Ba phút sự thật và các bài thơ khác của Evtushenko

[cây sồi]

NGÔI NHÀ CŨ LUNG LAY Evghênhi Evtushenkô Ngôi nhà cũ lung lay, hoà âm thanh cót két thành khúc nhạc thánh ca, tiếng cót két yếu dần, như nhạc mặc niệm hai ta gần hết. Căn nhà cũ đung đưa, cảm nhận được cách lặng thầm và chầm chậm: ở đây em đang thoi thóp và anh thật chết mòn. “Khoan đừng chết!” vang lên thành tiếng hý từ thảo nguyên trong tiếng chó rú dài và rừng thông đang rền rĩ, nhưng đôi ta đang chết dần, trong mắt nhau, mãi mãi, nhưng dù sao, đó là chuyện sinh tử tự nhiên. Sao ta thèm được sống! Chim gõ kiến cụng chén với cây thông và chú nhím nuôi chạy nhảy trong vườn nấm, Đêm trôi mãi, như chó con đầy lông, đen đen, ướt đẫm, ngậm ánh sao như hoa súng nở giữa hai hàm răng. Bóng đêm đen phả vào cửa sổ mùi ẩm ướt của cây đũm hương nằm nép sau lưng anh – cái lưng nhìn thấy hết! với Phrô của Platônôv, như bên em gái mới tìm lại được, người yêu anh đang ngủ, khổ nhục cũng vì anh. Anh nghĩ về sự què quặt và ngây độn các cuộc hôn nhân, sự xấu xa cả hai ta – vừa phản bội, vừa dối trá: anh yêu em, bằng 40 ngàn người anh em thân nhất, anh hại em như tại chừng ấy kẻ thù. Phải em thành người khác rồi. Ánh mắt em nheo nheo dữ tợn, không xót thương, kiểu giễu cợt mọi người vừa chua cay, vừa mặn chát. Nhưng hỏi ai, ngoài hai ta đã biến hai kẻ yêu nhau tha thiết thành hai người mà chính chúng ta không còn sức để yêu? Trả giá nào diễn giả quen đốt lửa nhiệt tình, khi vung vãi khắp nơi cho sân khấu và cho bản kẽm, anh muốn tặng hạnh phúc cho cả trái đất, vậy mà anh không thể tặng riêng cho một con người?! Phải, hai ta đang mòn mỏi, nhưng có cái gì đang cản lại anh không cho tin vào việc anh và em không tồn tại. Ta từng có tình yêu. Tình yêu còn hít thở trên mặt gương trong tay, bên khoé miệng yếu đuối kia. Ngôi nhà cũ lung lay, kêu cót két, giữa vườn tầm ma mời ta hãy mượn của ngôi nhà tính chịu đựng. Ở đây, chúng ta đang chết dần, nhưng ở đây, ta còn sống. Ta còn yêu nhau nghĩa là ta đã tồn tại. Đến một ngày nào đó (xin Chúa đừng cho, chớ cho) khi anh hết yêu, khi anh chết thật, lúc xương thịt anh bí mật châm chọc: “Anh còn sống!” giữa nóng bức, sẽ thầm nhắc đêm đêm. Nhưng trong bộn bề đam mê, như người khôn chậm hiểu thật buồn và đột ngột anh nhận ra: tiếng nói xương thịt anh là dối trá, anh sẽ nói cùng anh:”Mình đã thôi yêu. Đã chết. Có một thời mình yêu. Một thời mình đã sống rồi”. Tùng Cương dịch.

КАЧАЛСЯ СТАРЫЙ ДОМ Евгений Евтушенко Качался старый дом в хворал слагая скрипы, и нас, как отпевал, отскрипывал хорал. Он чуял, дом-скрипун, что медленно и скрытно в нём умирала ты и я в нём умирал Постойте умирать – звучало в ржанье с луга в протяжном вое псов и сосенной волшбе, но умирали мы навеки друг для друга, а это всё равно что умирать вообще. А как хотелось жить! По соснам детял чокал, и бегал ёж ручной усадебных грибах, и ночь плыла, как пёс, косматый, мокрый, чёрный, кувшинкою речной дёржа звезду в зубах. Дышала мгла в окно малиною сырою, а за моей спиной – всё видела спина!- с платоновскою Фро, как с найденной сестрою измученная мной, любимая спала. Я думал о тупом несовершенстве браков, о подлости всех нас – предателей, врунов: ведь я тебя люблю, как сорок тысяч братьев, и я тебя губил, как столько врагов. Да стала ты другой. Твой злой прищур нещаден, насмешки над людьми горьки и солоны. Но кто же, как не мы, любимых превращает в таких, каких любить уже не в силах мы. Какая же цена ораторскому жару, когда расшвырян вдрызг по сценам и клише, хотел я счастье дать всему земному шару, а дать его не cмог - одной живой душе!? Да, умирали мы, но что-то мне мешало уверовать в твоё, моё небытие. Любовь ещё была. Любовь ещё дышала на зеркальце в руках у слабых уст её. Качался старый дом, скрипел среди крапивы и выдержку свою нам предлагал взаймы. В нём умирали мы, но были ещё живы. Ещё любили мы, и, значит, были мы. Когда-нибудь потом (не дай мне Бог, не дай мне!) Когда я разлюблю, когда и впрямь умру, то будет плоть моя, ехидничая втайне, “Ты жив!” мне по ночам нашептывать в жару. Но в суете страстей, печально поздний умник, внезапно я пойму, что голос плоти лжив и так себе скажу: “Я разлюбил. Я умер. Когда-то я любил. Когда-то я был жив.” 1966

