Di dân lao động ở Nga thời khủng hoảng

[Đan Thi]

Mời các bác đọc bài viết trên site của Hội doanh nghiệp VN tại Nga:

Suy ngẫm từ những phóng sự “Lao động Việt trên TH Nga”

Người phụ nữ chới với giữa dòng sông lạnh giá, ngửa cổ gào thét trong sự tuyệt vọng; nam thanh niên với bộ mặt ủ rũ, thất thần bị lôi ra khỏi gầm giường chật chội... tất cả chỉ để cố gắng thoát khỏi sự truy đuổi các nhà chức trách Nga, để “sống mòn” những tháng ngày nô lệ nơi xứ người.

Họ đều là những người lao động Việt Nam tại Nga, là một trong số hàng trăm nghìn miếng ghép về hình ảnh người lao động nước ngoài tại Nga. Họ thật đáng trách vì đã phần nào làm xấu đi hình ảnh người lao động Việt Nam, nhưng họ còn đáng thương, đáng thương hơn thế rất nhiều lần! Bởi chính họ là nạn nhân của những vụ lừa đảo, của sự man trá...



Đã có những công nhân may "đen" người Việt
Ngày lang thang trong rừng, đêm lại ngồi bên máy may

Có thể nói, năm nay là năm khó khăn nhất đối với các tiểu thương Việt tại Nga. Chợ Vòm đã đóng cửa được hơn 3 tháng. Hàng nghìn tiểu thương Việt buôn bán tại đây nay đã về nước để tránh sự bắt bớ của công an, cơ quan di trú địa phương và để bảo tồn đồng tiền của mình trước việc chi phí quá đắt đỏ ở Nga. Hàng nghìn người khác đang “nằm phục” trong các căn hộ, chi tiêu dè xẻn, nghe ngóng, chờ đợi thời cơ. Một số tiểu thương khác mạnh dạn đi thuê lại gian hàng trong các khu chợ của người Nga để kinh doanh. Thế nhưng, có chỗ bán hàng chưa phải là đã ổn định. Luật Nga không cho phép người nước ngoài bán lẻ. Họ đành nhắm mắt trông vào may rủi.

Trong những ngày gần đây, cộng đồng người Việt lại thêm đau lòng khi truyền hình Nga liên tục đưa các tin không tốt lành về một số lao động Việt Nam bất hợp pháp: Tin về các xưởng may của người Việt bị khám xét vì làm hàng kém chất lượng, nhái mác, sử dụng lao động bất hợp pháp; Tin về hàng chục công nhân Việt sống như “người rừng” ở ngoại ô Matxcơva... Rồi những thước phim thực sự gây sốc, như cứa xé vào niềm tự hào dân tộc và lòng trắc ẩn của những người “máu đỏ da vàng”: Hình ảnh một công nhân may Việt bị lôi ra từ gầm giường; Cảnh một công nhân bị ốm, nằm trên chiếc thảm rách giữa nền đất; Hình ảnh rượt đuổi một người phụ nữ đã có tuổi, khiến chị sợ hãi, nhảy xuống dòng sông lạnh giá, kêu gào với vẻ mặt bất lực, phẫn uất, hoảng hốt…



Chạy trốn nhà chức trách, người phụ nữ này đã lao xuống dòng sông...

Nhìn những hình ảnh ấy trên truyền hình, những người Việt đang sống và làm ăn ở Nga không khỏi đau lòng, cảm thông và chia xẻ với đồng bào của mình đang phải sống khổ cực, chui lủi và làm việc như nô lệ trên đất khách quê người.

