Chùm truyện ngắn Nga "đương đại" 2008

[fresco]

Sau chiến tranh, những đồng đội cùng trung đoàn gặp nhau khá thường xuyên nhưng Nastenka chưa bao giờ có mặt, cũng không ai biết bà ở đâu và chuyện gì xảy ra với bà. Tất nhiên là mọi người có nhắc và nhớ tới bà nhưng chẳng một ai kể cả Evghenhia Stanislavnovna nảy ra ý nghĩ đi tìm Nastenka và, như mọi người vẫn nói, đưa bà trở lại với đội ngũ. Dường như bà là một người không tên tuổi vậy, vì rằng – Nastenka – cái tên đó là thế nào thế nhỉ? Nó xuất hiện từ một tầng sâu nào đó, chịu đựng tất cả những gian khổ và lẫn vào trong đó như những làn bụi đường đang lắng xuống. Và hiện tại, khi mà tất cả đang bối rối, quay cuồng, nguyền rủa lẫn nhau, Nastenka đã can đảm tiếp nhận tất cả những gánh nặng của sự đổi thay đổ ập lên cái tuổi xế chiều của bà, và bà bình thản nhìn chúng với cặp mắt trong trẻo không hề biết sợ của mình, dường như cuộc đời của mình nó phải như thế. Hơn thế nữa, Nastenka thấy cuộc sống bây giờ hoàn toàn không đáng sợ hơn cái hồi phải lê bước lõm bõm ở vùng biển Azov dưới làn pháo kích của quân Đức.

Nastenka không thật khỏe mạnh về thể lực, nhưng ở cô có một sức mạnh tiềm ẩn từ bên trong khó có thể giải thích nổi. Thân hình cân đối trong bộ quân phục dường như là sinh ra để hoạt động không nghỉ, Nastenka rất ưa nhìn trong bộ quân phục. Và tất nhiên là có rất nhiều lời tán tỉnh ve vãn; Nastenka không từ chối thẳng thừng mà tế nhị “xử lý” để không nảy sinh ra điều tiếng gì.

Evghenhia Stanislavnovna, tất nhiên khi đó vẫn gọi đơn giản là Gienhia, thì theo dõi những cuộc tình ngoài chiến trường của Nastenka với một sự ngượng ngùng xen lẫn với tò mò phấn khích. “Này, cậu ấy, Gienka, - Nastenka nói với giọng đùa nghịch, - hãy kiếm cho mình một anh chàng đi…rồi cậu sẽ biết”. Rồi thì Gienhia cũng kiếm được một chàng, nhưng đó là mãi về sau này, khi quân đội Xô-viết đã ở Áo, không muốn nhớ lại nhưng rồi thì cũng phải nhớ. Mà cái người mà muốn nhớ ấy…, có điều không còn hơi sức đâu để mà nhớ: đó là quản lý của hội lính trinh sát Tolia Chumachenko. Cô không thể chối là cô thích anh, khốn nỗi dù anh là một chàng trai vui nhộn, và chỉ cần xông vào tấn công, thế là xong…, thế nhưng anh đã do dự, chỉ vì cô là một nữ sinh viên thủ đô, còn anh chỉ là một chàng trai dân chài lưới vùng Taganrog. Cô rất muốn bằng cách nào đó để xích gần lại với anh, nhưng niềm kiêu hãnh đã ngăn cản lại, thế rồi cô mơ màng: anh bị thương, ừ, tất nhiên là nhẹ thôi, và cô sẽ là người băng bó cho anh.

Mọi sự đã xảy ra đơn giản hơn. Gần đúng như cô đã tưởng tượng ra: nhưng người đưa anh về không phải là cô mà là Nastenka…, trên chiếc xe ngựa kéo. Một bên chân anh trong cái ủng da ngắn của cánh lính thủy đánh bộ kéo lê lệt xệt trên mặt đất, còn anh thì nằm ngửa, cái áo khoác thủy thủ (bushlat) mở phanh, trên ngực áo lót sọc đen trắng thì nở bung những đám như hoa cúc màu đỏ máu. Khi đó, lần đầu tiên trong cuộc chiến cô đã gào lên. Đơn giản là há miệng ra và gào lên : “A-a. A-a-a…”. Sau đó Gienhia nằm lăn ra, má úp xuống đất, cái thứ đất ấm và mềm… Nastenka đã đến bên cô, xoa nhẹ lên đầu và thấm môi cô bằng chút cồn. Khi cả hai đứng dậy, Nastenka nói một cách nghiêm khắc với chút nghiệt ngã: “Vậy đó, bạn ạ!”, dường như chính là bà cụ già Nastenka ngày hôm nay đã nói với Gienhia Povoloskaya khi đó. Những lời nói thật ngắn gọn nhưng thật buồn, da diết từ sâu thẳm đáy lòng.

Rồi thì mọi sự cũng qua đi, nỗi sợ hãi cũng ít đi. Nếu như Evghenhia Stanislavnovna có sợ cái gì thì đó chính là cái sợ khi bên cạnh không có Nastenka. Một khi có Nastenka bên cạnh, mọi sự đều êm thấm và tốt đẹp. Mặc dù Evghenhia Stanislavnovna là con gái thủ đô, nhanh nhẹn, chỉn chu, biết nghe lời và có trách nhiệm, nhưng để được khả năng làm việc bền bỉ như Nastenka thì còn phải học rất nhiều. Mọi công việc Nastenka đều làm nhanh gấp rưỡi cô khi xông pha băng bó cứu thương binh, còn khi nghỉ ngơi, Nastenka lại ngủ ít gấp rưỡi. Dường như Evghenhia Stanislavnovna đã cho thêm Nastenka một nửa khẩu phần của mình; thế nhưng thường thì ngược lại: có những lúc Nastenka đã dành khẩu phần để đưa thêm cho Evghenhia Stanislavnovna. Mà nói chung thì bí mật trong thâm tâm, Evghenhia Stanislavnovna đã tin tưởng một cách nghiêm chỉnh rằng nếu không có Nastenka thì không thể có được bất kỳ thắng lợi nào…

Và giờ đây, khi đang nghĩ về quá khứ, Evghenhia Stanislavnovna chợt nhận ra rằng bà thậm chí còn không có hình của Nastenka. Có một tấm ảnh chụp chung toàn lữ đoàn lính thủy đánh bộ, mà chỉ có thể đoán được Nastenka đang đứng ở chỗ nào. Còn ảnh riêng một mình Nastenka – kiểu ảnh chân dung – thì bà không có. Mà cái hồi còn đóng quân ở cái thành phố nhỏ tý tẹo bên Áo, rồi thì ở thị trấn Presbaume, tại cửa hàng chụp ảnh của một anh chàng người Hunggari – cái anh chàng luôn luôn cảm thấy có nghĩa vụ phải thông báo với tất cả các quân nhân Xô-viết rằng anh là người phe xã hội dân chủ - mọi người đã chụp ảnh và tặng nhau những tấm hình của bản thân với địa chỉ liên lạc viết ở mặt sau, tất cả những ai có ảnh…Thế mà bà đã không có ảnh của Nastenka, phát hiện này đã làm bà nhói đau…

(Còn nữa)