Êxênhin - Đời và thơ

[Saomai]

Trăng Quê viết

Tôi nhớ

Nhớ luôn, em hỡi nhớ hoài
Mái đầu em tựa, tóc người hào quang
Xa em giờ phải lỡ làng
Không vui cũng chẳng dễ dàng đâu em.

Anh còn nhớ mãi những đêm
Lào xào rong lá êm đềm bạch dương
Dẫu ngày khi ấy ngắn hơn
Choàng đôi ta, ánh trăng xuân ngợp trời

Nhớ xưa em nói cùng tôi:
“Những năm của tuổi xuân rồi sẽ qua
Và, anh yêu quý, dần dà
Bên người yêu khác anh đà quên em!”

Cành hoa nay nở hoa thêm
Nhắc cùng anh mối tình duyên khi nào
Cánh hoa anh rắc hôm nao
Lên làn sóng tóc em- sao dịu dàng!

Trái tim ngừng đập sẵn sàng
Yêu người yêu khác, sầu mang trong lòng
Ôi thiên tình sử nghẹn ngùng
Ngồi bên ai, vẫn mơ màng nhớ em.

X. Exênhin
(bản dịch của Xuân Diệu)

SM không có gốc bản dịch của Xuân Diệu, nhưng đã đọc và biết chắc bản post trên đây có những sai lạc. Chỉ dám mạo muội tô đỏ vài chỗ của 2 khổ đầu mà SM cho là không chính xác.

Nếu SM nhớ sai, xin lượng thứ.

[Trăng Quê]

Saomai viết

SM không có gốc bản dịch của Xuân Diệu, nhưng đã đọc và biết chắc bản post trên đây có những sai lạc. Chỉ dám mạo muội tô đỏ vài chỗ của 2 khổ đầu mà SM cho là không chính xác.

Nếu SM nhớ sai, xin lượng thứ.

Có thể lắm bạn SM ạ, mình không biết bản này cho đến hôm qua một bạn đã post hai câu cuối lên blog cá nhân của mình và mình đã vào google để tra rồi tìm ra bài này ở một nguồn không lấy gì làm tin cậy lắm

http://www.bichkhe.org/home.php?cat_id=147&id=345

chau_ng72
06:43 12-08-2010

Em nhớ ngày xưa đã nghe một câu kết:
Ôi thiên tình sử nghẹn ngào
Ngồi bên ai, vẫn mơ màng nhớ em

..có vẻ tựa tựa như này, có lẽ người khác dịch. Nhưng không nhớ rõ lắm.

Chào Châu, theo câu khoá của bạn mình tra google và tìm được bài thơ này. Thì ra Xuân Diệu đã dịch trước đây. Theo mình được biếtthì Xuân Diệu dịch thơ trên bản dịch nghĩa của người khác

Vậy nếu bạn nào có bản dịch chính xác hơn của XD mời post lên để mọi người cùng đọc

[Trăng Quê]

USY viết

Bài ĐÊM thứ hai của S.Esenin, bạn TQ đã post bên box "Tuyệt tình" của bạn ấy, tới thấy nó vẫn vui nên trả lại box này của chàng Thi sĩ tóc vàng

Hu hu sao bác lại gọi cái box của em là Tuyệt tình, bác cứ gọi là "ác như con tê giác" ấy . Bỏ đi nhưng chưa hẳn đã tuyệt tình đâu ạ
Thôi em cũng post phương án dịch của em sang đây đánh đu với bác ợ

Ночь (II) Nguyệt Vũ dịch Усталый день склонился к ночи, Затихла шумная волна, Погасло солнце, и над миром Плывет задумчиво луна. Долина тихая внимает Журчанью мирного ручья. И темный лес, склоняясь, дремлет Под звуки песни соловья. Внимая песням, с берегами, Ласкаясь, шепчется река. И тихо слышится над нею Веселый шелест тростника.

Đêm (II) Yesenin Ngày tàn nghiêng xuống màn đêm, Ồn ào con sóng trở nên dịu dàng, Mặt trời xuống núi, và trăng Trầm tư bơi giữa mênh mang bầu trời. Lặng nghe thung lũng xa vời Hiền hòa tiếng suối reo vui dịu dàng. Và khu rừng tối, mơ màng Nghe họa mi hót âm vang khắp trời. Lắng nghe bài hát chơi vơi Thì thầm êm ái sông lơi lả bờ Nghe trên sông lặng như tờ Tiếng hàng lau khẽ phất phơ vui đùa

[minminixi]

một đêm nữa của BT

Ночь (II) Exenhin Усталый день склонился к ночи, Затихла шумная волна, Погасло солнце, и над миром Плывет задумчиво луна. Долина тихая внимает Журчанью мирного ручья. И темный лес, склоняясь, дремлет Под звуки песни соловья. Внимая песням, с берегами, Ласкаясь, шепчется река. И тихо слышится над нею Веселый шелест тростника.

