Trư Bát Giới cho nó thống nhất với truyện, các bác ạ.

[Phanhoamay]

Câu chuyện bên bàn cờ


Nhà cu Bi phun thuốc muỗi nên Bi phải sơ tán sang nhà ông ngoại. Biết là ông ngoại Hâm không thích chơi các trò trẻ con nên Bi mang theo hộp cờ vua, bắt ông phải chơi cờ với nó.
Bi bày quân, trịnh trọng nhường cho ông ngoại Hâm chơi quân trắng. Liếc thấy bên quân trắng chỉ còn có sáu quân: Tướng, hậu, xe, voi và hai tốt, còn bên đen thì thiếu có hai con tốt, lão Hâm hỏi ông cháu láu lỉnh:
- Con có biết là quân trắng được đi truớc không? Vậy là con nhường ông đi truớc?
Ông cháu tám tuổi tuy khôn vặt nhưng vẫn thật thà:
- Vâng, nhưng nếu quân trắng nhiều hơn thì con sẽ chơi quân trắng.
OK, ăn thua gì đâu, chỉ là một trò chơi thôi mà! Hai ông cháu chơi được một lúc thì lão Hâm chịu thua. Bi khoái chí kết luận:
- Ông phải chịu khó học lý thuyết cờ. Ông thua là vì ông chưa học chơi cờ như con.
- Con nói rất đúng, làm việc gì cũng phải học thì mới làm tốt được. Thế con có biết chơi cờ tướng không? Ông có bộ cờ tướng đấy?
Thế là hai ông cháu chuyển sang chơi cờ tướng. Tất nhiên là với biên chế đầy đủ, ông ngoại dễ dàng thắng Bi sau năm phút.
Không chấp nhận thất bại, cu Bi làu bàu là cờ tướng rắc rối hơn cờ vua, chơi không sướng.
Ông ngoại hỏi:
- Con có thấy cả hai loại cờ đều có 32 quân, các quân khá giống nhau? Nghe nói cờ vua cũng xuất xứ từ phương Đông, du nhập sang phương Tây rồi biến tướng thành cờ vua hiện nay. Con có thể đưa ra nhận xét gì về sự khác biệt rõ rệt giữa cờ vua và cờ tướng?
Chú bé suy nghĩ một lúc rồi trả lời:
- Cờ vua có con hậu, không có hai con sĩ, nhưng lại có cặp voi. Mã thì không bị cản.
- Con giỏi lắm. Đó là những khác biệt về quy định chức năng nhiệm vụ các quân cờ. Bây giờ ông phân tích thêm cho con thấy những khác biệt về nhận thức nhé?
Thứ nhất là tính quần chúng. Vua trong cờ tướng là một tay hèn nhát và lười biếng, luôn phải có hai con sĩ bảo vệ sát sườn, ông ta chỉ đi lại loanh quanh trong một khoảng không gian hẹp, bắt tất cả phục vụ mình. Vua trong cờ vua tuy vẫn là vua nhưng phải làm việc nhiều hơn, ông ta có thể đi khắp bàn cờ, tham gia chiến đấu mà không đòi hỏi có vệ sĩ cặp kè.
Con tốt là quân cờ có vị trí xã hội thấp nhất. Con tốt trong cờ tướng tiến lên tiêu diệt quân thù song nếu đi đến tận cùng thì nó thành con tốt lụt, không còn khả năng gì nữa, rất vô vị. Đó là kiểu vắt chanh bỏ vỏ đó con. Trong khi đó, con tốt trong cờ vua sau khi đã phấn đấu tích cực, đi đến tận cùng đẩt địch thì được lại tôn vinh công trạng và đãi ngộ xứng đáng bằng cách có quyền biến thành bất kỳ quân cờ nào có đẳng cấp cao hơn, trừ vua, tất nhiên! Rõ ràng là người châu Âu có quan điểm quần chúng hơn hẳn người châu Á? Họ biết động viên quần chúng tốt hơn và quần chúng có cơ hội thăng tiến nếu chịu phấn đấu hy sinh?
Thứ hai là tính tự do. Trong cờ vua, các quân pháo không cần ngòi, quân mã không bị cản, quân tượng đi khắp bàn cờ. Rõ ràng là trong cờ vua các loại lực lượng cơ động hơn, tự do hơn, ít bị gò bó như trong cờ tướng?
Thứ ba, điều thú vị nhất, đó là chỉ trong cờ vua mới có nhân vật nữ - con Hậu. Không những thế con Hậu là nhân vật có sức mạnh to lớn nhất. Đó thực chất là tôn trọng phụ nữ, là đánh giá đúng vai trò và tài năng của người phụ nữ trong xã hội chứ không phải là cái trò cơ cấu vớ vẩn, cho vài bà ngu lâu dễ bảo ngồi vào chính quyền để làm dáng như ở một số nơi đâu con.
Cu Bi há mồm nghe. Chắc là nó chưa hiểu gì nhiều về tính dân chủ và tính tự do. Lão Hâm đoán vậy, khi nghe nó hỏi sau một hồi trầm ngâm suy nghĩ:
- Ông ơi, thế trong nhà con, mẹ con có phải là Hoàng hậu thật không, hay cũng chỉ là cơ cấu?

[Phanhoamay]

(Chuyện cũ kể lại, xin lưu ý người đọc về thời điểm tôi viết truyện này!)

