Êxênhin - Đời và thơ

[Wehrmacht]

Thêm một bản dịch thơ anh Esenin nữa của iem.

Bài này thì quá nổi tiếng luôn, khổ cuối bài này từng được đưa vào SGK Văn học lớp 12, bản dịch của bác Thúy Toàn. Thế là em "hâm" anh Nin từ đó

Nước Nga yêu dấu ...

Ôi nước Nga, đất mẹ tôi yêu dấu
Nhà gỗ thông khoác áo lễ xanh tươi,
Miền thảo nguyên trải bát ngát mây trời.
Cho mắt ai ngắm nhìn xanh trong trẻo.

Tôi như kẻ hành hương miền xa lạ
Đắm say nhìn đồng ruộng nước Nga tôi,
Bên lối mòn líu xíu quanh thôn bãi
Là hàng dương cằn cỗi hát ru đời.

Hương táo chín và mật ong dịu ngọt
Vang Thánh ca cầu phước với Chúa Trời,
Tiếng máy tuốt ầm ì sau bờ gặt
Rồi nhịp nhàng điệu khuyển vũ vui tươi.

Tôi thả hồn đường quê mòn đẫm nát
Ra mênh mang bờ bãi mướt mát xanh,
Đây tiếng vành khuyên đón chào tôi đó
Là khúc đồng giao các cô gái quê mình.

Nếu chợt như thánh thần kia vẫy gọi :
"Bỏ nước Nga, sống trọn cõi thiên đường !
"Thiên đường ư ? với tôi : không ruột thịt ...
Hãy trả tôi về - với đất mẹ, Quê Hương".

1914

Родная Русь ...

Гой ты, Русь, моя родная,
Хаты - в ризах образа...
Не видать конца и края -
Только синь сосет глаза.

Как захожий богомолец,
Я смотрю твои поля.
А у низеньких околиц
Звонно чахнут тополя.

Пахнет яблоком и медом
По церквам твой кроткий Спас.
И гудит за корогодом
На лугах веселый пляс.

Побегу по мятой стежке
На приволь зеленых лех,
Мне навстречу, как сережки,
Прозвенит девичий смех.

Если крикнет рать святая:
"Кинь ты Русь, живи в раю!"
Я скажу: "Не чадо рая,
Дайте родину мою".

1914

[Wehrmacht]

Tiếp theo bản dịch Nước Nga yêu dấu của iem, là bản dịch mới của em ạ. Box thơ anh Esenin trước kia hình như có nhõn bác Geo và chị Nina là vào đờn ca tài tử hay sao í, vắng thiu

Dịch rả: Wehrmacht

Giờ tôi biết ...

Tôi đã biết tình em giờ thay đổi
Và nỗi đau em quặn xé nghẹn ngào
Cây bút trăng vỡ tàn trên đầm nước
Với bài thơ trăng viết một đêm nao.

Sao lấp lánh hay sao buồn vui đó ?
Xin hãy rơi lên mắt lệ trăng vàng !
Trăng rơi khắp mái lều tôi ánh bạc
Mà tim trăng chẳng lấy một mái nhà.

Đã bao đêm trăng ngóng đợi một người
Mà chỉ thấy khách lữ hành bước vội
Ôi trăng hỡi, em nhuộm vàng ai thế ?
Cả nốt trầm trong bài nhạc em chơi.

Em chẳng buồn làm thơ tặng mặt trời
Thì thiên đường, em ơi đừng mơ mộng
Như cánh tay chiếc cối xay vần vũ
Biết bao giờ xuống cỏ đất mênh mông ...

1918
Теперь я знаю .....

Теперь любовь моя не та.
Ах, знаю я, ты тужишь, тужишь
О том, что лунная метла
Стихов не расплескала лужи.

Грустя и радуясь звезде,
Спадающей тебе на брови,
Ты сердце выпеснил избе,
Но в сердце дома не построил.

И тот, кого ты ждал в ночи,
Прошел, как прежде, мимо крова.
О друг, кому ж твои ключи
Ты золотил поющим словом?

Тебе о солнце не пропеть
В окошко не увидеть рая.
Так мельница, крылом махая,
С земли не может улететь.

