Kachiusa huyền thoại 2

[Andre Plentinov]

Kachiusa là tên bài hát của nhạc sĩ Blante sáng tác trong thời kì cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô chống phát xít Đức (1941 - 1945). Bài hát được phổ biến rộng rãi và nhiều người tưởng đó là dân ca Nga. Các cô gái Nga đã hát Kachiusa để động viên các chiến sĩ Hồng quân bên chiến hào. Yêu thích và cảm động trước tấm lòng của những thiếu nữ, các chiến sĩ lấy ngay tên Kachiusa (tên gọi thân mật của các cô gái Nga) đặt cho một loại vũ khí, gọi là tên lửa Kachiusa.

Đây là phần thể hiện của nữ ca sĩ Ирина Билык, người hát Kachiusa hay nhất mọi thời đại, với những chiến sĩ Hồng quân Xô Viết:

http://www.youtube.com/watch?v=BrUjA...eature=related

[Tri_ Red Army]

Tớ có bản do Hvorostovsky biểu diễn cùng Moscow Chamber Orchestra rất tuyệt
http://myfreefilehosting.com/f/b7b1bb9bc0_5.14MB

[Old Tiger]

Andre Plentinov viết

Kachiusa là tên bài hát của nhạc sĩ Blante sáng tác trong thời kì cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô chống phát xít Đức (1941 - 1945).]

Chưa chính xác lắm. Bài hát này được sáng tác năm 1938. Trước Chiến tranh Vệ Quốc và được phổ biến rộng rãi trong thời gian chiến tranh.

Andre Plentinov viết

Bài hát được phổ biến rộng rãi và nhiều người tưởng đó là dân ca Nga.

Nhiều người ở đây là Tây hay là ta vậy?

Andre Plentinov viết

Các cô gái Nga đã hát Kachiusa để động viên các chiến sĩ Hồng quân bên chiến hào. Yêu thích và cảm động trước tấm lòng của những thiếu nữ, các chiến sĩ lấy ngay tên Kachiusa (tên gọi thân mật của các cô gái Nga) đặt cho một loại vũ khí, gọi là tên lửa Kachiusa.

Lời giải thích trên chưa chính xác và cũng chỉ là một phương án. Cụ thể mời tham khảo:

Нет единой уверенной версии почему реактивные миномёты БМ-13 стали именоваться «катюшами», существует несколько предположений:

• По названию ставшей популярной перед войной песни Блантера на слова Исаковского «Катюша». Версия не очень убедительная, поскольку сходу не прослеживается прямой взаимосвязи (почему бы тогда не назвать «катюшей» сорокапятку или полуторку?!), но, тем не менее, песня, вероятно, стала катализатором названия под влиянием других причин.

• По сокращению «КАТ» — есть версия, что полигонщики именно так называли БМ-13 — «Костиковские автоматические термические» (по другому источнику — «… артиллерийские термические»), по имени руководителя проекта, Андрея Костикова.

• Ещё один вариант, что название связано с индексом «К» на корпусе миномёта — установки выпускались заводом имени Калинина (по другому источнику — заводом имени Коминтерна). А фронтовики любили давать прозвища оружию. Например, гаубицу М-30 прозвали «Матушкой», пушку-гаубицу МЛ-20 — «Емелькой». Да и БМ-13 поначалу иногда именовали «Раисой Сергеевной», таким образом расшифровывая сокращение РС (реактивный снаряд).

• Четвертая версия предполагает, что именно так окрестили эти машины девушки с московского завода «Компрессор», работавшие на сборке.
• Ещё одна, экзотичная версия. Направляющие, на которые устанавливались снаряды, назывались скатами.

Сорокадвухкилограммовый снаряд поднимали два бойца, впрягшиеся в лямки, а третий обычно помогал им, подталкивая снаряд, чтобы он точно лёг на направляющие, он же сообщал державшим, что снаряд встал-закатился-накатился на направляющие. Его то, якобы, и называли «катюшей» (роль державших снаряд и закатывающего постоянно менялась, так как расчёт БМ-13, в отличие от ствольной артиллерии, не был в явном виде разделён на заряжающего, наводящего и др.)

