Búp bê Nga - Matrioshka

[BelayaZima]

Xin phép các bác mở chủ đề này ở 4rum vì BZ thấy box Văn Hóa vẫn chưa có topic nào về Matrioshka cả. Và cũng xin copy luôn 1 bài viết trên trang chủ làm bài mở đầu cho chủ đề về búp bê Nga - Matrioshka.

******************************

Lịch sử Ma-tri-ốt-ska (Mатрёшка)



Matrioshka (búp bê Nga) có lẽ là quà tặng lưu niệm phổ biến nhất ở cho mỗi người khi đặt chân lên đất Nga. Không chỉ nổi tiếng ở Nga, Matrioska còn được mọi người trên toàn thế giới biết đến từ lâu. Tại các cuộc triển lãm, hội chợ, các festival lớn trên thế giới, sự có mặt của những con Matrioska vui vẻ và ngộ nghĩnh đến từ nước Nga đều làm khán giả ngạc nhiên và thích thú bằng chính cái vẻ rất Nga của mình. Dường như là Matrioska bước ra từ những huyền thoại, những câu chuyện cổ tích rất xa xưa. Song trên thực tế con búp bê gỗ này của Nga mới được trên dưới 100 tuổi. Kể từ khi Matrioska ra đời, đã có rất nhiều giả thuyết về sự ra đời đó song một trong những giả thuyết có tính thuyết phục cao nhất đó là hình tượng Matrioska được giống với những quả trứng được trang điểm trong ngày lễ Phục sinh và được các người thợ thủ công Nga sáng tạo ra các chi tiết mới.

Một dạng đồ chơi tương tự cũng có ở Nhật Bản có hình một ông già hiền lành tóc bạc tên là Đa ru ma gồm 5 hình được sắp xếp theo trật tự hình nhỏ ở trong hình lớn bên ngoài. Theo một truyền thuyết kể lại, hoạ sĩ Nga Sergei Maliutin một lần có được trong tay cả những quả trứng phục sinh của Nga và con búp bê trên của Nhật. Hai đồ chơi này được làm tại các quốc gia khác nhau đã làm nảy sinh trong đầu hoạ sĩ một ý tưởng. Ông lập tức phác hoạ ra giấy hình một con búp bê ngộ nghĩnh, sau đó là một con nữa, một con nữa...



Cũng bằng cách đó mà con búp bê hình cô gái Nga trong bộ áo truyền thống sarafan trên tay bế chú gà trống màu đen xuất hiện. Trong con búp bê này còn có 7 con nữa nhỏ hơn. Con thứ 8-con cuối cùng là hình ảnh 1 cậu bé. Một ai đó khi nhìn thấy con búp bê ngộ nghĩnh này đã thốt lên :"Ồ trông thật giống Matriona". Và thế là cô gái búp bê đó liền được đặt tên là Matriona, hay gọi thân mật là Matrioska hoặc Matrishechka. Matrioska được làm từ gỗ Bạch dương hoặc gỗ cây lipa. Người thợ làm Matrioska giỏi phải là người tìm ra được loại gỗ để làm sao khi thành phẩm không để lại những vết xước, những lổ thủng trên sản phẩm của mình. Con matrioska nhỏ nhất luôn được làm trước tiên sau đó mới đến các con khác lớn hơn. Đôi khi số lượng các con Matrioska con trong 1 con Matrioska lớn đến con số 50. Sau đó các con Matrioska được chuyển đến tay các hoạ sĩ và được trang trí áo sarafan, được đội khăn và các bông hoa. Gương mặt mỗi con Matrioska được vẽ theo một kiểu khác nhau. Có gương mặt buồn, trầm tư, nghiêm khắc, vui vẻ… Có lẽ điều hấp dẫn nhất trong mỗi con matrioska bằng gỗ này chính là tính biểu cảm trên mỗi gương mặt. Chỉ cần nhìn vào mỗi con Matrioska, bạn có thể cảm thấy một tình cảm nhẹ nhàng của màu sắc, một nghệ thuật trình bày điêu luyện của các hoạ sĩ.

Link tại đây.

[BelayaZima]

Matrioshka - Giai thoại búp bê Nga



Bắt đầu vào những năm 90 của thế kỷ 19, A.Mamontova đã đem về một loại đồ chơi từ Nhật Bản mang hình ảnh một cụ già hói đầu và tốt bụng - hình ảnh một nhà thông thái, bổ sung vào kho tàng đồ chơi cho trẻ con Matxcơva. Búp bê Matrioshka khi đó mang hình ảnh của một cô gái trong trang phục dân tộc truyền thống: áo xa-ra-phan, yếm và khăn trùm đầu và thường có khoảng 8 búp bê trở lên. Hình tượng các búp bê gái về sau cũng được lần lượt thay đổi sang búp bê bé trai còn con búp bê trong cùng nhỏ nhất là hình ảnh một đứa trẻ quấn tã. Tên gọi Matrena thời đó đã được rất nhiều người biết đến và cái tên Matrioshka cũng bắt nguồn từ đó.

Ngày nay, chỉ có những đồ chơi - đồ lưu niệm bằng gỗ được tiện, vẽ bao gồm nhiều mẫu lớn nhỏ lồng vào nhau mới được gọi là búp bê Matrioshka. Những đồ chơi không lồng được vào nhau chỉ đơn giản là “đồ chơi tiện”.