<1918>

[Nina]

Bài Ngôi sao chớ rớt của Esenin hình như bác Geobic và chị Tykva dịch đã lâu rồi, nhưng hồi đó em chưa dịch. Bây giờ nhân phút ... bắt bẻ, xin góp thêm một bản dịch vậy

* * * Сергей Есенин Гори, звезда моя, не падай. Роняй холодные лучи. Ведь за кладбищенской оградой Живое сердце не стучит. Ты светишь августом и рожью И наполняешь тишь полей Такой рыдалистою дрожью Неотлетевших журавлей. И, голову вздымая выше, Не то за рощей - за холмом Я снова чью-то песню слышу Про отчий край и отчий дом. И золотеющая осень, В березах убавляя сок, За всех, кого любил и бросил, Листвою плачет на песок. Я знаю, знаю. Скоро, скоро Ни по моей, ни чьей вине Под низким траурным забором Лежать придется так же мне. Погаснет ласковое пламя, И сердце превратится в прах. Друзья поставят серый камень С веселой надписью в стихах. Но, погребальной грусти внемля, Я для себя сложил бы так: Любил он родину и землю, Как любит пьяница кабак. Август 1925

* * * Sergei Esenin Ngôi sao của tôi, cháy đi, đừng ngã Hãy cứ đánh rơi những tia sáng lạnh lùng Bởi vì trong hàng rào nghĩa địa Chẳng trái tim nào còn đập nhịp cùng Hãy chiếu sáng bằng tháng tám và lúa mạch Hãy rót vào sự yên lặng trên đồng Cái run rẩy xót xa nức nở Của đàn sếu chưa bay tránh mùa đông Và hãy ngẩng cao đầu hơn nữa Trên cánh rừng thưa, trên cả ngọn đồi Tôi bỗng nghe bài hát của ai không rõ Về mái nhà cha, mảnh đất quê tôi. Và mùa thu đang dần vàng rực rỡ Rút bớt nhựa cây trong xác bạch dương Vì những người tôi yêu rồi ruồng rẫy Thu khóc lá rơi trên cát tứ phương Tôi biết lắm. Chẳng còn bao lâu nữa Chẳng vì lỗi ai, chẳng phải lỗi tôi Dưới hàng rào tang tóc này cúi thấp Tôi cũng phải nằm như thế mà thôi. Ngọn lửa ấy dịu dàng sẽ tắt Và trái tim sẽ hóa tro tàn Bạn bè sẽ đem đến hòn đá xám Khắc những vần thơ vui vẻ hân hoan Nhưng khi đã thấu nỗi buồn tang lễ Tôi viết cho mình vài chữ thế này "Hắn yêu lắm đất đai và tổ quốc Như tình yêu quán rượu của gã say". Tháng 8/1925

[Wehrmacht]

Anh Nin mà bít ở VN có nhìu người vẫn hâm mộ ảnh thế này chắc là zui lắm

Dịch rả: Wehrmacht

Nước mắt Ôi nước mắt... đắng cay tràn nước mắt ! Nỗi buồn đây, ảm đạm kinh hồn Lại bóng tối cơn mê chiều tan vỡ Cháy rụi bay về cõi mộng hư không. Tiếp đến là gì, hay lại là đau khổ ? Đủ lắm rồi ... tôi ơi, hãy lịm ngay Và quên đi tiếng sầu thương cô quạnh Để buồn đau lụi tắt dưới ngực này. Ai đang hát bên hàng dương xõa bóng ? Giọng mượt mà nghe thật đỗi thân quen Lại nước mắt ... ôi lại là nước mắt Nỗi đớn đau chảy dồn nén hờn ghen. Nhưng vẫn đây quanh ta làng quê ấy Mà khóc căng lồng ngực giọt lệ tràn Ôi thế ra … là mộ hầm lạnh lẽo Nơi hồn ta từ biệt giấc trần gian … 1915.

Слезы Слезы... опять эти горькие слезы, Безотрадная грусть и печаль; Снова мрак... и разбитые грезы Унеслись в бесконечную даль. Что же дальше? Опять эти муки? Нет, довольно... Пора отдохнуть И забыть эти грустные звуки, Уж и так истомилася грудь. Кто поет там под сенью березы? Звуки будто знакомые мне - Это слезы опять... Это слезы И тоска по родной стороне. Но ведь я же на родине милой, А в слезах истомил свою грудь. Эх... лишь, видно, в холодной могиле Я забыться могу и заснуть. <1915>

[Wehrmacht]

May quá có một bác hướng dẫn cho em cách chèn cột.

Tiện thể em có théc méc là trong bài NN yêu dấu, câu 2 khổ một:

Хаты - в ризах образа dịch nghĩa là: Những ngôi nhà gỗ (thông) - trong dáng hình áo lễ.
Em hiểu áo lễ này chắc là của mấy cha sứ đạo Chính Thống lúc làm lễ trong nhà thờ, bộ áo này cũng gần giống bộ trang phục truyền thống của Hàn, trùm kín mít từ cổ xuống gót chân như bao tải, nhìn không thấy giày dép đâu.

Bản dịch của bác Thúy Toàn thì là: Nhà gỗ thông xanh khoác áo choàng tượng chúa.

Em thấy khó hiểu liệu "áo lễ" với "áo choàng tượng Chúa" có gì liên quan hoặc giống nhau quá không, liệu bác Thúy Toàn có gì liên tưởng quá mức chăng.

