Trận đánh lịch sử Poltava

[tuong123]

Trận Poltava là trận đánh lớn ngày 28 tháng 6 năm 1709 giữa hai đoàn quân hùng hậu: quân Nga do Pyotr Đại đế đích thân chỉ huy, và quân Thụy Điển do chính vua Karl XII của Thụy Điển cầm đầu. Trận đánh kết thúc với phần chiến thắng hiển hách về phía Nga, chấm dứt cuộc xâm lăng của Thụy Điển vào lãnh thổ Nga.
Trận Poltava diễn ra trong cuộc Đại chiến Bắc Âu do liên minh các nước Nga, Đan Mạch và Ba Lan cùng chống lại Thụy Điển.

Sau kỳ nghỉ đông, vào đầu tháng 4 năm 1709, Karl XII đang đàm phán với Hãn vương Tatar và Hoàng đế Ottoman, cùng lúc đang chờ viện binh của Thụy Điển và Ba Lan đến để cùng hợp lực tiến công vào Nga. Trong khi chờ đợi, Karl XII chuyển quân xuống hướng nam, đến vị trí dự kiến viện binh từ Ba Lan và Ottoman sẽ tiến đến.

Poltava là một thị trấn nhỏ nhưng quan trọng về thương mại, cách Kiev 360 kílômét về hướng đông-nam. Một bên thị trấn là hai đỉnh của dốc đứng nhìn xuống một khu đầm lầy rộng của sông Vorskla, một nhánh quan trọng của sông Dnepr. Karl XII quyết định công hãm Poltava dưới quyền chỉ huy phòng ngự của Đại tá Kelin để kiểm soát địa điểm chiến lược này. Ngày 1 tháng 5 năm 1709, việc công hãm bắt đầu rồi kéo dài 6 tuần.

Trong lúc ấy, dọc con sông theo bờ đông của sông Vorskla, các lực lượng của Nga cũng đang tập trung đến. bộ binh dưới quyền Nguyên soái Boris Petrovich Sheremetev, kỵ binh dưới quyền Hoàng thân Aleksandr Danilovich Menshikov, và pháo binh do Tướng Bauer chỉ huy.

Các đội kỵ binh của Nga và Thụy Điển chạy dọc theo hai bờ đối diện của con sông, chạm trán với nhau hàng ngày. Tuy có quân số áp đảo, các tướng lĩnh Nga không biết phải làm gì. Họ được Kelin báo rằng ông chỉ có thể cầm cự đến cuối tháng 6. Menshikov và Sheremetev không muốn để mất thị trấn, nhưng không được chuẩn bị để giao chiến toàn diện. Menshikov báo tin cho Pyotr Đại đế lúc đó đang trên đường từ Azov đến.

Ngày 4 tháng 6, Pyotr đến. Thói quen của ông là bổ nhiệm một trong những tướng lĩnh làm Tư lệnh chiến trường và chỉ nhận nhiệm vụ phó tướng, nhưng lần này ông đảm nhiệm chức vụ Tư lệnh Tối cao. Pyotr mang đến 8.000 quân mới được tuyển mộ để bổ sung vào hàng quân bây giờ chuẩn bị đánh lớn. Sự hiện diện của ông cũng nâng tinh thần cho binh sĩ. Pyotr thấy sách lược của ông đã thành tựu: kẻ thủ đã bị cô lập, vị mọi ngả đường dẫn đến Poltava đã có quân Nga đóng chốt.

Pyotr và các tướng lĩnh thấy việc Poltava thất thủ chỉ còn là vấn đề thời gian. Nếu rơi vào tay Thụy Điển, thị trấn này có thể là trung tâm điểm thu hút các lực lượng mà Karl XII mong đợi – và Pyotr kiêng dè – để tiếp tay cho vua Thụy Điển và có thể mở đường cho ông dẫn quân tiến đến Moskva. Pyotr và các tướng lĩnh đi đến quyết định lịch sử: để giảm áp lực ở Poltava và ngăn chặn sự thất thủ của thị trấn này, đại quân Nga sẽ được tung vào. Nhưng quân Nga cần phải qua bên bờ tây để tham chiến. Vào đêm 14 tháng 6, đội quân đầu tiên tổ chức vượt sông bị đánh lui. Nhưng Pyotr đã quyết tâm. Đại tá Kelin ở Poltava báo cáo rằng ông khó cầm cự được lâu thêm, và Pyotr quyết định phải hành động ngay.

Bên Thụy Điển biết rõ về việc vượt sông ở Petrovka. Trong các đêm 15-16 tháng 6, quân Thụy Điển được lệnh túc trực ứng chiến, dự định đợi khi một phần quân Nga đã sang sông thì dùng quân số áp đảo đánh lùi xuống sông. Nhưng trước khi kế hoạch tác chiến của Thụy Điển được triển khai, tai họa giáng xuống.

Ngày 17 tháng 6 năm 1709 là sinh nhật thứ 27 của Karl XII. Sáng hôm ấy, nhà vua cưỡi ngựa đến phía nam Poltava để thị sát chiến trường thì bị một viên đạn nòng dài của Nga bắn trúng. Tin tức về việc Karl XII bị thương lan nhanh khắp các doanh trại của Thụy Điển, một cú sốc cho toàn quân. Vết thương tiếp tục nung mủ, Karl XII lên cơn sốt cao, và tình trạng viêm lan thêm. Khi nghe tin Karl XII bị thương, Nguyên soái Carl Gustaf Rehnskiöld tham khảo ý kiến các sĩ quan dưới quyền và quyết định không tấn công phía bắc như phương án đã định.

Vào buổi chiều 17, Pyotr được tin Karl XII bị thương. Ông lập tức truyền lệnh vượt sông. Ngày 19 tháng 6, kỵ binh Nga vượt qua sông Vorskla mà không bị quấy nhiễu, và nhanh chóng lập phòng tuyến ở Semenovka. Trong các ngày 19-21 thàng 6 – trong khi Karl XII đang nằm như chết – toàn bộ quân Nga di chuyển từ đông sang bờ tây, rồi xây phòng tuyến.

Ngày 22 tháng 6, quân Thụy Điển chỉnh đốn lại tinh thần. Karl XII vẫn còn bị bệnh nặng, nhưng đã bớt sốt và tính mạng không còn bị đe dọa. Vào thời gian này, Karl XII nhận được tin cho biết viện binh Ba Lan và Thụy Điển sẽ không đến, còn bộ tộc Tatar bị Ottoman cấm hợp tác với Thụy Điển nên cũng không thể hội quân.

Cùng lúc, tình trạng quân Thụy Điển đang trở nên ngày một tồi tệ thêm. Đoàn quân đang bị tiêu hao dần trong các cuộc đụng độ lẻ tẻ hàng ngày mà không có người bổ sung. Thực phẩm cạn dần vì vùng chung quanh đã bị vét sạch; thuốc súng bị ẩm ướt; không có đủ đạn cho súng nòng dài. Cả đoàn quân lừ đừ và uể oải vì sức nóng mùa hè. Karl XII muốn dốc tất cả sức mạnh còn lại để tung vào trận chiến để tháo gỡ thế bế tắc. Ông dự định đánh một cú bất ngờ.

Pyotr muốn lợi dụng quân số áp đảo để buộc Thụy Điển phải tấn công một phòng tuyến vững chắc của Nga, nên ông chuẩn bị cho tình huống như thế. Đêm 26 tháng 6, quân Nga từ trại Semenovka di chuyển về hướng nam và lập một doanh trại mới chỉ cách thành Poltava 6 kílômét về phía bắc. Ở đây, binh sĩ Nga làm việc cật lực ngày đêm, lập nên một tường thành bằng đất nện hình vuông.

Pyotr có thêm một số biện pháp phòng vệ. Mũi tiến công của Thụy Điển sẽ phải xuất phát theo con đường từ Poltava đi lên. Cách doanh trại gần 2 km về phía nam, khu đất bằng phẳng thu hẹp lại và con đường đi qua giữa rừng và vực núi phía đông và đầm lầy phía tây. Ngang khoảng giữa này, Pyotr cho đắp 6 tiền đồn nhỏ bằng đất nện, mỗi tiền đồn có 700 quân trú phòng cùng với 2 đại bác. Phía sau 6 tiền đồn này, Pyotr bố trí 7 trung đoàn kỵ binh với 13 khẩu pháo ngựa kéo, do Menshikov, tướng kỵ binh Carl Evald Ronne người Đức và Bauer chỉ huy. Toàn lực lượng trú phòng trong tiền đồn và kỵ binh này sẽ báo động và tạo phòng tuyến thứ nhất đế tiếp chiến bất kỹ mũi tiến công nào của Thụy Điển hướng ra khu đất bằng phẳng.