Thứ đồ chơi này khá đặc biệt, nó bao gồm nhiều con búp bê lồng vào nhau. Những búp bê với đủ mọi hình tượng mới cũng đồng thời xuất hiện, đó là hình ảnh chú bé mục đồng với cây sáo, ông cụ râu ria bạc trắng tay cầm cây gậy lớn, chú rể hào hoa với hàng ria mép và cô dâu trong trang phục váy cưới. Trí tưởng tượng của các họa sĩ hết sức phong phú và không hề bị hạn chế. Những búp bê Matrioshka đã được bố trí theo nguyên tắc khác nhau để đáp ứng mục đích của mình - một món quà. Theo đó, bên trong búp bê Matrioshka "Cô dâu, chú rể" cũng đồng thời có đủ chỗ chứa cả những người họ hàng gần xa và chúng được hoàn thành đúng vào những ngày nhất định. Ngoài ra, sự chú ý đặc biệt của loại búp bê này cũng hướng về các câu chuyện cổ tích như những búp bê được làm theo truyện "Repka", "Cá vàng", "Hoàng tử Ivan", "Chim lửa" và nhiều truyện khác cũng được búp bê Matrioshka minh họa hết sức sinh động.



Ngoài đề tài gia đình, búp bê Matrioshka cũng được tính toán trên những mức độ thông thái và trình độ học vấn nhất định. Như nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà văn N.V.Gogol những con búp bê Matrioshka miêu tả các nhân vật trong các tác phẩm của ông đã ra mắt đông đảo công chúng: đó là các nhân vật trong vở hài kịch “Viên thanh tra” (Khlestakov, cư dân thành phố, quan toà, ông Giám đốc bưu điện cùng nhiều nhân vật khác).Năm 1912, nhân dịp kỷ niệm 100 năm trận đánh Borodino, những búp bê mang hình tượng Kutuzov và Napoleon cũng đã được hoàn tất. Bên trong những con búp bê này là những hình ảnh nhỏ dần của các chiến hữu, thành viên ban tham mưu của hai vị tướng tài ba cùng những người tham dự trận chiến lịch sử này. Còn rất nhiều những búp bê thể hiện các nghi thức cũng như các tác phẩm văn học dân gian.

Búp bê Matrioshka trở nên phong phú không chỉ nhờ các hình vẽ mà cả bởi số lượng búp bê lồng vào nhau. Đầu thế kỷ 20, tại Sergiev Posad, những con búp bê Matrioshka có tới 24 con lồng vào nhau, đến năm 1913 người thợ tiện Nikolai Bulychev đã phá kỷ lục với số lượng búp bê là 48. Nghề làm búp bê gỗ đã mang lại công ăn việc làm cho nhiều ngôi làng, đặc biệt là mang lại ngành nghề cho nhiều phụ nữ trên khắp đất nước Nga



Đầu những năm 1900, những con búp bê Matrioshka đầu tiên được bán với giá khá đắt nhưng vẫn thu hút được rất nhiều người mua và một số lượng lớn đơn đặt hàng. Việc sản xuất búp bê Matrioshka sau đó nhanh chóng được mở ra khắp vùng Sergiev Posad. Xung quanh Sergiev Posad là những khu rừng, còn ngay tại vùng này có rất nhiều thợ tiện gỗ giàu kinh nghiệm. Sản xuất búp bê Matrioshka đã trở nên phổ biến và rộng khắp tới mức còn có các đơn đặt hàng sản xuất từ Paris, Đức...

Đầu thế kỷ 20 búp bê Matrioshka được xuất khẩu đại trà ra nước ngoài. Các hình vẽ trên Matrioshka do đó cũng đẹp hơn và đa dạng hơn. Búp bê Matrioshka thường chủ yếu miêu tả hình ảnh các cô gái mặc áo xa-ra-phan, quàng khăn, cầm chiếc giỏ đựng đầy hoa trên tay. Búp bê Matrioshka ngay lập tức được truyền bá rộng rãi và bắt đầu mở rộng cơ sở sản xuất vượt ra ngoài biên giới Sergiev Posad - tới vùng Semenovsky thuộc tỉnh Nizhegorod. Búp bê tại vùng mới này bao gồm cả những nét giống và nét hoàn toàn khác với búp bê tại Sergiev Posad. Nếu tại Sergiev Posad, búp bê Matrioshka mũm mĩm và tròn trịa, đầy đặn thì tại các xưởng thủ công Semenovsky có thân hình cân đối và thon thả hơn, miêu tả hình ảnh người thiếu nữ đẹp, hoạt bát ...

Là một nét văn hóa điển hình được nhiều nơi đón nhận, búp bê Matrioshka tuy chỉ mang vóc dáng một món đồ chơi nhỏ của trẻ em nhưng ngày nay nó đã được phổ biến trên toàn thế giới như một nét văn hóa đặc trưng của Nga. Một ví dụ điển hình ở ngay tại Việt Nam, với cách gọi "Búp bê Nga", có lẽ ta cũng phần nào thấy được tầm ảnh hưởng của Matrioshka trong đời sống văn hóa và tinh thần mang tính đại diện cho đất nước phía Bắc.

Nguồn: Vzone Life Style.