[/TABLE1]

[cây sồi]

Chào Nina
1) Tôi nghĩ các từ anh –em tiếng Việt có thể chỉ 3 ngôi. Thí dụ:
Ngôi1: Anh về đây. = я
Ngôi 2:Anh đi đâu? = ты
Ngôi 3: người chiến sỹ ấy, ai đã gặp anh, đều…= Он
2) Kể ra không muốn lẫn thì khổ 1và 2 dùng: nàng và tôi.
Khổ 3 dùng anh và em.
3) NNN hơi hạn chế thời gian sửa lỗi, vì có khi, hàng tháng sau, đọc lại bản dịch, mới hiểu đúng ý tác giả, muốn sửa mà chịu.
Bạn có đồng ý với tôi không?

[cây sồi]

Một biến thể dùng NÀNG và TÔI

SỰ BIẾT ƠN
Evghênhi Evtushenkô

Nàng bảo tôi:”Bé đã ngủ rồi”,
kéo tấm màn che nôi con nằm cho kín,
đưa tay tắt đèn trần, dáng bối rối,
người rúm lại, áo ngoài rơi xuống ghế ngồi.

Tôi với nàng không nói về tình yêu.
Nàng thầm thì điều gì, nói nghe lúng búng,
không rõ âm “r”, như vướng nuốt nho trong họng,
sau hàm răng trắng bóng, trắng tinh.

“Anh biết rằng em phỉ nhổ từ lâu
cuộc đời em. Bỗng tự nhiên ra cùng quẫn!
Em là đàn ông mặc váy. Thân ngựa chở nặng.
Giờ bỗng lại là phụ nữ. Nực cười không?”

Phải biết ơn - tôi coi là nghĩa vụ của tôi.
Khi đi tìm sự bảo vệ ở người không được ai bảo vệ,
tôi vùi mình, gồng người lên như sói,
trong đống chăn đầy tin tưởng của nàng.

Nhưng nàng như sói con bị xua đuổi, cô đơn,
nước mắt đầm đìa, thì thào bên tai tôi không ngớt,
rằng nàng biết ơn tôi nhiều lắm,
làm tôi xấu hổ lạnh toát sống lưng.

Tôi muốn ôm nàng bằng cả đống vần thơ,
vẻ lúng túng, lúc mặt tái đi, khi đỏ lựng,
nhưng một phụ nữ! đang cám ơn tôi! đấy chứ
vì tôi là đàn ông, đã dịu dàng quá với nàng!

Làm sao có thể vậy trên thế giới này?
Quên mất trọng trách hàng đầu của người phụ nữ,
ta xoá chỗ họ đi. Ta hạ thấp họ xuống
cho ngang bằng, bình đẳng với cánh đàn ông.

Một thời kì hay hớm làm sao
được chuẩn bị, thật oan nghịêt, qua bao thế kỷ:
đàn ông giống đàn bà ở cái gì đó,
đàn bà lại y hệt như đám đàn ông.

Ôi Đức Chúa, tôi thấy nếp vai nàng
thụt sâu trong những ngón tay tôi, trông đói gầy và trần trụi,
và đôi mắt của giống người trên đời chưa từng gặp
gào thét lên, khi biến thành mắt đàn bà!

Bóng chạng vạng rồi phủ lên nửa phần mắt nàng.
Đang loé sáng, âm thầm, như nến cháy…
Đức Chúa ơi! Người đàn bà thấy cần quá ít-
Chỉ cầu được coi là phụ nữ thôi mà.
Tùng Cương dịch

[Nina]

Em có cảm giác là hai nhân vật trong bài "Благодарность" ở trên không phải là vợ chồng chính thức, không biết các bác có thấy vậy không?

[USY]

Nina viết

Em có cảm giác là hai nhân vật trong bài "Благодарность" ở trên không phải là vợ chồng chính thức, không biết các bác có thấy vậy không?

Hiển nhiên là vậy rồi, còn "cảm giác" gì nữa Nina ơi!
Bi kịch của thời "bình đẳng giới"

[cây sồi]

Chào cả nhà
Nhân Nina thắc mắc, họ không phải vợ chồng. Tôi kể thêm, cứ nghĩ mãi: câu: nó đã ngủ rồii- CON hay ChÁU đã ngủ rồi , cuối cùng tìm được từ BÉ , rất thích. vẫn bí mật!