Ngày 26 tháng 6, Pyotr tuyên cáo với toàn quân:

"Hỡi binh sĩ: giờ khắc đã điểm khi số phận của tổ quốc ta nằm trong tay các người. Nước Nga hoặc sẽ tiêu tán hoặc sẽ hồi sinh trong huy hoàng hơn. Binh sĩ không nên nghĩ mình chiến đấu cho Pyotr, mà cho chế độ của Sa hoàng được nhân dân giao phó cho Pyotr… Phải biết rằng ông ấy không quý trọng sự sống của mình, nhưng nên hiểu rằng nước Nga phải trường tồn trong tình hiếu thảo, thanh danh và phồn thịnh."
Chiều ngày Chủ nhật 27 tháng 6 năm 1709, Karl XII triệu các tướng lĩnh và đại tá đến để truyền lệnh về kế hoạch cho trận đánh ngày hôm sau. Ông tuyên bố rằng Pyotr có quân số đông hơn, nhưng có thể khắc phục điểm này nếu áp dụng chiến thuật táo bạo. Có khả năng đánh bại quân Nga và còn có thể tóm được một chiến lợi phẩm vĩ đại: Pyotr Đại đế.

Thụy Điển bây giờ chỉ còn 25.000 quân, hơn phân nửa quân số so với lúc tiến vào đất Nga hai năm trước. Nhiều binh sĩ đã giảm sức chiến đấu do chiến thương và hoại tử mùa đông vừa qua. Bá tước Đại tướng Adam Ludwig Lewenhaupt, người sẽ chỉ huy bộ binh, muốn tung toàn bộ lực lượng vào trận chiến, nhưng Karl XII bác bỏ. Cần phải duy trì 2.000 quân công hãm Poltava để ngăn chặn quân phòng ngự xông ra trợ chiến bên Nga. Còn phải cắt cử 2.500 kỵ binh để bảo vệ hàng hậu cần. Thêm một lực lượng gồm 1.500 quân được phân tán rải rác dọc theo sông Vorskla phía dưới thị trấn để tuần tiễu đề phòng quân Nga vượt sông ở vùng này. Đội quân Cossack gồm 6.000 người không được phân nhiệm vụ tác chiến, vì nhà vua thấy rằng tính vô kỷ luật của họ sẽ chỉ làm rối loạn hàng ngũ của binh sĩ Thụy Điển đã được huấn luyện thành thục. Tổng cộng, lực lượng Thụy Điển tung ra để tấn công 42.000 quân Nga chỉ có 19.000 người.

Khi Karl XII trở thành một thương binh, chức vụ tư lệnh mặt trận đương nhiên được giao cho Nguyên soái Rehnskiöld, có địa vị cao nhất dưới Karl XII. Rehnskiöld là con người nóng tính, bị than phiền là cao ngạo và thô lỗ. Đặc biệt, Rehnskiöld không ưa thích Lewenhaupt nên không màng nói cho Lewenhaupt biết cần phải làm gì.

Phương án tác chiến mà Karl XII và Rehnskiöld vạch ra là mở cuộc tấn công thần tốc trước bình minh khiến cho quân Nga bị bất ngờ, rồi đi nhanh qua các tiền đồn, phó mặc hỏa lực của quân phòng ngự. Sau đó, quân Thụy Điển sẽ rẽ sang trái và tiến đến khu đất bằng phẳng phía trước doanh trại của đại quân Nga. Bộ binh sẽ đi dọc bờ tây của đồng bằng đến vị trí tây bắc của quân Nga, trong khi kỵ binh Thụy Điển sẽ quét sạch kỵ binh của Pyotr. Khi đã đi đến vị trí giữa quân Nga và vùng nước cạn ở Petrovka, cả quân Thụy Điển sẽ di chuyển về bên phải và lập đội hình cho trận đánh lớn. Nếu kế hoạch này thành công, quân Nga sẽ bị ép lưng vào bờ sông dốc đứng và quân Thụy Điển trong tư thế sẵn sàng chiến đấu sẽ chặn đường rút lui ở Petrovka. Nếu quân Nga không muốn giáp chiến, họ cứ việc cố thủ mà chết đói.

Trong số 30 khẩu pháo còn sử dụng được, phần lớn sẽ được để lại. Đây một phần là do quyết định của Rehnskiöld. Ông có tâm lý thường thấy ở kỵ binh là không thích sử dụng pháo, và tin rằng kéo pháo qua các tiền đồn chỉ làm chậm bước tiến nhanh mà ông đòi hỏi. Hơn nữa, sẽ không có thời giờ để đặt vị trí pháo mà khai hỏa; và cũng vì phần lớn thuốc súng đã bị hư hỏng do thời tiết ẩm ướt trong mùa đông vừa qua. Do vậy, quân Thụy Điển chỉ mang theo 4 khẩu pháo.

Lúc nửa đêm, binh sĩ Thụy Điển thành lập đội hình. Cũng trong đêm này, quân Nga đang cật lực đào đất để xây một dãy bốn tiền đồn mới nằm thẳng góc với 6 tiền đồn trước. Các tiền đồn mới này hướng thẳng theo con đường đi xuống Poltava về phía doanh trại Thụy Điển, và sẽ phân mũi tấn công của Thụy Điển ra làm hai nhánh hai bên dãy tiền đồn, hướng hỏa lực vào bên sườn quân Thụy Điển đi ngang qua họ.

Yếu tố bất ngờ cho Thụy Điển đã mất. Thời gian còn lại rất ít. Rehnskiöld muốn chớp thời cơ mà ra lệnh tấn công như đã dự trù; nếu không sẽ phải bãi bỏ cả phương án tác chiến. Karl XII đồng ý, và mệnh lệnh được ban hành nhanh chóng để chỉnh sửa phương án tác chiến ban đầu. Các tiểu đoàn bộ binh giờ được chia ra năm cánh quân, trong đó bốn cánh quân tiến nhanh qua các tiền đồn mặc cho hỏa lực của địch, rồi tập họp lại ở khu đất bằng phẳng theo như kế hoạch ban đầu. Cánh quân thứ năm, gồm 4 tiểu đoàn, được lệnh tấn công 4 tiền đồn mới. Vì thế, mũi tiến công tiền phong của Thụy Điển sẽ bị dãy tiền đồn phân làm hai nhánh giống như nước chảy giữa các tảng đá phải chia làm hai dòng, và đội theo sau phải đánh phá và nếu được, tràn ngập các tiền đồn này.

Khi bộ binh Thụy Điển vẫn còn đang lập đội hình thì đại pháo Nga trong các tiền đồn phía trước đã khai hỏa, giết chết một đại úy và sáu binh sĩ. Nhất thiết phải tiến quân ngay. Lúc 4 giờ sáng, khi mặt trời vừa ló dạng trên ngọn cây, việc điều quân đã xong, Rehnskiöld ra lệnh tiến quân.


[sửa] Trận Poltava bắt đầu
Bộ binh Thụy Điển tiến về hướng các tiền đồn của Nga, sau họ là kỵ binh đi chậm để không vượt qua bộ binh. Phần lớn đều không để ý đến các tiền đồn, nhưng khi cánh quân trung tâm tiến đến tiền đồn đầu tiên, quân Thụy Điển tràn lên các công sự bằng đất nện chưa hoàn tất, dùng lưỡi lê chiến đấu giáp lá cà với quân phòng ngự. Hai tiền đồn đầu thất thủ. Vài đại đội sau khi đã chiếm được hai tiền đồn đầu tiên gia nhập vào hàng quân tiến qua bên trái, trong khi những người khác chuẩn bị hỗ trợ tấn công tiền đồn thứ ba đang bị hai tiểu đoàn dưới quyền Trung tướng Carl Gustaf Roos công hãm. Chính trong cuộc tấn công tiền đồn thứ ba và thứ tư mà vấn đề nguy hiểm phát sinh. Quân trú phòng tiền đồn thứ ba chống trả một cách kiên cường, đẩy lui đợt tấn công thứ nhất. Quân Thụy Điển kéo đến thêm, và cuối cùng 6 tiểu đoàn tụ tập trước chướng ngại vật này.