[hungmgmi]

Chính phủ Nga hỗ trợ 30 triệu dollar để cứu Matrioshka

(Tổng hợp từ báo Nga)

Hôm qua 2/6/2009, nhiều báo Nga đưa tin Chính phủ Nga đã quyết định hỗ trợ gần 30 triệu dollar ( 1 tỷ rúp) để cứu giúp nghề sản xuất búp bê gỗ Matrioshka đang đứng bên bờ vực thẳm trong cuộc khủng hoảng kinh tế. Số tiền này được Chính phủ Nga dùng mua các lô hàng Matrioshka để làm quà tặng cho các quan chức và khách nước ngoài.
Tờ Independent của Anh cho biết Nhà máy sản xuất Matrioshka lớn nhất Nga-Khokhlomskaya đã giảm một nửa sản lượng và dự tính năm nay chỉ xuất xưởng 50000 sản phẩm. Trong khi đó cùng kỳ năm ngoái, con số này là 100.000. Đây cũng là tình trạng chung của các nhà máy, xưởng sản xuất Matrioshka của Nga hiện nay. Hiện Nga có 240 nhà máy, xưởng với khoảng 30.000 nhân công trong lĩnh vực này.
Tờ The Washington Post dẫn lời bà Galina Subotta,Phó thị trưởng thành phố Sergiev Posad,nơi có nhà máy Khokhlomskaya :"Matrioshka-đó là hình ảnh của chúng tôi đưa ra với thế giới...Thậm chí nếu sản xuất ra nó mà bị lỗ, thì cũng không thể để nó biến mất khỏi cuộc sống của chúng tôi".

[nthach]

Lịch sử búp bê Matryoshka của nước Nga.

Búp bê xếp lồng vào nhau của Nga, hay được gọi là Matryoshka, hiện nay có mặt trên khắp đất nước Nga – hầu như đây là một món đồ lưu niệm mang tính quốc gia nổi tiếng nhất của nước Nga. Tiếng tăm của Matryoshka vang rộng khắp nơi trên thế giới. Tại các cuộc triển lãm, hội chợ và liên hoan có qui mô lớn được tổ chức tại các quốc gia khác trên thế giới, cũng đã gây được những ấn tượng rất mạnh mẽ của mọi người, đối với những con búp bê Matryoshka mang tính cách vui vẻ và buồn cười được trưng bày tại đây. Matroyshka xuất hiện trước mặtta, chúng dường như được mang phong cách từ một cổ nhân có mái tóc hoa râm, từ thế giới của những câu chuyện thần tiên và cổ tích. Trên thực tế, đây chỉ là những con búp bê bằng gỗ đã được ra đời từ hàng trăm năm trước.

Mặc dù Matryoshka đã nổi tiếng trên toàn cầu, nhưng rất khó để có thể tìm ra được một cuốn sách viết cặn kẽ về hiện tượng kỳ thú này. Nếu ghé xem các địa chỉ chuyên chỉ dẫn về đồ lưu niệm của Nga, thì mọi người sẽ thấy tất cả những câu chuyện nói về Matryoshka, thì khá là mâu thuẫn với nhau (mỗi nơi chỉ dẫn một kiểu). Lý do là, các tác giả của những bài viết này hầu như không có tài liệu xác đáng về đề tài này. Tôi tin rằng, bài viết này sẽ đem lại cho mọi người một số hiểu biết thêm về nguồn gốc, và lịch sử của loại búp bê xếp lồng ruột – Matryoshka của nước Nga.

Phần1. Thời kỳ đầu tiên của Matryoshka ở nước Nga.

Matryoshka đầu tiên của nước Nga, được ra đời vào năm 1890 tại một phân xưởng sản xuất đồ "Giáo dục Trẻ em" ở điền trang Abramtsevo gần thành phố Moskva. Chủ trang trại Abramtsevo là ông Sava Mamontov – là một nhà tư bản công nghiệp và là một nhà bảo trợ nghệ thuật có tầm cỡ.


Matryoshka đầu tiên của nước Nga.

Vào cuối thế kỷ 19, ở nước Nga là một thời kỳ phát triển văn hóa và kinh tế rất mạnh mẽ. Mamontov vốn là một trong những người đầu tiên bảo trợ cho những nghệ sĩ có ý tưởng tạo dựng phong cách mới ở nước Nga. Có rất nhiều nghệ sĩ nổi tiếng của Nga, đã đến cùng làm việc với những người thợ thủ công dân gian trong phân xưởng của Mamontov.



Búp bê "Fukuruma", có 7 phần của Nhật, vào cuối những năm 1890.

Một lần, tại cuộc họp thường lệ vào ngày thứ bảy của cả phân xưởng, có một người đã đưa ra một búp bê nom rất khôi hài của Nhật, con búp bê này tả về một ông già Fukuruma đầu hói và đôn hậu. Cả con búp bê này, còn gồm có một số bức tượng nhỏ khác náu mình bên trong. Toàn bộ con búp bê có 7 phần riêng biệt. Truyền thuyết đã nói rằng, đó là con búp bê đầu tiên trong thể loại này trên đảo Honshu, nơi mà Fukuruma được mang về, chính con búp bê này do một thày tu người Nga chưa biết danh tính đã làm ra.

Thực ra, loại đồ chơi xếp lồng vào nhau này đã được nhiều người biết đến từ trước rồi – vậy là những người thợ thủ công Nga đã biến nó thành những quả táo, quả trứng phục sinh.

Còn tiếp

[nthach]

Phần 2.Tại sao lại gọi tên là Matryoshka.