Được biết, những người công nhân đáng thương kia... chủ yếu là các nạn nhân của sự nhẹ dạ. Họ cũng như bao nhiêu người khác, ra đi với niềm hy vọng đổi đời của cả gia đình và bản thân. Do thiếu thông tin về nước Nga, họ đã vay mượn, thế chấp nhà cửa, ruộng vườn để “xuất ngoại” theo những lời hứa hẹn của những công ty có trụ sở đàng hoàng ở Việt Nam. Mỗi người trong số họ, đã từng nộp mấy chục triệu để nhận được những lời hứa mỗi tháng thu nhập vài trăm đôla. Sang đến Nga, họ mới vỡ lẽ rằng mình đã bị lừa. Và thế là, không phải riêng bản thân họ chịu khổ, mà gia đình, vợ con họ ở Việt Nam bắt đầu phải sống trong cảnh lo lắng, thất vọng, nợ nần...



Cảnh sống tạm bợ "ổ chuột" của những người lao động "bất hợp pháp" tại Nga

Ước tính hiện nay còn hàng nghìn nạn nhân của các công ty ấy. Nhiều người trong số họ đang bị bóc lột sức lao động thậm tệ trong các xưởng may đen chưa bị phát hiện, các công trường xây dựng chưa bị giải tán. Từ ngày chợ Vòm bị đóng cửa, những người không có nơi trú chân, không có tiền về nước đành phải tìm đến các vườn rau của các ông chủ nước ngoài để xin làm thuê, kiếm miếng ăn, kiếm chỗ ngủ. Một số khác có người quen ở các thành phố xa, sống nhờ sự cưu mang của các đồng hương... Nhìn chung, dù ở hoàn cảnh nào, cuộc sống của họ cũng đều bế tắc, không lối thoát. Ở lại thì không hợp pháp, không có tương lai, về nước thì đối diện với số nợ khổng lồ, mà cả đời nông dân cũng không trả nổi.

Cụm từ “xuất khẩu lao động” đã xuất hiện ở Việt Nam từ những năm 80 của thế kỉ trước. Và những người công nhân xuất khẩu đã đem lợi rất nhiều cho quê hương, đất nước, cho bản thân và gia đình mình. Thế nhưng, gần đây cụm từ này vô tình bị lợi dụng. Các công ty tuyển người mọc ra như nấm sau mưa. Họ kí hợp đồng, hứa hẹn và sau đó làm sai hợp đồng với người lao động một cách nghiêm trọng mà chưa hề bị “sờ gáy”. Trong khi đó, người lao động cứ “hồn nhiên” bỏ tiền để ra đi.



Bị lôi ra từ gầm giường!

Mặc dù, có những con người bất hạnh đã tìm được đường về nước, những câu chuyện đau lòng đã được truyền miệng, nhưng chẳng bay được bao xa. Hàng chục người lao động bị lừa đảo, với đầy đủ bằng chứng, đã tiếp tục cuộc hành trình đi đòi nợ. Thế nhưng, nghe đồn họ phải ăn chực nằm chờ hàng tuần, hàng tháng mà chưa nhận được câu trả lời thỏa đáng.

Trong khi hàng trăm người đang ngày đêm phải xuất hiện trên truyền hình Nga trong cảnh bắt bớ, tù tội thì ở trong nước, hàng nghìn người khác vẫn đang tiếp tục làm hồ sơ, vẫn đang nộp tiền cho các ông chủ từ Nga bay về nhận.

Xét thấy trong thời điểm hiện tại, những thông tin trung thực, chính xác, những lời cảnh báo chân thành thực sự cần thiết với những người lao động đang háo hức nộp hồ sơ, chờ đợi để được đi “xuất khẩu”. Giá như tất cả các phương tiện truyền thông đều quan tâm đúng mức, các cơ quan chức năng làm hết trách nhiệm giúp đỡ người lao động bị thiệt thòi đòi lại quyền lợi, các cơ quan thực thi quyền lực đồng loạt vào cuộc, đưa ra ánh sáng những kẻ lừa đảo... thì chắc chắn những hình ảnh phản cảm về cộng đồng sẽ được giảm bớt trên các kênh truyền hình Nga. Hình ảnh người phụ nữ chơi vơi giữa dòng nước lạnh giá kia sẽ không còn là nỗi ám ảnh trong tâm trí mỗi người./.

Ngô Tiến

http://hoidoanhnghiep.ru