Đêm (II) BT dịch Ngày chiều lê bước vào đêm Sóng xô bờ cũng như thôi thét gào, Hoàng hôn chìm khuất chân trời Ngẩn ngơ vầng nguyệt nâng hồn thi nhân. Êm đềm thung lũng bình yên Suối trong cùng họa thiên đường trần gian Rừng đêm rủ lá mơ màng Họa mi dìu dặt gọi đàn về chung. Thi ca tràn ngập không gian, Êm đềm xoa dịu, chở che đôi bờ. Và trong hợp xướng đêm dài Rừng lau nhẹ hát một tình ca vui.

[Nina]

Bản dịch thơ của bác "Bộ trưởng" làm em nhớ tới các bản dịch của bác Bằng Việt - trong bản dịch phần ý của dịch giả cũng lấn át hẳn ý của tác giả. Tuy nhiên, các bản dịch của bác Bằng Việt lại có nhiều ưu điểm hơn bác "Bộ trưởng" về phần thơ.

Vài điều nói nhăng, có gì không phải xin bác thứ lỗi nhé.

[minminixi]

Thơ của nhà thơ thì dĩ nhiên phải hơn hẳn thơ của nhà không Bộ chứ, cả về thời gian chau chuốt nữa !!
Cám ơn Nina, dù chưa đọc Bằng Việt !

[Saomai]

Trăng Quê viết

Có thể lắm bạn SM ạ, mình không biết bản này cho đến hôm qua một bạn đã post hai câu cuối lên blog cá nhân của mình và mình đã vào google để tra rồi tìm ra bài này ở một nguồn không lấy gì làm tin cậy lắm
Vậy nếu bạn nào có bản dịch chính xác hơn của XD mời post lên để mọi người cùng đọc

@ TQ: Bác TQ đã nói thế, SM đành ghi lại theo những gì mình nhớ, chứ thực tình trong tay không có bản dich gốc XD.

Nếu như bản này đúng hơn bản bác TQ post dù một chỗ nào đó, cũng là vui rồi. Xin mọi người hoàn thiện thêm, nhất là ai có bản dịch gốc (in) của XD.

Tôi nhớ

Nhớ luôn, em hỡi, nhớ hoài
Mái đầu em tựa, tóc ngời hào quang
Xa em giờ phải bẽ bàng
Không vui cũng chẳng dễ dàng đâu em.

Anh còn nhớ mãi những đêm
Lào xào trong lá êm đềm bạch dương
Dẫu ngày khi ấy ngắn hơn
Choàng đôi ta, ánh trăng xuân lại dài.

Nhớ xưa em nói cùng tôi:
“Những năm của tuổi xuân rồi sẽ qua.
Và, anh yêu quý, dần dà
Bên người yêu khác anh đà quên em!”

Cành hoa nay nở hoa thêm
Nhắc cùng anh mối tình duyên khi nào
Cánh hoa anh rắc hôm nao
Lên làn sóng tóc em – sao dịu dàng!

Trái tim ngừng đập sẵn sàng
Yêu người yêu khác, sầu mang bên lòng.
Ôi thiên tình sử nghẹn ngùng
Ngồi bên ai, vẫn mơ màng nhớ em.

[Trăng Quê]

Saomai viết

@ TQ: Bác TQ đã nói thế, SM đành ghi lại theo những gì mình nhớ, chứ thực tình trong tay không có bản dich gốc XD.

Nếu như bản này đúng hơn bản bác TQ post dù một chỗ nào đó, cũng là vui rồi. Xin mọi người hoàn thiện thêm, nhất là ai có bản dịch gốc (in) của XD.

Theo luật lục bát thì bản mới chép của saomai nhuyễn hơn vậy chắc chính xác hơn bản viết sai lỗi chính tả mà TQ copy nguyên bản từ trang Bích Khuê rồi. Xin cảm ơn bạn

[cây sồi]

Chào cả nhà. Thấy các bác đã đánh sẵn bản Nga, nên tôi xin góp vui một chùm thơ dịch luôn:
ĐÊM
Dòng sông thiu thiu ngủ
Rừng thông đen ngừng reo,
Hoạ mi thôi ca hát,
Gõ kiến cũng lặng theo.