Những con búp bê gỗ của Nga được gọi là Matryoshka. Trong tầng lớp nông dân cũ ở nước Nga, những tên gọi Matryona hoặc Matriosha vốn là những cái tên rất được ưa chuộng đối với giới nữ. Các học giả cho biết, tên gọi này có gốc từ Latin là "mater" và có nghĩa là "người Mẹ". Tên gọi này, được liên tưởng đến hình ảnh của một người mẹ của cả một gia đình nông dân lớn, một người mẹ rất khỏe mạnh và có một thân hình đẫy đà.

Sau đó, nó trở thành một một tên gọi biểu tượng, và được dùng đặt cho những bức tượng nhỏ bằng gỗ, được vẽ rực rỡ, và được làm từng con nhỏ dần có thể lồng vào nhau cho đến hết.

[nthach]

Phần 3. Kiểu dáng búp bê lồng ở Sergiev Posad của Nga.


Sergiev Posad vốn là địa điểm nơi mà con búp bê lồng vào nhau đầu tiên, do nghệ sĩ Sergei Maliutin, và người thợ tiện Vassiliy Zviozdochkin làm ra. Đây là một thị trấn cũ của nước Nga, nằm cách thành phố Moskva 73km. Ở đây có tu viện nổi tiếng mang tên Chúa ba ngôi – St.Sergius. Năm 1340, thầy tu Sergius đã lập nên một Thánh thất nhỏ nằm lọt giữa những khu rừng rậm. Ngày nay, nó được phát triển và trở thành một tu viện lớn nhất của nước Nga.
Nghệ thuật và nghề thủ công rất hưng thịnh trong các thị trấn, và các làng mạc của những người sống quanh tu viện. Những món đồ chơi bằng gỗ rất được biết đến như, những bộ đồ chơi "Chúa ba ngôi" đã trở nên nổi tiếng ở nơi đây. Theo như truyền thuyết, món đồ chơi "Chúa ba ngôi" bằng gỗ đầu tiên, là do cha bề trên của tu viện Sergius Radonezhsky làm ra.
Sergiev Posad là một thị trấn đa màu sắc và đích thực nhất của nước Nga. Riêng ngôi tu viện cũng đã mang lại một nét đặc biệt, độc nhất vô nhị cho thị trấn này. Một bãi họp chợ rộng lớn nằm ngay phía trước tu viện, và ở đây hầu như luôn có rất nhiều tầng lớp người khác nhau lui tới: những thương gia, những thày tu, những người hành hương và những người thợ thủ công luôn bám sát xung quanh.


Matryoshka, "Một ông già", có 8 phần, đầu thế kỷ 20.

Một nghệ sĩ chuyên nghiệp, đã làm một con Matryoshka sơn màu đầu tiên ở Sergiev Posad chỉ là để làm trò vui. Vấn đề dó cũng đã lý giải tại sao, những con búp bê ở đây đầy sự diễn cảm và được cả người lớn lẫn trẻ con đều ngưỡng mộ.
Khuôn mặt của những con Matryoshka đầu tiên ở Sergiev Posad có hình trái xoan, và nghiêm nghị. Phần đầu của rất nhiều những con Matryoshka rất rộng, nên đã chiếm ưu thế hơn cả phần thân. Những con búp bê này nhìn rất cổ xưa bởi sự mất cân đối của nó, nhưng vào cùng thời điểm đó chúng rất có ý nghĩa.
Loại Matryoshka tính cách đầu tiên là loại " búp bê Gorbi" một nguyên mẫu nổi tiếng, cũng đã được ra đời vào thời gian này. Các loại Matryoshka như "Người Đức" (Người Đức vốn là một chính phủ lãnh đạo chính trị và thời gian cũ ở Ukraina, nhóm người này là một phần trong chính thể của đế chế Nga) đã trở thành là mảnh đất cho các nghệ sĩ khai thác thiết kế các loại búp bê có tính cách hiện đại.


Búp bê lồng "Người Đức", 8 phần, vào đầu năm 1900.


Đôi khi những Matryoshka còn mô tả toàn bộ cả gia đình với những đứa trẻ và các thành viên trong nhà. Một số Matryoshka còn thể hiện những đề tài lịch sử. Chúng mô tả về những Boyar (những người quí tộc xưa của Nga), về những chiến binh anh hùng trong truyền thuyết, một số búp bê khác còn thể hiện những tính cách trong sách báo…

[nthach]

Matryoshka "Truyện về cây củ cải" có 8 phần, vào đầu thế kỷ 20.

Các loại Matryoshka ở Sergiev Posad thường có từ 2 đến 24 phần lồng với nhau. Nhưng các loại búp bê lồng nổi tiếng nhất vẫn là những loại có 3, 8 và 12 phần. Vào năm 1913, một loại búp bê lồng có 48 phần do N. Bulichev làm ra và được trưng bày tại cuộc triển lãm đồ chơi ở St. Petersburg.
Sự phát triển của Matryoshka rất phụ thuộc vào kỹ năng của những người thợ tiện. Những người thợ lành nghề có kỹ nămg cao đã tiện được những loại Matryoshka với đường kính rất nhỏ, đó là những kiểu búp bê Matryoshka được xem là có tính chất nghệ thuật đặc biệt. Hình như nước sơn bên ngoài chỉ là thứ yếu. Các nghệ sĩ chuyên nghiệp thường không mấy cẩn trọng về vấn đề sơn vẽ những loại búp bê tiện đầu tiên. Chúng chỉ được xem là dành cho tiêu khiển một phần nào thôi. Ở đây có một số Matryoshka – là những loại nghệ thuật châm biếm hiện vẫn còn lưu giữ trong bảo tàng điền trang Polenovo. Về mặt khác, ở đây cũng có rất nhiều các phân xưởng chế tạo theo các phong cách riêng biệt ở Sergiev Posad.