Nàng công chúa biển


Gã thuê một apartment 80 USD/đêm ở Tuần Châu, dúi cho chú lái xe 300.000đ bảo tìm chỗ cất xe và trú ngụ qua đêm. Sau bữa tối nhẹ nhàng với ly rượu cô-nhắc, gã thả bước dọc theo bờ biển, để cho tâm hồn phiêu lãng cùng với sóng nước và mây trời. “Ngũ thập tri thiên mệnh”, gã qua ngũ thập mấy năm rồi, mệnh của gã chỉ còn mấy năm nữa là về hưu, điều này ghi rõ ở Luật công chức viên chức nhà nước, khỏi cần tài giỏi gì cũng biết.
Gã để đôi chân trần được cát ướt vuốt ve. Bãi cát nhân tạo ở Tuần Châu có nhiều hạt thô ráp không mịn như những bãi cát tự nhiên. Quay đầu nhìn về phía sau, gã thấy những vết chân của gã bị sóng chồm qua xoá nhoà như chúng chưa hề có.
Bỗng gã thấy một con cá bé xíu kẹt lại trên bờ, nó quẫy mạnh hòng ném mình xuống nước nhưng càng quẫy nó càng rơi xa mặt nước hơn nên đợt sóng kế tiếp không liếm được đến chỗ nó. Gã dừng lại, tò mò xem số phận con cá ra sao. Đời gã nhiều lần sa vào cảnh như con cá nọ và cũng nhiều lần chính gã đẩy người khác vào chỗ cùng quẫn không kém.
Con cá mỏi mệt và tuyệt vọng, nó cất tiếng người, giọng nhẹ như tơ: “Ông ơi cứu tôi với!”. Ngạc nhiên, gã nhặt con cá lên, đặt vào lòng bàn tay. Con cá bé nhỏ này rất lạ, thân nó lóng lánh ngũ sắc, đặc biệt rất nhiều vây, hai hàng vây cạnh sườn giống như những mái chèo của con thuyền đua trên sông Hàn.
Thay vì thả con cá xuống biển, gã chạy vội về căn hộ sang trọng kiếm cái xô mang ra múc đầy nước biển và thả con cá vào đó. Con cá bình tĩnh trở lại, ngon lành đớp từng ngụm nước biển quen thuộc, ngước mắt nhìn gã cảm ơn.
Thế là nhà gã có thêm một bể cá mới, bể cá nước mặn. Trong phòng ăn gã đã có con hồng long giá mười triệu, ngoài sân gã có hòn non bộ với tám con cá vàng một con cá đen (số lượng đúng theo phép phong thuỷ). Riêng con cá mới nhặt được ở Tuần Châu gã để trong phòng ngủ, bể cá gã thuê làm bằng kính dày 1,5cm, chạy dài suốt cả bức tường. Con cá rất đẹp, gã nhờ người hỏi xem là giống cá gì mà không ai biết, kể cả mấy chuyên gia ở Viện Hải dương học. Tuy được gã đặc biệt quan tâm, con cá vẫn buồn bã, không hề ăn bất cứ thứ gì gã cho, nó lờ đờ bơi quẩn quanh ống xục khí như nhớ thương cố hương biển cả mênh mông của nó.
Hàng tuần gã nhờ chú lái xe ra Tuần Châu lấy dăm bảy can nước biển mang về đổ vào bể thay cho lượng nước được hút ra làm sạch. Trong một lần thay nước như vậy, chú lái xe phát hiện thấy con cá bé nhỏ ăn mấy cọng rong biển, từ đó lần nào chú cũng cố tìm những sợi rong biển non nhất mang về cho cá.
Một đêm thu dịu mát, gã mở bản Ánh trăng, châm điếu thuốc thơm, lim dim mắt hưởng thụ giây phút thư thái sau một ngày vật lộn với bốn năm cuộc họp căng thẳng. Gã ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Bỗng từ trong bể cá một cô gái xinh đẹp bước ra, áng chừng chưa đến 15 tuổi. Gã từng biết nhiều người đàn bà, nhiều tấm thân nõn nà người mẫu, nhưng đẹp và thuần khiết như cô gái này thì những lúc mơ mộng nhất gã cũng chưa bao giờ tưởng tượng nổi.
- Thưa chú, cháu cảm ơn chú đã cứu sống cháu. Nhưng cháu không thể sống trong cái bể chật hẹp này được, cháu phải về với cha mẹ cháu, với đại dương của cháu.
- Nàng là ai, hỡi nàng tiên xinh đẹp của ta?
- Không dấu gì chú, cháu là con gái Thuỷ Tề, hôm đó ham đi chơi xa bị sóng đánh lên bờ, nhờ chú cháu mới thoát chết, nay cháu xin chú cho cháu trở về biển cả.
- Ô, nàng hãy ở lại đây với ta, hãy làm vợ ta. Ta với nàng có duyên gặp nhau là trời đã định rồi, nàng đừng từ chối.
- Nhưng cháu còn bé lắm chú ơi.
- Ta đợi nàng lớn thêm mấy năm nữa.
- Nhưng chú đã có vợ rồi, vợ chú nằm ngay phòng bên cạnh kia thôi!
- H h h ừm, ta với bà ấy chỉ là nghĩa thôi, không còn tình nữa.
- Không được đâu chú ơi, cô bé oà khóc rồi biến vào bể trở lại thành con cá bé nhỏ.
Bàng hoàng chợt tỉnh, gã đăm đăm nhìn con cá đang lờ đờ bơi ở một góc bể, không biết câu chuyện vừa rồi là thật hay mơ. Gã chạy sang hỏi vợ, người phụ nữ đã về hưu đang ngồi lần tràng hạt lẩm bẩm đọc kinh Phật:
- Bà có nghe thấy tiếng động gì trong nhà không?
- A di đà phật, ông làm tôi giật mình, tôi có nghe thấy gì đâu?
Vợ chồng gã lấy nhau đã gần ba mươi năm. Hồi đó gã vừa tốt nghiệp khoa Vô tuyến điện Đại học Bách khoa và xung phong đi bộ đội ngay, thời ấy hầu hết thanh niên là như vậy. Gã được đưa về đơn vị thông tin thuộc một Sư trong đoàn 559, làm quen với cô bác sỹ quân y xinh đẹp có đôi mắt mở to như chú nai vàng trong thơ Lưu Trọng Lư. Một năm sau hai người làm đám cưới giữa hai đợt bom B52 của Mỹ. Ba tháng sau đám cưới, gã nhận lệnh về đi học Học viện quân sự ở nước ngoài, còn cô bác sỹ mắt nai thì chuyển về một bệnh viện ở Hà nội. Hoá ra bố cô bác sỹ là một vị tướng Tư lệnh quân khu!
Có bằng cấp, có lý lịch tốt, có quá trình ở chiến trường, gã leo tắt những bậc thang danh vọng nhẹ nhàng như người ta làm xiếc. Cô gái mắt nai nay đã nhìn rõ sự đời, nhìn rõ tâm can của gã, chỉ còn muốn an lạc nơi chốn Phật, mặc gã tự do với nhưng mưu đồ chính trị và đám gái gọi chạy xe Dylan.
Đêm hôm sau gã giả vờ ngủ gật, cô Công chúa biển lại hiện lên:
- Nếu chú thả cháu, Vua cha sẽ tặng chú 100 ngàn đôla.
- Từng ấy không bằng số tiền ta đã chi ra cho cậu út sang Mỹ ăn học.
- Một triệu đôla!
- Cái nhà này của ta có giá còn cao hơn.
- Thế thì một viên ngọc minh châu trường sinh!
- Trường sinh làm gì, nếu không có nàng làm vợ?
Thất bại trong vụ mặc cả, nàng Công chúa biển lại nức nở khóc, quay về với cái bể cá thắp nhiều bóng đèn màu rực rỡ.
x
x x
Những hôm không phải đưa thủ trưởng đi công tác, chú lái xe quay về nhà Sếp, đảm nhiệm thêm việc làm vườn, chăm lo cây cảnh và mấy bể cá nhà Sếp. Chú rất thương con cá ngũ sắc bị nhốt trong cái bể đẹp đẽ trong phòng ngủ của Sếp. Chú đặt cho nó cái tên là Sa, ngụ ý nó bị sa vào chốn tù hãm. Chú đâu có biết đó chính là nàng công chúa biển, chú cũng không hay dưới đáy biển, trong kho của Thuỷ Tề có hằng hà sa số vàng bạc châu báu mà nếu chú giúp giải thoát con gái Người thì Người sẵn sàng ban thưởng cho chú. Chủ chỉ thương nó, thế thôi.
- Sa ơi, anh sẽ tìm cách thả em về với biển.
Con cá ngừng bơi, chăm chú nhìn chú nghi hoặc:
- Anh cần tiền hay cần tình yêu?
- Sao em lại hỏi thế? Chàng trai buồn bã, bao giờ chú cũng buồn khi người đời đo bụng chú bằng thước đo trong bụng người ta. Chú càng buồn hơn vì con cá xinh đẹp cũng suy nghĩ tầm thường như vậy. Nước mắt chú ứa ra, vô tình rơi vào bể cá. Không rõ mấy giọt nước mắt của chú có mặn hơn nước biển hay không mà con cá bơi lên cao, đớp chúng vào bụng rồi tỏ ra rất xúc động.
x
x x

Đến ngày Rằm tháng Bảy, bà bác sỹ về hưu nói với chồng với giọng nghiêm trọng:
- Căn bệnh phổi của em lâu nay bây giờ được kết luận là “K” rồi, đã di căn. Các giáo sư quen biết không muốn dấu em - một người đồng nghiệp.
Gã choáng váng như lần đang đeo tai nghe bị sét đánh vào đường dây thông tin, há hốc mồm nhìn vợ. Lâu lắm rồi gã không nhìn kỹ vợ, khuôn mặt thân thương đã có nhiều nếp nhăn nhưng chưa già. Có lẽ nào, cái chết đến đơn giản thế sao? Thế là xong một kiếp người, là sẽ nhắm lại đôi mắt đen huyền ảo kia?
- Em hỏi có loại thuốc nào đắt nhất anh cũng sẽ tìm mua cho em, ở Mỹ ở Anh ở đâu anh cũng mua được.
- Y học thế giới bó tay. Chỉ còn một cách duy nhất, sư ông trụ trì chùa Quảng khuyên em ăn chay và phóng sinh. Nhân ngày Rằm tháng Bảy, anh cho em phóng sinh cá và chim, mỗi thứ 900 con.
Gã nhờ chú lái xe đi mua cho bằng được ngần ấy chim và cá còn sống mang lên Phủ Tây Hồ thả. Đàn chim ào ào bay đi, để lại một đám lông rụng bay theo gió ven hồ.
Ba tháng sau, vợ gã đi kiểm tra lại, thấy bệnh tình không những không phát triển mà hai đáy phổi có sáng lên. Gã mừng lắm, mail ngay sang Mỹ cho cậu út báo tin lành. Quả là có thờ có thiêng, có kiêng có lành!
Một tối nọ, trong dịp hiếm hoi hai vợ chồng nói chuyện với nhau, bà bác sỹ quân y về hưu ngập ngừng đề nghị gã:
- Sư ông lại bảo là em có thể khỏi được nếu anh cho phóng sinh tất cả cá cảnh trong nhà.
Lần này gã còn bàng hoàng hơn lần trước, như bom tấn nổ ngay bên tai. Con hồng long gã không tiếc, bầy cá vàng thì đáng kể gì, riêng nàng công chúa biển thì... không lẽ gã mất nàng ư?
Rồi cũng phải quyết định thả thôi. Đám cá vàng có sống sót được nửa buổi nếu chúng trở lại với tự nhiên, con hồng long quê hương tận Nam Mỹ làm sao mà tồn tại được giữa hỗn độn Hồ Tây? Phóng sinh mà đưa người ta vào chỗ chết là làm điều thiện hay làm điều ác đây?
x
x x
Chỉ có hai cô cháu - bà vợ Sếp và chú lái xe đưa công chúa biển ra vịnh Hạ Long, họ thuê một tàu ra xa ngoài vịnh, chọn chỗ nào nước trong nhất, ít người qua lại nhất để thả con cá bé nhỏ xuống biển. Con cá sung sướng lượn đi lượn lại mấy vòng rồi biến mất dưới biển xanh sâu thẳm.
- Sa ơi, em hãy hạnh phúc nhé! Chú lái xe lẩm bẩm một mình.
Khoảng mười phút sau, bỗng nhiên biển động sóng cồn, con tàu chở hai cô cháu không thể nào đi được nữa. Nước rẽ ra hai bên, Thuỷ Tề dẫn đầu văn võ bá quan chắp tay tạ ơn hai người đã cứu mạng nàng công chúa biển yêu quý của Người:
- Để trả ơn, ta ban cho mỗi người một điều ước, các ngươi ước ngay đi.
Chú lái xe vội vàng:
- Con mong cho bà chủ của con đây hết bệnh ung thư!
Thuỷ Tề vuốt râu cười ha hả:
- Bà chủ kính mến của con có bị ung thư bao giờ đâu!
Bà bác sỹ về hưu chắp tay như niệm Phật:
- Con đã theo Phật rồi, con không có điều gì cầu mong riêng cho con nữa!
Trời lại trong xanh, biển lại dịu êm như bất kỳ một ngày đẹp trời nào khác.
x
x x