Vấn đề nằm ở chỗ Rehnskiöld đã giữ kín phương án tác chiến chứ không phổ biến cho người dưới quyền. Roos không hề hiểu rằng mục tiêu chính của mình chỉ là cầm chân hỏa lực của các tiền đồn trong khi các cánh quân khác tìm cách vượt qua. Điều ông đáng lẽ phải làm khi bị đánh bật lại là rút lui rồi di chuyển đến điểm hẹn ở khu đất bằng phẳng phía sau các tiền đồn. Thay vào đó, ông chỉnh đốn hàng ngũ rồi tấn công đợt nữa. Bị đánh bật lần thứ hai, ông kiên quyết điều thêm quân để rồi 6 tiểu đoàn – 2.600 quân – của lực lượng bộ binh quý giá bị vướng vào chướng ngại vật không quan trọng này. Roos chỉ nhìn thấy mục đích duy nhất là chiếm lấy tiền đồn mà không hề biết những gì đang xảy ra với đoàn quân còn lại hoặc họ đang ở đâu. Vì thế, trong giai đoạn đầu của cuộc tấn công, ông đã phạm lỗi lầm căn bản.

Khi giao tranh đang xảy ra quanh các tiền đồn, hai cánh kỵ binh Nga dưới quyền Menshikov thình lình xông ra từ các tiền đồn để đuổi đánh bộ binh Thụy Điển. Kỵ binh Thụy Điển tiến đến tiếp chiến, và 20.000 quân hai bên hỗn chiến giữa các tiền đồn Nga. Menshikov gửi tin khuyên Pyotr nên lập tức điều toàn quân ra ứng chiến dọc theo các tiền đồn. Pyotr vẫn còn e ngại sức mạnh của Thụy Điển và không mấy tin quân của Menshikov có thể chiến đấu giỏi đến thế, nên hai lần ra lệnh cho vị tướng cứng đầu của ông phải rút lui. Cuối cùng, Menshikov đành phải tuân hành, chuyển kỵ binh về hướng bắc, giao phần lớn cho Bauer về sườn bên phải của doanh trại Nga (Ronne đã bị thương), còn ông dẫn một cánh quân nhỏ hơn lui về sườn bên trái. Từ bên trong doanh trại, đại pháo Nga bắn ra tạo thành bức màn che chở kỵ binh Nga và ngăn chặn kỵ binh Thụy Điển đuổi theo.

Cùng lúc, việc Rehnskiöld không thông báo kế hoạch tác chiến cho sĩ quan dưới quyền đang tạo nên hoang mang nơi khác. Sáu tiểu đoàn bộ binh bên cánh phải dưới quyền Lewenhaupt, có mục đích chỉ đi qua các tiền đồn để tụ họp với đại quân ở khu đất bằng phẳng, trở nên rối loạn vì màn khói và bụi mù do trận giao tranh kỵ binh tạo ra, cùng lúc hứng chịu hỏa lực từ các tiền đồn. Để bảo toàn lực lượng, Lewenhaupt di chuyển đội hình xa hơn về bên phải, tránh xa khỏi màn bụi khói và tầm bắn của Nga. Do việc di chuyển này, ông đã tạo ra một lỗ hỗng lớn trong hàng ngũ Thụy Điển. Thật ra, vì không được thông báo và cũng không quan tâm đến mục đích tổng thể của Rehnskiöld, Lewenhaupt chỉ muốn dẫn quân của mình tiến về phía trước để giao chiến với đại quân của địch. Sau khi qua khỏi tiền đồn, ông dẫn quân đi xa về bên phải vì thấy địa hình bên này có vẻ bằng phẳng hơn. Với mỗi bước đi, ông và sáu tiểu đoàn càng đi xa khỏi đội hình chính.

Lewenhaupt tiến thẳng đến doanh trại chính của Nga được bố phòng vững chãi. Lúc này cả doanh trại đã chuẩn bị sẵn sàng, và khi đội quân của Lewenhaupt tiến đến, đại pháo Nga bắn về phía họ. Nhưng Lewenhaupt, mãn nguyện vì được tác chiến độc lập, không hề sợ hãi mà xua 6 tiểu đoàn tấn công lên theo như sách vở chỉ dạy. Nhưng khi tiến đến tầm đạn súng nòng dài, ông thấy có một khe núi ngăn cản hướng tiến của mình. Không hề nhụt chí, ông điều động quân đi vòng quanh chướng ngại vật này, vẫn phấn khích chuẩn bị cầm đầu 2.400 người đánh vào 30.000 quân Nga.

Trong lúc đó, bên trái của các tiền đồn và ở về phía xa, chủ lực quân của Thụy Điển chỉ có ba sư đoàn đã tiến theo kế hoạch ban đầu, vì do chính Rehnskiöld chỉ huy. Họ tiến nhanh qua các tiền đồn, hứng chịu tổn thất nhưng nhanh chóng tập họp lại ở khu đất bằng phẳng. Các sĩ quan đi với Rehnskiöld tỏ ra hồ hởi: mọi việc đều diễn ra như kế hoạch ban đầu.

Không may là, khi Rehnskiöld nhìn quanh để tìm kiếm các cánh quân còn lại, ông không thấy ai cả. Mười hai tiểu đoàn – lực lượng dưới quyền Lewenhaupt và Roos – đã mất tích. Trong chốc lát, vị trí 6 tiểu đoàn của Lewenhaupt được tìm ra: xa về phía trước và ở bên phải, đã hứng chịu hỏa lực quá mạnh và phải đi vòng quanh khe núi ở góc tây-nam của doanh trại Nga. Rehnskiöld vội gửi liên lạc viên ra lệnh cho Lewenhaupt lập tức quay về hợp lực với đại quân. Khi nhận được lệnh, Lewenhaupt nổi giận nhưng đành phải bất mãn mà dẫn quân quay về.

Bây giờ là 6 giờ sáng. Đối với Thụy Điển, họ có một khoảng thời gian yên ắng trong trận đánh. Đại quân – với Rehnskiöld, nhà vua, kỵ binh và một phần ba của bộ binh – đã di chuyển về hướng tây-bắc, ngang qua doanh trại Nga đến một vị trí đã định trước, để từ đây họ có thể tấn công hoặc doanh trại Nga hoặc điểm vượt sông ở Petrovka. Cộng thêm 6 tiểu đoàn của Lewenhaupt, Rehnskiöld có 12 trong số 18 tiểu đoàn bộ binh.

Riêng 6 tiểu đoàn kia vẫn còn đang cố chiếm cho được tiền đồn thứ ba và thứ tư trong số 4 tiền đồn nằm thẳng góc. Ba lần Roos xua quân tấn công, ba lần quân của ông bị đánh bật lại. Cuối cùng, khi thương vong đã lên đến 40 phần trăm, ông quyết định rút lui. Ông định gia nhập đại quân, nhưng không biết đại quân hiện đang ở đâu. Vì cần có thời gian để chỉnh đốn lại hàng ngũ, ông dẫn quân đi về khu rừng phía đông. Nhiều người bị thương cố bò lết để theo ông.

Trong lúc ấy, Pyotr Đại đế đang đứng quan sát trên bờ thành phía tây, thấy có một khoảng trống trải dài từ doanh trại của ông đến các tiền đồn đã kháng cự Roos. Lập tức, ông truyền lệnh cho Menshikov dẫn một lực lượng hùng hậu, tất cả gồm 6.000, đi tìm Roos trong khu rừng, tấn công và tiêu diệt toán quân này. Lực lượng này cũng sẽ tiếp viện cho Poltava, mà con đường dẫn đến thị trấn này đã được bỏ ngỏ.

Khi toán quân đầu tiên của Menshikov kéo tới, quân của Roos trông nhầm ra là quân Thụy Điển. Ngay trước khi họ nhận ra sự nhầm lẫn thì quân Nga đã đến sát bên. Dưới hỏa lực của Nga và bị Nga truy kích ráo riết bằng quân số áp đảo, Roos không còn cách nào khác hơn là đầu hàng. Trước khi trận Poltava nổ ra, 6 tiểu đoàn – một phần ba lực lượng bộ binh Thụy Điển – bị tiêu diệt mà không đạt được mục đích gì.