• Следует также отметить, что установки были настолько засекречены, что даже запрещалось использовать команды «пли», «огонь», «залп», вместо них звучали «пой» или «играй», что, возможно тоже было связано с песней «Катюша». Да и для пехоты залп «катюш» был самой приятной музыкой.

Nguồn:Wikipedia

[BelayaZima]

Về bài hát này, BZ thấy trong blog của bạn 001 cũng có một entry khá tỉ mỉ. BZ xin phép được trích dẫn ra đây cho mọi người cùng đọc về hoàn cảnh ra đời bài hát. Dẫn link trực tiếp e chừng hơi khó vì blog để nền đen, chữ màu xám, hic hic!

 

Sau đây là bài viết nói về hoàn cảnh ra đời bản nhạc này

Vlađimia Dakharốp, nhạc sĩ chỉ đạo đoàn ca múa nhân dân Nga mang tên Pianhixki có sáng kiến dùng những bài hát lấy đề tài hiện đại để đổi mới các tiết mục biểu diễn. Trong quá trình tìm kiếm thơ để phổ nhạc, ông đã chú ý đến Mikhain Ixacôpxki. Nhà thơ nhớ lại: “Tôi đưa cho ông ấy bài thơ Chia tay mà tôi đang viết dở và bỏ trên bàn làm việc đã nửa năm rồi. Dakharốp vồ lấy ngay bài thơ này và ... theo đề nghị của ông, tôi đã viết xong hai khổ thơ cuối”.

Thế là nàng Cachiusa đã xuất hiện trong bài thơ Chia tay của Ixacôpxki:
Hãy trao cho tôi cây đàn phong cầm

Đó là những tiếng ca vàng đấy. Chàng trai chia tay cô gái
Sau phút dạo chơi, họ phải trở về nhà

Phải trở về muộn nhất
Cachiusa không vui
Chỉ có đôi chân như còn bùi ngùi
Không muốn quay lại
Cuối bài thơ có dòng chữ đề: năm 1936. Chính nhân vật Côlia – Nhicôlai đã có mặt trong bài hát này. Liệu đây có phải là hình ảnh người lính trong bài Cachiusa đang phục vụ ở biên giới, còn cô gái thì gửi tới chàng lời chào khi nàng đang đứng bên bờ sông dốc cao không? Nhưng lúc này, những nhân vật trong bài hát của Dakharốp vẫn đang sống ở làng quê thân yêu.


Đầu năm 1938, Ixacôpxki viết thêm tám câu đầu bài Cachiusa như sau:


Hoa đào và hoa lê đã nởTrên sóng nước, làn sương trôi lững lờ
Cachiusa đi ra phía sông
Và dừng lại trên bờ cao dốc đổ

Nàng đứng đó và cất tiếng hát
Về con chim lông xám vùng thảo nguyên
Về một người mà nàng yêu tha thiết
Về những bức thư mà nàng đang giữ đây.
Nhạc sĩ Bơlanterơ đang cần lời cho một bài hát mới bèn yêu cầu thi sĩ viết cho xong bài thơ Cachiusa.Bài hát đã được tân dàn nhạc Quốc gia công diễn ngay trong buổi hoà nhạc đầu tiên dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng V. Cơnưsêvitxki.


Nhà thơ đã chuyển cho nhạc sĩ mấy bản thảo bài thơ Cachiusa hoàn chỉnh. “Tuy vậy, - Ixacôpxki viết, - chính tôi đã chọn một bản mà tôi cho là đạt hơn cả ...”Sau khi bài hát được đài phát thanh truyền đi thì gần như cả nước ai cũng yêu quý Cachiusa. Cachiusa được biết đến và được hát không chỉ ở miền Tây Ucraina mới được giải phóng. Tại miền Tây Bêlarutxia, Hồng quân đã được chào đón bằng bài hát Cachiusa. Thư từ gửi đến Đài phát thanh toàn Liên bang chỉ với dòng địa chỉ ngắn gọn: “Gửi Cachiusa – đài phát thanh Matxcơva”. Không ít người đã chép truyền tay nhau bài Cachiusa, trong đó có rất nhiều học sinh, sinh viên và các chiến sĩ lái máy bay.



