Chuyện về Zoya và Shura

[nthach]

Ruồi Trâu




Trong thời gian học lớp sáu, Zoya (lúc này đã mười ba tuổi) đã giữ lại một cuốn sổ ghi chép, có ghi chép lại một danh sách tiêu đề của các cuốn sách mà chị đọc. Trang sổ này đã ghi lại các cuốn mà Zoya đã đọc như: "Những người Gipxi", “Nguồn Bakhchisara”, "Poltava", "Chuyện của Belkin", “Anh em kẻ trộm”, và “Người da đen của Peter Đại Đế” của Pushkin, "Asya", và "Rudin", của Turgenev; “Chuẩn úy Prishibeyev", “Những người nông dân”, “Con tắc kè hoa”, “Người Béo và Người Gầy”, và “Cái chết của một viên chức” của Chekhov; “Những lưu ý tại một trường dòng” của Pomyalovsky. Tại tiêu đề “Tôi có thích cuốn này hay không” ở cột cuối cùng, Zoya đã ghi lại chữ “Có” ở ngay gần tiêu đề của từng cuốn sách, và những dòng ghi “Có, rất thích” cho những cuốn sách "Những người Gipxi", "Poltava", "Chuyện của Belkin", "Asya", "Rudin", và “Những ghi chép tại một trường dòng”

[nthach]

Mùa xuân. Mùa của từng đợt gió ấm tràn về, mùa của hương thơm tươi mát trong những cánh hoa xuân ngào ngạt bay hòa trong không khí, mặt đất chuyển mình trở nên ẩm ướt đấy sức sống cho cỏ cây. Thật tuyệt vời khi lại được gặp hơi thở của mùa xuân. Tôi bước ra khỏi toa tàu điện ngột ngạt, trước khi đến bến mà tôi phải đến. Ở đây cách không xa nhà chúng tôi đang ở, vậy nên tôi muốn tản bộ về trên quãng đường cuối này.

Tôi chợt nhận thấy rằng, ở đây không chỉ có mình tôi là có niềm hân hoan với mùa xuân đến. Khách qua đường luôn tươi cười hơn, những ánh mắt của họ cũng sáng người hơn mọi khi, giọng nói của họ cũng hoạt bát và âm vang nhiều hơn trước.

Tôi thoáng bắt gặp một cụm từ - Nền Cộng hòa tại Cordova đã được phát triển thành công rực rỡ, và tại tỉnh Estremadura…

Vâng, Tây Ban Nha ở trong trái tim của mỗi người và trên môi của mỗi người trong những ngày đó. Những lời thật hoa mỹ như chắp cánh của Dolores Ibarruri viết rằng, “Chết đứng hiên ngang đời rạng rỡ, còn quỳ gối sống nhục nhằn!”, đã bay tỏa khắp trên toàn thế giới, và làm khấy động hàng triệu triệu con tim của những con người lương thiện khắp dương gian.

Mỗi buổi sáng khi vừa mới thức dậy, Zoya đã chạy ngay đi lấy báo ở hòm thư, để xem có sự kiện gì xảy ra trong ngày trên mặt trận Tây Ban Nha.

[nthach]

Còn Shura… lúc này cậu bé vẫn chưa tròn mười ba tuổi – nhưng cậu ta cũng rất quan tâm đến vấn đề này. Mỗi buổi chiều, Shura thường đọc báo để theo dõi về một cô gái đang dũng cảm chiến đấu vì nền Cộng hòa, hoặc nghe tin tức trên đài phát thanh về một thanh niên người Tây Ban Nha đã kiên quyết lên đường ra mặt trận, cho dù gia đình của anh ấy không đồng ý. Shura đã đem chủ đề này kể lại:

- Anh ấy là một chiến sĩ ngoan cường! Có một lần, quân phát xít đã bắn pháo vào hẩm trú ẩn, và phá hỏng khẩu súng chống tăng của họ. Nhưng chàng trai đó – Emeterio Cornejo, họ gọi tên anh ấy là như vậy – đã chộp lấy vài quả lựu đạn, rồi nhảy ra ngoài chiến hào, sau đó anh chạy thẳng đến chiếc xe tăng phát xít rồi liệng lựu đạn vào trong xe… Chiếc xe tăng bốc cháy ngụn ngụt rồi quay tròn tại chỗ… Tiếp theo, những người khác lại mang ra thêm một thùng lựu đạn nữa. Cornejo như được tiếp thêm sức mạnh, anh đã liệng lưu đạn liên tục vào từng chiếc xe tăng của địch. Lại thêm một chiếc của chúng bị lật úp, rồi chiếc thứ ba cũng chung số phận, cuối cũng những chiếc còn lại buộc phải quay đầu tháo chạy. Khi mọi người có mặt ở trên chiến tuyến này, thì mọi người sẽ không cảm thấy bất kỳ một điều gì khủng khiếp hơn là một chiếc xe tăng địch.
- Anh Cornejo năm nay bao nhiêu tuổi?
- Anh ấy mười bảy tuổi. Shura trả lời.
- Vậy con năm nay bao nhiêu tuổi?
Tôi hỏi câu này có vẻ như hơi tàn nhẫn đối với cậu bé.
…

[nthach]

Zoya nắm lấy tay tôi, rồi sải dài bước chạy theo kịp mẹ. Trong hai năm trở lại đây, con bé giờ đây đã lớn khôn nhiều quá. Chắng mấy nữa, con bé sẽ cao bằng mẹ. Đôi khi, tôi chợt nhận ra rằng; con gái tôi giờ đã trưởng thành. Chiếc váy của con bé hiện đã bị ngắn đi, còn chiếc áo thêu thì cũng chật quá rồi, thật sự là một cô gái đang thay da đổi thịt.

Từ hồi tôi đưa bọn trẻ đến Moskva vào năm 1931, mấy mẹ con chưa hề phải cách xa nhau. Mỗi khi có một người nào trong chúng tôi có việc phải xa nhà, thì khoảng thời gian đó cũng chỉ là ngắn ngủi, và cũng vào những lúc đó, thì người đi cũng sẽ thông báo với cả nhà là khi nào sẽ phải đi, vf khi nào sẽ trở về. Nếu tôi hứa với các con, là mẹ sẽ về nhà sau khi tan tầm vào lúc tám giờ, thì tôi nhất định sẽ làm mọi cách có thể, để giữ đúng lời hứa của mình. Đôi lần cũng có khi bị chậm trễ do công việc, thì những lúc đó Zoya tỏ ra rất lo lắng, con bé thường ra đợi để đón mẹ ngay tại bến tàu điện - cũng như hôm nay chẳng hạn.

Nếu khi nào về đến nhà, mà Shura không nhìn thấy chị , ngay lập tức câu hỏi đầu tiên của cậu ta là: "Chị Zoya đâu rồi? Chị ấy đi đâu? Sao mà chị ấy đi đâu lâu thế được nhỉ?"

"Shura đâu rồi?" Câu đầu tiên của Zoya cũng thường vang lên trước khi con bé bước chân vào đến trong phòng.

Còn nếu tôi về đến nhà trước bọn trẻ, thì trong tôi cũng cảm thấy rất bâng khuâng và lo lắng, cho đến tận khi nào nghe thấy được những bước chân quen thuộc của bọn trẻ vang lên trên bậc thang trước cửa phòng. Còn khi mùa xuân đến, tôi lại ra đứng đợi các con trước ô cửa sổ mở toang… đôi mắt tôi chỉ dịu đi khi mà đã nhìn thấy bóng dáng của chúng: Và kìa chúng đã xuất hiện phía xa, bao giờ hai chị em cũng đi cùng với nhau, cùng tranh luận rất sôi nổi về một vấn đề nào đó - và khi đó, trái tim tôi dần ấm lại.

Zoya nhẹ nhàng giành lấy chiếc túi sách và chiếc cặp của tôi:
- Mẹ ơi! chắc mẹ đã mệt lắm rồi, để con mang giùm mẹ nhé.