Đêm. Bốn bề tĩnh lặng
Tiếng suối chảy vọng xa.
Mình chị Hằng trải bạc
Trùm muôn vật ánh trăng.

Bạc phủ cả dòng sông
Bạc dát lên con suối,
Bạc rắc trên cánh đồng
Rộng mênh mông thảm cỏ.

Đêm. Bốn bề tĩnh lặng
Muôn loài say giấc nồng
Mình chị Hằng trải bạc
Trùm muôn vật ánh trăng.
Tùng Cương dịch

BẠCH DƯƠNG TRẮNG

Bạch dương vươn thân sáng
Bên cửa sổ phòng tôi
Thân cành bao tuyết trắng
Như áo bạc khoác ngoài.

Trên cành tơ vàng óng
Tuyết dát màng trắng trong
Cành cây rung nhè nhẹ
Cùng tua rua thả mành.

Bạch dương lặng thinh đứng
Trong giấc ngủ nhẹ nhàng
Hoa tuyết lung linh sáng
Trong sắc lửa ánh vàng.

Hoàng hôn buông lười nhác
Lan trùm khắp không gian,
Phủ trên cây, cành lá
Màu bạc mới chói chang.
Tùng Cương dịch

Chào vĩnh biệt, ta chia tay mãi mãi,
Bạn thân yêu vẫn ở lại trong tim tôi.
Phút chia tay dù đã định trước rồi,
Ta vẫn hẹn có ngày cùng gặp lại.

Chào bạn, không bắt tay, chẳng cần nói
Bạn đừng buồn, cũng đừng nhíu mày luôn.
Đời này chết không có gì là mới
Nhưng sống thêm cũng chẳng mới gì hơn.
Tùng Cương dịch

SAGANÊ
Saganê của anh, Saganê!
Có phải tại anh về từ phương Bắc,
Sẵn lòng anh kể chuyện đồng quê,
Gợn sóng lúa mì đêm trăng sáng.
Saganê của anh, Saganê.

Có phải tại anh về từ phương Bắc,
Mặt trăng nơi ấy lớn gấp trăm lần,
Dù Si rat huy hoàng đến mấy
Vẫn không bằng Riadan rộng bao la.
Có phải tại anh về từ phương Bắc,
Sẵn lòng anh kể chuyện đồng quê,
Uốn lượn tóc anh là sóng lúa,
Xin em, nếu thích, cứ vân vê –
Anh chẳng thấy đau để rơi lệ
Sẵn lòng anh kể chuyện đồng quê,

Nhìn tóc anh, em hình dung ra được
Lúa mì gợn sóng dưới trăng khuya.
Em giễu, em cười cho thoả thích,
Đừng khơi trong anh nỗi nhớ về
Gợn sóng lúa mì đêm trăng sáng.

Saganê của anh, Saganê!
Phương Bắc đang có người con gái
Nàng trông giống em khủng khiếp ghê,
Có lẽ đang mơ, nghĩ về anh suốt…
Saganê của anh, Saganê.
Tùng Cương dịch

[Sông La]