Khi cuộc chiến tranh Vệ quốc nổ ra đã có hàng trăm, hàng ngàn cô Cachiusa ở lại hậu phương, một lòng chung thuỷ chờ chồng, chờ người yêu đang chiến đấu ở ngoài mặt trận và bằng cách ấy, họ đã sống và chiến thắng. Hàng ngàn Cachiusa đã ra trận. Những bài hát Cachiusa xuất hiện. Trong lời ca cũng như trong thực tế, Cachiusa lúc này là những cô y tá, những nữ chiến sĩ trinh sát, du kích (“Bọn phát xít đã thiêu trụi những vườn đào, rừng lê, triệt hạ tất cả làng quê. Nhưng đêm đêm du kích quân do Cachiusa chỉ huy vẫn hoạt động”). Lời bài hát đã được cải biên cho phù hợp với tình hình lúc đó. Năm 1943, Cachiusa đã trở thành tên một loại súng cối của cận vệ quân. Năm 1944, nhạc sĩ Dakharốp và nhà thơ Ixacôpxki lại sáng tác bài Cachiusa nữa nói về loại vũ khí này.

Trong những năm chiến tranh và thời kỳ đầu hoà bình, Cachiusa đã được cả thế giới cùng hát. Nhà phê bình V. Bakhơtin đã viết trên Báo Văn học: “Cachiusa là bài hát nổi trội nhất trong văn học thành văn và cả trong dân gian. Và không chỉ trong lịch sử nước Nga. Tôi chưa thấy một bài hát trữ tình nào được nhiều người yêu chuộng và hát đắm say đến như vậy.”


Bài hát đã biến cái tên Cachiusa thành huyền thoại. Nay, Cachiusa của Ixacôpxki và Bơlanterơ đã vào tuổi ngoại sáu mươi. Trên bờ dốc cao của con sông Ugra, tỉnh Xmôlenxcơ, nơi chôn rau cắt rốn của Ixacôpxki, bức tượng Cachiusa đã được dựng lên. Dựng tượng cho một bài hát! Có lẽ đây là chuyện hiếm thấy trên hành tinh này. Trong làng Vơxkhôt kề đó, “Bảo tàng về một bài ca” cũng đã được xây cất hoàn chỉnh. Tại đây có trưng bày tất cả những gì có liên quan đến lai lịch của Cachiusa như đĩa hát, sách vở, những bài báo, tạp chí tranh ảnh, hồi ức, thư từ của các chiến sĩ ... Điều lý thú là Bảo tàng này lại nằm trong nhà văn hoá mang tên Ixacôpxki, người đã dùng khoản tiền được giải thưởng Quốc Gia (vì bài Cachiusa và một số bài thơ khác nữa) để xây lại Nhà văn hoá cũ đã bị bọn phát xít thiêu huỷ.

Катюша
Nhạc: Блантера Lời: М.Исаковский

Расцветали яблони и груши,
Поплыли туманы над рекой.
Выходила на берег Катюша,
На высокий берег на крутой.

Выходила, песню заводила
Про степного, сизого орла,
Про того, которого любила,
Про того, чьи письма берегла.

Он ты, песня, песенка девичья,
Ты лети за ясным солнцем вслед.
И бойцу на дальнем пограничье
От Катюши передай привет.

Пусть он вспомнит девушку простую,
Пусть услышит, как она поет,
Пусть он землю бережет родную,
А любовь Катюша сбережет.