Ở đâu có những người thợ thủ công có tay nghề cao, thì ở đó họ tự làm ra các phong cách Matryoshka Nga của riêng họ. Nghệ thuật truyền thống dân gian của Nga, vốn rất quan trọng trong sự phát triển kiểu dáng hiện nay ở Sergiev Posad. Do tầng văn hóa dân gian rất lớn, nên Matryoshka ở đây vẫn tiếp tục tồn tại thậm trí chỉ đứng sau phong cách Nga, những kiểu dáng do các nghệ sĩ chuyên nghiệp Nga từng phát triển hầu như đã bị lãng quên. Các họa sĩ hình tượng của Sergiev Posad đã đóng góp rất nhiều cho kiểu dáng tượng hình về Matryoshka. Thuyết hình người, theo như những cách diễn đạt khác, nó tương đồng với con người hiện nay của những con búp bê "tách rời" Nga, và nó trở thành sự mở rộng của nghệ thuật truyền thống Nga cổ. Một nghệ sĩ thường tập chung chú ý chủ yếu vào dáng vẻ của một con người, về khuôn mặt nam hoặc nữ của người đó.

Truyền thống này của nghệ thuật Nga cổ đại, nó được xuất phát từ triều đại đế quốc La Mã, và nó đã được vay mượn từ nền văn hóa Hy Lạp cổ xưa. Mối liên quan của một vài kiểu dáng Matryoshka ban đầu ở Sergiev Posad, với truyền thống của trường hội họa hình tường địa phương là rất vững chắc về phong cách nghệ thuật và ảo ảnh. Cùng với những hình tượng, Matryoshka cũng được thể hiện tô vẽ trong trường hội họa hình tượng ở Sergiev Posad.

[matrioska2009]

Cám ơn các bác nhá! Em thích cái con matrioska này lắm ^_^

[nthach]

Búp bê lồng khắc bằng nhiệt lượng, có 5 phần, vào những năm 1990


Vào lúc đầu, các loại Matryoshka khá khác nhau: chúng miêu tả các tính cách của cả phái nam lẫn phái nữ. Khi đó có một số loại Matryoshka thuộc loại dân tộc học như: Loại thể hiện về cư dân miền bắc Siberia (Eskimo), Người đàn bà Ấn Độ, Người đàn ông Mỹ, Thổ, Trung Hoa, Lat Vi, và Gia đình Tartar, Ukrainia, vân vân. Dần dần về sau, những con búp bê mang tính cách phái nữ trở thành thể loại chính của Matryoshka. Truyền thống làm Matryoshka đặc biệt có tỉ lệ cân xứng (1:2, là tỉ lệ giữa chiều cao và bề rộng của Matryoshka) đã được chế tác.

Larisa Soloviova, tác giả của một cuốn sách rất hay về Matryoshka đã chia sự phát triển của thể loại búp bê lồng này ra làm ba giai đoạn.

1. Giai đoạn từ năm 1890 đến những năm 1930.
2. Giai đoạn từ những năm 1930 đế dầu những năm 1990.
3. Giai đoạn từ đầu những năm 1990 đến nay.

Giai đoạn đầu đã góp phần cho chúng ta những loại Matryoshka đầu tiên và đã tạo nên các loại búp bê có những thể loại khác nhau tương đối lớn. Năm 1918, một nhà bảo tàng độc nhất của nước Nga và phòng trưng bày đồ chơi của nước ngoài được mở cửa tại Sergiev Posad. Loại Matryoshka đầu tiên do S. Maliutin chế tác là một phần quan trọng của cuộc triển lãm này. Không bao lâu sau đó, Viện nghiên cứu Đồ chơi cũng đã được thành lập. Những thể loại đồ chơi rất đáng chú đã được tạo ra tại viện nghiên cứu này, trong đó có cả loại Matryoshka 42 phần. Con búp bê lồng có 60 phần, hiện vẫn đang được cho là một con Matryoshka lớn nhất của Sergiev Posad. Con búp bê này được làm vào năm 1967. Matryoshka ở Sergiev Posad có tính cách rất riêng biệt đối với các loại Matryoshka khác của nước Nga.

[nthach]

Phần 4: Matryoshka Semionovo

Giới thiệu
Semionovo là một trung tâm lứon chuyên làm đồ thủ công bằng gỗ. Ở đây có những cánh rừng rậm bạt ngàn, đất trồng thì không được phì nhiêu để cánh tác nông nghiệp, nhưng lại có một cửa sông rộng lớn để cung cấp sự phát triển nghể thủ công cho dân địa phương. Dĩ nhiên, có rất nhiểu sự đổi thay đã xảy ra trong lịch sử trường tồn của nghề thủ công ở Semionovo, nhưng đến nay có khoảng 200 hạng mục, đã được chế tác trong các phân xưởng và trong các tư gia ở vùng này, có đến 33 quốc gia khác trên thế giới đã nhập khẩu hàng hóa từ cái thị trấn nhỏ này.