Một tuần sau khi để vợ thả công chúa biển về với đại dương, gã lại mò ra Tuần Châu, thuê căn hộ quen thuộc rồi lại lững thững đi dọc theo bờ biển. Lần này gã không ngắm trời sao, không nghe biển gieo những vần thơ bất tận. Gã mong gặp lại cô gái xinh đẹp đáng ra đã là của gã, cũng chẳng phải để ngắm lại dung nhan của nàng, mà với mục đích khác - gặp được bố nàng. Gã đâu còn năng lực yêu mặc dù năng lực đàn ông của gã chưa hề suy giảm, thậm chí còn mạnh mẽ hơn hồi thanh niên nhờ những bình rượu ngọc dương, tắc kè và cá ngựa mà đàn em luôn lo đủ cho gã. Món đông trùng hạ thảo lão dùng thường xuyên như người ta ăn rau muống. Để yêu người ta cần phải có năng lực khác - năng lực hiểu và hy sinh dâng hiến cho người mình yêu, cái đó nay đã khô cạn trong lòng gã, đám đàn em làm sao tìm ra thứ thuốc khả dĩ chữa được bệnh này.
Ngay hôm vợ gã xách xe ra Hạ Long, gã gọi điện cho một người quen ở Thanh tra Bộ Y tế, nói rất khéo:
- Ông xem hộ hồ sơ bệnh án bà xã tôi ở Bệnh viện K. Tôi nghi là bà ấy bị ung thư nhưng các bác sỹ còn dấu. Tôi muốn biết để sớm lo liệu, cho dù đó là sự thật tàn nhẫn nhất.
Không quá nửa buổi, người bạn kia gọi điện trả lời là vợ gã chưa hề điều trị ở Bệnh viện K nên không có hồ sơ bệnh án ở đấy. Thôi rồi, cao nhân hữu tắc cao nhân trị, vợ lão, con nai vàng ngơ ngác ấy đã đi một nước cờ cao qua mặt gã!
Đã thế thì gã phải đòi lại một cái gì chứ, không lẽ mất tuột hết? Vì lẽ đó gã có mặt ở Tuần Châu, vừa chậm rãi đi dọc bờ biển, vừa lẩm bẩm:
- Thuỷ Tề đâu, ta tha con gái nhà ngươi, đến một triệu đô la ta còn không thèm lấy, không lý gì ngươi không biết ơn ta?
Đúng lúc đó Thuỷ Tề hiện lên, ăn mặc bình dân kiểu vi hành, dắt theo vài chú vệ sỹ thuồng luồng, nghiêng mình chào gã:
- Thuỷ Tề ta tuy không được ăn học bằng nọ cấp kia nhưng lễ nghĩa ở đời không phải là không biết. Hôm nay ta đến đây để ban cho nhà ngươi một điều ước nhằm đền ơn ngươi đã cứu mạng và thả con gái út yêu quý của ta.
- Tôi nhớ ngày xưa có ông già câu được con cá vàng, thả nó ra, nó còn cho ba điều ước, sao bây giờ Thuỷ Tề chỉ cho tôi có một là sao?
- Thời văn minh hiện đại phải khác với thời cổ hủ xưa kia chứ. Ngày xưa ai dám ước có máy bay để đi, có internet để giao du với cả thế giới loài người? Một điều ước ngày nay có giá bằng mười điều ước ngày xưa, ngươi có hiểu điều đó không? Thôi ngươi hãy nói ra điều ước của ngươi ngay đi!
Gã suy nghĩ một lúc rồi gạ gẫm:
- Tôi ước gì được thăng lên đến cái chức mà tôi sẽ không bao giờ phải về hưu.
Gã biết có chức là có quyền, có quyền là có tiền, có tiền là có tất cả.
Thuỷ Tề vuốt râu cười:
- Trong vòng 100 ngày điều ước của ngươi sẽ thành hiện thực.
- Phép thần gì mà 100 ngày mới linh nghiệm, ông không gạt tôi đấy chứ?
- Ta là Thuỷ Tề còn thèm lường gạt ai? Công tác tổ chức cán bộ làm có 100 ngày là thần thánh lắm rồi. Good bye nhà ngươi!
Chuyện 100 ngày sau gã có được thăng quan tiến chức hay không, chúng ta hãy cố đợi, khi nào có tin tức gì tôi sẽ xin chép lại cho các bạn hay.
Riêng cô công chúa biển, sau khi đã hoàn hồn sau chuyến chu du bất hạnh kia, cô rất ăn năn là khi chia tay cô không hề nói một lời với bà chủ và anh lái xe, không cả cảm ơn những người đã cứu mạng mình. Anh lái xe còn chúc cô hạnh phúc, vậy mà cô vội vã đến mức quên cả tạm biệt các vị cứu tinh của mình!
Thế là cô xin phép Vua cha được báo mộng cho chú lái xe, yêu cầu anh phải dùng lại lời ước mà lần trước anh sử dụng chưa đúng (anh cầu mong bà chủ khỏi bệnh ung thư, nhưng bà chủ đâu có bệnh tật gì). Chú lái xe rất vui mừng được gặp lại cô, vốn tính đa cảm, lại rơi nước mắt. Lần này nàng công chúa biển không uống những giọt nước mắt của anh lái xe như lần trước, nàng muốn hôn lên vầng trán trong sáng của anh như kiểu em gái hôn anh trai nhưng nàng không dám, dù sao nàng cũng đã lớn rồi.
- Sa ạ, anh chỉ mong em được hạnh phúc là anh mãn nguyện.
- Không được, phép thần của cha em chỉ có tác dụng khi anh ước cho bản thân anh.
- Nhà anh nghèo, anh phải đi làm nuôi mẹ và các em, không học lên đại học được...
- Nghĩa là anh muốn học đại học? Chuyện nhỏ như con thỏ! Anh vào khoa Công nghệ thông tin Đại học Bách khoa nhé? Giữa tháng này anh sẽ nhận được giấy gọi. Anh đừng thắc mắc là không thi sao lại được gọi, việc này cha em lo được. Anh phải làm có mỗi một việc là sáng mai mua một vé xổ số, anh sẽ trúng giải đặc biệt, đủ tiền nuôi mẹ cùng các em và anh ăn học đến lúc nào anh hết muốn học thì thôi.
Chuyện đã dài, tôi không dám làm mất thêm thì giờ các bạn nữa, chỉ xin nói thêm một tình tiết: chú lái xe đã làm đơn xin thôi việc, gã chủ cũng đồng ý ngay (kinh nghiệm của các Sếp là lâu lâu nên thay lái xe, để bọn này biết nhiều là không có lợi).
(5/9/2004)

[Phanhoamay]

Thua đi thương khẻn

Lâu lắm rồi lão Hâm mới nhận được điện thoại từ ông bạn làm ở Ban Thi đua khen thưởng:
- Bác Hâm ơi, hình như bác về hưu rồi mà không được cái huân chương nào cả?
- Loại tài hèn sức mọn nỏ công lao như tớ thì không xứng đáng được huân chương. Đeo huân chương lên bộ ngực hâm này chỉ tổ làm ô uế cái huân chương!
- Sao bác lại nói thế! Ối thằng nhận quyết định thưởng huân chương đồng thời với nhận tống đạt bắt giam đấy thôi?
- Chú đừng có mỉa đời, đó chẳng qua chỉ là nằm trong tỷ lệ sai hỏng. Các chú chạy máy dập huân chương thể nào chả có cái phế phẩm?
- Vâng, em biết là ní nuận với bác khó lắm, riêng khoản đó đủ thấy bác đáng được tặng huân chương rồi. Thật lòng em muốn làm cho bác một cái huân chương, nhất là vào dịp đại lễ lần này, anh em với nhau em chưa giúp được bác chuyện gì…
- Để sau này khắc lên bia mộ tớ thêm một dòng “Huân chương lao động hạng ba”? He he.
- Thế bác có làm không thì bảo? Bây giờ thủ tục không phiền hà rắc rối như trước đâu. Cải cách hành chính rồi mà. Có sẵn mẫu tờ khai, chỉ việc điền thành tích vào thôi.
- Tớ đếch có thành tích!
- Thì em điền cho bác, em điền quen rồi mà.
- OK, chuyện “điền” thì dễ rồi, còn chuyện cũng vần “iền” thì sao?
Đến đây ông bạn huân chương hơi ngần ngừ một chút rồi mới trả lời:
- Cái đó thì không thể không có. Phần em bác không cần lo, coi như em giúp bác, bác chỉ phải chi cho các mắt xích khác trong dây chuyền thôi.
- OK. Vậy chú nêu tổng số đi, nếu anh kêu gọi tài trợ được thì anh sẽ báo lại với chú.
- Vậy nhé bác. Em chờ điện thoại.


Rất có thể trong thời gian tới đây lão Hâm sẽ được trao tặng huân chương.
Ai cần huân chương các loại xin liên hệ với lão Hâm vì lão có chân trong ở Ban Thua đi thương khẻn.

Chỗ quen biết không lấy phần trăm dịch vụ.

[Phanhoamay]

Tháng chin, mùa thu
Friday, 12th September 2008


Tân quay lại thành phố nơi anh đến làm việc gần hai năm khi mới ra trường. Anh đi bộ dọc theo những con phố cũ, gắng tìm lại những nét thân quen đã hằn sâu trong ký ức. Thành phố thay đổi nhiều quá, đường sá rộng rãi, làn cây xanh với những công viên nho nhỏ xinh xinh, những ngôi nhà cao, những tấm biển hiệu rực rỡ. Cuộc sống đổi thay nhanh chóng, cái hiện tại trong chốc lát đã biến thành quá khứ.

Tân thuê phòng khách sạn chỉ cách công ty Vân không đầy một trăm mét, trên miếng đất ngày trước là cái ao ruồi muỗi chen nhau bay. Nhìn qua cửa sổ có thể thấy Vân tất bật với công việc như thế nào. Phòng làm việc của Vân bọc kính, máy điều hoà không khí chạy suốt ngày, người ra vào ký tá liên tục.

Sang ngày hôm sau Tân mới gọi điện vào số máy của Vân. Danh bạ điện thoại ở một thành phố nhỏ thường ghi khá đầy đủ, tìm số của giám đốc Công ty X. không khó khăn lắm. Anh chỉ vừa mới nói: "A lô..." mà Vân đã nhận ra anh ngay sau gần hai mươi năm:

- Anh Tân, anh đang ở đâu?
- Ở rất gần em, anh ở khách sạn Bông Sen.
- Phòng mấy?
- Phòng 507.