Bạn TQ có post bài thơ “Tôi nhớ” và ghi là bản dịch của nhà thơ quá cố Xuân Diệu. Theo ý riêng cá nhân mình thì ở đây có cái gì đó không ổn . Thứ nhất là tựa đề.Nếu như chỉ là “Tôi nhớ “ thì nhà thơ Êxênhin chẳng cần viết nhiều từ thừa như vậy, vì kỵ nhất trong thơ là thừa từ. Vì đầu tiên ông viết “Я помню “ sau đó thì thốt lên любимая “ “ rồi lại viết tiếp “помню “ thì ở đây là cái nhớ rất đặc biệt, không phải kiểu “ Tôi nhớ” Cậu nhớ đấy nhé.Ừ! Tôi nhớ !Có nghĩa là không quên thôi.Lại nữa :
Dẫu ngày khi ấy ngắn hơn
Choàng đôi ta, ánh trăng xuân ngợp trời
Sao ngày thì là “осенние ночи “ ngày mùa thu, mà trăng thì lại Ánh trăng xuân, giả sử đêm giáp ranh 31 giữa mùa thu và mùa đông thì còn khả dỹ. Rồi từ “Пусть “ theo tôi hiểu thì là “ mặc, cứ để cho”….ngày ngắn lại, thì đêm sẽ dài thêm.Trời thương hai người đang yêu đấy, cho nên mối tình càng đẹp, và khi phải xa thì càng nhớ. Hai câu trên có vẻ không thấy , hay là do tôi không thấy cái khía cạnh này. Lại nữa :
И сердце, остыть не готовясь,
И грустно другую любя
Hai câu này mà nói:
Trái tim ngừng đập sẵn sàng
Yêu người yêu khác, sầu mang trong lòng
Thì cũng không ổn nốt, vì rằng thì là :
И сердце, остыть не готовясь,..
Theo mình hiểu ( không biết lọ mọ tra từ có chính xác không) thì do mối tình đã sâu nặng quá, vì đã đến cấp độ ngồi thâu đêm cho trăng tắm ngập hồn không biết đối với người châu Âu thì sao còn Châu Á mình là nhiều vấn đề lắm rồi đó cho nên để nguôi ngoai, để nguội lạnh thì trái tim chưa có sự chuẩn bị, cần thời gian, mà có thể khoảng thời gian đến cuối cuộc đời cũng nên…còn
Trái tim ngừng đập sẵn sàng
Yêu người yêu khác, sầu mang trong lòng
Ở đây không biết mình hiểu có đúng không “ Ngừng đập sẵn sàng, tức là sẵn sàng chết để đi yêu người khác , và mang buồn trong lòng”.Sẵn sàng chết để yêu kẻ khác mà lại mang sầu, thì sẵn sàng làm gì, thà không yêu được thì cứ ngồi mà nhớ, mà thương, mà hoài niệm như ông Êxenhin có hơn không?
Lại nữa :bạn Nina viết “À, mình nói là bài thơ tiếng Nga quen mà ban Sông La ơi. Mình cảm thấy, hai câu đầu Esenin không hề nói - "Anh nhớ em", mà chỉ nói là "помню сиянье твоих волос" thôi. Nếu dịch thành "Anh nhớ em lắm", thì có lẽ nó làm cho ý của tác giả bị thô đi khá nhiều. Mặc dù tất nhiên, nhiều người dịch thích làm thơ mộng hóa ý tứ của bản gốc hơn.
Theo mình thì ở đây không có mộng hóa gì cả.
Я помню, любимая, помню
Сиянье твоих волос.
Không biết hai câu trên có phải là hai câu đầu không, nếu phải thì sao lại bảo không hề nói…Đúng là ông không nói tiếng Việt “Anh nhớ em” nhưng tiếng Nga thì không những không “Không hề “ mà còn nói đến hai lần :Я помню, любимая, помню
Hay là bạn nhầm bài nào khác ở đâu?
Mình nghĩ sao nói vậy, ý kiến cá nhân, có gì khí không phải trong lúc công việc bối rối, có gì lưỡng tình tha thứ nh1.Chào cả nhà

[Sông La]

Mình quên chưa nói là mình không nghĩ đó là bài dịch của Nhà thơ Xuân Diêu vị Tộc trưởng cùa dòng thơ tình hiện đại Việt nam...

[Trăng Quê]

Sông La viết

Mình quên chưa nói là mình không nghĩ đó là bài dịch của Nhà thơ Xuân Diêu vị Tộc trưởng cùa dòng thơ tình hiện đại Việt nam...

Các bạn ơi như mình đã viết là mình tìm được bài thơ này trong trang thơ Bích Khê đề tên Xuân Diệu dịch bằng cách tra google có hai câu cuối mà một bạn đọc của mình đã dựa vào trí nhớ chép lại trong blog cá nhân của mình.
Bản thân mình cũng cho rằng bài thơ đó dịch khá phóng tác và giọng thơ thì rất không Xuân Diệu . Bài lục bát khá vụng về.
Nhưng cũng như trường phái của thơ dịch Việt nam từ trước đến nay là phỏng dịch chứ không phải bám sát nguyên tác. Về phương pháp dịch thì mình không tranh luận vì được cái lọ thì mất cái chai , họ chỉ cần chuyển tải nội dung chính ( thông điệp) của bài thơ mà không chú ý đến từng từ ngữ. Mà thơ để có sức gợn trong lòng bạn đọc ngoài cảm xúc chủ đạo từ dùng cũng rất quan trọng. Như SL đã viết hai cô gái giống nhau về cơ bản nhưng một cô chỉ hơn cái xéo mắt thì đã bao nhiêu chàng trai điêu đứng, còn một cô ế chỏng ế chơ mà không biết vì sao mình nên nông nỗi ấy . Có khi cô kia còn xấu hơn cơ nhưng cái duyên đàn bà con gái nó có sức cuốn hút khác biệt hơn là một cô đẹp mà cứ như ...cây gỗ vô hồn, hoặc có hồn đấy nhưng lại cứ tỏ ra ta đây đứng đắn ( như kiểu TQ) ấy .