[cây sồi]

TÔI LÀ THIÊN THẦN Evghênhi Evtushenkô Tôi không uống rượu. Yêu độc vợ mình. Chung tình với vợ- Tôi xin nói rõ: Tôi sống đúng thiên thần- Không cần viện dẫn dù một lời nhà thơ Sipatrôp. Sống thiên thần làm tôi héo mòn. Phụ nữ qua đường, tôi nhắm nghiền hai mắt. Thấy có gì vướng mắc trên vai. Trời hỡi! Đấy có lẽ mọc đôi cánh nhỏ. Tiêu đời rồi. Tôi buồn rười rượi. Cánh dài nữa, dài mãi! Thế là hết đời. Chiếc áo vét của tôi, có lẽ, phải chọc thủng lỗ cho hai cánh chui ra. Tôi là thiên thần. Không oán trách gì cuộc sống, vì những chuyện bức bối bất công. Tôi là thiên thần Chỉ có thói quen hút thuốc Tôi thuộc nhóm người nghiện thực. Làm thiên thần – là công việc kì cục nhất trên đời. Chỉ sống bằng tinh thần. Không cần một gram thể xác. Biết bao nhiêu phụ nữ bước qua, tôi là thiên thần. Còn làm gì với tôi được nữa! Họ không thèm để ý đến tôi. Khi tôi là thiên thần đang tại ngũ. Này bạn ơi, hãy nhớ cho: Những con quỷ khủng khiếp nhất trong cuộc sống chính là người từng sống đúng thiên thần. Tùng Cương dịch

Я АНГЕЛ Евгений Евтушенко Не пью. Люблю свою жену. Свою- а это акцентирую. Я так по-ангелски живу - чуть Щипачёва не цитирую. От этой жизни я зачах. На женщин всех глаза закрыл я. Неловкость чувствую в плечах. Ого! Растут, наверно, крылья. Я растерялся. Я в тоске. Растут зануды! Дело скверно! Теперь придётся в пиджаке прорезать прорези, наверно. Я ангел. Жизни не корю за все же жестокие обидности. Я ангел. Только вот курю. Я – из курящей разновидности Быть ангелом – страннейший труд Лищь дух один. Ни грамма тела. И мимо женщины идут, Я ангел. Что со мною делать! Пока что я для них не в счёт, пока что я в небесном ранге. Но самый страшный в жизни чёрт, учтите – это бывгий ангел! 1962

[/TABLE1]

[cây sồi]

NÓI VỚI NƯỚC NGA Evghênhi Evtu shenkô Nói đúng ra Người Thực sự là ai sao số phận đến nước này như vậy: miệng sặc sụa vôtca, đi: ngã xiêu, ngã vẹo, vẫn tự cao, tự đại khoe tài? Nói đúng ra Người thực sự là ai như kẻ bất tài lại hay làm mẽ, khuyên tai nhựa đeo trông sáng choé chơi trò “độc đáo đi lên” thật quá tài? Nói đúng ra Người thực sự là ai làm nô lệ cho hư danh phù phiếm do hèn nhát mà đang tay bịt miệng những ai còn lưu luyến tin Người? Nói đúng ra Người thực sự là ai tôi tự hỏi: mình là ai nhỉ? mà gào rú, oán trách Người như thế om xòm làm Người quá buồn đau? Tùng Cương dịch

РОССИИ Евгений Евтушенко А, собственно, кто ты такая, с какою такою судьбой, что падаешь, водку лакая, а всё же гордишься собой? А, собственно, кто ты такая когда, как последняя мразь, пластмаcсою клипсов сверкая, играть в самородок взялась? А, собственно, кто ты такая сомнительной славы раба, по трусости рты затыкая последним, кто верит в тебя? А, собственно, кто ты такая и, собственно, кто я такой, что вою, тебя попрекая, к тебе прикандален тоской? 1974

[cây sồi]

THÀNH PHỐ IRPEN Evghênhi Evtushenkô Có một thời, anh đã hứa quá nhiều, đến hôm nay, chẳng có gì cho em cả,- anh quá nghèo. Anh từng hứa: ta sẽ đi trong xanh trời và xanh lá, trên xanh cỏ, đầu áp đầu, má kề má, có chùm anh đào mát mẻ chạm khẽ má ta, sự yên bình mang hơi cỏ làm mệt mỏi toả lan. Ta muốn về Irpen, trong tâm trạng mơ màng và lười biếng , nơi, có lẽ, có dốc đứng hay gốc cây lớn, nơi có người từng ngồi viết trong hương hoa lan tử nở và hương cây, tìm về đây, con người ấy trốn chạy kỳ tài thay… Nhưng không thể, hôm nay, trốn đi đâu được nữa tránh xấu hổ vì lịch sử đã qua, như trốn toà tra xét. Mưa rào như trút, mưa không xót thương xoá sạch trơn mọi hy vọng về đầm ấm và bình yên dành cho cả anh và em trong xanh trời và xanh lá trên xanh cỏ, đầu áp đầu, má kề má… Tốp thợ sơn, bụng kêu óc ách, đang húp canh. Nhà phê bình tiếng tăm bước lại, cao chưa đến vai anh. nhưng vẫn véo vai anh một cái: “Mãi phút chót, anh mới là người từ lâu tôi muốn. Anh không mắc câu những kẻ tán dương và anh vượt lên viết về đề tài ý thức công dân, đất nước…” Anh đã thấy trong mắt em sự khinh thường và xấu hổ. Trong mắt em, anh đã chết bởi ông ta ngợi khen. Em đừng tin – anh không phải, người như thế đâu, không phải đâu! Thật đơn giản, cả con người anh, như chiếc bè gỗ bị đánh tan trong cơn nước lũ. Nhà phê bình ấy, ông ta nói láo. Em đừng nghe hắn nữa! Dăm mảnh ván vỡ bè của anh hợp gu ông ấy chứ không phải anh! Thế mà em vẫn nói:”Không, đúng là anh. Anh không phải bè gỗ, mà là quả quý mà thời đại sới vun mới có. Anh là đứa con cưng của thời đại, lại được nêu gương mẫu mực…” Và ánh nhìn tuyệt đẹp của em nghiệt ngã, không chịu được hơn. Em nói rằng thời đại là mẹ ruột của anh. Phải chăng mẹ lại có thể làm con bị thương, què quặt? Như con ngựa, anh bị họ khoác ách. Họ đánh anh bằng roi, miệng còn nhếch mép cười. Còn hôm nay, họ hào phóng cho anh bánh bàng. Mỗi chiếc bánh với anh, ngang roi quất. Em xem đấy, anh có là con yêu của thời đại nữa? Thành Beclinh đang bị dây kẽm bao quanh, ở diễn đàn LHQ có ông quan như có chút hơi men, chuếnh choáng thô lỗ gõ vào bảng đề tên trên bàn bằng đế giầy nặng, em cứ nhìn ông ta – đấy mới là đứa con thời đại, đứa trẻ đang phấn khích quá, gần như không định đùa. Ta chưa có căn hộ. Ông ta vẫn nhổ toẹt. Còn mê mải làm tên lửa nọ đến tên lửa kia, đưa lên vũ trụ. Ở Irpen, trời đang thu, ẩm ướt, tối đen. Đám thợ sơn, ủ ê, chơi trò bịt mắt bắt dê. Nước Nga đói, nghèo và đi chân đất. Nhưng bù lại, có phi công bay lên vũ trụ thật. Anh đã nghèo đi, đáng sợ hơn nghèo luôn về tâm hồn. Tha cho anh, anh hứa hẹn với em quá nhiều rồi. Tùng Cương dịch