Trách nhiệm về thảm họa này có thể quy cho Roos vì đã dằng co quá lâu với các tiền đồn, hoặc quy cho Rehnskiöld vì đã không tin cậy các sĩ quan dưới quyền mà thông báo cho họ đầy đủ chi tiết trước khi xuất quân. Nhưng lỗi lầm chính ở chỗ bộ óc của quân đội Thụy Điển không còn làm việc nữa. Cái đầu óc sáng suốt, trầm tĩnh và uy quyền mà mọi người Thụy Điển luôn tuân phục tuyệt đối đã không suy nghĩ được ở trận đánh Poltava.

Ngay khi Rehnskiöld phát hiện lực lượng của Roos bị mất tích, ông gửi liên lạc viên đi trở lại để tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra. Liên lạc viên trở về báo cáo rằng Roos vẫn còn đang tấn công các tiền đồn đầu tiên và gặp khó khăn. Rehnskiöld vội phái 2 trung đoàn kỵ binh và 2 tiểu đoàn bộ binh để tăng viện cho Roos. Trong khi đó, đại quân Thụy Điển chỉ phải chờ đợi. Họ đang đứng trong tầm đạn pháo của Nga, cách góc tây bắc của doanh trại chính không đến 2 kílômét, ở vị trí hoàn toàn trống trải. Điều không tránh khỏi là pháo của Nga hướng nòng súng về phía họ. Đạn pháo gây thương vong cho quân Thụy Điển, hai binh sĩ Vệ binh đứng gần nhà vua bị tử thương, vài đội bộ binh rút về khu rừng hướng nam để tìm chỗ ẩn náu. Chính ở thời điểm này mà Lewenhaupt và những sĩ quan khác đều tiếc rẻ cho quyết định đã để phần lớn pháo lưu lại doanh trại. Bên Thụy Điển chỉ có 4 khẩu pháo để đáp lại 70 khẩu pháo bắn từ doanh trại chính của Nga. Rồi quân tăng viện cho Roos trở về báo cáo rằng không thể đánh xuyên qua lực lượng Nga đông hơn đang bao vậy Roos.

Rehnskiöld giờ ở trong tình trạng càng lúc càng nguy hiểm. Trong hai tiếng đồng hồ, đại quân án binh bất động để chờ đợi hai sư đoàn bộ binh đi lang thang của Lewenhaupt và Roos đến điểm hẹn. Quân của Lewenhaupt đã đến, nhưng quân của Roos vẫn còn mất hút. Để lấp vào chỗ trống, Rehnskiöld phái liên lạc viên trở về đội quân Thụy Điển đang công hãm Poltava, ra lệnh cho quân trừ bị đang bảo vệ xe hậu cần đến tăng viện ngay, mang theo đại pháo. Nhưng các liên lạc viên không thể đi đến nơi. Không có tăng viện cho bộ binh hoặc cho 4 khẩu pháo.

[tuong123]

Đã gần 9 giờ sáng, và Rehnskiöld phải đi đến quyết định. Đại quân không thể cứ đứng yên mãi ở đây, mà phải hành động. Ông ra lệnh rút lui. Lực lượng của ông quá yếu và rủi ro quá cao. Ông định kéo quân trở lại các tiền đồn Nga, tăng viện cho Roos để vượt qua các tiền đồn, rồi khi trở về điểm xuất phát hồi rạng sáng, ông sẽ triệu tập các tiểu đoàn đang canh gác xe goòng hậu cần và đang tuần tiễu dọc bờ sông phía dưới thị trấn. Lúc đó, với đại quân 24 tiểu đoàn thay vì 12 như bây giờ, ông có thể quyết định sẽ đánh Sa hoàng ở đâu.

Nhưng khi binh sĩ của Rehnskiöld đang chuẩn bị giải tán đội hình chiến đấu mà sắp xếp hàng ngũ để di chuyển, một chuyện đáng kinh ngạc xảy ra: cả đoàn quân Nga dường như chuyển động. Các cổng đều mở toang, các cây cầu được hạ xuống, và bộ binh Nga tiến ra rồi lập đội hình để chiến đấu trước mặt doanh trại. Lần đầu tiên trong cuộc chiến, đại quân Nga đang chuẩn bị giao chiến với đại quân Thụy Điển với sự hiện diện của cả Sa hoàng và vua Thụy Điển.

Bên cánh phải quân Nga là Bauer chỉ huy 18 trung đoàn kỵ binh. Ở đầu cánh cung đối diện là Menshikov chỉ huy 6 trung đoàn kỵ binh. Ở giữa là các tiểu đoàn bộ binh dưới quyền của Sheremetev và Hoàng thân Anikita Ivanovich Repnin. Tướng Bruce, tư lệnh pháo binh, đã bố trí một số khẩu pháo trên bức tường thành đất nện để bắn qua đầu quân Nga, một số khác ở phía trước bộ binh để chặn đón quân Thụy Điển bằng những loạt đạn bắn thẳng.

Vị trí mới của quân Nga khiến cho Rehnskiöld bị thêm vấn đề tiến thoái lưỡng nan. Nếu ông cho họ di chuyển và nếu Pyotr tấn công, đây sẽ là cuộc tàn sát. Rehnskiöld nhanh chóng ngưng cuộc rút lui, một lần nữa ra lệnh bộ binh sắp xếp lại hàng ngũ để chuẩn bị giao tranh với quân Nga.

Lúc 10 giờ sáng, quân Thụy Điển đã dàn lại thành đội hình chiến đấu. Kỵ binh Thụy Điển được đặt ở phía sau bộ binh, không phải ở hai cánh như kỵ binh của Pyotr. Bộ binh của Lewenhaupt giờ chỉ có 12 tiểu đoàn, chưa đến 5.000 quân. Đối diện ông là hai hàng bộ binh Nga tổng cộng có 24.000 quân với 70 khẩu pháo. Hy vọng duy nhất của Lewenhaupt là xuyên thủng phòng tuyến địch ở một điểm, tạo tình thế hoang mang rồi dồn lực lượng đông hơn dạt qua hai bên.

Lúc này, mâu thuẩn giữa hai vị tư lệnh chính của Thụy Điển đến hồi chấm dứt. Rehnskiöld phi ngựa đến Lewenhaupt, người sẽ chỉ huy đợt tiến công gần như vô vọng. Cầm lấy tay vị tướng bộ binh, vị Nguyên soái nói: "Bá tước Lewenhaupt, ông phải xuất quân tấn công kẻ địch. Xin ông hãy đảm nhận danh dự phục vụ cho Hoàng thượng." Lewenhaupt ra hiệu cho quân tiến công. Lực lượng nhỏ bé một cách thảm thương: 12 tiểu đoàn tiến thành một hàng mỏng, cố gắng dàn rộng đội hình nên tạo ra nhiều khoảng trống.

Khi bộ binh Thụy Điển tiến đến, pháo Nga gia tăng cường độ, rót đạn xuống đội hình Thụy Điển, nhưng quân Thụy Điển vẫn tiến bước mà không bắn trả phát nào. Do lực lượng Vệ binh dẫn đầu, các tiểu đoàn cánh phải tiến đến tấn công hàng bộ binh đầu tiên của Nga bằng gươm và lưỡi lê. Họ đánh quân Nga trước mặt dạt ra, bắt được các khẩu pháo đã bắn vào họ khi họ tiến đến. Trong vòng ít phút, các khẩu pháo này quay nòng về phía quân Nga giờ bắt đầu thối lui.

Lúc này, sau khi đã đạt được mục tiêu đầu tiên và chọc thủng được một phần phòng tuyến của địch, Lewenhaupt nhìn quanh tìm kỵ binh đáng lẽ phải tiến nhanh để yểm trợ cho quân ông. Nhưng không thấy kỵ binh Thụy Điển nào cả. Thay vào đó, Lewenhaupt thấy các tiểu đoàn cánh trái đang bị khó khăn nghiêm trọng vì bị đại pháo của Nga hạ nòng bắn thẳng vào họ. Hỏa lực pháo hùng hậu đến nỗi hàng ngũ Thụy Điển bị bắn tan nát; trên phân nửa bị đốn ngã trước khi tiếp cận được bộ binh Nga. Giữa cánh trái đang khốn đốn và cánh phải đang dồn lên để là một khoảng hở. Và khi cánh phải Thụy Điển càng tiến lên, khoảng hở càng rộng ra.