Vân hỏi theo phản xạ tự nhiên, đã nói ở khách sạn thì phải hỏi là phòng nào. Sau câu hỏi đó nàng hơi khựng lại rồi chuyển sang thăm hỏi tình hình công việc, gia đình, các con của Tân, cuối cùng mới hỏi anh đến đây làm gì.

- Anh đi phép, gần chục năm nay anh chưa nghỉ phép ngày nào. Anh muốn về thăm lại biển.
- Thế ư?

Vân rất hay nói "Thế ư", đôi lông mày dướn cong trên cặp mắt đen tròn.

- Thế anh đã ra biển chưa?
- Anh ra rồi, đi dạo dọc bãi hai, ngắm bình minh lên.

Tân nói dối, anh chưa hề ra biển. Anh không hay nói dối, anh ghét sự giả dối, vậy mà trong câu chuyện với Vân, anh thường buột miệng nói không thật.

- Em sẽ đến thăm anh, xem anh hồi này có còn đẹp trai như trước nữa không.

Vân lại nói đùa, tính nàng thích đùa, nàng có thể đùa ngay cả khi đang buồn và nhiều khi nàng đùa để che đậy sự lúng túng của mình. Anh biết nàng đang lúng túng trước sự xuất hiện của anh và anh cũng biết nàng đã nói thật là sẽ đến gặp anh.

*

* *

Gần mười hai giờ trưa ngày hôm sau, Vân gọi vào số máy trong phòng Tân:

- Anh ăn chưa? Anh xuống nhà ăn ở lầu một nhé, em và Sơn đang ngồi ăn ở đây, anh nên ngồi một bàn riêng.

Tân chọn một bàn cách bàn của hai mẹ con Vân khoảng 5 mét. Nhà hàng rộng rãi, không khí mát rượi nhưng rất ít khách vì là buổi trưa. Vân mặc bộ váy sẫm, thân hình đầy đặn của người đàn bà tuổi viên mãn, một người thành đạt, có quyền lực, và quen không bộc lộ quyền lực của mình.

Sơn là một chàng trai 18 tuổi, cao lớn, mặt thanh tú giống mẹ, đôi môi dịu dàng và có duyên, cặp lông mày rất đậm, đầy vẻ nam tính. Chàng trai vừa ăn vừa nhắn tin cho người yêu, Tân đoán thế, vì thấy Vân cười cười mỗi khi thấy con ngừng ăn để nhắn tin rồi chàng trai đỏ mặt quay sang kể lại nội dung tin nhắn vừa rồi cho mẹ nghe. Hai mẹ con cùng cười.

Sơn không một chút để ý tới người đàn ông tóc hoa râm ngồi cách hai mẹ con không xa. Người đàn ông hầu như không đụng đến đĩa cơm, luôn nhìn về phía họ, ngắm Sơn rất kỹ. Sơn cũng không biết rằng mẹ mình thỉnh thoảng nhìn người đàn ông kia, ánh mắt dịu dàng, không có gì hết ngoài sự dịu dàng mà nó luôn thấy trong mắt mẹ.

Máy Tân có tin nhắn: "Anh thấy Sơn giống ai?". Tân trả lời: "Giống em"

Bữa cơm trưa kéo dài khoảng 30 phút, hai mẹ con đứng dậy ra về. Cậu con trai đi cạnh người mẹ nhỏ nhắn, người đàn ông cao lớn như che chở cho người đàn bà đã sinh ra mình.

Tân về phòng, bật TV mà không biết trên TV đang chiếu cái gì. Anh bỗng sống lại cái cảm giác chỉ có một lần trong đời người, vào một đêm tháng chín mùa thu, trên bãi biển sóng vỗ không ngừng, Vân và anh hoà nhập làm một, hai tâm hồn hoà quyện vào nhau và đất trời chao đảo...

Mối tình ngang trái. Tân nhận hết lỗi về phần mình, anh bị kỷ luật và bị điều đi nơi khác, thật xa Vân.

Họ cố không liên lạc với nhau, nhưng cố biết những gì thuộc đời sống của nhau.

Máy di động của Tân có tin nhắn: "Sơn là con anh, anh đã thấy là em yêu nó biết chừng nào. Khi nào nó hoàn toàn trưởng thành, em sẽ nói với nó về anh"

Tân không trả lời tin nhắn, anh thu dọn đồ đạc, trả phòng và đi thẳng ra ga. Trên tàu anh mới nhắn lại cho Vân: "Anh đã rời thành phố. Cảm ơn em vì em rất yêu Sơn"

Còn tàu đưa anh từ quá khứ trở lại hiện tại. Mùa thu dịu dàng lướt qua cửa sổ khoang tàu, dịu dàng như đôi mắt của Vân. Nàng đã vất vả nuôi con như thế nào, nàng đã chịu bao nhiêu cay đắng, nàng đã vươn lên ra sao. Ôi, Vân của anh, anh có xứng một phần mười giá trị khổ đau và hạnh phúc của Vân?

Tháng chín, mùa thu. Tân lại rời xa thành phố, biết bao giờ anh mới quay lại nơi đây?

[Phanhoamay]

Tản mạn ngày đầu sau đại lễ 1000 năm Thăng Long Hà Nội
(Monday, 11th October 2010)

Hôm nay là ngày đầu tiên của năm thứ 1001 theo lịch Thăng Long Hà Nội. Chín giờ sáng. Mưa lắc rắc. Mưa nhẹ nhàng và dịu dàng vừa đủ để làm ướt mặt đường thay cho các xe tưới nước đã quá vất vả trong 10 ngày lễ hội. Và cũng vừa đủ để tạo ra một chút gì man mác đậm sắc mùa thu.

Hình như ông Trời có ý nhắc cho người dân Hà nội biết là 10 ngày qua Trời đã chiều lòng người Hà nội, đã không mưa, chứ Trời thừa sức mưa. Sáng ngày 10 tháng 10 năm tròn thứ 1000 của Thăng Long Hà Nội thời tiết đẹp như đặt hàng, không nắng, không mưa, gió thổi vừa tầm để những lá cờ bay phần phật. Thời tiết đẹp đến nỗi có nhiều kẻ nghi ngờ là Nhà nước đã chi mấy tỷ đô-la đuổi mưa nhưng không dám công bố cho dân biết.

Tâm lý nghi ngờ và phao tin đồn nhảm là một cái gì đó đã trở nên quen thuộc. Đêm mồng 9, một người quen gọi điện “bật mí” là đại tướng Võ Nguyên Giáp vừa mất nhưng vì đại lễ nên chưa phát tang. Tôi thầm nghĩ nếu quả đúng như thế thì cũng là lẽ bình thường, người già sắp 100 tuổi như ngọn đèn trước gió… Song như thế thì cay đắng quá. Cụ Hồ mất đúng ngày Quốc khánh, chả nhẽ cụ Giáp lại mất vào ngày đại lễ 1000 năm Thăng Long Hà Nội? May sao, trưa hôm sau các báo đưa tin và ảnh cụ Giáp đang nằm xem truyền hình trực tiếp diễu binh và diễu hành.

Diễu binh năm nay không có khí tài và các phương tiện chiến tranh, ngoài 10 chiếc máy bay trực thăng lướt qua quảng trường. Ban tổ chức đại lễ 1000 năm Thăng Long có ý nhấn mạnh yếu tố con người hơn là yếu tố vũ khí, qua đó bày tỏ ý chí sắt đá bảo vệ độc lập dân tộc nhưng vẫn đầy thiện chí hoà bình.

Lâu lắm mới được xem diễu binh. Thanh niên Việt nam ngày nay cao to hơn trước, “dày cơm” hơn nên diễu binh thấy oai phong hơn những lần trước. Đặc biệt có khối nữ sĩ quan thông tin mặc váy ngắn, đùi trần đi đều tăm tắp. Xinh xắn và hiện đại.

Lễ bế mạc lễ hội được tổ chức ở sân vận động Mỹ Đình. Điều đáng nói là nó được kết thúc bởi màn bắn pháo hoa trong những âm thanh hoành tráng của bản hợp xướng của nhạc sỹ thiên tài Bach. Con gái tôi thắc mắc: “Sao lại dùng nhạc nước ngoài?” Mẹ nó bảo: “Chắc là muốn tỏ ra ta phát huy truyền thống văn hoá dân tộc nhưng sẵn sàng hội nhập quốc tế?” Tôi thì nghĩ có khi vì ta chả có bản hợp xướng nào phù hợp để dùng cho thời điểm cao trào kết thúc lễ hội.

Thế là 10 ngày đại lễ đã qua. Nếu coi 25 năm là một thế hệ thì phải qua 40 thế hệ mới có một lần tròn 1000 năm. Nhiều người có ý kiến là tổ chức đại lễ to thế làm gì cho tốn kém, để tiền lo việc khác thiết thực hơn. Bây giờ bất cứ việc gì cũng đều có nhiều ý kiến thuận nghịch khác nhau. Tôi nghĩ đó là hiện tượng đáng mừng. Thế là bắt đầu có dân chủ. Nhà văn Trần Nhương viết giấy đề nghị ông Chủ tịch thành phố Hà nội ngừng bắn pháo hoa để lấy tiền ủng hộ đồng bào các vùng đang bị bão lụt. Được nói ra ý nguyện của mình, còn gì thích hơn?

Nếu bạn bắt gặp những người từ Lai Châu, Thái Bình, Nghệ An và nhiều nơi khác cơm đùm cơm gói, vợ chồng con cái cõng dắt nhau về Hà Nội ăn sương ngủ gió xem đại lễ thì bạn sẽ hiểu ra một điều. Người dân bình thường rất cần những giây phút bứt ra khỏi cuộc sống thường nhật nhàm chán chuyện cơm áo gạo tiền. Họ cần có những lễ hội.