Nước Nga yêu dấu ... Ôi nước Nga, đất mẹ tôi yêu dấu Nhà gỗ thông khoác áo lễ xanh tươi, Miền thảo nguyên trải bát ngát mây trời. Cho mắt ai ngắm nhìn xanh trong trẻo. Tôi như kẻ hành hương miền xa lạ Đắm say nhìn đồng ruộng nước Nga tôi, Bên lối mòn líu xíu quanh thôn bãi Là hàng dương cằn cỗi hát ru đời. Hương táo chín và mật ong dịu ngọt Vang Thánh ca cầu phước với Chúa Trời, Tiếng máy tuốt ầm ì sau bờ gặt Rồi nhịp nhàng điệu khuyển vũ vui tươi. Tôi thả hồn đường quê mòn đẫm nát Ra mênh mang bờ bãi mướt mát xanh, Đây tiếng vành khuyên đón chào tôi đó Là khúc đồng giao các cô gái quê mình. Nếu chợt như thánh thần kia vẫy gọi : "Bỏ nước Nga, sống trọn cõi thiên đường ! "Thiên đường ư ? với tôi : không ruột thịt ... Hãy trả tôi về - với đất mẹ, Quê Hương". 1914

Родная Русь ... Гой ты, Русь, моя родная, Хаты - в ризах образа... Не видать конца и края - Только синь сосет глаза. Как захожий богомолец, Я смотрю твои поля. А у низеньких околиц Звонно чахнут тополя. Пахнет яблоком и медом По церквам твой кроткий Спас. И гудит за корогодом На лугах веселый пляс. Побегу по мятой стежке На приволь зеленых лех, Мне навстречу, как сережки, Прозвенит девичий смех. Если крикнет рать святая: "Кинь ты Русь, живи в раю!" Я скажу: "Не чадо рая, Дайте родину мою". 1914

[Wehrmacht]

Hihi, tiếp đến là bài Mái tóc xanh, em dịch cách đây độ 2 tháng, tặng một bạn gái bằng tuổi tên Thùy Dương ở Jena (đông Đức), kỉ niệm lần gặp gỡ trên Berlin , đây ạ



Bài này hình như cũng có trong SGK rồi thì phải, thơ anh Nin quả là Number One

Dịch rả : Wehrmacht

Mái tóc xanh Tặng Kashina Mái tóc em xanh mượt Ngực thiếu nữ ngọt ngào Ôi Bạch Dương thon mảnh Xõa bóng hồ vậy sao ? Gió nhắn gì thế em ? Mà reo vui cồn cát Em ước suối tóc mềm Miết lược vàng trăng biếc ? Hãy thì thầm tôi biết Mạch nhựa gỗ nghĩ suy Tôi yêu mỗi chớm thu Tiếng em buồn man mác. Rồi Bạch Dương khe khẽ: Anh bạn tò mò ơi Tối qua, với sao trời Chàng chăn cừu chợt khóc. Ánh trăng vàng trải bóng Xanh mơ màng cỏ cây Anh ấy ôm ngất ngây Đôi chân tôi trần nõn. Và thở dài lặng lẽ Gọi theo tán lá reo : "Chào bồ câu bé bỏng Hẹn mùa sếu ta về ..." 1918

Зеленая прическа ... Л.И.Кашиной Зеленая прическа, Девическая грудь, О тонкая березка, Что загляделась в пруд? Что шепчет тебе ветер? О чем звенит песок? Иль хочешь в косы-ветви Ты лунный гребешок? Открой, открой мне тайну Твоих древесных дум, Я полюбил печальный Твой предосенний шум. И мне в ответ березка: О любопытный друг, Сегодня ночью звездной Здесь слезы лил пастух. Луна стелила тени, Сияли зеленя. За голые колени Он обнимал меня. И так, вдохнувши глубко, Сказал под звон ветвей: Прощай, моя голубка, До новых журавлей". 1918

[Geobic]

Монастырь За горами, за желтыми долами Протянулась тропа деревень. Вижу лес и вечернее полымя, И обвитый крапивой плетень. Там с утра над церковными главами Голубеет небесный песок, И звенит придорожными травами От озер водяной ветерок. Не за песни весны над равниною Дорога мне зеленая ширь - Полюбил я тоской журавлиною На высокой горе монастырь. Каждый вечер, как синь затуманится, Как повиснет заря на мосту, Ты идешь, моя бедная странница, Поклониться любви и кресту. Кроток дух монастырского жителя, Жадно слушаешь ты ектенью, Помолись перед ликом спасителя За погибшую душу мою. <1916>