Pyotr cũng nhìn thấy những gì đang xảy ra, và phái một đội kỵ binh hùng hậu đánh vào khoảng trống này.

Chiến trận xảy ra đúng như Pyotr đã hy vọng và Lewenhaupt đã e sợ. Không còn bị kỵ binh Thụy Điển ngăn trở, kỵ binh Nga đánh phủ lên bộ binh Thụy Điển ở cánh phải. Đà tiến công nhanh nhẹn của Thụy Điển thực ra giúp cho chiến thuật của Pyotr được thành công hơn: họ càng tiến sâu thì càng bị vây chặt hơn trong biển người của Nga.

Kỵ binh Thụy Điển cuối cùng đã đến, nhưng không phải toàn bộ lực lượng của Rehnskiöld. Chỉ có 50 kỵ binh xuất trận vào giữa hàng ngũ bộ binh Nga, chẳng bao lâu đều bị trúng đạn, bị giáo đâm, hoặc bị kéo xuống khỏi yên ngựa. Bị tràn ngập và áp đảo, quân Thụy Điển cố rút lui, ban đầu với tính kỷ luật kiên cường, nhưng rồi khi hốt hoảng tràn lan, họ trở nên rối loạn. Sau khi hầu hết sĩ quan của ông bị thương vong, Lewenhaupt chạy tới lui giữa hàng quân đã rệu rã, cố kêu gọi binh sĩ trụ lại mà chiến đấu, nhưng chỉ hoài công.

Trong suốt giai đoạn này của trận đánh, vóc người của Pyotr vươn cao hẳn giữa hàng quân của ông. Dù khổ người cao của ông tạo ra đích nhắm rõ ràng, ông không để ý gì đến hiểm nguy và luôn ra sức kêu gọi và động viên quân của ông. Việc ông không bị thương là điều đáng lấy làm ngạc nhiên, vì ông bị bắn ba lần trong trận đánh. Một viên đạn súng nòng dài bắn rơi chiếc mũ của ông, một viên đạn khác ghim vào yên ngựa, và viên thứ ba bắn trúng ngực ông nhưng chạm vào và dội ra từ một biểu tượng cổ bằng bạc mà ông mang trên sợi dây chuyền vòng quanh cổ.

Cuộc tấn công của Thụy Điển đã tiêu tán, tuy vài đơn vị rời rạc còn tiếp tục giao chiến. Lực lượng Vệ binh Thụy Điển vẫn kiên cường như bao giờ, rồi ngã xuống nơi họ chiến đấu. Từng đại đội Thụy Điển bị bao vây rồi cùng ngã xuống khi quân Nga đổ xô đến, dùng giáo, gươm và lưỡi lê đâm chém và để họ nằm thành từng đống.

Kỵ binh Thụy Điển ở đâu? Một lần nữa, có lẽ vì họ không còn ở dưới sự điều động trực tiếp của vị tư lệnh cũ, Rehnskiöld, giờ đang cố gắng chỉ huy toàn quân. Bên cánh phải, kỵ binh bị chậm trễ khi huy động và bộ binh của Lewenhaupt đã tiến công mà kỵ binh chưa sẵn sàng để tiến theo. Khi kỵ binh có thể tiến công thì họ bị trở ngại do địa hình khó khăn. Bên cánh trái, kỵ binh Thụy Điển được phái ngăn chặn kỵ binh Nga đang quy tụ ở phía bắc. Khi vài trung đoàn kỵ binh phi đến cứu nguy cho bộ binh, họ thấy rằng thay vì cứu quân bạn, họ cần phải tự cứu mình trước: chính họ cũng bị pháo Nga bắn tan tác.

Và cuộc giao tranh tiếp diễn thêm nửa giờ đồng hồ như thế – vinh quang cho Pyotr, thảm họa cho Karl XII. Phần lớn bộ binh Thụy Điển xông vào đội hình của Nga đều bị hạ gục. Rehnskiöld nhìn thấy tất cả những gì đang xảy ra, thét lên với Bá tước Carl Piper: "Mất hết cả rồi!" Rồi ông xông vào giữa trận tuyến, và chẳng bao lâu bị bắt làm tù binh.

Chính Karl XII cũng ở giữa trận chiến. Nhà vua cố gắng lớn tiếng hô hào động viên binh sĩ đang bấn loạn, nhưng không ai để ý nghe ông. Trong số 24 người được cắt cử khiêng cáng cho nhà vua, 21 người bị đốn ngã, riêng chiếc cáng bị rách xác xơ. Trong một khoảnh khắc, không có người khiêng cáng, có vẻ như nhà vua sẽ bị bắt. Thế rồi, một sĩ quan xuống ngựa và nâng Karl XII ngồi lên yên. Bông băng trên vết thương ông bị sút, máu rỉ ra. Con ngựa ông đang cưỡi bị bắn, và ông được đưa lên một con ngựa khác. Nhà vua bám lấy cổ ngựa, phi trở lại hàng quân Thụy Điển với vết thương chảy máu ròng ròng. Ông hỏi Lewenhaupt: "Bây giờ chúng ta phải làm gì?" Vị tướng trả lời: "Không còn làm được gì ngoại trừ thu thập tàn quân lại." Dưới sự che chở của kỵ binh lúc này vẫn còn khá nguyên vẹn, ông điều động những bộ binh rút về phía nam qua các tiền đồn Nga đến doanh trại ở Pushkarivka lúc đó tạm thời vẫn còn an toàn. Khi đoàn quân rút lui, các trung đoàn dự bị, pháo binh cũng như quân Cossack được bố trí phòng ngự chung quanh doanh trại để chống lại sự truy kích của quân Nga. Vào lúc giữa trưa, phần lớn tàn quân đã về đến và có thể nghỉ ngơi.

Về hướng bắc, chiến địa đã trở nên yên ắng. Pyotr sướng thỏa cử hành lễ tạ ơn trên bãi chiến trường. Trận Poltava đã kết thúc.

Bắt đầu trận đánh với 19.000 người, quân Thụy Điển bị tổn thất 10.000, gồm 6.901 tử trận và bị thương, 2.760 bị bắt làm tù binh. Trong số sĩ quan, 300 tử trận và 260 bị bắt; số bị bắt gồm cả Nguyên soái Rehnskiöld, một hoàng thân Max xứ Württemberg, bốn trung tướng và năm đại tá. Bá tước Piper đi bên nhà vua suốt ngày, cuối cùng bị lẫn lộn trong đám người hỗn loạn, lang thang trên bãi chiến trường cùng với hai thư ký và cuối cùng đi đến cổng thành Poltava để đầu hàng.

Tổn thất bên Nga tương đối nhẹ – không phải là điều đáng ngạc nhiên vì phần lớn họ chiến đấu từ vị trí phòng ngự trong khi pháo của họ gầm rú trên đầu địch quân. Trong tổng số 42.000 quân, 1.345 chết và 3.290 bị thương. Số thương vong và kết quả đều đảo ngược tất cả các trận đánh trước đó giữa Pyotr và Karl XII.

- Pyotr Đại đế ăn mừng
Khi quân Thụy Điển rút về Pushkarivka, quân Nga không đuổi theo. Đỉnh điểm của trận đánh là khi hai bên giáp lá cà, vì thế lúc chấm dứt hàng ngũ hai bên đều bị xáo trộn. Không hoàn toàn tin là mình đã chiến thắng, bên Nga muốn cẩn trọng. Tuy nhiên, quan trọng hơn, là Pyotr muốn tổ chức ăn mừng. Sau nhiều lần nâng cốc, ông cho triệu các tướng lĩnh và đại tá Thụy Điển bị bắt và mời họ ngồi quanh mình.