Việc bài thơ có phải là XD dịch chắc phải kiểm chứng nhưng cũng có thể vì nhà thơ cũng có luc lọ lúc chai, không phải bi mà 10 viên tròn trịa cả 10. Chưa kể hết XD giỏi tiếng Pháp, ông dịch thơ Nga chủ yếu qua bản dịch nghĩa của người khác mà không cảm nhận được cái hồn Nga trong đó. Có lần Thúy Toàn đã góp ý nhưng hình như ông cũng không nghe
Tất nhiên chả phải vì một bài dịch mà XD bỏ mất cái vị trí hàng đầu trong thơ ca Việt nam phải không các bạn

[Saomai]

Sông La viết

Mình quên chưa nói là mình không nghĩ đó là bài dịch của Nhà thơ Xuân Diêu vị Tộc trưởng cùa dòng thơ tình hiện đại Việt nam...

@ SL: SM đã từng đọc bản gốc bài dịch của XD trong cuốn "Thơ Blok và Exenin", lâu lắm rồi, nên không nhớ được hết. Tuy nhiên bài trên chắc chắn do XD dịch. Và không phải bài thơ hay bản dịch nào của XD cũng hay, ai cũng biết thế. Thậm chí có bài dở, có người còn cho là có nhiều bài dở. Nhưng miễn bàn ở đây.

Về cơ bản bài SM post lại trên kia, có thể đã đúng đến 95% theo bản gốc của XD rồi. Bạn nào có điều kiện thì kiểm tra lại giúp.

Hai cầu đầu bài thơ, mình nghĩ bạn Nina đã nói đúng.

Я помню, любимая, помню
Сиянье твоих волос.

(Em yêu, anh nhớ, nhớ lắm ánh hào quang của mái tóc em)

[Trăng Quê]

Sông La viết

Lại nữa :bạn Nina viết “À, mình nói là bài thơ tiếng Nga quen mà ban Sông La ơi. Mình cảm thấy, hai câu đầu Esenin không hề nói - "Anh nhớ em", mà chỉ nói là "помню сиянье твоих волос" thôi. Nếu dịch thành "Anh nhớ em lắm", thì có lẽ nó làm cho ý của tác giả bị thô đi khá nhiều. Mặc dù tất nhiên, nhiều người dịch thích làm thơ mộng hóa ý tứ của bản gốc hơn.
Theo mình thì ở đây không có mộng hóa gì cả.
Я помню, любимая, помню
Сиянье твоих волос.
Không biết hai câu trên có phải là hai câu đầu không, nếu phải thì sao lại bảo không hề nói…Đúng là ông không nói tiếng Việt “Anh nhớ em” nhưng tiếng Nga thì không những không “Không hề “ mà còn nói đến hai lần :Я помню, любимая, помню
Hay là bạn nhầm bài nào khác ở đâu?
Mình nghĩ sao nói vậy, ý kiến cá nhân, có gì khí không phải trong lúc công việc bối rối, có gì lưỡng tình tha thứ nh1.Chào cả nhà

SL thân mến, riêng phần này thì mình đứng về phía Nina. Lý do:
1. Nếu tác giả muốn nói Anh nhớ em thì sẽ không để dấu phẩy Я помню, любимая như thế này và từ em yêu phải đổi sang cách 4. Nina là người rất giỏi tiếng Nga nên đã nhìn ra ngay vấn đề mà chúng ta dịch rất cảm tính là nhớ em. Tất nhiên phải nhớ em thì mới nhớ mái tóc, nói vậy là để nói theo cách nói của nhà thơ
2. Hình ảnh mái tóc bao trùm suốt bài thơ khi nhớ về những lúc rắc hoa lipa ( hoa gia) lên đầu người yêu
Сегодня цветущая липа
Напомнила чувствам опять,
Как нежно тогда я сыпал
Цветы на кудрявую прядь.
3. Nếu nói anh nhớ em một cách huỵch toẹt và lộ vở như chúng ta đây thì Yesenhin đã chả sống mãi với thời gian như vậy. Các nhà thơ thường nói ở đây chết cây Sài gòn cơ . Khi nhớ về người phụ nữ của mình người thì nhớ mái tóc, người nhớ mùi hương, người thì nhớ cái tật nói lắp nhưng chung quy lại là nhớ người yêu vì vậy nếu dịch là anh nhớ em thì cũng không sai nhưng mất phần thơ . Vả lại đằng nào thì câu cuối anh chàng đẹp trai của chúng ta đã gút lại một câu xanh rờn bспоминаю тебя