TU VIỆN Sau núi non, những thung lũng óng vàng Là đường thôn trải dài xa tít, Tôi thấy khói chiều lan tỏa, vạt rừng, Bờ giậu gỗ chen tầm ma vương vít. Nơi đó từ tinh mơ trên chóp các nhà thờ Cát trời dần trở màu xanh ngắt, Và cỏ ven đường cất tiếng reo vui, Làn gió ẩm dâng từ mặt hồ trong vắt. Không phải vì khúc ca xuân trên đồng Mà tôi quý tấm thảm xanh màu liễu – Tôi đã yêu, bằng nỗi đau chim sếu, Tu viện uy nghi trên triền núi cheo leo. Mỗi buổi chiều bâng lâng màn sương khói, Ráng hoàng hôn rơi rớt xuống thân cầu, Em bước nhẹ - kẻ lữ hành mòn mỏi, Đến cầu bên cây thánh giá hồi lâu. Hồn hiền dịu của em nơi tu viện Đắm chìm trong sâu lắng tiếng cầu kinh. Trước ban thờ, trước tượng Chúa anh linh Xin em nguyện cho hồn tôi đã chết. 1916

[Nina]

Bài Bạch dương xanh thì đúng là có trong sách giáo khoa (bản dịch của Anh Ngọc). Còn trong chủ đề này thì nó cũng đã có

Bản dịch của bác Geobic http://diendan.nuocnga.net/showpost....3&postcount=44
Bản dịch của Nina http://diendan.nuocnga.net/showpost....3&postcount=53

Bản dịch của Tykva http://diendan.nuocnga.net/showpost....7&postcount=84
Bản dịch của Anh Ngọc (mình chôm ở đâu về không nhớ nữa) http://diendan.nuocnga.net/showpost....1&postcount=99

Hình như còn bản dịch của chị USY nữa mà sao em chưa tìm ra?

Còn bản dịch của Wehrmacht thì lần này mình vẫn chưa ... hiểu rõ ý nghĩa của các màu. Chỉ xin có một ý nhỏ: "голубка" thường không dùng với nghĩa "con bồ câu nhỏ", mà thường dùng với nghĩa thân mật với người đang đối thoại, kiểu "bạn thân mến, bé cưng, vv" của người Việt, đại loại thế

[Wehrmacht]

@ chị Nina: Đoạn em bôi xanh lá cây là lời Bạch Dương nói với anh Nin, hai câu cuối em bôi đỏ là lời Bạch Dương nhắc lại lời nhắn của anh chăn cừu với anh Nin.Lòe loẹt như zậy cho dễ hỉu

Một bài thơ cuối đời rất bi đát của anh Esenin
Dịch rả : Wehrmacht

Bình minh … Trên cánh đồng yến mạch phơi sương khói Ánh bình minh héo hắt gọi qua ngày Gọi nỗi nhớ lòng ai đang da diết Mẹ già ơi, con nhớ mẹ lắm thay ! Nhớ thưở nào mẹ đến bên đồi vắng Nắm chặt tay chiếc gậy cũ mỏi mòn Mẹ lặng nhìn mảnh thuyền trăng rách nát Rập rình theo cơn sóng nước cỏn con. Và con biết mẹ mang lòng tủi hận Với suy tư buồn nhớ chất cõi lòng Rằng thế ra đứa con này lưu lạc Chẳng vấn vương gì người mẹ vẫn chờ mong. Và vẫn thế, mẹ đến vườn mộ địa Nơi đá bia hiu hắt rủ nhau về Nơi anh chị của con yên giấc nghỉ Mẹ thở dài cay đắng tưởng cơn mê. Để chúng con lớn lên cùng mưa nắng Và các em khôn lớn mỗi mùa xanh. Thế nên mẹ đừng thêm sầu lệ úa Trong mắt hiền vẫn rực ánh long lanh. Đã đủ rồi ! Niềm đau này chất ngất Giờ hãy hiểu cho con nhé, mẹ ơi Cả cây táo cũng đau cùng nhịp đập Theo lá vàng rơi chạy trốn cõi đời. Đơn giản vì niềm vui này hiếm lắm Như bình minh lặng nín tiếng chuông ngân Nếu con được thành cành khô rơi rụng Nguyện cháy tan theo gió bụi hư không ... 1925

Заря ... Заря окликает другую, Дымится овсяная гладь... Я вспомнил тебя, дорогую, Моя одряхлевшая мать. Как прежде ходя на пригорок, Костыль свой сжимая в руке, Ты смотришь на лунный опорок, Плывущий по сонной реке. И думаешь горько, я знаю, С тревогой и грустью большой, Что сын твой по отчему краю Совсем не болеет душой. Потом ты идешь до погоста И, в камень уставясь в упор, Вздыхаешь так нежно и просто За братьев моих и сестер. Пускай мы росли ножевые, А сестры росли, как май, Ты все же глаза живые Печально не подымай. Довольно скорбеть! Довольно! И время тебе подсмотреть, Что яблоне тоже больно Терять своих листьев медь. Ведь радость бывает редко, Как вешняя звень поутру, И мне - чем сгнивать на ветках - Уж лучше сгореть на ветру. <1925>

[USY]

Nina viết

Bài Bạch dương xanh thì đúng là có trong sách giáo khoa (bản dịch của Anh Ngọc). Còn trong chủ đề này thì nó cũng đã có

Hình như còn bản dịch của chị USY nữa mà sao em chưa tìm ra?