Nếu ai đó nói tổ chức đại lễ hội để chính quyền tiêu tiền và ăn tiền thì thật là khó đồng ý cũng như khó phản bác. Không có số liệu đầy đủ và chính xác, rất khó kết luận một điều gì. Nhưng phải thấy một điều là chính quyền có trách nhiệm tổ chức lễ hội cho dân.

Bỗng dưng tôi chợt nghĩ nếu một chính thể khác cầm quyền thì chính thể đó có tổ chức đại lễ 1000 năm Thăng Long Hà nội với quy mô như vừa qua hay không? Vì là không có chính thể khác nên câu trả lời chỉ là giả định. Giả định của tôi là chắc chắn có tổ chức.

(Tài liệu tham khảo: Cùng với Hà Nội, trên thế giới chỉ có 28 thủ đô là những thành phố có truyền thống 1000 năm tuổi trở lên, với những cái tên "lừng lẫy" như Paris (Pháp), Rome (Italia), London (Anh), Athens (Hy Lạp), Prague (CH Séc) ở châu Âu... hay Bắc Kinh (Trung Quốc), Delhi (Ấn Độ), Cairo (Ai Cập)... Có những thành phố thật sự lâu đời như Bratislava (5000 năm trước Công nguyên), Jerusalem (thiên niên kỷ thứ 4 trước CN), hay Damascus (Siria) tới 8000 - 1000 năm trước CN)

*

* *

Ăn sáng xong, theo thói quen, tôi lướt đọc tin trên mạng.

- Lũ bùn đỏ ở Hunggari: Trách nhiệm của Công ty Sản xuất và kinh doanh bôxit - nhôm Hungary (MAL)

- Cầu Khe Dầu ở Quảng Bình lộ... cốt tre.

- Lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong Il và con trai Kim Jong Un, được cho là người kế nhiệm ông, đã cùng xuất hiện tại lễ duyệt binh sáng 10-10 kỷ niệm 65 năm ngày thành lập Đảng Lao động Triều Tiên.

Một nước công nghiệp như Hungari, có kinh nghiệp sản xuất bôxit-nhôm mà còn thế, thử hỏi Việt nam ẩu tả làm cầu bê tống cốt tre thì sẽ tai họa như thế nào khi cứ liều mạng làm bôxit?

Sẽ là như thế nào, nếu chúng ta sống dưới một chế độ như ở Triều Tiên. Một chế độ phong kiến quân chủ, cha truyền con nối thì làm gì có dân chủ, xã hội công bằng và văn minh?

Và thế là tôi mừng mình là người Hà Nội. Hà Nội với những khó khăn và lúng túng trong quá trình phát triển. Thành phố thủ đô của một đất nước đang đồng thời tồn tại ba nền văn minh: văn minh lúa nước, văn minh công nghiệp và văn minh thông tin. Hình ảnh điển hình là chiếc xe Mersedes đời mới nhất đi bên cạnh mấy chiếc xe thồ và mấy bà quang gánh. Nhà cao tầng lấp lánh chen giữa đám nhà lộn xộn lố nhố phi quy hoạch.

Những lực cản nội tại. Những ấu trĩ và nhỏ nhen trong quản lý. Tất cả những cái đó là có.

Song vẫn có động lực phát triển. Vẫn có những người Hà Nội tài năng và thông minh. Những người đó biết nhìn lại một ngàn năm phía sau để biết phải làm gì cho tương lai.

Hà Nội thân yêu là của tôi, là của những người “dân vạn đại” như tôi. Hà Nội không phải của một số ít nào đó đang muốn làm gì thì làm với Hà Nội. Và cũng không phải của những kẻ tìm cố tim mọi dịp để chê bai Hà Nội.

Tháng 7 vừa rồi, cậu em họ tốt nghiệp một khoá chuyên tu nghiệp vụ tại thủ đô một nước từng là xã hội chủ nghĩa hùng mạnh. Câu đầu tiên khi nó về nước gặp tôi là sống ở Hà Nội bây giờ sướng hơn hẳn ở bên đó anh ạ. Không phải sợ hãi cướp bóc chém giết khi ra đường buổi tối, người nước ngoài không bị cảnh sát chặn lại giữa đường kiểm tra giấy tờ dể moi tiền. Hà Nội thanh bình, không đắt đỏ.

Tâm lý con người luôn “nhìn lên”, luôn cố so sánh với những kẻ thành đạt hơn. Nhiều người so sánh Hà Nội còn lâu mới bằng Pari, New York… Đúng là còn lâu.

Đúng là còn lâu thằng cháu ngoại tôi mới sẽ thành một chàng trai cao lớn cường tráng. Song tôi yêu nó vì nó là cháu tôi, mặc dù bây giờ nó còn bé tí, đôi khi vẫn còn tè dầm.

--------------------------------------------------------


Hàng Phở gánh xưa.

[Phanhoamay]

Đêm pháo hoa


Thật lạ là trong lúc cùng hàng vạn người ở Hà Nội ngẩng đầu xem pháo hoa rực rỡ tối ngày 10 tháng 10 vừa qua, bỗng dưng tôi lại nhớ đến anh Khâm.

Anh mất đã 14 năm. Lúc đó tôi làm giám đốc doanh nghiệp, anh là cán bộ cấp phòng trong công ty. Do anh lớn tuổi hơn nên tôi thường gọi anh là anh và xưng em như từ trước vẫn thế. Anh thì gọi tôi theo chức vụ và xưng “tôi” một cách cẩn thận.

Anh bất ngờ phát bệnh ung thư gan. Mắc bệnh ung thư gan là đi nhanh lắm. Tôi đến thăm anh, định an ủi động viên anh thì anh lại an ủi động viên tôi. Anh bất ngờ chuyển qua xưng hô mày tao với tôi. Anh bảo mày đang khó khăn vất vả chèo chống công ty, lo cho mấy trăm miệng ăn. Mày nên làm thế này, thế này. Không nên làm thế kia, thế nọ. Anh cầm tay tôi, mắt rưng rưng: “Tao tiếc là không còn sống được bao lâu nữa để giúp mày một tay”

Sau cuộc nói chuyện đó khoảng một tuần thì anh mất. Mười mấy năm rồi, dòng đời trôi hỗn độn, tôi hầu như không nghĩ gì về anh. Vậy mà sao anh lại bất ngờ hiện về trong ngàn sắc đêm pháo hoa.

So với nhiều triệu năm tiến hoá, đời người âu chỉ là chớp mắt. Nó như quả pháo nổ bung mình ra, tạo trong chốc lát cảnh tượng đẹp đẽ rồi lụi tàn ngay sau đó?

Nhưng đâu phải người nào cũng được đóng vai quả pháo hoa.

Anh Khâm là con cả trong một gia đình có thể nói là nổi tiếng về học vấn và uy tín. Tốt nghiệp phổ thông, anh được chọn đi học nước ngoài nhưng vì là con cả nên anh từ chối, chỉ xin học Bách Khoa Hà Nội để có điều kiện chăm sóc cha mẹ và các em, nhường việc học ở nước ngoài cho người em trai. Ra trường, anh xin vào quân đội, “xí” chỉ tiêu mỗi gia đình phải có người nhập ngũ để em trai yên tâm học tập.

Những năm chiến tranh gian khổ, bị ảnh hưởng của sóng ra đa, sức khoẻ anh không tốt. Anh gầy và hay cáu bẳn. Trong công việc anh cần cù và sáng tạo nhưng ít được lòng cấp trên vì hay nói ngang, tuy là nói đúng.

Em trai anh học xong đại học, học tiếp đến tiến sĩ mới về nước. Y cao lớn béo tốt. Y giỏi giang. Y có uy tín. Y lấy được vợ đẹp người đẹp nết.

Y không bao giờ dám hỗn với ông anh. Nhưng trong thâm tâm y coi thường ông anh quê mùa và thiếu văn hoá. Ai lại quanh năm chỉ đóng mỗi bộ quân phục bạc màu, đến là cái áo cho phẳng cũng không biết cách. Chân thì đi chữ bát. Ăn xong cứ lấy cái tăm gảy đàn răng. Cũng là con ông cháu cha, học giỏi mà đi bộ đội không đeo quá một vạch hai sao, chuyển ngành ra mấy chục năm mà chỉ mò mẫm được cái chức phó phòng.

Anh Khâm buồn nhưng không nói ra. Anh thường nói thế hệ bọn tao chỉ làm nhiệm vụ lót đường cho các thế hệ sau bước lên mà đi. Anh chẳng được ra nước ngoài bao giờ. Em trai anh thì đi liên tục. Em anh giàu. Giàu thì phú quý. Anh nghèo. Nghèo thì hèn.

Em anh chưa bao giờ tìm cách kiếm cớ cho anh trai mình được lấy một xu.

Hôm đám tang anh Khâm tôi là trưởng ban tang lễ. Chúng tôi cố gắng tổ chức sao cho long trọng nhất trong khả năng có thể. Em trai anh Khâm, bây giờ đóng vai trưởng nam thế chỗ anh Khâm, thay mặt gia đình đến bắt tay tôi cảm ơn cơ quan.

Tôi nói với y:

- Trong bài điếu văn tôi đã không nói anh Khâm là một tấm gương hy sinh tận tụy vì gia đình, bạn bè và cơ quan. Không cần thiết phải nói một điều hiển nhiên phải không anh?

Ông tiến sĩ cao lớn nắm chặt tay tôi:

- Đúng anh ạ. Trong tôi, trong anh, trong chúng ta có một phần rất lớn anh Khâm. Cảm ơn anh đã cho tôi cơ hội nói ra điều đó.