Đây là thời khắc tuyệt vời trong đời của Pyotr. Chín năm gian khổ và âu lo đã qua, và nỗi tuyệt vong khi nhìn đối thủ liên tục tiến công đã hết. Tuy thế, trong sự phấn khích, Pyotr không tỏ ra hống hách. Ông có thái độ ý tứ, ngay cả tử tế, đối với tù binh, đặc biệt là Rehnskiöld. Khi Bá tước Piper bị giải đến, ông này cũng được mời ngồi kế Sa hoàng. Pyotr luôn nhìn ra chung quanh, chờ đợi bất kỳ lúc nào đó nhà vua Thụy Điển cũng sẽ bị giải vào. Ông hỏi đi hỏi lại: "Người em Karl XII của tôi đâu?" Với vẻ tôn trọng, ông hỏi Rehnskiöld làm thế nào ông này dám dẫn một dúm quân như thế để xâm lăng một đất nước bao la. Vị tướng trả lời rằng nhà vua đã ra lệnh như thế, và nhiệm vụ đầu tiên của một thuộc hạ trung thành là phải tuân thủ quân vương của mình. Pyotr nói: "Ông là người trung thực, và vì sự trung thành của ông, ta trả lại ông thanh gươm." Rồi khi đại bác trên trường thành bắn thêm một loạt đạn chào mừng, Pyotr đứng dậy, cầm ly rượu và đề nghị chúc mừng những vị thầy của mình trong nghệ thuật chiến tranh. Rehnskiöld hỏi: "Thầy của ngài là những ai?" Pyotr đáp: "Chính là các ông đấy." Vị Nguyên soái châm biếm: "Thế thì, các học trò nên cảm ơn thầy của họ."

Pyotr vẫn nói chuyện một cách khích động với các tù binh của ông và ăn mừng chiến thắng cho đến 5 giờ chiều, rồi có người mới nghĩ đến việc truy kích quân Thụy Điển. Lúc ấy, Sa hoàng ra lệnh cho Hoàng thân Mikhail Mikhailovich Golitsyn dẫn lực lượng Cảnh vệ và Tướng Bauer dẫn kỵ binh đuổi theo Karl XII về phía nam. Sáng hôm sau, Menshikov dẫn thêm kỵ binh tham gia cuộc truy kích.

Tiếp tục truy kích
Với sự truy kích của quân Nga, Lewenhaupt mang 14.288 người và 34 khẩu pháo ra đầu hàng mà không chống cự gì cả.

Rồi quân Nga tiếp tục truy kích đường rút lui của Karl XII lúc ấy đang cố tẩu thoát qua Ottoman. Thêm một trận tàn sát, để rồi cuối cùng Karl XII chỉ còn có 600 quân khi đi vào Ottoman.
Thế là, chỉ trong một buổi sáng, Trận Poltava đã chấm dứt cuộc xâm lăng của Thụy Điển vào đất Nga và vĩnh viễn thay đổi cục diện chính trị châu Âu. Trước ngày này, chính khách ở mỗi quốc gia đều trông chờ đón nhận tin Karl XII chiến thắng lần nữa, quân Thụy Điển tiến vào Moskva, Pyotr được thay thế và có lẽ đã bị giết trong cuộc chiến. Một Sa hoàng mới sẽ được tấn phong và trở nên bù nhìn giống như Stanisław Leszczyński. Thụy Điển, vốn đã là Bà chủ phương Bắc, sẽ trở thành Nữ hoàng phương Bắc, nắm quyền phán xử mọi việc vùng Bắc và Đông Âu. Nước Nga sẽ bị thu nhỏ lại vì người Thụy Điển, Ba Lan, Cossack, và có lẽ cả Ottoman, Tatar và Trung Hoa chia nhau xâu xé những phần đất béo bở. Sankt-Peterburg sẽ bị xóa khỏi bản đồ, bờ Biển Baltic sẽ bị phong tỏa, và người dân Nga vừa được Pyotr khai sáng sẽ bị chặn lại trên đường cải tổ, bị đưa trở lại vào bóng tối của nước Nga thời xa xưa.

Poltava là tiếng sấm đầu tiên báo hiệu với thế giới rằng một nước Nga mới đã được khai sinh. Trong những năm về sau, các chính khách Tây Âu – vốn chỉ để tâm đến những sự vụ của Sa hoàng hơn một chút so với Hoàng đế Ba Tư hoặc Đại vương Ấn Độ – biết rằng phải cân nhắc cẩn thận sức mạnh và quyền lợi của nước Nga. Cán cân quyền lực mới – được thiết lập trong buổi sáng này do quân đội dưới quyền Tư lệnh chiến trường của Pyotr Đại đế – sẽ được tiếp nối và phát triển suốt các thế kỷ 18, 19 và 20.

Orth. Church on the battlefield
(Từ wikipedia)

[micha53]

Hôm qua Nga và Ukraina kỉ niệm 300 năm chiến thắng Poltava

Ngày 27 tháng Sáu 1709 ngay gần Poltava đã diễn ra trận chiến lớn cuả Thế kỉ 18 giữa quân Nga dưới sự chỉ huy của Pie đệ nhất và quân đội Thụy điển. Đây là bước ngoặt cho toàn bộ cuộc chiến tranh, đặt dâu chấm hết cho thế lực quân sự Thụy điển từng thống trị Châu Âu khi đó và ngược lại đưa Nước Nga trở thành Đế quốc mới.

Hiện nay các nhà sử học Nga và Ukraina có những đánh giá khác nhau về chiến thắng này nhưng chắc chắn tình đoàn kết giữa nhân dân 3 nước Nga – Ukraina và Bạch Nga, yêu tố làm nên chiến thắng này sẽ không thay đổi.

Theo báo Nga

[huyphuc1981_nb]

Poltava là trận thắng kết thúc cuộc chiến tranh lớn đầu tiên ở châu Âu trong tiến trình hiện đại hoá. Cuộc chiến này thường được gọi với tên "Đại Chiến Bắc Âu", nhưng nó thường được coi là cuộc chiến lớn của toàn châu Âu như WW1, WW2 sau này. Với nước Nga, đây là làn đầu tiên quân Nga đụng độ lớn với quân Phương Tây thời hiện đại. Từ đó về sau, tuy nước Nga lúc thịnh lúc suy, nhưng họ luôn chiến thắng.

Bản chất của chiến tranh là tranh giành con đường buôn bán Hắc Hải-Baltic. Lúc đó, đây là con đường nối Âu-Á. Hàng hoá từ châu Á qua các vùng do Otoman kiểm soát, len bộ đi đến Baltic rồi xuống biển sang châu Âu. Từ lúc thành lập Otoman, nước này đã lấy vùng Trung-Nam Âu thành căn cứ công nghiệp của họ, ngày nay là các nước Áo, Hungaria, Slovenia, Sec. Chính ở đây, khẩu pháo công thành Constantinople được sản xuất. Từ trước đó, nơi đây đã là nơi tập kết của hậu phương quân Mông Cổ. Từ đây, kỹ thuật súng ống lan truyền vào châu Âu. Cả kỹ thuật làm súng và các hàng hóa liên quan đến vũ khí khác đều được vận chuyển. CÙng vũ khí, cũng nhiều kỹ thuật và hàng hóa khác được trao đổi. Đây là đầu cuối của tuyến đường buôn bán dài từ Ấn Độ, Trung Quốc xuyên qua châu Á. Trước khi thắng cuộc chiến tranh này, Piotr và nước Nga nhập khá nhiều pháo từ các trung tâm sản xuát trên con đường này, như các khẩu pháo đồng của Latvia vẫn được trung bầy trong Bảo tàng Pháo Binh-Thông Tin.

Một mặt, sau thời Ivan Hung Đế, Nga đã lớn mạnh và có những chiến lược chắc chắn tranh giành vùng ảnh hưởng với Otoman xung quanh Biển Đen. Trước thời Piotr, Nga đã đặt "Pháo đài Azop", từ đây khống chế sông Đông, con đường buôn bán vào sâu trong lãnh thổ Nga từ Biển Đen. Trong khi đó, Otoman muốn duy trì quyền lực trên các nước nhỏ như Crimean (Tartar) hay Kapkaz. Nhờ pháo đài Azop, các cuộc đột kích hải quân từ biển đen được khống chế, Nga bắt đầu xây dựng lực lượng hải quân mạnh ở đây. Sau này và trước đó, Nga xây dựng một số kênh đào để nối tuyến đường thủy này thông với biển Bắc, Caspi, Baltic, tạo nên sự thịnh vượng của nước Nga mới. Các xung đột Nga-Otoman tiếp tục từ 166x đến 1700 dưới thời Piotr.