Khi dịch đôi khi ta cố làm hay ý của tác giả nhưng sau mấy năm dịch giọt mày mó TQ đã rút ra được một cái dải rút là đối với các nhà thơ nổi tiếng như Yesenhin, Fet thì họ viết thế nào cứ thế mà dịch là hay nhất. Còn nếu không dịch đươc ra thơ thì phải chịu thôi vì mình sửa khác đi hóa ra mình tài hơn họ . Vì thế TQ đã sửa lại phần tiêu đề và hai câu thơ đầu của mình:

Trăng Quê viết

Cảm ơn Nina, TQ đã sửa lại bản dịch theo phân tích ngữ pháp của Nina cho SL vì TQ dịch theo cảm tính quá! Anh chàng nhớ có mỗi mái tóc mà cho nhớ cả cô em thì...quá hoang .

Mình thấy hầu như các bản dịch đều dịch chữ Сиянье = hào quang và trong từ điển cũng có nghĩa như vậy. Tuy nhiên nếu dịch ra tiếng Việt với mái tóc hào quang thì hình như không ổn lắm. Không sai tất nhiên nhưng nên hiểu đó là mái tóc bạch kim sáng lên thì Việt hóa hơn. Trong từ điển Сиянье còn có một nghĩa khác là tươi sáng, rạng ngời...

[Saomai]

Ý của bạn TQ đúng, là người ta viết thế nào, mình không sửa mà dich được nguyên ý là tốt nhất. Còn hay hay không là do tài người dịch.

Theo tinh thần ấy thì bản dịch này không nên có tiêu đề, vì phần lớn thơ Exenin không có tiêu đề bài thơ. Người Việt mình có cái lạ là hay cho tiêu đề vào các bài thơ Nga vô đề, thậm chí "giúp" tác giả cho cả tiêu đề vào phần thơ tiếng Nga của họ (Tất nhiên ở đây muốn nói đến các bản gốc tác giả).

Bài này đã từng được 2 mems (đã rời NNN) dịch, post trong trang 4 topic này.

[cây sồi]

Chào cả nhà. Xin góp vui bằng bản dịch lục bát Thư gửi mẹ, tuy biết rằng nhiều bác "dị ứng" với lục bát dịch.
THƯ GỬI MẸ

Mẹ ơi, mẹ có khoẻ không?
Con mạnh. Mong mẹ trong lòng bình yên!
Cầu mong ánh sáng thần tiên
Chiếu nhà mình cả dưới trên trong ngoài.

Con nghe, mẹ nhắc con hoài,
Nén lòng, mẹ vẫn đêm ngày nhớ con,
Áo cũ mẹ khoác héo hon
Ra ngõ mỏi mắt trông con có về.

Đêm đêm mẹ ngủ những mê
Thấy toàn mộng ác máu me ướt đầm:
Nhà hàng, kẻ sẵn dao găm
Ngực con đâm thủng, dưới tim, máu trào.

Mẹ ơi, con chẳng sao đâu!
Mẹ già mộng mị, nên đầu càng đau.
Con chưa nát rượu thành sâu
Để chưa gặp mẹ đã mau chầu trời.

Con trai mẹ vẫn ngoan thôi
Thầm mong có dịp về chơi quê nhà
Cuộc đời buồn tẻ tạm xa,
Ước mơ thấy lại ngôi nhà, mảnh sân.

Con về một sớm nắng xuân
Vườn nhà hoa nở trắng ngần cành cao.
Mẹ đừng như tám năm nào
Buổi mai con ngủ, mẹ vào thức con.

Mẹ đừng nhắc chuyện mất còn
Bao nhiêu mộng ước theo con chưa thành,-
Con sớm mệt mỏi, thôi đành,
Đã nhiều mất mát chất thành buồn đau.

Mẹ đừng dạy con nguyện cầu!
Đã mất là mất, khấn đâu để tìm.
Mẹ là ánh sáng thần tiên
Mẹ là chỗ dựa của riêng con rồi.