**********

Người ta tiếp tục xem pháo hoa. Những tiếng thốt lên: “Đẹp quá! Đẹp quá!” Những đôi tình nhân hân hoan. Những cụ già nông dân cười hớn hở. Bọn trẻ con hò reo phấn khích.

Tôi thấy pháo hoa rất đẹp. Pháo hoa càng đẹp hơn khi tôi hiểu rằng có nó là nhờ những người như anh Khâm, những thế hệ con dân Việt nam vô danh thầm lặng chịu mọi mất mát thiệt thòi.

[Phanhoamay]

Ông xích lô và nhà thơ


Một người nước ngoài chuyên nghiên cứu về Việt nam (tên chữ gọi là nhà Việt nam học) là khách mời dự đại lễ 1000 năm Thăng Long Hà Nội. Nhà thơ nọ đưa ông bạn Việt nam học đi tham quan Hà Nội.

Hai người quyết định đi xích lô ngắm phố phường và các danh thắng Thủ đô. Đã lâu rồi xích lô chỉ còn được dùng để phục vụ du khách và đám cưới. Nó không còn là phương tiện vận chuyển phổ biến như cách đây vài chục năm. Chính vì vậy được ngồi trên chiếc thùng chật hẹp chậm rãi dạo quanh trong ngày lễ hội cũng là một thú vui hiếm có.

Nhà thơ của chúng ta tuy là nhà thơ nhưng cũng khá thực tế, ông cẩn thận thống nhất giá cả và điều kiện phục vụ trước khi cùng ông Tây bước lên xe. Cụ thể là 300 ngàn cho một cuốc xe 4 giờ đồng hồ, khách ăn uống gì thì ông xích lô cũng phải ăn uống cùng. Điều khoản thoả thuận về ăn uống nghe hơi buồn cười, song ông nhà thơ không muốn tỏ ra mình là “ông chủ” còn ông xích lô chỉ là “người phục vụ”

Xe từ từ lăn bánh quanh Hồ Gươm. Đi tới đâu nhà thơ giới thiệu tỉ mỉ tới đó.

Ví dụ: "Chúng ta xuất phát từ bến xe điện Bờ Hồ, ngày ấy có tuyến xe điện chạy dọc đường Lý Thái Tổ. Tiếp theo là nhà hàng Thuỷ tọa mà người ta quen gọi chệch thành Thuỷ tạ, kia là nhà Đấu xảo thời Pháp, năm 1945 là nơi Quốc Hội nước Việt nam Dân chủ Cộng hòa họp phiên đầu tiên, những năm đất nước bị chia cắt nó là địa điểm ban Thống nhất trung ương dùng làm nơi giao lưu gặp gỡ của những cán bộ miền nam tập kết, sau năm 1975 được dùng làm phòng vé của Hàng Không Việt nam một thời gian. Cứ thế ông nhà thơ say sưa giới thiệu kỹ càng mọi ngôi nhà góc phố cho bạn nghe. Ông còn chỉ về phía vườn hoa quanh hồ: “Thời Mỹ ném bom miền Bắc, chỗ này là những hầm tránh bom”.

Riêng Tháp Rùa, nhà thơ nói khá kỹ. Tượng Nữ thần Tự do thu nhỏ mà dân ta hay gọi là tượng bà đầm xòe được đem triển lãm ở hội chợ Đấu Xảo tại Hà Nội (nay là Cung văn hóa hữu nghị) vào năm 1887. Kết thúc triển lãm, tượng được tặng cho Hà Nội và được dựng ở vườn hoa trước Ngân hàng Đông Dương, tức vườn hoa Chí Linh, nơi đặt tượng đài Lý Thái Tổ bây giờ.

Vào ngày 14 tháng 7 năm 1890, ngày Quốc khánh Pháp, chính quyền Pháp tại Đông Dương quyết định dựng tượng Paul Bert thế chỗ tượng bà đầm xòe; tượng bà đầm xòe do đó được chuyển lên đặt trên đỉnh tháp rùa, mặt hướng về phía tượng Paul Bert.

Năm 1896, tượng được mang về đặt tại vườn hoa Cửa Nam, lúc đó gọi là Quảng Văn Đình hay vườn hoa Neyret. Quảng Văn Đình vốn là nơi nhà Nguyễn cho tụ họp mọi người đến nghe giảng về các chủ trương, thông báo của triều đình. Khi người Pháp chuyển tượng bà đầm xòe về đây đã làm biến đổi kiến trúc nơi này, khiến cho các nhà nho phản ứng.

Ngày 31 tháng 7 năm 1945, thị trưởng Hà Nội trong chính phủ Trần Trọng Kim, lúc đó là ông Trần Văn Lai, ký lệnh giật đổ tượng bà đầm xòe vì cho rằng đó là tàn tích của chế độ thực dân Pháp.

Cứ thế họ đi một vòng Hồ Gươm rồi dọc Hàng Đào, Hàng Đường, Hàng Ngang qua chợ Đồng Xuân, qua Tháp nước Hàng Đậu hơn 100 tuổi rồi theo đường Quán Thánh lên đường Thanh Niên.

Ông nhà thơ tiếp tục giới thiệu kỹ các đền chùa, lịch sử hình thành đường Thanh Niên, còn nói thêm là mộ nữ thi sỹ Hồ Xuân Hương nay chìm dưới lòng Hồ Tây, lại nói kia là nơi nhà thơ Phùng Quán làm cái lều để cùng bạn hữu ngâm vịnh trong những năm ông bị “thi nạn”.

Mải vui câu chuyện, nhà thơ và vị khách ngoại quốc to béo quên mất thời gian trôi rất nhanh và cũng quên không để ý ông xích lô lặng lẽ đạp xe đã ướt đẫm mồ hôi. Quán Bánh Tôm Hồ Tây cứu họ khỏi sự sơ suất đó. Ông nhà thơ mời bạn và ông xích lô vào uống giải khát. Nhà thơ đáng yêu của chúng ta say sưa kể tiếp về Hà Nội.

Họ quay lại đúng điểm xuất phát ở Bờ Hồ.

Không thích để ông bạn nước ngoài nhìn thấy, ông nhà thơ tế nhị kéo ông xích lô ra xa vài bước để thanh toán tiền. Thật bất ngờ là ông xích lô đổi giọng, thái độ có vẻ gì đó bất thường. Dân xích lô và xe ôm là chúa hay viện lý do này nọ xin xỏ thêm.

- Bác cho tôi một trăm thôi.

Ông nhà thơ ngần ngừ, rồi cũng lấy ra 400 ngàn đưa cho ông xích lô. Vị tài xế tay lái vuông (người Hà Nội gọi vui dân xích lô là tài xế tay lái vuông) kêu lên:

- Tôi nói là chỉ lấy một trăm thôi.

Rồi trả lại 300 ngàn cho nhà thơ. Nhà thơ ngớ người:

- Sao thế?

- Tôi dân Hà Tây, bây giờ là Hà Nội mới, làm ruộng, không được học hành mấy. Hôm nay đi với bác tôi nghe được nhiều điều tôi chưa hề biết nên chỉ xin bác cho một trăm là đủ.

- Không được. Thoả thuận là thoả thuận. Bác đi làm vất vả phải mang tiền về cho vợ con.

Ông nhà thơ nhượng bộ, bớt lại một trăm, cố dúi vào tay ông xích lô ba trăm. Hai người co kéo làm cho ông Tây trố mắt.

Được cái là ông Tây khá thông minh, lại nhiều năm nghiên cứu về Việt nam nên nhảy vào làm trọng tài bằng một thứ tiếng Việt khá sõi:

- Thôi xin hai ông, tôi nghĩ tốt nhất là “cưa đôi”, mỗi ông thiệt một ít. Một trăm cộng ba trăm là bốn trăm cưa đôi thành ra hai trăm. Thế được chưa?

Ông Tây dúi hai trăm vào túi áo ngực ông xích lô. Chắc là vì ông Tây quá cao to nên ông xích lô nhỏ thó khó bề chống cự. Ông xích lô chợt nhớ mấy chữ tiếng Anh bồi do đám bạn bày cho:

- Thanh kiu ve ri mát!

Trên đường đến chỗ gửi xe máy, nhà Việt nam học khoác vai nhà thơ Việt:

- Anh hay hỏi tôi vì sao tôi thích sang Việt nam. Hôm nay anh có câu trả lời rồi đó!

[htienkenzo]

Phanhoamay viết

Ông xích lô và nhà thơ
...

Không thích để ông bạn nước ngoài nhìn thấy, ông nhà thơ tế nhị kéo ông xích lô ra xa vài bước để thanh toán tiền. Thật bất ngờ là ông xích lô đổi giọng, thái độ có vẻ gì đó bất thường. Dân xích lô và xe ôm là chúa hay viện lý do này nọ xin xỏ thêm.

- Bác cho tôi một trăm thôi.

Ông nhà thơ ngần ngừ, rồi cũng lấy ra 400 ngàn đưa cho ông xích lô. Vị tài xế tay lái vuông (người Hà Nội gọi vui dân xích lô là tài xế tay lái vuông) kêu lên:

- Tôi nói là chỉ lấy một trăm thôi.

Rồi trả lại 300 ngàn cho nhà thơ. Nhà thơ ngớ người:

- Sao thế?

- Tôi dân Hà Tây, bây giờ là Hà Nội mới, làm ruộng, không được học hành mấy. Hôm nay đi với bác tôi nghe được nhiều điều tôi chưa hề biết nên chỉ xin bác cho một trăm là đủ.

- Không được. Thoả thuận là thoả thuận. Bác đi làm vất vả phải mang tiền về cho vợ con.