Nina ơi, mình không dịch bài đó bao giờ, và nói chung rất "sợ" dịch anh Esenin. Có mấy bài dịch gần đây nhất, nói thật là lúc dịch cứ "cắm đầu" dịch thôi, không ý thức được là mình dịch thơ anh ấy, nếu "lĩnh hội" được tác giả là ai có khi lại không dám dịch nữa ấy chứ.

Bài "Mái tóc xanh" (Зеленая прическа") bạn Web-march dịch hay quá!

[Wehrmacht]

Iem vẫn nhớ như in khổ cuối được đưa vào SGK văn học lớp 12, bản dịch của bác Thúy Toàn:

Con sẽ hát ngợi ca mẹ và khách
Căn bếp nhà ta, chú gà trống túp nhà
Và dòng sữa con bò vàng của mẹ
Sẽ chảy vào những khúc hát con ca
1917

Thật quá tuyệt vời, phải nói là những bài thơ của anh Nin qua bản dịch của bác Thúy Toàn trong SGK gần như em đã thuộc lòng trong những ngày học sinh của tuổi 17 ấy.

Không edit chèn cột được nên em post lại bản dịch này của em thành cột. Anh Nin trong bài này liên tưởng lùm mây với vòng thắt lưng, trăng khuyết với cánh cung, con ngựa cũng biết mừng vui cùng chủ, rồi mảnh trăng hình cái mũ len ....

Sáng sớm mai mẹ gọi con dậy nhé… Sáng sớm mai mẹ gọi con dậy nhé Mẹ hiền ơi, mẹ cam chịu vì con Bởi con sẽ đón một người khách quý Vào sớm mai bên đồi vắng lối mòn. Rừng im ắng hôm nay con đã thấy Vệt xích xe áp đồng cỏ xinh tươi Gió mơn trớn ôm vòng mây mơ mộng Vàng cánh cung lơ lửng với mây trời. Khách sẽ tới khi bình minh rạng rỡ Chiếc nón trăng rơi lạc dưới vòm cây Con ngựa cái trên thảo nguyên xanh thắm. Vẫy đuôi hồng mừng hớn hở đùa vui. Sớm mai mẹ đánh thức con, mẹ nhé ! Và sáng đèn lộng lẫy khắp nhà ta. Bao người nói những bài thơ con viết Một mai này nổi tiếng cả nước Nga. Rồi con sẽ tụng ca mẹ và khách Bên mái lều tranh, với gà trống, bếp lò. Để lời ca ngọt ngào theo dòng sữa Con bò vàng mẹ chăm bẵm sớm trưa ... 1917

Разбуди меня завтра рано... Разбуди меня завтра рано, О моя терпеливая мать! Я пойду за дорожным курганом Дорогого гостя встречать Я сегодня увидел в пуще След широких колес на лугу. Треплет ветер под облачной кущей Золотую его дугу. На рассвете он завтра промчится, Шапку-месяц пригнув под кустом, И игриво взмахнет кобылица Над равниною красным хвостом. Разбуды меня завтра рано, Засвети в нашей горнице свет. Говорят, что я скоро стану Знаменитый русский поэт. Воспою я тебя и гостя, Нашу печь, петуха и кров... И на песни мои прольется Молоко твоих рыжих коров. 1917

[USY]

Wehrmacht viết

Anh Nin trong bài này liên tưởng lùm mây với vòng thắt lưng, trăng khuyết với cánh cung, con ngựa cũng biết mừng vui cùng chủ, rồi mảnh trăng hình cái mũ ....

Bản dịch của bạn Web-Mach rất hay, duy chỉ có 2 câu đầu khổ thơ cuối (tôi bôi đậm ở trên) không đạt lắm, chính xác hơn là không dúng. Vì ý là Esenin sau này có thành "nhà thơ nổi tiếng khắp nước Nga" thì cũng sẽ làm thơ ca ngợi tôn vinh (воспевать, воспеть = ca tụng, ngợi ca, chứ không phải đơn thuần là "hát") những gì thân thương nhất, bình dị nhất như mẹ, mọi người xung quanh, căn nhà, gian bếp, con bò... thôi.

[Wehrmacht]

USY viết

Bản dịch của bạn Web-Mach rất hay, duy chỉ có 2 câu đầu khổ thơ cuối (tôi bôi đậm ở trên) không đạt lắm, chính xác hơn là không dúng. Vì ý là Esenin sau này có thành "nhà thơ nổi tiếng khắp nước Nga" thì cũng sẽ làm thơ ca ngợi tôn vinh (воспевать, воспеть = ca tụng, ngợi ca, chứ không phải đơn thuần là "hát") những gì thân thương nhất, bình dị nhất như mẹ, mọi người xung quanh, căn nhà, gian bếp, con bò... thôi.