Buổi sơ khai.
Semionovo nổi tiếng về các loại bát đĩa bằng gỗ sơn, đồ chơi bằng gỗ, và dĩ nhiên là cả Matryoshka nữa. Đầu tiên cần đề cập về khu định cư này là quay ngược lại từ năm 1944. Có một truyền thuyết nói rằng, Semionovo là do một thương gia tên Semion và một thày tu ở tu viện Solovky thành lập nên. Đến năm 1779, vào thời kỳ Catherine đệ nhị cai trị, đã có 3000 dân cư sinh sống và làm việc tại địa điểm này. Như đã thấy, thị trấn được bao quanh bởi những khu rừng rậm, người dân ở đây đã làm các đồ vật từ gỗ để cho chính họ sử dụng và đem bán. Một số những người thợ thủ công, đã tự làm đồ chơi bằng gỗ cho con cái họ, rồi thời gian sau công việc làm đồ chơi này đã trở thành một nghề sinh ra lợi nhuận.
Con búp bê Matryoshka đầu tiên ở Semionovo, do Arsenty Mayorov chế tác đã chở nên nổi tiếng, bởi cũng do ông đã từng làm ra được rất nhiều những đồ dùng bằng gỗ như, dụng cụ, những cái lúc lắc, những quả bóng, và những của táo.


Arsenty Mayorov

Vào năm 1924, Arsenty Mayorov mua ở hội chợ ở Nizhny Novgorod một con búp bê lồng chưa được sơn màu. Con gái lớn của ông là Luba, đã dùng lông ngỗng và thuốc nhuộm (những loại này thường để sơn vẽ đồ chơi) để sơn lại con búp bê lồng đó. Về sau, gần như trong toàn bộ hai mươi năm, những con búp bê Matryoshka do Mayorov chế tác là loại đẹp nhất trong vùng Nizhny Novgorod. Vào năm 1931, một nhóm sản xuất tập thể chuyên sản xuất đồ lưu niệm, bao gồm cả các loại Matryoshka, được thành lập tại Semionovo.

[soCola]

Cho mình hỏi, có chỗ nào ở Tp. HCM bán Matrioshka này giá cả hợp lí hem.......giúp với đag cần gấp.....^_^

[nthach]

Đồ chơi ở Semionovo nở rộ

Dần dần, loại Matryoshka của Semionovo được phát triển theo một cách riêng biệt. Loại Matryoshka ở đây được trang trí và mang biểu tượng nhiều hơn so với loại Matryoshka ở Sergiev Posad. Truyền thống của Matryoshka ở Semionovo là quay trở lại với các truyền thống cổ của nước Nga.
Các họa sĩ ở Semionovo đã sử dụng các loại màu sắc Aniline; họ bỏ lại khá nhiều các khoảng trống không sơn phủ, và chỉ đánh Vécni trên bề mặt.




Một chiếc tạp dề, được cho là điểm chính trong phong cách vẽ Matryoshka ở Semionovo. Một bó hoa tươi được vẽ ngay lên chiếc tạp dề này. Đây cũng là một phong cách, có thể được công nhận là mang đầy tính kỹ thuật của những nghệ nhân cổ đại của nước Nga. Những loại Matryoshka ban đầu của Semionovo, mang đậm nét tâm hồn truyền thống hội họa cổ đại của nước Nga hơn, các đường nét thường sáng sủa và sinh động hơn. Nó dễ dàng được thừa nhận, là một kiểu dáng của Semionovo điển hình trong thể loại Matryoshka bằng gỗ. Các loại Matryoshka ở đây, thường thon thả và phần đầu có đường kính khá nhỏ, và phần dưới được mở ra mập mạp hơn.
Matryoshka của Semionovo nổi tiếng nhất là về thể loại có nhiều phần tách rời nhau.

Con búp bê Matryoshka lớn nhất ở đây gồm có 72 phần; nó cao đến 1 mét. Con búp bê độc nhất này được làm vào năm 1970, và được nó làm để kỷ niệm ngày sinh nhật của cố lãnh tụ Xô Viết – V. I. Lenin.




Búp bê Matryoshka lớn nhất

Con búp bê này có giá 3000 rúp (theo giá thời đó, thì một chiếc xe hơi nổi tiếng nhất của Liên Xô, cũng chỉ có giá là 5000 rúp). Con búp bê này cũng đã từng được đưa đến triển lãm tại Nhật Bản.
Trong những năm 80, các nghệ sĩ ở Semionovo đã phát triển được nhiều thể loại Matryoshka mới. Riêng nghệ sĩ Serov, đã thiết kế ra một loại Matryoshka "Ông già tuyết và Snegurotchka". Loại Matryoshka mới này rất hữu ích cho trẻ nhỏ, vì chúng có thể học đếm được khi chơi búp bê: Bên trong "người mẹ" lớn, còn có 10 con nhỏ lồng bên trong.

Vào thời gian này, người nghệ sĩ chính là Sorokin cũng đã tạo ra được một cặp búp bê lồng, đó là "Chàng trai Nga" và "Người đẹp Nga"

[phannguyen89]

Nhà mình có môt bộ 8 con dẽ thương ơi là dễ thương, thế mà hổi chuyển nhà mất tiêu

[nthach]

Những con búp bê Matryoshka này đã được bay vào vũ trụ

Cặp búp bê Matryoshka này, đã được các nhà du hành Nga mang theo bay vào trụ vào ngày 29 tháng 6 năm 1982, để làm quà tặng cho phi hành đoàn quốc tế.

Thời gian hiện tại.