Hai mẹ con bước đi chậm rãi, cùng hoan hỉ trong một buổi chiều xuân rực rỡ, và rồi cùng kể cho nhau nghe mọi chuyện đã xảy ra trong ngày Zoya nói:

- Hôm nay trên báo có viết về những đứa trẻ tị nạn Tây Ban Nha, chúng đã được đưa đến trại thiếu niên tiền phong Artek. Nhưng bọn phát xít đã xuýt nữa bắn đắm con tàu đang trở chúng đến đó. Con rất muốn được nhìn thấy bọn trẻ này mẹ ạ… Con chỉ mong rằng, sau những trận oanh tạc của bọn Đức, cùng với tất cả những điều đã xảy ra, rồi đột nhiên thấy mình ở tại Crưm! Ở nây đây chắc là đẹp và lúc này khí hậu ấm áp lắm?
- Đúng vậy con à, đó là một nơi ở phương nam, có thời tiết khá ấm vào tháng tư. Khi đó hoa hồng đua nhau nở rộ.
- Mẹ có biết không, khu vườn của chúng con quanh trường, cây cối đang lên xanh tươi. Cả ngày con ở ngoài trời nên da đã sạm nắng mẹ ạ. Các bạn cùng trường, mỗi người trồng một cây. Con thì trồng một cây dương, con rất thích khi được nhìn thấy cây dương phủ một màu toàn tuyết trắng. Và một cây dương có một mùi hương rất dễ chụi có phải không mẹ? Nó bao giờ cũng tươi tốt và có một chút đắng cay…

[nthach]

Chúng tôi về đến nhà! cần phải nhanh chóng rửa ráy tay chân, rồi tôi sẽ phải đi hâm nóng lại bữa tối cho cả nhà.
Tôi bước vào phòng rửa mặt, và không phải xem Zoya sẽ làm gì. Con bé yên lặng đi lại trong phòng trên đôi dép ngủ của mình, nhóm bếp lò rồi hâm nóng lại nồi súp, rồi nhanh chóng và khéo léo sắp xếp bàn ăn. Căn phòng giờ đây thật sự gọn gàng và sạch sẽ, sàn nhà vừa mới được lau chùi cẩn thận đang tỏa ra một mùi thơm tươi mát. Ở ô kính phía trên cửa sổ, có cắm hai cành liễu, trông như hai chiếc cánh ong nghệ đang ngủ yên lành.
Căn phòng của chúng tôi thật sạch sẽ và tinh tươm, đó là nhờ công sức của Zoya đã bỏ ra để giúp mẹ. Tất cả các công việc nhà, lau chùi dọn dẹp, đi chợ búa, đều nhờ vào Zoya cả. Vào mùa đông, Zoya thường xuyên chăm lo để giữ ngọn lửa trong lò sưởi luôn được rực cháy. Shura cũng được nhận phần trách nhiệm của mình: Cậu ta có trách nhiệm sách nước, bổ củi, và đi mua dầu hỏa. Nhưng cậu ta lại không bao giờ quan tâm đến "những việc vặt"; cũng giống như bao đứa trẻ cùng trang lứa khác, cu cậu cho rằng, khi đã đường đường là đấng nam nhi thì không thể thích hợp với những công việc như, quét tước dọn dẹp và đi chợ mua sắm vì: "đó là những công việc mà bất kỳ người đàn bà nào cũng có thể làm được!"

Và đây là hình ảnh của cậu ta!
Rầm rập mở tung cánh cửa, rồi cậu ta hiện ra ngay trước ngưỡng cửa với: đôi má đỏ ửng, hai cánh tay lấm lem đầy bùn đất lên đến tận khủy, và than ôi, đôi mắt thì lại bầm tím cả lên. Cậu ta vui vẻ giải thích:

- Chúng con chơi ở ngoài kia. Một buổi chiều thật tuyệt. Mẹ! mẹ đã giặt giũ chưa? Ghế của mẹ đây này. Bây giờ con đi tắm đây.

Rồi cậu ta vào phòng tắm và kỳ cọ rất lâu, vừa tắm vừa kể cho chúng tôi nghe về trận bóng đá mà cậu ta vừa mới tham gia với giọng đầy phấn khích, và dường như lúc này không có chuyện gì khác đang xảy ra trên đời này nữa. Zoya liền hỏi:

- Khi nào thì em làm bài ngoại ngữ tiếng Đức?.
- Thế không cho người ta được ăn cơm đã à ?

[nthach]

Sau khi bọn trẻ ăn cơm tối xong, tôi mới ngồi vào bàn ăn. Lúc này, tất cả các câu chuyện của bọn trẻ đều xoay quanh đến khu vườn trường. Tôi ngồi nghe chúng nói chuyện và nhận thấy rằng, bọn trẻ đã và đang trồng xung quanh ngôi trường của chúng, mọi loại cây mà chúng được nghe thấy.