Cảm ơn bác USY đã góp ý, khi em dịch bài này thì 4 câu thơ khổ cuối của bác Thúy Toàn cứ văng vẳng trong đầu ( ví nó tuyệt vời quá), nên em cứ phải cố gắng tìm một cách diễn giải khác mà vẫn đúng nghĩa

Em đã từng hiểu thì ý anh Nin nói rằng sáng mai khi khách đến thì anh Nin sẽ hát chào đón (tụng ca) người khách, và cả mẹ anh Nin ( một phong tục văn hóa chăng ?), rồi cả bếp lò, gà trống, căn nhà ...Em nghĩ ý anh Nin không hẳn nói mai này thành nhà thơ nổi tiếng rồi sẽ ngợi ca mẹ và khách , vì có vẻ là xa xôi quá chăng

Nhưng những gợi mở của bác cũng rất có lý đấy chứ nhỉ.

Em cũng không dịch hẳn sát nghĩa : Sẽ thành nhà thơ nổi tiếng của nước Nga , vì có vẻ như không ổn, có đôi chút gì đó hơi tự tin thái quá.

Em sửa lại thành:

Rồi con sẽ tụng ca mẹ và khách
Bên mái lều tranh, với gà trống, bếp lò.
Để lời ca ngọt ngào theo dòng sữa
Con bò vàng mẹ chăm bẵm sớm trưa ...

[Nina]

Wehrmacht viết

Tiếp theo bản dịch Nước Nga yêu dấu của iem, là bản dịch mới của em ạ. Box thơ anh Esenin trước kia hình như có nhõn bác Geo và chị Nina là vào đờn ca tài tử hay sao í, vắng thiu

Dịch rả: Wehrmacht

Wehrmacht thân mến, trong bài thơ này thì Wehrmacht có để sót lời đề tặng - đó là bài thơ Esenin đề tặng

Клюеву -tức là anh Kliuev nào đó

Chính vì vậy, nên đại từ "ты" trong bài này là chỉ người bạn này (Kliuev), chứ không phải mặt trăng, mà cũng không phải cô nàng người yêu nào ...

Ngoài ra trong bài thơ của anh Esenin còn một cái bẫy nữa - đó là câu

Ты сердце выпеснил избе

Câu này có động từ выпеснить - Nina không tìm thấy trong từ điển nào. Cho nên đoán rằng động từ này xuất phát từ danh từ песня - do đó câu này có nghĩa là Anh bạn đã dâng trái tim cho ngôi nhà gỗ - nghe cũng tạm xuôi...

[Nina]

Vậy thì Kliuev là ai mà Esenin đã đề tặng bài thơ thế?

Энциклопедия «Кругосвет» viết

КЛЮЕВ, НИКОЛАЙ АЛЕКСЕЕВИЧ (1884-1937), русский поэт. Родился 10 (22) октября 1884 в с.Коштуг Вышегородского уезда Олонецкой губ. в крестьянской старообрядческой семье традиционно крепкого морального закала. Учился в церковно-приходской школе, много занимался самообразованием. В 16 лет, надев на себя вериги, ушел "спасаться" в Соловки, затем подвизался в роли псалмопевца Давида в раскольничьем "корабле". Странствия по России, участие в движении сектантов, носившем в те годы отчетливый характер социальной оппозиционности, во многом определили творчество Клюева.

Первые стихи опубликовал в 1904 (Не сбылися радужные грезы…, Широко необъятное поле…). За революционную пропаганду в 1906 был заключен в тюрьму. В 1908 в "Нашем журнале" (№ 1) анонимно опубликовал статью В черные дни. (Из письма крестьянина), где доказывал "врожденную революционность глубин крестьянства". В 1907-1912 переписывался с А.А.Блоком, который увидел в Клюеве персонифицированное воплощение своей мечты о единстве двух Россий, мистически-патриархальной и крестьянско-бунтарской, и помог Клюеву издать в Москве поэтические сборники Сосен перезвон (1911, 2-е изд. 1913, с предисловием В.Я.Брюсова, где мэтр отметил "первенство" Клюева среди крестьянских самородков), Братские песни (1912), Лесные были (1913). Выдержанные в стиле раскольничьих песнопений, духовных стихов и апокрифов, тяготеющих к обличениям протопопа Аввакума (что заставило некоторых критиков увидеть в Клюеве прежде всего талантливого подражателя и имитатора), они были близки также символизму блоковского образца. В 1915-1916 Клюев — глава т. н. новокрестьянских поэтов (С.А.Есенин, называвший Клюева "апостолом нежным", С.А.Клычков, П.В.Орешин, В.А.Ширяевец (Абрамов) и др.). В 1916 выпустил посвященный событиям военных лет сборник Мирские думы, содержащий главным образом стихи, близкие народным плачам и причитаниям. В 1917-1918 поэта поддерживала литературная группа "Скифы", в ее одноименном альманахе Клюев в эти годы опубликовал циклы Земля и железо, Избяные песни (посвящен матери, "былиннице" и "песеннице") и др., проникнутые ностальгией по крестьянской Руси, "избяной" старине — и острым, мятежным неприятием "города" и всех форм "западной" цивилизации. Принципиальным было для Клюева сохранение "дедовской веры" — даже в контексте принимаемых поэтом революционных преобразований (сборники Песнослов, кн. 1-2, Медный кит, оба 1919; Избяные песни, 1920; Изба и поле, 1928; поэмы Мать-Суббота, 1922; Плач по Есенину, Заозерье, обе 1927). Программные строки "Не хочу Коммуны без лежанки…" определили и утопические картины будущего России в поэзии Клюева, сочетающей надежды на социальные перемены (цикл Ленин — "Есть в Ленине керженский дух, / Игуменский окрик в декретах…", 1918; поэма Ленин, 1923, и др.) с призывами к консервации старинного уклада жизни и мировидения.