ИРПЕНЬ Евгений Евтушенко Я так много когда-то тебе обещал, ну а дать ничего не могу – обнищал. Обещал тебе нас в синеве и листве, на зелёной траве, голова к голове, и по вишне прохдадной за каждой щекой, и томительно пахнущий сеном покой. Мы хотели в Ирпень в полудрему и лень, где, наверное, есть тот обрыв или пень, на котором писал под левкой и лес убегая сюда, гениальный беглец… Но сегодня нельзя убежать никуда от стыда за историю, как от суда. Льют по-льютому ливни, безжалостно льют, размывая надежды на мир и уют для тебя и меня, в синеве и листве, на зелёной траве, голова к голове… Лакировщики борщ поглощают, урча. Видный критик подходит – он мне до плеча. Но он всё-таки треплет меня по плечу: “Вот сейчас вы такой, как давно я хочу. Не попались на удочку лестной молвы, и к гражданской тематике вырвались вы…” Я в глазах твоих вижу презренье и стыд. Похвалою его для тебя я убит. Ты не верь – я не тот, я не тот, я не тот! Просто весь я раздроблен, как в паводок плот. Этот критик – он врёт. Ты не слушай вранья! Мои щепки ему по душе, а не я! Ну а ты говоришь: “ Нет, ты именно тот. Ты не плот а эпохой взллеянный плод Ты - любимчик эпохи, примерный сынок…”- и прекрасный твой взгляд нестерпимо жесток. Говоришь ты- эпоха мне кровная мать. Разве мать она может калечить, ломать? Как коня хомутали меня хомутом. Меня били кнутом, усмехаясь притом. А сегодня мне пряники щедро дают. Каждый пряник такой для меня, словно кнут. Что – я этой эпохи лелеемый сын? Оцепляется проволкой Берлин, и в ООН по пюпитру чуть-чуть под хмельком обнаглевший хозяйственник бьёт башмаком. Погляди на него – вот эпохи дитя. Разыгралось дитя, и уже не шутя. Нет квартиры у нас. Он на это плюёт, за ракетой ракету готовя в полёт. Над Ирпенью сырая осенняя мгла. Лакировщики мрачно играют в козла. Голодает Россия, нища и боса, но зато космонавты летят в небеса. Я страшней обнищал – я душой обнищал. Ты прости, что так много тебе обещал. 1961

[cây sồi]

Chào các bạn biên tập
Cứu tôi với. Bài thơ gốc và dịch là thơ bậc thang, quá sức chỉnh của tôi. Nhờ các bạn chỉnh hộ với. Cám ơn trước.

[Nina]

Nói chung là em đã cố hết sức trình bày thơ bậc thang, nhưng vẫn chỉ đến thế thôi bác Cây Sồi ạ

[cây sồi]

СЛУЧАЙНЫЙ МАЛЬЧИК Eвгений Евтушенко При каждом деле есть случайный мальчик. Таким судьба таланта не дала, и к ним с крутой неласковостью мачех относятся любимые дела. Они переживают это остро, годами бьются за свои права, но как и прежде выглядят невзросло предательски румяные слова. У них за всё усердная тревога. Они живут, сомнений не тая и, пасынки, они молчать не могут когда молчат о чём-то сыновья. Им чужды те, кто лишь покою рады, кто от себя же убежать не прочь. Они всей чувствуют, что надо но не умеют этому помочь. Когда порою без толку стараясь всё дело бесталанностью губя идёт на бой за правду бесталанность – талантливость мне стыдно за тебя 1954