Ngày nay Matryoshka ở Semionovo không còn là một thời kỳ hưng thịnh nhất. Do tình hình kinh tế ở nước Nga rất phức tạp, nên cũng đã làm ảnh hưởng đến nghề thủ công ở đây; rất khó khăn về việc mua vật liệu thô, nhiên liệu và năng lượng điện trở nên đắt đỏ hơn. Trong tình trạng này, đã trở nên khó khăn cho vấn đề tạo thêm được những điều mới, mọi người thay vì được nhận lương hàng tháng, là bằng cách phải nhận về các loại hàng hóa như: những con búp bê Matryoshka, những chiếc thìa bằng gỗ, và những bộ đồ ăn bằng gỗ. Điều này đã buộc họ rời khỏi các công xưởng, để về làm việc tại tư gia. Có thể sự khó khăn đang diễn ra vào thời điểm ban đầu, nhưng ở trong các điều kiện khó khăn đó, có thể phát sinh ra được nhiều những ý tưởng, những mẫu mã, những mặt hàng mới, và sẽ có thêm nhiều những hoạt động mang đầy tính sáng tạo.

Chúng ta chân thành hy vọng rằng, Matryoshka ở Semionovo sẽ sớm trở lại với sức sống đầy hứa hẹn, và sẽ bộc lộ cho chúng ta thêm nhiều điều đặc sắc mới lạ.

[nthach]

Phần 5. Búp bê lồng Polkholvsky Maidan

Polkhovsky Maidan nằm ở phía tây nam Nizhny Novgorod, nơi đây là quê hương của Matryoshka có những kiểu dáng khác. Dòng sông Polkhovka rất rộng lớn vào thời gian cổ xưa, nó được bao bọc bởi nhiều khu rừng rậm, do đó con người mới chọn địa điểm này, để thành lập lên những khu làng mới. Ngay nay Polkhovka chỉ còn là một dòng suối nhỏ, trong khi đó khu làng thì trở thành một trung tâm nghề thủ công.
Con búp bê Matryoshka đầu tiên được làm tại Polkhovsky Maidan là vào những năm 1930. Cũng như các hàng hóa khác vào thời gian này, búp bê lồng ở đây được làm theo cách khắc nung
.

Đồ gỗ đặc trưng ở Maidan.

Thợ mộc, vốn là một nghề truyền thống ở Maidan. Mọi loại đồ chơi, đều được làm bằng phương pháp tiện: ấm Samovar, những con chim, ống tiết kiệm, lọ muối và những quả táo… Thợ thủ công ở Polkhovsky Maidan cũng giống như ở Semionovo, họ thường dùng màu vẽ Aniline. Các loại Matryoshka ở đây luôn được phết toàn bộ, họ sơn nhiều màu tươi sáng trước khi đanh Vecni. Màu sắc của những loại Matryoshka ở Polkhovsky Maidan, thường sáng hơn và có sự diễn cảm hơn so với ở Semionovo, họ trang trí cho các loại Matryoshka cũng lộng lẫy hơn.

Màu xanh lá cây, màu xanh da trời, màu tím và màu đỏ thẫm, thường được dùng để tương phản lẫn nhau, để có sự diễn cảm và tươi sáng trong nghệ thuật trang trí. Phong phú về màu sắc đạt được, do từng lớp màu được tô vẽ chồng lên nhau


Matryoshka Pokhovsky Maidan, 5 phần tách rời.

Matryoshka ở Polkhovsky Maidan, được gia công theo phong cách nông dân nguyên thủy. Đây là một đặc trưng vẻ đẹp của người dân làng, với những trán nhăn, và một khuôn mặt dưới mái tóc đen tuyền. Mái tóc quăn, là một yếu tố đích thực của kiểu tóc của những người phụ nữ địa phương.

Những người phụ nữ lớn tuổi, họ thường cài lên đầu chiếc Kokoshnik. Họ cũng thường giắt những chiếc lông vịt màu đen, lên bên trên chiếc khăn chùm đầu của mình. Những họa sĩ ở Polkhovsky Maidan cũng như ở Semionovo, họ luôn rất chú tâm về sự trang trí cây, cỏ trên chiếc tạp dề của Matryoshka. Họ bỏ qua các chi tiết khác trên trang phục của Matryoshka. Một đóa hoa tầm xuân có nhiều cánh nở rộ, đó là một yếu tố cơ bản để các họa sĩ ở Polkhovsky Maidan vẽ trên chiếc tạp dề của Matryoshka. Loại hoa này luôn được xem là một biểu tượng của nữ tính, tình yêu và chức năng người mẹ.

Loại hoa tầm xuân này là một phần trong mỗi bố cục của những người thợ thủ công ở Polkhovsky Maidan. Đôi khi, chủ đề này được phát triển rộng thêm, và những họa sĩ còn vẽ thêm cả những nụ hồng trên cành nữa.

[nthach]

Phần 6. Matryoshka thời kỳ Xô Viết



Lịch sử của Matryoshka có thể chia làm ba giai đoạn:
1) 1890 – những năm 1930
2) Những năm 1930 – đầu những năm 1990.
3) Đầu những năm 1990 – cho đến nay.