Như vậy có thể thấy, Kliuev là một nhà thơ cùng thời với Esenin - ừ thì hơn Esenin chục tuổi, nhưng thời gian xuất hiện trên văn đàn thì cũng gần gần. Họ đều xuất phát từ nông thôn, gia đình nông dân, và cùng quan tâm đến nước Nga cổ kính, các truyền thuyết dân gian. Và cũng chắc chắn, Kliuev đã có ảnh hưởng khá lớn đến Esenin.

Bài thơ trên Esenin đề ngày năm 1918, khi mà giữa họ đã có những bất đồng về nghệ thuật. Hình ảnh người đưa tin trong đêm («и тот, кого ты ждал в ночи») hoặc ngôi sao rơi («грустя и радуясь звезде») là hình ảnh gặp trong nhiều bài thơ của Kliuev, ví dụ «Ожидание» («Встань, пробудися, душа,— // Светлый ездок у ворот!»), «Святая быль» («Мое платье — заря, венец — радуга, // Перстни — звезды, а песни, что вихори...»), «Февраль» («Он полуночную звезду перековал на сталь») vv. Thời kỳ này, sau những xung đột trên báo chí thì Esenin bắt đầu hiểu được sự khác biệt nghệ thuật giữa họ. Esenin cho rằng "Trái tim của anh ấy không hiểu được bí mật những hình ảnh đang tràn ngập trong nó (trái tim) và thay vì giọng nói từ dưới đá sa mạc, thì anh ấy thổi ra một cơn gió đăng ten không có sức sống". Những ý nghĩ này cũng lặp lại trong bài thơ trên - «Ты сердце выпеснил избе, Но в сердце дома не построил».

[Nina]

Tóm lại, sau khi tra cứu các kiểu, vận thêm một chút suy nghĩ của mình, ta có được bản dịch sau.

* * * Сергей Есенин Клюеву Теперь любовь моя не та. Ах, знаю я, ты тужишь, тужишь О том, что лунная метла Стихов не расплескала лужи. Грустя и радуясь звезде, Спадающей тебе на брови, Ты сердце выпеснил избе, Но в сердце дома не построил. И тот, кого ты ждал в ночи, Прошел, как прежде, мимо крова. О друг, кому ж твои ключи Ты золотил поющим словом? Тебе о солнце не пропеть В окошко не увидеть рая. Так мельница, крылом махая, С земли не может улететь. <1918>

* * * Sergei Esenin Tặng Kliuev Bây giờ tình yêu tôi khác trước Ôi, anh buồn rầu, tôi biết, biết mà Bởi vì cây chổi của trăng ngà Không khuấy được vũng nước thơ tù đọng. Khi buồn và vui với ngôi sao lấp lánh Rơi từ trên trời vào cặp mắt anh Anh tặng ngôi nhà hẳn trái tim mình Nhưng tim anh nào có nhà trong đó. Và người anh hằng chờ đêm xuống Vẫn như trước đây, lặng lẽ đi ngang Ôi, bạn hỡi, anh tặng ai chìa khóa? * Mà anh đã dùng thơ để mạ vàng? Anh chẳng thể thấy thiên đường qua cửa sổ Chẳng thể hát vang ca tụng mặt trời Cũng như cối xay, dù có vung vẩy cánh Chẳng thể nào bay khỏi mặt đất, than ôi <1918>

----------------
* Chố này không hiểu nên dịch là chìa khóa hay là dòng suối nhỉ? Dòng suối mạ vàng thì nghe có lý và thơ mộng hơn, chìa khóa thì trần tục hơn, nhưng lại nói lên sự tin tưởng. Nghe lời chị USY ta dùng phương án chìa khóa

[USY]

Nina viết

Tóm lại, sau khi tra cứu các kiểu, vận thêm một chút suy nghĩ của mình, ta có được bản dịch sau.