Lúc này, quân Nga giữ Azop và gây ảnh hưởng mạnh với Moldavia , một nước đang muốn thoát khỏi ảnh hưởng của Otoman. Thụy Điển muốn các vùng đất ven biển Baltic. Gây ra cuộc chiến Thụy Điển và Vương quốc hợp nhất Ba Lan Lithuania (Ba Lan, Đức, Lithuania, Latvia, Estonia, Đan Mạch ). Lúc này nước Nga còn yếu, một mặt, Nga kỹ hiệp ước hòa bình với Otoman năm 1700. Một mặt, Nga viện trợ cho vương triều hợp nhất Ba Lan Lithuania (từ đây gọi tắt là Ba Lan).

Nửa Thế kỷ trước đây, Thụy Điển đã giành quyền kiểm soát vùng Nam Baltic (Latvia, Estonia, Lithuania ngày nay). Can-lơ XII của Thụy Điển tấn công Ba Lan mở rộng vùng ảnh hưởng, muốn hoàn toàn kiểm soát. Otoman ùng hộ Thụy Điển vì muốn qua đó làm yếu áp lực từ Nga. Nga cũng muốn giành đường biển Bantic hết sức quan trọng với họ, việc Thụy Điển hoàn toàn kiểm soát Bantic sẽ làm Nga không có khả năng tham gia vào con đường buôn bán quan trọng nhất châu Âu này. Nga khai chiến trước ủng hộ Ba Lan. Cuộc chiến tranh bắt đầu bằng trận Narva, Nga tấn công pháo đài Thụy Điển (nay ở Estonia). Nga thua, quân Nga đầu hàng với điều kiện bỏ lại vũ khí, chỉ được mang về cờ, ngựa và quần áo.
Sau trận Narva, Thụy Điển rảnh tay Ba Lan rất mạnh. Nga viện trợ lớn, nhưng số tiền viện trợ bị vua Ba Lan chơi gái hết. Thụy Điển đánh Ba Lan liêu xiêu.

Piotr thua trận Narva, nhưng sau đó, ông áp đặt ý chí của mình bằng cả hai con đường. Môt, con đường chủ yếu là hiện đại hóa quân đội Nga. Hai là chiếm các pháo đài quan trọng của chiến lược lâu dài. Người Nga bò ra xây dựng quân đôi, họ đóng tầu, đúc súng và chuyển tầu thủy trên đường bộ từ Biển Bắc về Baltic. Piotr làm một đường ray khổng lồ để chuyển các tầu thủy có mái chèo. Đích thân ông tham gia đóng và vận chuyển tầu.

Về quân sự, năm 1703 ông ra quyết định chiến lược cự kỳ quan trọng. Nga chiếm một pháo đài của Thụy Điển, xây dựng thành một pháo đài Nga có đường thông sang Baltic, sau này là Saint Petersburg. Đội thuyền chiến chủ yếu của Nga đóng ở đây. Các thuyền chiến này phát triển hoàn toàn khác với Hải Quân Tây Âu. Tây Âu thích các thuyền to, lúc đó là thuyền buồm, còn Nga thích các thuyền nhỏ chạy nhanh, lúc đó là thuyền chèo tay (ga-lê), chiến lược này đến nay vẫn giữ. Lúc này, Can-lơ 12 Thụy Điển không buồn chú ý đến việc mất một pháo đài nhỏ nằm lẫn trong đầm lầy.
Vùng đất này trước đây có khá nhiều người Nga trốn Chế độ Nông nô đến đay lập nghiệp. Họ khai thác quặng sắt chất lượng rất cao ở đây, săn bắt và đánh cá. Quặng sắt chất lượng cao là cơ sở ban đầu để thành phố phát triển nhanh chóng. Piotr "tha thứ" cho loại dân này, như Ivan Hung Đế đã tha thứ cho dân Cô-dắc, lập ra một chế độ mới nhiều người tự do, khác với Nông nô.

Sau 6 năm Nga nỗ lực phi thường, xây dựng quân đội, chiếm bàn đạp chiến lược, viện trợ lớn cho Ba Lan, năm 1706, vua Ba Lan August II hoàn thành sự nghiệp chơi gái và bại trận, chịu mất đất. Thụy Điển quay sang đánh Nga từ hướng Ba Lan. Tuy nhiên, lúc này quân Nga đã mạnh, Can-lơ 12 gặp một số trận đánh thiệt hại. Can-lơ huy động thêm các nguồn lực chiến tranh trong nước và chuyển hướng tấn công thẳng vào Maxcơva. Trong lúc đó, từ 1706, Nga dùng hạm đội của mình đánh phá chính quốc Thụy Điển. Quân Anh đưa hạm đội đến chặn Hạm đội Nga trên Baltic giúp Thụy Điển, nhưng không lại được với đội tầu Nga chạy nhanh, sức đánh tầu-diệt-tầu mạnh.

Bị suy yếu từ hậu phương, Can-lơ 12 thua trận đânh quyết định Poltava 27-6-1709. Ông bị tước quyền từ trong nước, chạy vào Otoman đồng minh. Nga hoàn toàn kiểm soát Bantic.



Tuy nhiên, trận Poltava chỉ kết thúc một giai đoạn của chiến tranh. Can lơ 12 bị triều đình quay lưng, nhưng được Ao và Pháp ủng hộ, chạy sang Otoman lập chiến tranh mới. Otoman tuyên chiến chống Nga.
Năm 1710-1711 Nga giúp đỡ vường triều Moldavia đánh lại Otoman. Cuộc chiến thất bại. Nga ra khỏi chiến tranh với một hiệp định lợi cho Otoman, mất Azop và một số pháo đài khác. Đặc biệt, Ba Lan nhân cơ hội này thu một số mối lợi từ mất mát của Nga. Đièu này làm Sa Hoàng Piotr Đại Đế phát cáu. Từ đây, ông ngừng viện trợ và đồng minh với Ba Lan. Sa Hoàng trực tiếp cầm quân và giành lại các chiến quả từ Otoman.

Như vậy, cuộc chiến kết thúc với phần thắng hoàn toàn nằm bên Nga. Nước Nga từ đây xây dựng được đường thủy nối ba biển: Hắc Hải, Biển Bắc và Baltic. Cuộc chiến cúng đánh đấu Anh Pháp liên minh với các nước khác luôn luôn tìm cách chống lại Nga.



Kết quả của chiến tranh vô cùng lớn.
Từ đây, nhà nước hợp nhất Ba Lan Lithuania suy yếu. Sự tan rã của nhà nước này dẫn đến sự thành lập hàng loạt các quốc gia của người German, trong đó có Phổ (Prusia) và Đan Mạch. Phổ sau này thống nhất phần lớn đất nước này thành Đức ngày nay.

Từ đây, Otoman dần dần bị Nga đánh lui. Trong khi Nga đánh chiếm Capcaz thì Áo chiếm phần Otoman của Nam Âu, lập ra Đế Quốc Áo-Hung, thâu tóm cả Rumania, Hunggaria, Bungaria, Slovenia, Sec, Nam Tư cũ, Hy lạp.

Đỉnh cao của chiến tranh với Otoman là giữa tk19. Anh Pháp liên minh với Otoman chiếm Crimean của Nga. Nga lại tạm thua, sau đó chiếm lại hàng loạt các chiến quả cho đến ngoài Capcaz. Phổ (Prusia) đánh bại Pháp, từ đó Phổ đứng trong hàng ngũ siêu cường.

[huyphuc1981_nb]

Trận Poltava kỷ niệm một điều ít ai nghĩ đến, nhưng 300 năm nay, nó vẫn diễn ra. Kể từ ngày đó, nước Nga không còn có thể chỉ xây dựng và chiến đấu nữa, mà phải mưu toan chống các âm mưu ti tiện.

Đầu tiên, 300 năm nay, nhiều thế lực nước ngoài đổ cho Nga gây ra chiến tranh "Đại chiến Bắc Âu". Họ quên rằng, vùng Pri Baltic là vùng đất cổ nhất của nước Nga thống nhất. Từ khi vượt Baltic, từ Scandinavia tiến sang thống nhất các thành bang của văn minh Kiev, đây là điểm đầu tiên mà người Rusk xây dựng nước Nga thống nhất. 50 năm trước trận Narva và lâu trước đó, Thụy Điển đã tổ chức các cuộc xâm lấn, chiếm đóng vùng này, bịt con đường thông ra Baltic của Nga, chiếm cái nôi của nước Nga thống nhất. Thật ra, "Đại chiến Bắc Âu" không phải diễn ra 20 năm sau 1700, mà từ đó rất lâu rồi. Và nó cũng tiếp tục đến khi Phổ chiếm Paris 160 năm sau Poltava.