Ông nhà thơ nhượng bộ, bớt lại một trăm, cố dúi vào tay ông xích lô ba trăm. Hai người co kéo làm cho ông Tây trố mắt.

Được cái là ông Tây khá thông minh, lại nhiều năm nghiên cứu về Việt nam nên nhảy vào làm trọng tài bằng một thứ tiếng Việt khá sõi:

- Thôi xin hai ông, tôi nghĩ tốt nhất là “cưa đôi”, mỗi ông thiệt một ít. Một trăm cộng ba trăm là bốn trăm cưa đôi thành ra hai trăm. Thế được chưa?

Ông Tây dúi hai trăm vào túi áo ngực ông xích lô. Chắc là vì ông Tây quá cao to nên ông xích lô nhỏ thó khó bề chống cự. Ông xích lô chợt nhớ mấy chữ tiếng Anh bồi do đám bạn bày cho:

- Thanh kiu ve ri mát!

Trên đường đến chỗ gửi xe máy, nhà Việt nam học khoác vai nhà thơ Việt:

- Anh hay hỏi tôi vì sao tôi thích sang Việt nam. Hôm nay anh có câu trả lời rồi đó!

Vâng! Thưa bác, đúng là thế ạ!
Cách đây tầm khoảng 20 năm (1991), tôi có ra Hải Phòng làm việc ở đấy 1 năm. Thỉnh thoảng tôi hay về Hà Nội chơi. Tôi hay đi lang thang khắp phố phường Hà Nội. Ông bà, cô chú tôi có xe máy, nhưng tôi lại muốn đi bộ cho thoải mái phần vì không thích làm phiền, phần thì không quen "lệ" đi đường ở Hà Nội(mặc dù nó không khác Sài Gòn). Hôm ấy tôi rảo bộ từ Trương Định (gần Mơ) đến Bờ Hồ, sau đó lang thang đến Bốt Hàng Đậu thì cũng cảm thấy mỏi chân rồi. Tôi bèn đến chỗ một chú đạp xích-lô (khoảng lục tuần)nói rằng muốn đi đến khu Thủ Lệ ở đường Bưởi-nhà cô bạn gái của tôi ở đấy. "Bố già" đạp xích-lô nhìn tôi hỏi:

-Chú ở "miền Vô" mới ra đây hả? (Ông ấy nghe giọng của tôi) , bây giờ tôi phải về rồi, tôi không đi nữa! Chú đón xe khác hoặc xe ôm cũng được. Từ đây đến chỗ ấy khoảng chừng này... chừng này cây số thôi! Và chú cũng "giả" ngần ấy tiền thôi nhé! Tôi có việc nhà chứ không tôi cũng đưa chú đi! Nhớ là chỉ khoảng ngần ấy tiền thôi nhé!
Ông già đạp xích-lô tận tình và và chu đáo thật! Trong tôi, vẫn có một Hà Nội khác như thế!

Và còn nhiều chuyện khác, điều khác mà tôi đã được đón nhận ở Hà Nội...

[Phanhoamay]

Chiếc chậu thau đồng

Bà Hải có một chiếc chậu thau đồng nhỏ, cũ kỹ và móp méo. Thời sơ tán, đi đâu bà cũng tha chậu đi, nhưng chỉ để đựng gạo chứ không bao giờ dùng nó để giặt giũ. Sau này, mấy bận dọn nhà mới, bà vứt đi nhiều thứ tầm tầm, riêng cái chậu thau đồng bà vẫn cẩn thận mang theo, cất kỹ trong tủ.
Có một việc duy nhất bà dùng đến cái chậu thau bé nhỏ là hoá vàng vào những ngày rằm, mồng một và giỗ chạp. Hoá vàng xong, bà rửa chậu sạch sẽ, lau khô rồi lại cất vào tủ.
Con cháu bà dần quen với với việc bà đặc biệt quý cái chậu thau cổ lỗ sĩ, coi đó như một thói lẩn thẩn của người già.
Bà Hải có một thói lẩn thẩn nữa là sợ nước. Đi sơ tán, việc gì khó mấy, vất vả mấy bà cũng xung phong nhận, nhưng xin các thủ trưởng hãy tha cho bà chuyện lội đồng, xuống ao, ra sông. Sau này, mỗi lần cơ quan tổ chức liên hoan trên du thuyền Hồ Tây, bà đều cố tìm cách vắng mặt. Mấy chú thanh niên cứ nằng nặc lôi bà đi. Ngồi trên du thuyền đi vòng hồ, mặt bà trắng bệch, tuyệt nhiên không cầm đũa gắp lấy một miếng.
Người ta cười bà sợ nước.
Hôm qua thằng con trai đầu của bà đi Hà Tĩnh về. Cơ quan nó tổ chức một đoàn đại biểu vào tận nơi trao quà cho các gia đình bị nạn. Quà gồm 40 cái phong bì, mỗi phong bì 500 ngàn đồng. Tổng cộng là 20 triệu. Thằng con kể có nhiều chuyện thương tâm lắm. Có nhà chết hai ba người. Có nhà chết người lớn, để lại con thơ, có nhà vợ mất chồng.
Bà Hải lặng yên ngồi nghe, gần cuối mới hỏi:
- Thế đoàn các anh đi ba ngày chi phí hết bao nhiêu?
Anh con trai kế toán trưởng không dấu diếm gì mẹ:
- Dạ, khoảng tám mươi triệu ạ.
Bà Hải mím môi không nói gì. Mãi sau bà mới nói với anh con cả:
- Mai mẹ làm cơm, con báo cho tất cả các con cháu tập trung ở đây nhé.
Người con trai biết tính mẹ, không dám hỏi mai là ngày gì mà lại tập trung ăn cơm.

*
* *

Khoảng 11g hôm sau, bốn gia đình con dâu rể cháu có mặt đầy đủ.
Cô dâu trưởng chạy vào bếp định giúp một tay thì người giúp việc bảo bà làm xong hết cả rồi, bà dặn mọi người chờ bà tụng kinh xong là ăn cơm.
Tiếng bà tụng kinh gõ mõ từ tầng 4 vọng xuống. Không một đứa cháu nào dám lên chào bà khi bà đang tụng kinh. Nửa giờ sau bà mới xuống, khoác bộ đồ nâu nhà chùa, tay cầm gói vàng mã.
Mở tủ lấy cái chậu thau đồng cũ, bà mang ra sân, từ từ hóa xong chỗ vàng mã rồi mới vào nhà bảo con cháu dọn cơm ra ăn.
Bữa liên hoan gặp mặt đại gia đình chỉ có hai món: Đậu phụ rán và rau muống luộc. Đám trẻ con nhìn nhau. Người lớn thì không dám hé răng hỏi. Bà Hải mời cả nhà ăn cơm, bảo ăn xong bà có chuyện muốn nói.
Nhìn bữa cơm chay đạm bạc, ai cũng thất vọng. Nhưng ăn vào vẫn thấy ngon. Mấy đứa trẻ quen cơm gà giò chả, mấy người lớn quen lẩu nọ lẩu kia hôm nay ăn một bữa chay cũng thấy hay hay.
Ăn xong, bà Hải gọi mọi người quây quần quanh bàn nước. Nhìn thái độ bà khác mọi ngày, ai cũng nơm nớp.
- Mỗi lần nhà ta có việc, mỗi gia đình đóng góp bao nhiêu thì hôm nay xin bỏ ra bấy nhiêu.
Bác cả nộp một triệu, ba người em mỗi người nộp năm trăm ngàn. Bà Hải cho số tiền hai triệu rưỡi vào phong bì, đặt lên cái đĩa trên bàn thờ.
Bà ra sân lấy cái chậu thau đồng bây giờ đã nguội, đổ tro vào túi ni lông rồi cẩn thận rửa sạch cái chậu. Lau khô chậu bằng một cái khăn mặt mới, bà kính cẩn đặt cái chậu cũ kỹ lên mặt bàn nước.
- Năm 1956 quê mình lụt to lắm. Nước ngập hết. Nhà mình nước lên đến gần vì kèo. Bố bà, tức là cụ ông của các cháu, đang công tác xa. Ở nhà chỉ có cụ bà, bà và hai người em. Bà 7 tuổi, ngồi trên vì kèo tre. Ông Hoàn 3 tuổi ngồi trong cái thúng bọc vải mưa còn bà Hiền mới 6 tháng thì nằm trong cái chậu thau đồng này. Cả hai thứ lềnh bềnh trên mặt nước.
Bà Hải chỉ vào cái chậu thau bé tí.
- Bà lấy tay giữ cái thúng và chậu thau để hai em khỏi bị lật xuống nước. Thỉnh thoảng cụ trèo lên nhòm qua lỗ mái tranh xem trời bên ngoài mưa gió đến mức nào. Toàn bộ thức ăn là mấy củ khoai sống mà cụ phải lặn xuống mò lên sau khi bố trí được cho ba người con an toàn.
Rất lạnh. Bà ngồi ngâm chân trong nước. Ông Hoàn và bà Hiền tuy không bị ướt nhưng cũng lạnh. Bà Hiền nằm trong chậu thau càng lạnh hơn.
Ông Hoàn được ưu tiên gặm khoai nên chịu nằm yên. Riêng bà Hiền khóc ghê quá vì khát sữa.
Cụ cố gắng nhét vú vào miệng con. Nhưng sau hai ngày không ăn không uống, ngâm mình trong nước lạnh nên sữa cạn khô. Bà Hiền khóc khản tiếng, rồi không khóc nữa, nằm im.
Thấy em nằm im hơn nửa ngày không khóc, bà hỏi cụ:
- Sao em Hiền không khóc nữa?
Cụ nói mà mắt nhìn đi chỗ khác:
- Chắc là em thiếu sữa nên lả đi.
Lúc đó bà còn bé quá, bà đâu biết là bà Hiền đã chết. Bà Hiền chết khi mới 6 tháng tuổi, chết ngay trong cái chậu thau này! Chết vì đói và lạnh.
Mấy ngày sau nước rút. Cụ mang bà Hiền đi chôn, quấn con trong cái chiếu rách, làm gì có quan tài. Chôn con xong cụ mới ngồi khóc. Nếu còn sống, năm nay bà Hiền 54 tuổi rồi đó.
Quê mình hay bị thiên tai bão lụt. Tháng tháng bà đều để dành khi được dăm chục, khi một trăm để hễ cứ nghe tin trong quê có lụt là bà lại gửi ngay về cho bác Thiện làm ở Uỷ ban xã để bác ấy chuyển cho những gia đình có người bị nạn.
Cái phong bì hai triệu rưỡi mà các con đóng góp kia, mai bà cũng sẽ gửi về cho bác Thiện. Bà cảm ơn tất cả các con các cháu hôm nay đã cùng bà ăn chay niệm Phật chia sẻ với bà con vùng bão lụt.
Mọi người kính cẩn nhìn chiếc chậu thau đồng. Bác cả đứng dậy, chắp tay lạy cái chậu thau rồi mở ví, có bao nhiêu trong đó là bỏ hết vào chậu thau.
Mấy người em làm theo. Bọn trẻ con nhìn nhau, đứa nào trong túi có đồng nào cũng bỏ hết vào chậu.