----------------
* Chố này không hiểu nên dịch là dòng suối hay chìa khóa nhỉ? Nhưng rõ ràng dòng suối mạ vàng thì nghe còn có lý và thơ mộng, chứ chìa khóa thì ... trần tục quá

Nina phân tích và dịch bài thơ trên rất đạt. Tuy nhiên tớ hiểu ключ ở đây là "chìa khóa" chứ không phải "dòng suối", vì logic của đoạn thơ như sau: Người anh chờ đêm nào cũng qua đây nhưng không vào nhà anh mà di ngang qua. Vậy thì anh đã dùng thơ mạ vàng chìa khóa nhà anh cho ai kia mà ông ta không thèm để ý đến việc anh chờ ông ấy!

[Wehrmacht]

Thanks chị Nina nhé, quả thực lúc cóp bản gốc em bỏ mất dòng đầu tặng Kliuev thật, vì thơ anh Nin hay lấy dòng đầu làm tên, ai cũng biết.

Lúc dịch thơ anh Nin ngoài HuyBien và từ điển Nga-Anh Lingvo 2006 thì em còn 1 từ điển khác là đứa bạn học ở Nga từ 5 năm nay.Tuy vậy nhiều từ nó cũng bó tay nên em mới phải đoán với "mò".

Ví dụ như trong bài Nước Nga yêu dấu, câu И гудит за корогодом em tra cả từ điển và hỏi đứa bạn nó cũng chịu, không biết là đằng sau cái gì ?
Em chỉ dám phỏng đoán là tiếng "cùng cục" như thế thì chắc của máy tuốt lúa, vì câu sau có "điệu nhảy trên đồng" (vì mừng vụ gặt chăng ?),
nên em mới dịch

И гудит за корогодом
На лугах веселый пляс.

là

Tiếng máy tuốt ầm ì sau bờ gặt
Rồi nhịp nhàng điệu khuyển vũ vui tươi

[Geobic]

Đúng là chẳng thể thấy hay và dịch nổi một bài thơ, khi không hiểu nó được ngọn ngành. Thơ Esenin phần lớn lại vô đề. Cảm ơn Nina và USY nhiều về ngữ nghĩa bài thơ này. Geo cứ lấn bấn mãi cái chữ "выпеснил", nên chưa dám dịch.

* * * Клюеву Теперь любовь моя не та. Ах, знаю я, ты тужишь, тужишь О том, что лунная метлаhưa dịch. Стихов не расплескала лужи. Грустя и радуясь звезде, Спадающей тебе на брови, Ты сердце выпеснил избе, Но в сердце дома не построил. И тот, кого ты ждал в ночи, Прошел, как прежде, мимо крова. О друг, кому ж твои ключи Ты золотил поющим словом? Тебе о солнце не пропеть, В окошко не увидеть рая. Так мельница, крылом махая, С земли не может улететь. 1918

*** Tặng Kliuev Giờ tình yêu của tôi khác trước. Ôi, tôi biết anh đang rầu rĩ, xót xa Vì cây cọ trăng vàng thôi vẩy nước Trong vũng tù mụ mị của thi ca. Khi anh buồn, vui với ngôi sao rực rỡ, Liệng thấp dần hạ xuống mi anh, Anh dành trọn trái tim cho ngôi nhà nhỏ, Nhưng lại không xây nhà trong trái tim mình. Và cái kẻ anh chờ vò võ hẳng đêm Cứ lặng bước qua nhà, như thường lệ, Chiếc chìa khóa nhà anh trao cho ai thế, Sau khi kỳ công mạ vàng nó bằng thơ? Với mặt trời, anh không cất lời ca, Không thấy được thiên đường qua cửa sổ. Như cối xay, dù bốn cánh miệt mài quẫy gió Cũng làm sao bay khỏi mặt đất này. 1918

[Wehrmacht]

Mái tóc xanh Esenin viết tặng Kashina nhưng đâu có Kashina trong đó đâu nhỉ, chị Nina ?

Một bản dịch khác của em

[TABLE1]Hạnh phúc

Hạnh phúc ư ? Tôi tin Người có thực
Khi ánh dương còn le lói mỗi chiều,
Rồi bình minh mang Thánh Kinh đỏ rực
Rằng mỗi ngày đời vẫn nở tình yêu.
Hạnh phúc ư ? Tôi tin Người có thực

Nước Nga vàng, hát ngân nga lên nhé
Gửi nỗi lòng rạo rực với gió mây,
Hát sầu thương man mác đời du mục
Gieo niềm vui ai nhung nhớ vơi đầy.
Nước Nga vàng, hát ngân nga lên nhé

Tôi yêu sao tiếng suối buồn róc rách
Và ánh sao cài tóc cuốn sóng ngân
Và tôi yêu tình đồng bào thân ái
Gửi tặng tôi niềm thương nhớ tri ân.
Tôi yêu sao tiếng suối buồn róc rách

1917
[/TABLE2]