NGƯỜI LĂNG XĂNG Evghênhi Evtu shenko Mỗi việc làm đều có kẻ lăng xăng. Số phận không cho họ chút tài năng, có những việc làm được ưa thích thường lạnh nhạt với họ như mẹ ghẻ với con chồng thật. Người lăng xăng cảm nhận cũng rất căng để giành quyền, họ đấu tranh suốt năm, nhưng họ nói nhiều câu trên nồng nhiệt tự để lộ mình chưa thành người lớn . Làm việc gì họ cũng xăng xái, bấn lo. Họ sống không một chút nghi ngờ là con nuôi, họ lại hay lên tiếng khi con ruột biết lúc nào cần ngậm miệng. Họ thấy lạ người chỉ vui khi được bình yên, người sẵn sàng chạy trốn luôn bản thân Họ quá hiểu cái gì luôn cần nhất để giải quyết công vịêc, thì họ lại không biết. Nhiều khi họ rất cố, rất lăng xăng, vì bất tài, giết chết luôn công việc. kẻ tài kém thường chiến đấu vì sự thật- ta xấu hổ vì ngươi nhất, ơi tài năng. Tùng Cương dịch

[cây sồi]

ĐANG XẢY RA MỘT VIỆC VỚI TÔI Evghênhi Evtu shenko Đang xảy ra một việc với tôi: Bạn cũ tôi không qua lại nữa rồi, những người đến với tôi đều vướng chuyện vô bổ, họ đủ loại khác nhau – tôi đâu cần họ. Và bạn tôi không cùng họ đi đâu anh ta thừa hiểu điều này, chuyện hai đứa cãi nhau không tài nào giải thích nổi, cả hai đứa đau khổ, vật vã mãi. Đang xảy ra một việc với tôi: người vẫn đến với tôi đặt tay lên vai tôi âu yếm đã giật được tôi khỏi tay người đàn bà khác lại hoàn toàn không phải người tôi cần. Bạn cho hay, xin vì Chúa, người đàn bà của tôi biết phải đặt tay lên vai ai chứ? Người phụ nữ của tôi đã để tôi bị giật mất để trả thù sẽ tìm giật một người khác thôi. Cô chưa thể đáp trả ngay cô còn phải đấu tranh, phải sống rồi tự nhiên sẽ chọn được một người khác cho cô. Ôi có quá nhiều các quan hệ chẳng ai cần dễ tổn thần kinh, bệnh hoạn, những tình bạn không cần thiết! Trong lòng tôi đã chai sạn, chết khô! Ôi mong ai đó, đến xoá hộ cho cảnh những người xa lạ phải ở bên nhau mãi mãi và những tâm hồn gần gũi lại phải xa cách! Tùng Cương dịch

CО МНОЮ ВОТ ЧТО ПРОИСХОДИТ Евгений Евтушенко Cо мною вот что происходит ко мне мой старй друг не ходит, и ходят в праздной суете разнообразные не те. И он не с теми ходит где-то и тоже понимает это, и наш раздор необъясним, и оба мучаемся с ним. Со мною вот что происходит: совсем не та ко мне приходит, мне руки на плечи кладёт и у другой меня крадёт. А той – скажите, бога ради кому на плечи руки класть? Та, у которой я украден, в отместку тоже станет красть. Не сразу этим же ответит, а будет жить с собой в борьбе и неосознано наметит кого-то дальнего себе. О, сколько нервных и недужных, ненужных связей, дружб ненужных! Во мне уже осатаненность! О, кто-нибудь, приди, нарушь чужих людей соединённость и разобщённость близких душ! 1957

[/TABLE1]

[cây sồi]

Chào Nina
Rất xin lỗi, tôi làm sai động tác nào đó, và bài Người lăng xăng thành lạ quá.Khác mọi bài.
Lại phiền bạn sửa giúp. Muốn tự lập, mà khó quá. Thấy bài nào, bạn cũng phải sửa, nên rất áy náy. Chào.

[cây sồi]

TUỔI MẸ TÔI Evghênhi Evtu shenko Tuổi mẹ tôi mỗi ngày một cao. Buổi mai sớm thấy ít dần người dậy nghe xột xoạt tiếng mở tập báo mới tin thì nhiều mà đâu thấy tin vui. Sàn nhà trơn dễ trượt như mặt băng, tiếng mẹ thở nghe mỗi năm một khó, sao nghe cứ nặng hơn, cứng hơn thế khăn choàng vai, ngày xưa, vốn nhẹ không. Mỗi khi người ra đi dạo phố đông, bao bông tuyết nhẹ rơi, mềm mại xuống, hạt mưa bắn cứ bám quanh đôi ủng, gió thổi như sợ làm mẹ ngã đau. Tháng ngày này, chẳng dễ dàng đâu, mẹ mòn mỏi tháng ngày như nhẹ hẳn, sao tôi thấy lòng bồn chồn lo lắng, lo họ đưa mẹ khỏi Nga dễ như không. Từ một vài dấu mờ yếu của mẹ tôi lấy đâu nước thần để cho tôi uống? Người yêu hỡi, xin em hãy cố làm một phần, dù nhỏ, của mẹ tôi. Tùng Cương dịch

ВСЁ БОЛЬШЕ МОЕЙ МАМЕ ЛЕТ Евгений Евтушенко Всё больше, больше моей маме лет. всё реже поднимается чуть свет на шорох свежевыпавших газет, в которых утешений нет и нет. Всё горше каждый воздуха глоток, всё скользче пол, опасный, как ледок, всё тяжелей нечаянно жесток, обнявший плечи легонький платок. Кода она по улице бредёт, снег осторожно, бережно идёт, и дождь ей боты лижет, как щенок, и ветер сбить её боится с ног. В нелёгкие времена всё легче, легче делалась она, и страшно мне, что может кто-нибудь, как перышко, её с России сдуть. Как мне испить живой воды тогда из маминого слабого следа? Любимая, прошу тебя – сумей стать хоть немного матерью моей. 1994