[Phanhoamay]

Đài Tổ Dân phố phỏng vấn lão Hâm về phòng chống hackers


- PV: Thưa lão Hâm, ông bình luận gì về việc một số blog sôi nổi bị hackers tấn công?
- LH: Thường thì hễ cái gì nổi đều hay bị tấn công. Một người đàn bà đẹp bị nhiều ông tấn công. Một siêu sao bóng đá bị thợ săn ảnh vây bắt khắp nơi. Một ca sĩ nổi tiếng bị “Cô gái đồ long” ám sát trên blog của mình.
Tôi không bình luận về việc hackers là ai và với mục đích nào hackers tấn công trang web hay blog của ai đó. Hãy hỏi chính các hacker, tôi không trả lời thay họ được.
- PV: Vậy cách phòng chống hacker là như thế nào, thưa ông?
- LH: Như tôi vừa nói, hackers chỉ tấn công vào những đối tượng nổi tiếng, có tầm ảnh hưởng rộng trong cư dân blog. Vậy cách tốt nhất để khỏi bị tấn công là mình đừng có nổi tiếng. Hãy cố gắng làm một blogger bình thường như bao người khác. Đừng quá thông minh sắc sảo, đừng động vào những vấn đề nhạy cảm, đừng đi lề phải và cũng đừng đi lề trái!
- PV: Tôi nhớ là giáo sư Ngô Bảo Châu có viết đại ý: “Chỉ có những con lừa mới chọn lề”…
- LH: Giáo sư Ngô Bảo Châu nói đúng. Tôi chỉ phát triển ý của giáo sư thôi: “Đừng chọn lề nào hết!” Tóm lại là nên đi trên giải phân cách!
- PV: Ông quả không hổ danh là lão Hâm, lúc nào cũng có thể đùa được! Thế những người vốn đã thông minh, sắc sảo và nhạy cảm thì phải làm sao, chả nhẽ phải giảm sự thông minh sắc sảo nhạy cảm của mình đi?
- LH: Cảm ơn anh đã có lời khen. Nhà văn Nguyễn Quang Lập mà chúng ta quen gọi là “bọ Lập” đã khoá chiếu rượu của mình lại, ai vào đọc thì đọc chứ không cho comment nữa, cười ha hả cũng không, cười mỉa cũng không, cười ruồi cũng không. Chiếu rượu chỉ bày rượu chứ không cho uống. Không cắt gọt được sự thông minh sắc sảo của mình thì phải cắt gọt cái khác thôi?
Tuy nhiên, người châu Âu có câu: “Không có tình huống nào không có lối thoát”, ta thì các cụ hay nói: “Vỏ quýt dày có mòng tay nhọn”.
Vẫn có cách để phòng chống hacker có hiệu quả.
- PV: Xin ông trình bày những cách đó cho bạn nghe đài của tổ Dân phố.
- LH: Tôi xin giới thiệu cho những người bình thường đang chơi internet cách phòng chống thông thường đối với hacker thông thường. Còn loại hacker cự phách thì chỉ có cách làm như tổng thống Putin. Đó là yêu cầu các chuyên gia tin học lập cho tổng thống một trang web bảo mật đến tận răng. Các chuyên gia phải mất ba tháng mới làm xong trang web này. Chắc hẳn không có ai trong chúng ta đủ quyền và tiền để làm việc này.
Thông thường hacker tìm cách lấy password (mật khẩu) hòm thư của bạn hay của blog bạn đang xài. Có mật khẩu rồi, hacker sẽ vào biến đổi nội dung trang blog của bạn, đơn giản là xóa những bài viết mà hacker không thích.
Có nhiều cách đánh cắp mật khẩu. Nếu hacker chính là bạn mình ngoài đời thì hắn chỉ cần bạn cho hắn mượn máy tính khoảng mươi lăm phút là đời bạn tiêu rồi đó!
Còn nếu là người xa lạ thì hacker phải tìm cách cài vào máy bạn một con sâu be bé. Con sâu này có khả năng ghi lại tất cả những gì bạn gõ trên bàn phím (Keylogger hay "trình theo dõi thao tác bàn phím" là một chương trình máy tính được viết nhằm mục đích theo dõi và ghi lại mọi thao tác thực hiện trên bàn phím vào một tập tin nhật ký (log) để cho người cài đặt nó sử dụng. Về sau, keylogger phát triển cao hơn, nó không những ghi lại thao tác bàn phím mà còn ghi lại cả các hình ảnh hiển thị trên màn hình (screen) bằng cách chụp (screen-shot) hoặc quay phim (screen-capture)), rồi gửi cho ông chủ của con sâu.
Bạn làm gì nó cũng biết, mấy cái mật khẩu là cái đinh gì!
- PV: Kinh nhỉ, thế làm sao cho nó không cài cái con sâu đó vào máy mình?
- LH: Những việc cần làm ngay:
1. Cài đặt một phần mềm thực sự đảm bảo chống virus, chống gián điệp, chống tấn công từ bên ngoài. Cài đặt phần mềm này rồi thì phải thường xuyên cập nhật nó, kiểu như luôn bổ sung các loại kháng sinh mới để diệt những siêu vi trùng bị kháng thuốc hay siêu vi trùng mới xuất hiện.
Cái khó là chọn phần mềm nào vừa giỏi đánh giặc lại ít đòi hỏi đãi ngộ (tốn ít bộ nhớ, không làm máy tính chạy chậm). Kinh nghiệm cá nhân tôi: Dùng Kaperski là tốt nhất. Hiện có các đại lý của Kaperski ở Việt nam. Mua gói 500 ngàn cho phép cài 5 máy tính dùng trong hai năm. Tính ra mỗi máy mỗi năm chỉ mất có 50 ngàn đồng!
2. Dùng một số phần phụ trợ của trình duyệt web, sẽ ngăn chặn rất tốt các loại gián điệp thông qua đường trang web. Cái này nên nhờ người thạo IT làm cho.
3. Không chát với người lạ, không mở các đường link xuất hiện trong cửa sổ chát nếu chưa biết ai gửi cho mình, có đảm bảo không. Thường hacker hay giả mạo người quen thân để cài bẫy mình. Ví dụ ta có ông bạn thân là “vanconghung”, nó sẽ bịa ra một cái tên gần giống là “vanconghưng” rồi nhảy vào chát với ta, ta cứ tưởng đó là anh bạn đáng yêu Văn Công Hùng, thế là nó cài được con sâu vào máy của ta rồi!
Các bác giai ham của lạ hay bị lừa bởi các nick “Em xinh”, “Em chán chồng”, he he!
4. Tạo mật khẩu rắc rối, khó đoán. Nói chung càng nhiều ký tự càng tốt.
5. Không dùng bàn phím khi gõ mật khẩu. Cái này cực kỳ quan trọng, nhất là khi máy tính của bạn đã bị dính sâu. Bạn đánh mật khẩu vào một file, đặt tên file không liên quan gì đến mật khẩu hết, để hacker không quan tâm, ví dụ tên file là “nhackhongloi” (nhạc không lời). Mỗi khi cần nhập mật khẩu, bạn mở file đó ra, copy và dán mật khẩu để hacker không biết bạn gõ mật khẩu gồm những ký tự gì.
Có một cách khác nữa là dùng con chuột để “gõ” mật khẩu. Vào “Start” – “All Progams” - “Assessories” - “Accessibility” chọn “On-Screen Keyboard”, sẽ hiện ra một bàn phím, ta dùng chuột mà lấy ký tự thay cho việc gõ vào bạn phím.
Thoạt tiên thấy khá rắc rối, dùng vài lần quen thấy cũng đơn giản.
6. Dùng phần mềm LastPass là phần mềm lưu giữ (một cách an toàn) và tự động điền tên và mật khẩu cho ta mỗi khi đăng nhập. Có thể tải về và cài đặt LastPass. Nếu chưa thạo thì nhờ chuyên gia. Tôi không giới thiệu kỹ cái này mặc dù nó rất hay vì phải hơi thạo máy tính một chút thì mới sử dụng được. Mà đối với người thạo máy tính thì chỉ cần nói thế là đủ.
- PV: Cảm ơn ông, có lẽ tôi cũng phải làm như ông bày. Chúc ông cuối tuần vui vẻ!
- LH: Chúc các bạn nghe đài tổ Dân phố vào nét an toàn và bổ ích!