Расцветали яблони и груши,
Поплыли туманы над рекой.
Выходила на берег Катюша,
На высокий берег на крутой.
Đào vừa ra hoa, cành theo gió đưa vờn trăng tà
Ngoài dòng sông, màn sương trắng buông lững lờ
Từ bến sông, thoáng bóng ai in trên làn sương mờ
Cất cao lời ca làm rung cỏ cây ven bờ.
Lời hát trong vút bay đi ngân qua màn sương mờ
Biết không chàng ơi! Rằng xa xôi em mong chờ.
Ngày này năm qua chàng đi ra nơi miền biên thùy
Vì quê hương, dù mấy khó nguy không lùi
….
Cachiusa đến VN từ bao giờ, và ai là tác giả của những lời hát được dịch sang tiếng Việt? Số là năm 1955, ca sĩ Nguyễn Anh Cường tham gia đoàn nghệ thuật quốc gia đi dự Đại hội liên hoan thanh niên và sinh viên thế giới lần 5 ở Warsava, thủ đô Ba Lan.
Sau đó trên đường từ châu Âu về Nga, trên chuyến tàu xuyên Siberia, ông đã nhờ tổ phiên dịch trên tàu dịch Cachiusa từ tiếng Nga sang tiếng Pháp, rồi ông tiếp tục chuyển sang tiếng Việt. Về nước ca khúc được gửi đăng ở tạp chí Điện Ảnh Hà Nội (số 10 hoặc 11 năm 1955) với cái tên Caterina gửi người chiến sĩ biên thùy. Trong các chương trình ca nhạc của Đài Tiếng nói VN, bài hát này được phát nhiều lần và phổ biến rộng rãi từ ấy

Đây là bài Kachiusa do thầy Lê Văn Nhân làm. Còn bản dịch ra tiếng Việt là của thấy Lê Đức Mẫn.

Катюша Стрекотнёй цикад в ветвях нарущен Солнечно полуденный покой; Летний день жарой и светом душен, Накаляет мысли над сторой... Слышу голос, за душу берущий, Будто позывной напев такой: "Расцветали яблони и груши, Поплыли туманы над рекой... " Песенку про девушку Катюшу, Ждавшую бойца, что воевал, В детстве я не раз в траншеях слушал, А потом в России напевал На заводах, в клубах, к избушек Под гармонь, на праздниках весны; Видел я Катюш, доныне ждущих Тех, кто не вернулся с той войны. В мирной жизни русские Катюши Как и прежде, провожают вновь На войну парней осважных, лучших Проливать не за Россию кровь. Ах, за что, Катюши - дорогуши, Вам солдатками в разлуке жить?- На Земле жестокость и бездушье, А нельзя ли нам другими быть?! Всюду снова яблони и груши Расцветают, радуясь весне; И выходят на берег Катюши В ожиданьи тех, кто на войне...

Kachiusa Trưa nắng, trời xanh, phút bình an, Ve sầu ngàn nội cứ kêu ran; Mùa hạ chói chang và ngột ngạt, Lòng tôi trên giấy trắng miên man... Tiếng hát đâu đây nghe diết da, Như bài nhạc hiệu cứ vang xa: "Đào vừa ra hoa, cành gió động, Ngoài sông sương trắng toả la đà..." Bài hát về nàng Kachiusa Đợi người chiến đấu tận trời xa Thuở bé ngồi hầm tôi nghe mãi Rồi mình lại hát ở bên Nga, Hát trong nhà máy, chốn làng quê, Ngân theo đàn gió lúc xuân về. Nhiều Kachiusa còn ngóng đợi Người đi biền biệt chiến trường kia. Vẫn thế, những nàng Kachiusa Thời bình vẫn phải tiễn đi xa Bao chàng dũng cảm, ngoan cường nhất Đổ máu đâu vì đất nước Nga. Vì sao Kachiusa yêu dấu Phải sống đời vợ lính cô đơn? Nàng hỡi, biết làm sao khác được, Khi đời còn tàn bạo, bất nhân! Đào lại ra hoa, gió xốn xang Chào đón xuân sang, mặc những nàng Kachiusa lại ra sông ngóng Người đi chiến đấu chửa về thăm...

[Nina]

Mời các bạn đọc thêm một bài viết khác về cả 2 Kachiusa nhé http://diendan.nuocnga.net/showpost....04&postcount=1

[Kalinka]

Trong bài trên của Nina thì "có hơn 100 dị bản của Katyusha"? 100 dị bản đó là 100 phần lời khác nhau hay là cái gì khác vậy Nina?

[hungmgmi]

Dị bản tất nhiên là có khác nhau phần lời rồi, Kalinka ạ.

[Kalinka]

Kalinka cứ nghĩ dị bản là phần nhạc sẽ có cách biến tấu khác nhau chứ. Phải công nhận, sức sáng tạo người Nga cao thật, bằng chứng là bài Katyusha.