[/TABLE1]

[cây sồi]

CHUÔNG TRÊN CỬA HÀNG RÀO Evghênhi Evtu shenko Chuông nhà tôi, bỗng nhiên, tự reo. Liệu tại buồn hay do mưa chập điện, hay do sợ phải nghe tiếng sấm dù không có tay người đến bấm vào. Tôi trở mình, sau cũng đành đứng lên. Nhỡ người đợi ngoài rào là bố tìm đến chỗ tôi một giờ khuya quá mũ đội đầu, để hở ánh mắt giận long lanh. Trong chớp nhoằng, từ trên bậc tôi nhảy ào ôm phải dông, chứ không phải bố. Nhưng cơn dông ầm ĩ như quá chén vẫn thở ra hơi khói thuốc đậm mùi. Lại đi nằm, nhưng chuông lại reo. Nó không thứ lỗi cho tôi đang ngái ngủ và cứ réo, réo to, réo to nữa cứ như đưa cả con nhím tống vào lỗ tai. Nhỡ có khi, năm đứa con trai của tôi chúng từ những năm gia đình khác nhau tới. Cơn mưa lớn, tay đung đưa, miệng ru hát cô em bé bỏng chưa sinh của chúng giữa gió trời. Các con ơi, bố chỉ là con nít về trí óc thôi. Giá các con mang đồ chơi cho bố. Đừng bắt bố nói, các con sẽ làm gì để sống. Xấu hổ, mà chẳng có gì để nói ra. Trời ơi, chuông gì mà hôm nay quá nhiều! Tiếng chuông xoáy vào sống lưng, tận óc. Có khi, đứng đó đang bấm chuông bất lực là đám đàn bà, tất cả từng yêu tôi. Có khi là bạn cũ đã chết rồi họ đang bấm chuông, vội cần giúp đỡ để tôi có đang buồn nhỡ muốn chết không định đưa mắt tìm móc treo trên trần nhà. Có khi, những kẻ phản bội tình cờ đêm về, đến xin ít tiền chè nước, từ trong túi lòi ra vỏ chai nhơn nhớt là thuốc độc giả an thần với người Nga. Có khi, người đứng bên rào là em, em đang xốn xang, em đang tuyệt đẹp, dường như chớp trên nền vải bố vẽ lên hình em đứng giữa màn đêm. Chuông nhà tôi, bỗng nhiên, tự reo. Có nghĩa là còn lâu tôi mới chết, nếu tôi với con cún vẫn thi ai chạy trước vùng chạy lên, khi nghe tiếng chuông kêu. Tùng Cương dịch

ЗВОНОК НА КАЛИТКЕ Eвгений Евтушенко Cам по себе зазвонил мой звонок. то ли соскучился, то ли промок, то ли в грозу испугался под гром без человеческих пальцев на нём. Я заворочался, встал наконец. Может быть, ждёт за калиткой отец, вдруг в одночасье собравшийся к нам в шляпе с глазами грозы по краям. Прыгнул я в молнии прямо с крыльца, только я обнял грозу - не отца. Но и гроза, грохоча под хмельком, пахла его папиросным двмком. Снова прилёг но звонок зазвонил. Мне он сонливости не извинил и, дребезжа, дребезжа, дребезжа, всаживал каждое ухо ежа. Может, явились из разных семей все мои пятеро сыновей. Их нерождённую крошку –сестру ливень баюкал в руках на ветру. Дети отец ваш – дитя по уму. Вы принесли бы игрушек ему. И не пытайте как дальше вам жить. Стыдно но нечего вам предложить. Боже, какие сегодня звонки! Звуки их ввинчиваются в позвонки. Может, стоят, безнадежно звоня, Женщины все, что любили меня. Может, умершие кореша. давят на кнопку на помощь спеша, чтобы не вздумал я даже в тоске взглядом выискивать крюк в потолке. Может, предавшие невзначай ночью напрашиваются на чай, а из карманов бутылки блестят – лжепримирительный русский наш яд. Может, стоишь за калиткой ты вся – из волнения и красоты, будто молнией, как на холсте, ты нарисована на темноте. Сам по себе зазвонил мой звонок. Значит, от смерти ещё я далёк, если с дворягой наперегонки всё же кидаюсь на эти звонки. 1993

[/TABLE1]

[cây sồi]