Mẹ đừng buồn nhé, mẹ ơi!
Nhớ con, mẹ chớ đứng ngồi âu lo.
Mẹ đừng áo cũ co ro
Ra đường đứng ngóng thêm lo, thêm buồn.
Tùng Cương dịch
[/TABLE1]

[Nina]

Hình như hồi này mình bị Ngọc Anh làm ảnh hưởng, nên có xu hướng chọn các bài thơ đã được phổ nhạc thành romance…

Thật ra mà nói, bài thơ này vốn dĩ không đề. Tuy nhiên, thơ có thể là không đề, nhưng romance thì không thể không có tên. Và theo thói thường, người ta lấy mấy chữ đầu tiên của bài làm tên của romance (thì aria, duet, thậm chí cả dàn hợp xướng cũng được gọi như vậy mà)

Bài này kể ra cũng khó trình bày thành 2 cột, vì một câu của anh Esenin hơi dài, mình dịch thành những 2 câu. Mình thấy thơ thì vưỡn hay, dù đã có chút chán chường bất cần ở đoạn cuối…

Các nhà soạn nhạc đã viết nhạc cho bài thơ này sắp theo thứ tự ABC - nói thế để đừng bác nào tưởng bở (theo http://www.recmusic.org/)

• Rostislav Grigor’yevich Boyko (1931-) , “Nad okoshkom mesjac”
• Ya. Frenkeli , “Nad okoshkom mesjac”
• Platon Iliaronovich Mayboroda (191 , “Nad okoshkom mesjac”
• Andrey Pashchenko (1883-1972) , “Nad okoshkom mesjac”
• Grigory Fedorovich Ponomarenko (1921-) , “Nad okoshkom mesjac”
• Yevgeny Popov , “Nad okoshkom mesjac”

* * *

Сергей Есенин

Над окошком месяц. Под окошком ветер.
Облетевший тополь серебрист и светел.

Дальний плач тальянки, голос одинокий —
И такой родимый, и такой далекий.

Плачет и смеется песня лиховая.
Где ты, моя липа? Липа вековая?

Я и сам когда-то в праздник спозаранку
Выходил к любимой, развернув тальянку.

А теперь я милой ничего не значу.
Под чужую песню и смеюсь и плачу.

Август 1925

* * *

Sergei Esenin

Trăng sáng trên cửa sổ
Dưới cửa sổ gió lùa
Cây dương lá bay hết
Trắng bạc sáng lưa thưa

Tiếng đàn gió cô đơn
Nơi xa xa đang khóc
Âm thanh rất thân thuộc
Mà sao lại thấy xa

Một khúc ca kiêu dũng
Vừa khóc, lại vừa cười
Cây gia tôi đâu rồi?
Cây gia hơn trăm tuổi?

Ngày trước tôi cũng vậy
Ngày lễ sáng mờ sương
Đã đem cây đàn gió
Đến kéo cạnh người thương

Giờ với người thương ấy
Tôi chẳng nghĩa gì rồi
Trong tiếng đàn người khác
Tôi vừa khóc, vừa cười.
Tháng 8/1925

Phương án phổ nhạc của Yan Frenkel (Я.Френкель)

[Nina]

Королева Сергей Есенин Пряный вечер. Гаснут зори. По траве ползет туман. У плетня на косогоре Забелел твой сарафан. В чарах звездного напева Обомлели тополя. Знаю, ждешь ты, королева, Молодого короля. Коромыслом серп двурогий Плавно по небу скользит. Там, за рощей, по дороге Раздается звон копыт. Скачет всадник загорелый, Крепко держит повода. Увезет тебя он смело В чужедальни города. Пряный вечер. Гаснут зори. Слышен четкий храп коня. Ах, постой на косогоре Королевой у плетня. 1918

Hoàng hậu Sergei Esenin Hoàng hôn dần tắt. Chiều thơm. Bò trên bãi cỏ màn sương xanh mờ. Trên đồi, bên giậu rào thưa Áo ai màu trắng thoáng đưa trong chiều. Hàng cây dương bị bùa yêu Sững sờ nghe khúc ban chiều ngàn sao. Tôi biết, hoàng hậu chí cao, Đang chờ thánh thượng anh hào, trẻ trung. Trăng như một lưỡi liềm cong Đang trườn nhè nhẹ như không trên trời. Trên đường, sau cánh rừng thôi Có tiếng vó ngựa lên đồi ngân vang. Chàng kỵ sĩ nước da ngăm Dây cương chắc chắn đang cầm trong tay. Sẽ đưa nàng khỏi chốn này Tới kinh thành khác, xa đây muôn vàn. Hoàng hôn dần tắt. Chiều thơm. Ngựa phì đều đặn rõ hơn nữa rồi. Người ơi! Hãy đứng trên đồi Như bà hoàng hậu để tôi được nhìn. 1918

[Esenin_vietnam]

ПЕСНЬ О СОБАКЕ - Серге́й Есе́нин

Утром в ржаном закуте,
Где златятся рогожи в ряд,
Семерых ощенила сука,
Рыжих семерых щенят.