Giai đoạn đầu mang lại cho chúng ta loại Matryoshka của Nga đầu tiên, và đã phát triển ra rất nhiều các thể loại khác, các thể loại này là nền tảng để phát triển cho những loại Matryoshka thời hiện đại. Các loại Matryoshka được nở rộ mạnh mẽ nhất, là vào thời kỳ xây dựng xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô. Tại sao lại như vây? Chính phủ Liên Xô đã rất chú ý đến công cuộc xây dựng các nhà máy, xí nghiệp, các cơ sở này lại nơi sản xuất hàng hóa của những người thợ thủ công! Vâng đúng là như vậy. Cái vấn đề chính lại là ở điểm này. Những loại hàng hóa làm bằng tay, thì không thể gia công được trong nhà máy và xí nghiệp – họ không sản xuất nhiều thể loại khác nhau. Một vài loại Matryoshka được phát triển để sản xuất trong các xí nghiệp như: Loại Semionovo, loại Sergiev Posad, loại Kirov (Viatka), và một số loại khác.
Các loại hình sản xuất Matryoshka tư nhân và làm thủ công bằng tay khác, đều bị cấm trong thời kỳ Liên Xô – những người thợ thủ công thường làm việc rất nặng nhọc trong các xí nghiệp, và hoặc là không kiếm đủ tiển cho công sức lao động mà họ bỏ ra (tỉ lệ lương khá thấp so với các ngành nghề khác), hoặc là không chứng tỏ được hết năng lực nghệ thuật của họ (loại hàng này cần được đơn giản hóa để đưa vào sản xuất được hàng loạt)
…
Vào đầu những năm 1990, khi hệ thống kinh tế cũ bị dỡ bỏ, các họa sĩ và những người thợ thủ công có tài mới được tự do sáng tạo ra nhiều thể loại Matryoshka mới, cùng với nhiều ngành nghề thủ công khác cũng mới được mở mang rộng rãi.

[Amano_shinji]

liệu ở Nga có nơi nào dạy mình làm con búp bê này hay có thể tự trang trí lên con búp bê giống như làm gốm ở VN mình k?

[nthach]

Amano_shinji viết

liệu ở Nga có nơi nào dạy mình làm con búp bê này hay có thể tự trang trí lên con búp bê giống như làm gốm ở VN mình k?

Theo ý kiến của riêng tôi, loại Matryoshka thường là một loại búp bê được tiện bằng gỗ, nói chung bố cục rất giống nhau, chỉ khác nhau về kích thước và cách thể hiển biểu tượng riêng của từng loại. Quan trọng nhất vẫn là biểu tượng riêng của nó, ví dụ như có loại thì thể hiện một bà mẹ với cả đàn con, loại thì thể hiện một cụ già với đàn cháu... Cái khác nhau của hai loại này chỉ là cách tô vẽ của người nghệ nhân, mỗi người vẽ một phong cách khác nhau. Do vậy, mỗi loại búp bê này có thể được cho là một tác phẩm riêng của từng người chế tác ra nó về mặt hội họa.

Về cơ bản thì theo tôi, ta cứ đem một khúc gỗ ra tiện thành những con búp bê có những kích thước có thể lồng được vào với nhau, rồi sau đó ta sẽ phóng tác chúng theo từng chủ đề mà ta đã chọn. Còn vẽ như thế nào thì chắc là phải theo "hoa tay" của chúng ta rồi. Tuy nhiên hiện nay ở Nga, tại những địa phương như Sergiev Posad, Polkholvsky Maidan... tại những cơ sở sản xuất Matryoshka lớn, họ cũng trực tiếp đào tạo cho những người thợ để họ có thể làm hàng loạt một loại Matryoshka nào đó.

[MIG21bis]

nthach viết

Theo ý kiến của riêng tôi, loại Matryoshka thường là một loại búp bê được tiện bằng gỗ, nói chung bố cục rất giống nhau, chỉ khác nhau về kích thước và cách thể hiển biểu tượng riêng của từng loại. Quan trọng nhất vẫn là biểu tượng riêng của nó, ví dụ như có loại thì thể hiện một bà mẹ với cả đàn con, loại thì thể hiện một cụ già với đàn cháu... Cái khác nhau của hai loại này chỉ là cách tô vẽ của người nghệ nhân, mỗi người vẽ một phong cách khác nhau. Do vậy, mỗi loại búp bê này có thể được cho là một tác phẩm riêng của từng người chế tác ra nó về mặt hội họa.

Về cơ bản thì theo tôi, ta cứ đem một khúc gỗ ra tiện thành những con búp bê có những kích thước có thể lồng được vào với nhau, rồi sau đó ta sẽ phóng tác chúng theo từng chủ đề mà ta đã chọn. Còn vẽ như thế nào thì chắc là phải theo "hoa tay" của chúng ta rồi. Tuy nhiên hiện nay ở Nga, tại những địa phương như Sergiev Posad, Polkholvsky Maidan... tại những cơ sở sản xuất Matryoshka lớn, họ cũng trực tiếp đào tạo cho những người thợ để họ có thể làm hàng loạt một loại Matryoshka nào đó.

Hình ảnh Matryoshka giờ biến thể thiên hình vạn trạng rồi bạn nhỉ. Nhà tôi đang còn giữ một Mat mang hình ảnh của các nguyên thủ quốc gia và con to nhắt ngoài cũng mang hình tổng thống Putin. Không có Medvedev vì đơn giản là khi đó ông chưa lên làm tổng thống. Có thể nói những Matryoshka cũng cập nhật với tình hình chính trị và phản ánh những nhân vật trong chính trường Nga bạn nhỉ.

[ngophuonglinh]

cảm ơn bác rất nhiều.