QUÊN ĐI NHÉ, EM ƠI Evghênhi Evtu shenko Anh yêu em như kẻ mồ côi. Chỉ có mình em là vợ - chứ đâu một đám. Nếu có kẻ chào đón anh bằng phù phép anh dễ dàng sập bẫy, Quên đi nhé, em ơi! Hãy quên rằng anh siêu tiếng tăm rồi, rằng tiếng nói anh vang như trái bóng, nhưng anh chẳng có ai để chuyền tiếp tiếng nói vang vang của anh. Quên đi nhé, em ơi! Hãy quên rằng chính anh cũng thua kém hơn cái ánh hào quang anh không xứng đáng rằng người chẳng tin anh nổi loạn lần cuối là người đã tự đầu hàng … Quên đi nhé, em ơi! Hãy quên rằng cả mẹ và cha em gì đi nữa, ôm hôn em vẫn có thể, còn người sẽ hôn anh chỉ có mình em…Gặp chăng hay chớ… Em lúc nào cũng: Kìa con với kìa con. Quên đi nhé, em ơi! Hãy quên rằng anh không là bậc thánh nhân cao nhất rồi chỉ là kẻ cùng em tạo ra lũ con chung thôi nhé, rằng anh bị người ta đánh vì vị thế.. vì anh nhơn nhơn là anh… Quên đi nhé, em ơi! Hãy quên rằng trong cửa sổ bệnh viện hôm rồi, anh mơ thấy em là đức mẹ, ta làm lễ cưới dưới bóng cây thánh giá… Đừng quên rằng anh là đứa mồ côi Tùng Cương dịch

ПОЗАБУДЬ Евгений Евтушенко По-сиротски люблю я тебя. Ты одна мне жена – не толпа. Если пальчиком позовут, и легко попадусь – Позабудь! Позабудь, что я сверхзнаменит, что мой голос, как мяч звенит, но мне некому пасовать слово звонкое. Позабудь! Позабудь, что я сам слабей незаслуженной славы своей, что не верят в мой поздний бунт те кто сами сдались… Позабудь! Позабуд,ь что отец твой и мать тебя всё-таки могут обнять, а меня только ты… Как-нибудь… Ты с детьми, да с детьми… Позабудь! Позабудь, что я всех не святей сотворец наших общих детей, что меня, как за позу, бьют за бескожесть мою… Позабудь! Позабудь, что в больничном окне богоматерью виделась мне, что венчались под сенью креста… Не забудь то, что я сирота 2005

[/TABLE1]

[cây sồi]

KHÔNG GÌ LỌT ĐƯỢC LƯỚI TRỜI Evghênhi Evtu shenko Không gì lọt được lưới trời: từ lối tắt đi vòng ngắn nhất, trên con đường được thưởng ban, đến cả bao chuyện lặt vặt, đến tình bạn của sói hai chân. Không gì lọt được lưới trời: тừ cử chỉ, âm thanh đầy giả dối - có cái nguy là tiếng vọng dội về, đến thói tham tiền và mê bạc, đến những nước bước ranh ma làm ra thật nhiều chiến quả. Không gì lọt được lưới trời: từ người bạn bị đời quên lãng khó chơi mà vẫn cứ chơi đến những kíên con bé tí bị gót giầy bạn xéo lên nghiền nát không hề ác ý. Đấy là vòng tròn ác nghiệt: không gì lọt được lưới trời: có thứ cho dù qua lọt vẫn phải trả giá có khi chỉ có con người mất trí lặng lẽ biến khỏi cõi đời… Tùng Cương dịch

НИЧТО НЕ СХОДИТ С РУК Евгений Евтушенко Ничто не сходит с рук: Ни самый малый крюк с дарованной дороги, ни бремя пустяков, ни дружба тех волков, которые двуноги. Ничто не сходит с рук: ни ложный жест, ни звук – ведь фальшь опасна эхом, ни жадность до деньги, ни хитрые шаги, чреватые успехом. Ничто не сходит с рук: ни позабытый друг, с которым не удобно, ни кроха муравей подошвою твоей раздавленный беззлобно. Таков проклятый круг: ничто не сходит с рук, а если даже сходит, ничто не задарма, и человек с ума сам незаметно сходит… 1972

[cây sồi]

MÁTXCƠVA ĐÃ TIN Evghênhi Evtu shenko Mátxcơva đã tin những gịot nước mắt của tôi, khi bên lối vào cửa hàng tem phiếu nghèo nàn thật, có chiếc phiếu thần để mua bánh mì trong cảnh chen lấn, tôi làm rơi, như nắm tay có lỗ thủng to. Bà cụ già, đầu không tóc vì bệnh thương hàn, thì thầm bảo:”Ông lão nhà tôi vừa đi gặp Chúa, trên phiếu của ông vẫn còn dăm ngày nữa. Cho con phiếu của ông. Nhớ đừng lỡ miệng lộ ra!” Mátxcơva đã tin những gịot nước mắt của tôi, tôi không dám rời khỏi đuôi tàu điện, khư khư nắm trong găng tay phiếu bánh mì của người khác.. Tôi ăn phần của người chết. Tôi không thể chết rồi. Mátxcơva đã tin những gịot nước mắt của tôi, tôi mãi mãi tin nước mắt của Người đấy, khi Mátxcơva có muôn ngàn bà goá là vợ lính đàn bà Mátxcơva gào khóc đúng kiểu nông thôn. Phụ nữ Mátxcơva chân bước ken két giầy giả da… Mọi chuyện đã lùi xa, đã thành kỷ Trung sinh cả. Cửa hàng tem phiếu càng mở rộng, càng quá nhốn nháo, có cái gì trong tay tôi lại tuột mất rồi. Tôi chăm chăm giữ một thứ trong tay, như hồi nhỏ, nắm chặt phiếu mua bánh, nhưng đánh mất trong dòng sông trần thế, cái gì đây, không biết, nhưng nắm tay lại để thủng rồi. Bao năm dài đã qua, tôi mới dám nói ra, khi tem phiếu, các bà già xưa không còn nữa. Tôi tiến về phía tiếng phanh xe rít ken két… Mátxcơva, Người có tin nước mắt tôi chăng? Tùng Cương dịch