До вечера она их ласкала,
Причесывая языком,
И струился снежок подталый
Под теплым ее животом.

А вечером, когда куры
Обсиживают шесток,
Вышел хозяин хмурый,
Семерых всех поклал в мешок.

По сугробам она бежала,
Поспевая за ним бежать...
И так долго, долго дрожала
Воды незамерзшей гладь.

А когда чуть плелась обратно,
Слизывая пот с боков,
Показался ей месяц над хатой
Одним из ее щенков.

В синюю высь звонко
Глядела она, скуля,
А месяц скользил тонкий
И скрылся за холм в полях.

И глухо, как от подачки,
Когда бросят ей камень в смех,
Покатились глаза собачьи
Золотыми звездами в снег

1916

Bài Hát Về Con Chó Mẹ - Sergei_Esenin

Một buổi sáng mai bên vựa lúa
Cỏ lên óng ả một màu vàng
Một con chó mẹ vừa sinh đẻ
Lông hung hung bảy chú chó con.

Suốt ngày chó mẹ nằm âu yếm
Lưỡi như cái mũ liếm đầu con
Dưới cái bụng nóng tuyết tan rã
Như một con suối chảy thành dòng.

Chiều về khi những con gà mái
Đi tìm chỗ ngủ nhảy lên sào
Ông chủ mặt mày đầy bóng tối
Bắt cả chó con cho vào bao.

Chó mẹ chạy theo trên tuyết lạnh
Cố gắng theo cho kịp chủ nhà
Và như thế kéo dài như thế
Tuyết dưới bàn chân cứ chảy ra.

Chó mẹ lê tấm thân trở lại
Mồ hôi như vã khắp bên sườn
Mặt trăng đã ló trên mái rạ
Giống như con chó nhỏ yêu thương.

Chó mẹ ngước mặt nhìn lên trời
Tiếng rú kêu gào dội khắp nơi
Mảnh trăng vẫn trôi giữa khoảng trống
Cuối cùng lặn khuất ở sau đồi.

Và như lũ trẻ con tinh nghịch
Ném vào hòn đá để trêu chơi
Hai giọt nước mắt của chó mẹ
Giống như hai hạt sao vàng rơi

1916

[USY]

Esenin_vietnam viết

ПЕСНЬ О СОБАКЕ - Серге́й Есе́нин

Bài Hát Về Con Chó Mẹ - Sergei_Esenin

Một buổi sáng mai bên vựa lúa
Cỏ lên óng ả một màu vàng
Một con chó mẹ vừa sinh đẻ
Lông hung hung bảy chú chó con.

Suốt ngày chó mẹ nằm âu yếm
Lưỡi như cái mũ liếm đầu con
Dưới cái bụng nóng tuyết tan rã
Như một con suối chảy thành dòng.

Chiều về khi những con gà mái
Đi tìm chỗ ngủ nhảy lên sào
Ông chủ mặt mày đầy bóng tối
Bắt cả chó con cho vào bao.

Chó mẹ chạy theo trên tuyết lạnh
Cố gắng theo cho kịp chủ nhà
Và như thế kéo dài như thế
Tuyết dưới bàn chân cứ chảy ra.

Chó mẹ lê tấm thân trở lại
Mồ hôi như vã khắp bên sườn
Mặt trăng đã ló trên mái rạ
Giống như con chó nhỏ yêu thương.

Chó mẹ ngước mặt nhìn lên trời
Tiếng rú kêu gào dội khắp nơi
Mảnh trăng vẫn trôi giữa khoảng trống
Cuối cùng lặn khuất ở sau đồi.

Và như lũ trẻ con tinh nghịch
Ném vào hòn đá để trêu chơi
Hai giọt nước mắt của chó mẹ
Giống như hai hạt sao vàng rơi

1916

Bạn ơi, bản dịch này là của nhà thơ Tế Hanh mà, lần sau bạn nhớ ghi rõ nguồn nhé, nếu đó không phải bản dịch của bạn.