Từ trước khi trận Poltava diễn ra, đã có sự suy yếu của nhà nước Ba Lan-Lethuania Hợp nhất. Sự suy yếu này có các biểu hiện là sự tan rã đế quốc lừng danh một thời này, nhưng biểu hiện lớn nhất là sự suy đồi chính trị, các thế lực chóp bu vì những lợi ích siêu đê tiện làm suy yếu chính nước họ và làm thay đổi những tính toán của nhà nước Nga, vì không ngờ rằng chính trị của đồng minh đê tiện đến thế. Ví dụ, August II được làm quen với một công nương đĩ thõa, đến từ Áo, biến sạch tiền viện trợ Nga vào các trò đĩ điếm, để 1706 Ba Lan thúc thủ trước Thụy Điển.
Kể từ đó, tất cả các cuộc chiến tranh của phương Tây chống Nga đều bại thảm hại, và cùng từ đó, phương Tây có muôn vàn những âm mưu bẩn thỉu chống lại Nga. Thụy Điển đánh Nga trước, Ba Lan sau, Ba Lan và Nga liên minh, Nga thắng Poltava, để đến khi ký hiệp định lúc Nga thua Otoman trong chiến tranh Mondavia 1710, Nga phải nhường các pháo đài quan trọng nhất trong quan hệ Nga-Otoman là Azop và Taganrog, thì Ba Lan tranh thủ các thủ đoạn ngoại giao bẩn thỉu để thu lợi, giành các miền đất Tây Belarusia và Ucraina.

Đây là bộ phận của các miền đất cổ nhất của nước Nga thống nhất. Điều này buộc Piotr phát cáu, trở mặt với Ba Lan, từ đó, nhà nước Ba Lan-Lethuania Hợp nhất tan rã.


Nước Phổ (Prusia) ra đời từ những mảnh vỡ của đế quốc này, càng ngày càng lớn lên cùng với ảnh hưởng Nga, dần dần thống nhất phần lớn lãnh thổ Ba Lan-Lethuania Hợp nhất vào đầu tk20, sau 200 năm. Cùng với đó là sự xuất hiện liên minh Đức-Áo-Hung, song song với Otoman tan rã (Hung trong đó là phần Otoman ở Đông-Nam Âu, kéo đến Nam Tư ngày nay).

Nước Nga suy đồi vì những hợp đồng nhà nước đen, được nắm giữ bởi chính quyền biển lận và triều đình ngu tối, phản lại tình anh em lâu đời, tấn công Phổ khi Đức dồn sức tấn công Pháp WW1. Nguyên nhân là chính phủ biển lận đi đêm với Pháp, dưới một triều đại suy đồi.

Phần lãnh thổ Ba Lan-Lethuania Hợp nhất chưa được sát nhập vào Phổ lúc đó, sau WW1 trở thành Ba Lan đồng bóng, mà chính trị rồ dại được giật dây bởi Anh-Pháp (như Gruzia bi giờ).

Nước Ba Lan đồng bóng vừa được nặn ra sau WW1 liền tưởng mình là siêu cường, huy động đại chiến chống Hồng Quân, sau lưng là 14 cường quốc đẩy đít. Được thời, chó cắn lại chủ. Hồng Quân tiến đến chân thành Warsaw, nhưng Nga đang chết đói, cuối cùng, hòa bình được thiết lập với sự nhường nhịn khủng khiếp của hai siêu cường Nga-Phổ đang đói. Ba Lan thua trận, nhưng lại được các miền đất Tây Belarusia và Ucraina. Phổ giữ lại phần lớn đất đai sau sự nghiệp thống nhất Đức từ trước 1870. Tất cả thiệt hại Nga chịu.
Điều mà phương Tây không bao giờ nhắc đến, là khi Nga ký hiệp định nhường nhịn đó, Ba Lan là kẻ được lợi, nhưng tuổi thọ chưa đến 20 năm. Nhưng điều mà Nga không nghĩ đến, là Hitler tấn công trả thù WW1, bất chấp những nỗ lực khủng khiếp để hàn gắn tình nghĩa lâu đời Nga-Phổ của Stalin, Lenin.

Từ thắng lợi này, suốt tk20, phương Tây coi Nga là dân ngốc, đánh nhau phương Tây bần tiện, nhưng âm mưu đê hèn thì họ coi là.... biểu hiện sang trọng quý phái. Mà ngày nay, chính quyền Gruzia rất điển hình cho việc làm con rối chính trị. Buồn cười, khi Hồng Quân tiến vào vùng đất Ba Lan chiếm đóng đầu WW2, trong khi dân chúng chào mừng Hồng Quân, thì lớp người đồng bóng, con rối của phương Tây vỗ ngực "chúng tôi là châu Âu". Duyma của Pháp viết về Nga: "giữa đông và tây, giữa văn minh và dã man", trong thời điểm Meldelev đã công bố bảng tuần hoàn. Cùng "cách mạng" sau WW1, khi Nga trở thành siêu cường đầu WW2, thì kỵ binh Ba Lan anh dũng xông ra chặn đánh.... xe tăng Đức ở cổng thành Warsawa.

Tất nhiên, đê hèn có sự kết thúc tất yếu của nó, nhưng người đê hèn không bao giờ hết. Cả vùng Đức Aó Hung rồi cũng đến lúc nằm dưới chân Hồng Quân, mà nguyên nhân là những tội ác người không dung trời không tha của chính họ. Có điều, con rối không biết nó đê hèn, nên vẫn âm mưu cho đến nay. Đó có lẽ cũng là một nguyên nhân để nước Nga trở lại vị trí siêu cường sau những biến đổi quá lớn 1991.

[Cartograph]

Lâu lâu "giáo sư Nga học" lại đọc một léc - xi rất Pro để bà con 3N lấy lại hưng phấn!
Cảm ơn bác huyphuc1981-nb về các bài giảng tinh thần quý hóa này!

[hungmgmi]

Đây là hình ảnh trên khán đài trận Nga-Thụy Điển tại Euro 2008. Trận này Nga thắng 2-0, và trên khán đài các fan đội tuyển Nga đã trưng lên chân dung Petr đại đế, liên tưởng đến chiến thắng Poltava:

[huyphuc1981_nb]

Ồ, lâu không vào. Có một số chủ đề cùng vấn đề này.
Trận đánh lịch sử Poltava http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?t=339
Đại chiến Bắc Âu http://diendan.nuocnga.net/showthread.php?t=55

Lâu không gặp cái bác Dân Ngốc này. Bác này nói đại thể là đúng, xuyên suốt được Đại chiến Bắc Âu:

Thuỵ Điển bịt đường ra Baltic của Nga, chiếm các pháo đài Nga Nöteborg, Narva và Riga.
Ý tưởng khởi động cuộc chiến là do vua Augustus II của Ba Lan, kiêm Quận công Frederick Augustus xứ Saxony.
Chiến tranh có thể đã không xảy ra nếu không có người khơi mào, đó là Johann Reinhold von Patkul, nhà yêu nước vô tổ quốc. Ông thuộc giới quý tộc gốc Đức của Livonia, nhưng công quốc này đã rơi vào tay Ba Lan, rồi kế đến thuộc về Thụy Điển.

Sau 1706, Ba Lan trở mặt và cùng tham gia với Thuỵ Điển đánh Nga ở Poltava. Cho đến năm 1715 thì các thành phần vỡ ra từ Ba Lan đã đứng bên Nga, trong đó có Phổ. Đó là mô hình của châu Âu sau này.

[Nina]

Ồ, cám ơn bạn huyphuc nhiều nhé. Nina cứ nghĩ là có chủ đề này rồi, mà không tìm ra... Còn bác Dân Ngốc thì ... đúng là lâu rồi chưa gặp, chẳng biết bác ấy có đang vi vu Tây Âu không (chưa nghe nói đến dự án du lịch Bắc Âu)