МОСКВА ПОВЕРИЛА Евгений Евтушенко Москва поверила моим слезам, когда у входа в бедный карточный сезам святую карточку на хлеб в кавардаке я потерял как будто сквозь дыру в руке. Старушка стриженая – тиф её остриг- Шепнула: “Богу отдал душу мой старик. А вот на карточке ещё остались дни. Хотя б за мёртвого поешь. Да не cболтни!” Москва поверила моим слезам, и я с хвостов её трамваев не слезал, на хлеб чужое право в варежке везя… Я ел за мёртвого. Мне мёртвым быть нельзя. Москва поверила моим слезам, И я её слезам навек поверил сам, Когда, бесчисленных солдат свoих вдова, по-деревенски выла женская Москва. Скрипела женская Москва своей кирзой… Всё это стало далеко как мезозой. Сезам расширился, с ним вместе кавардак, а что-то снова у меня с рукой не так. Я нечто судорожно в ней опть сжимал, как будто карточки на хлеб, когда был мал, но это нечто потерял в людской реке, а что, не знаю, но опять – дыра в руке. Я проболтался через столько долгих лет, когда ни карточек ни тех старушек нет. Иду навстречу завизжавшим тормозам… Москва, поверишь ли моим слезам? 1979

[cây sồi]

Ô CỬA SỔ Evghênhi Evtu shenko Ô cửa sổ trông ra hàng cây trắng. Vị giáo sư nhìn cây trắng hồi lâu. Ông cứ đứng nhìn hàng cây lâu lắm và tay ông bẻ viên phấn rất lâu. Thật đơn giản, chỉ là phép chia đấy! Vậy mà ông quên khuấy quy tắc chia! Ông quên mất, bạn nghĩ xem, cả phép chia cơ chứ. Tính sai kìa! Phải! Lỗi rõ trên bảng rồi! Cả lớp tôi, hôm nay, ngồi cũng khác, Nghe và nhìn cũng khác mọi hôm, cái giờ phút, ta không thể không khác và đâu cần sự gợi nhắc ở đây. Vợ giáo sư bỏ nhà hôm nay đi mất. Ta không hay, bà dứt bỏ đi đâu, ta không biết, vì sao bà đi hẳn, chỉ biết rằng bà đã bỏ đi không về. Khoác bộ vét vừa không mới, vừa không mốt, như mọi khi, ông mặc không mốt, cũ mèm- ông đi xuống phòng hầm giữ áo khoác. Ông lục tìm thẻ số khắp các túi hơi lâu: “Làm sao vậy? Thẻ số đâu rồi nhỉ? Mà có khi, tôi không lấy thẻ số chăng? Biến đâu mất? – ông đưa tay lau trán.- Trời, đây rồi!... Rõ chán, tôi đã già. Thôi đừng nói, cô Ma sa, tôi già nua quá. Biết làm sao, tôi đã già hơn…” Ta nghe hết, sau lưng ông tiếng cửa rít. Ô cửa sổ trông ra hàng cây trắng, những cái cây vừa đẹp dáng, vừa to, nhưng cả lớp không nhìn ra hàng cây nữa, chúng tôi nhìn giáo sư và lặng im. Ông đang bước, dáng gù đi, vụng về quá, trông vụng về, tồi tội nữa, làm sao, tôi muốn nói trông vụng về bao mệt mỏi, dưới tuyết bay mềm mại rơi vào im lìm. Chính giáo sư, trông trắng luôn, như cây trắng, phải, y như cây, trông ông trắng hoàn toàn, thêm chút nữa – ông thành trắng quá, đến mức mà giữa hàng cây, không nhìn rõ dáng ông. Tùng Cương dịch

ОКНО ВЫХОДИТ В БЕЛЫЕ ДЕРЕВЬЯ Евгений Евтушенко Окно выходит в белые деревья. Профессор долго смотрит на деревья. Он очень долго смотрит на деревья и очень долго мел крошит в руке. Ведь это просто – правила деленья! А он забыл их – правила деленья! Забыл – подумать – правила деленья. Ошибка! Да! Ошибка на доске! Мы все сидим сегодня по-другому. И слушаем и смотрим по-другому да и нельзя сейчас не по-другому, и нам подсказка в этом не нужна. Ушла жена профессора из дому. не знаем мы, куда ушла из дому, не знаем, отчего ушла из дому, a знаем только что ушла она. В костюме и немодном и неновом да, как всегда, немодном и неновом - спускается профессор в гардеров. Он долго по карманам ищет номер: “Ну что такое? Где же этот номер? А может быть не брал у вас я номер? Куда он делся – трёт рукою лоб.- Ах вот он! Что ж как видно я старею, Не спорьте, тётя Маша, я старею. И что уж тут поделаешь – я старею…” Мы слышим – дверь внизу скрипит за ним. Окно выходит в белые деревья, в большие и красивые деревья, но мы сейчас глядим не на деревья мы молча на профеcсора глядим. Уходит он , cутулый, неумелый, какой-то беззащитно-неумелый, я бы сказал – устало неумелый, под снегом мягко попадающим в тишь. Уже и сам он, как деревья, белый, да, как деревья, совершенно белый , ешё немного – и настолько белый, что среди них его не разглядишь. 1955