- Tại sao chị lại bảo là loài cọ không thể mọc ở đây được? Trên tạp chí Ogonyok, em nhìn thấy có nhiều hình ảnh về cây cọ, với những đám tuyết trắng phủ đầy xung quanh chúng. Như vậy là chúng có thể chịu được thời tiết lạnh mà.
- Không thể so sánh mùa đông ở Crưm với mùa đông ở đây được.
Zoya bình tĩnh vặn lại, rồi sau đó quay sang phía tôi hỏi:

- Mẹ ơi, mẹ có cuốn nào cho con đọc không mẹ?

Tôi lặng lẽ lấy cuốn "Ruồi trâu" ra khỏi cặp. Ngay lập tức, ánh mắt Zoya hồng lên vui sướng:

- Ôi! cảm ơn mẹ.

Con bé dường như không thể cưỡng nổi sự quyến rũ ngay từ những trang đầu của cuốn sách, nó trân trọng lật giở từng trang một. Nhưng chỉ một lúc sau, con bé đặt cuốn sách sang bên cạnh, và nhanh chóng lau dọn bàn ăn, đi rửa bát đĩa, rồi ngồi vào bàn làm bài tập.
Sau một cái thở dài đánh sượt và có tí chút cằn nhằn "Không thể để đến sáng mai làm được sao", Shura miễn cưỡng ngồi xuống bên cạnh chị. Zoya đang tìm lời giải cho những bài toán khó, còn Shura thì mở cuốn sách giáo khoa tiếng Đức của mình ra để làm bài tập: cậu ta làm bài một cách dễ dàng.
Sau một tiếng rưỡi, Shura gập cuốn sách giáo khoa của mình lại đánh cái tách một cái, và đẩy chiếc ghế đang ngồi về sau cái rầm rồi la lên.

- Đã xong! còn một vài câu nữa có thể đợi đến sáng mai giải nốt cũng được.

Đang mải mê với bài vở của mình, Zoya cũng chẳng hề quay đầu lại. Cuốn chuyện "Ruồi Trâu" đang nằm ngay bên cạnh con bé, cuốn sách này từ lâu Zoya đã từng xin mẹ mang về cho mình, nhưng tôi biết rằng, một khi mà Zoya chưa làm xong hết bài tập, thì con bé cũng chưa bao giờ đọc đến nó.

- Hãy xem lại bài dịch tiếng Đức của mình đi Shura. Tôi nói.

Và khi tôi xem lại bài của cậu ta thì phát hiện ra ba lỗi. Tôi lại bắt cậu ta ngồi xuống làm lại một lần nữa.
Shura ngước nhìn ra cửa sổ cùng với một tiếng thở dài; thằng bạn thân hiện đang ngồi ngoài cầu thang đợi cậu ta ra. Lúc bấy giờ thì chưa muộn lắm, bọn chúng có thể rủ nhau đi chơi thêm một chút nữa… Nhưng thực tế vẫn là thực tế: bài tập đang bị ba lỗi… Anh không thể biện luận được gì cả! Rồi cùng với một tiếng thở dài cam chịu, Shura đành lại phải ngồi vào bàn làm lại bài tập. Vào đêm hôm đó, tôi bất chợt tỉnh giấc với linh cảm rằng, trong phòng hình như có vấn đề gì đó không bình thường như mọi khi. Và tôi đã không nhầm. Chiếc đèn bàn đang cháy sáng, nó được che lại một phần bằng một tờ báo: ngay bên cạnh, Zoya đang ngồi chống tay lên má, khủy tay tì lên cuốn sách Ruồi Trâu. Khuôn mặt, và hai cánh tay của con bé, cùng với những trang sách đang ướt đẫm đầy nước mắt.
Nhận thấy có ánh mắt của của tôi đang nhìn mình, con bé liền giương đôi mắt và mỉm cười với tôi qua hai hàng lệ ướt đẫm. Hai mẹ con không nói với nhau một lời nào, nhưng chúng tôi đều cùng hiểu thấu nhau trong tình mẫu tử dạt dạo vô tận.